۱۴ اشتباه فاحش مدیران ارشد

۱۴ اشتباه فاحش مدیران ارشد:
» "رابرت دانهام"مدیر پیشین سیستمهای کامپیوتری "موتورولا" و بنیانگزار برنامة سراسری پرورش مدیران اجرایی 14 اشتباه فاحش مدیران ارشد را بدون توجه به صنعت چنین توصیف می کند:

1- گوش ندادن:

» به سخنان کارکنان خود توجه نمی کنید بلکه فقط با آنها صحبت می کنید. نتیجه این شیوه فقدان تعهد, وفاداری و احساس تعلق و نیز افزایش انزجار و دلسردی کارکنان است.

2- افراط در تعهد:

» اگر نتوانید کارکنانی پرورش دهید که در مواقع لازم بتوانند پاسخ منفی دهند, به جای یک استراتژی موفقیت آمیز، با  کار بیش از حد, دستاورد اندک, نارضایتی مشتری و «قهرمانانی مرده1»  دست به گریبان خواهید بود.

3- دل خوش کردن به آمار و ارقام:

» آمار و ارقام تنها نتیجه فرعی تصمیمات شما هستند. انجام اقداماتی به منظور تغییر اعداد, بدون توجه به عوامل پدید آورنده این اعداد (از جمله پیشنهادهای ارزشمند, اجرای عالی, رضایت مشتری و انگیزه و اشتیاق کارکنان), ونیز بدون توجه به مدیریت این عوامل, در نهایت به نتایجی مخرب می انجامد.

4- پذیرش تعهدهای مبهم و نامشخص یا پرهیز از تعهد:

» توافقهای مبهم و نامعین و فقدان استانداردی روشن برای ایجاد و پذیرش تعهد و مدیریت آن، به اتلاف نیرو و کناره گیری کارکنان می انجامد. همچنان که پرهیز از پذیرش تعهد و مسئولیتی روشن نیز همین نتایج را در پی خواهد داشت.

5- توجه به مشتری در اولویت آخر:

» انجام وظیفه بدون توجه به واکنش مشتری به آنچه انجام شده و چگونگی انجام آن, رضایت مشتری را سلب می نماید.

6- ترس و بی میلی نسبت به ارزیابی عملکرد:

» گفتگوی صادقانه و مستقیم، یک مهارت ارزشمند است که انجام آن مستلزم مقداری جرأت و شهامت است. مدیران ارشد باید یاد بگیرند که زمینه های ارایه بازخور مستقیم و  به موقع عملکرد را فراهم نمایند.

7- تیم سازی, فقط به شکل صوری:

» تیمها تنها گروه هایی از افراد نیستند که با هم کار می کنند, مهارتهای ایجاد تیمهای واقعی با عملکردی مطمئن و اثر بخشی, باید آموخته شوند و واقعیت این است که, کمتر کسی از این مهارتها برخوردار است.

ایجاد تعهد, توانایی شنیدن, مدیریت روحیه, مبارزه و غلبه بر کاستی ها , مدیریت رضایت مشتری, برنامه ریزی اثر بخش, استانداردهای مشترک واضح و روشن, اصول اخلاقی معین, حضور و موجودیت و منفعل نبودن.

8- خالی بودن چنته مدیریت:

» مدیریت اثر بخش مستلزم دامنه ای از مهارتهاست و اغلب مدیران همه مهارتها و توانائیهای لازم را ندارند. کلیدی ترین این توانایی ها عبارتند از تیم سازی, توانایی ایجاد تعهد، توانایی شنیدن، مدیریت روحیه، مبارزه و غلبه بر کاستی ها، مدیریت رضایت مشتری، برنامه ریزی اثربخش، استانداردهای مشترک واضح و روشن، اصول اخلاقی معین، حضور و موجودیت و منفعل نبودن

9- دستور دادن  به جای درخواست کردن و ایجاد تعهد:

» احساس تعلق و تعالی در افرادی که صرفاً فرمان پذیرند دیده نمی شود و معمولاً دستور دادن به امتناعی همراه با آزردگی می انجامد. در واقع آنچه که در پی آن هستیم, احساس تعلق به سازمان, غرور و دلبستگی است و اینها وقتی ایجاد می شود که فرد نسبت به آنچه انجام می دهد, متعهد باشد.

10- ناتوانی در ایجاد اعتماد یا غلبه بر عدم اعتماد:

» اعتماد احساسی مبهم برخواسته از سوابق قبلی نیست. ایجاد اعتماد, بازسازی و حفظ اعتماد موجود   مهارتهای ارزشمندی هستند که کمتر در رفتار مدیران مشاهده می گردند و باید آموخته شوند.

11- نداشتن طرح کاری روشن:

» یک هدف کمی یا بیانیه چشم انداز2, تنها بخشهایی از یک طرح کاری هستند. طرح کاری مستلزم یک استراتژی روشن, نقشها و مسئولیتهای روشن, ارزش و اهمیت کافی برای مشتریان و تیمی آماده و توانمند برای اجرا است.

12- چون من گفتم:

» شدت عمل تنها به دستور دادن منتهی می شود نه جلب احترام و تعهد دیگران. شدت عمل قدرت و نشاط سازمان را نابود می کند و کارکنان را ضعیف و شکست خورده رها می سازد.

13- متعهد نبودن به  یادگیری:

» ما باید یاد بگیریم که از اشتباهاتمان، موفقیتهایمان و تجاربمان بیاموزیم. ما باید یاد بگیریم که چگونه از دیگران بیاموزیم؛ بویژه از آنها که ریسک کرده اند و موفقیت و شکست را تجربه نموده اند.

14- بدبینی و عیب جویی نسبت  به مدیریت:

» افراد دارای حرفه مدیریت, مدیران و به طور کلی فرهنگ موجود, اغلب به شیوه ای عیب جویانه و به نحوی استهزا آمیز به مدیریت می نگرند.

» برای  تعیین استاندارد مهارت های مدیریتی و برنامه های اثر بخش تعهد لازم است. رابرت دانهام با بیش از بیست سال تجربه به عنوان مدیر اجرایی و پرورش دهنده مدیران اجرایی در این مسیر بر تعیین دقیق زیربناها و مهارتهای عملی, تعهد, اعتماد, ارزش و رضایت, به عنوان پایه های مدیریت موثر و رهبری شرکت تاکید می کند.

آیا بزرگترین  اشتباهات مدیران ارشد  درسازمان و صنعت شما نیز همین اشتباهات است؟ اگر دانش و تجربه رابرت دانهام به وی اجازه داده است که درباره اشتباهات مدیران کشورش اظهار نظر نماید، شما هم می توانید با تکیه بر دانش و تجربه خویش اشتباهات فاحش مدیران را در سطوح مختلف برشمارید. نظر شما چیست؟

اشتباه بزرگ مهندسین ناظر در مورد مسئولیتهای خود

اشتباه بزرگ مهندسین ناظر در مورد مسئولیتهای خود

تاریخ : جمعه ۱۳ بهمن ۱۳٩۱ | ۱۱:۳٧ ‎ب.ظ | نویسنده : مهدی محمدی

شاید تا به حال خبرهای زیادی درمورد ریزش ساختمانها مجاور محل گودبرداری شنیده باشید ولی قطعا کمتر کسی لحظه وقوع این حوادث را مشاهده نموده است.در این مطلب لینک سه کلیپ از حوادث واقعی که به دلیل گودبرداری در زمین مجاور منجر به ریزش ساختمانهایی شده است را معرفی نموده ایم تا مهندسین ناظر ساختمان به خطرات حرفه خود بیشتر توجه نمایند.

برای مشاهده کلیپ شماره یک: اینجا را کلیک نمایید.
شماره دو : اینجا را کلیک نمایید

شماره سه : اینجا را کلیک نمایید

شماره چهار : اینجا را کلیک نمایید.

بر اساس قانون کار،کارگاهها ساختمانی،کارگران و کارفرمایان شاغل در آن مشمول این قانون بوده و مکلف به تبعیت از آن می باشند.

برای مشاهده متن قانون کار اینجا را کلیک نمایید.

از سوی دیگر و بر اساس ماده 12 قانون مسولیت مدنی کارفرمایانی که مشمول قانون کار هستند مسئول جبران خساراتی می باشند که از طرف کارکنان اداری و یا کارگران آنان در حین انجام کار یا به مناسبت آن وارد شده است.همچنین بر اساس ماده 13 همین قانون،کارفرمایان مشمول ماده 12 مکلفند تمام کارگران و کارکنان اداری خود را در مقابل خسارت وارده از ناحیه آن به اشخاص ثالث بیمه نمایند.و بالاخره در ماده 14 قانون مذکور چنین آمده: در مورد ماده 12 هرگاه چند نفر مجتمعا زیانی وارد آورند متضامنا مسئول جبران خسارت وارده هستند.

برای مشاهده قانون مسولیت مدنی اینجا را کلیک نمایید.

از طرفی طبق تبصره 7 ماده 100 قانون شهرداری ها،مهندسین ناظر می بایست بر عملیات ساختمانی مورد نظارت خود،نظارت مستمر داشته باشند. از نظر محاکم قضائی این تبصره قانونی مهندسین ناظر را مشمول ماده 14 قانون مسولیت مدنی نموده و او را در هرگونه خسارت جانی و مالی وارده با کارفرمای ساختمان شریک می نماید.

برای مشاهده ماده 100 قانون شهرداریها اینجا را کلیک نمایید.

مخلص کلام اینکه:

اولا: عقل و منطق حکم می کند که مهندسین ناظر قبل از هرگونه اقدامی در جهت قبول نظارت ساختمان،مسولیت حرفه ای خود را بیمه نماید.

ثانیا: علاوه بر عقل و منطق،همانگونه که در ابتدای این مطلب شرح داده شد قانون نیز حکم می کند که کارفرمایان هم مسولیت خود را در قبال خسارات واره به اشخاص ثالث بیمه نمایند. وقتی قانون چنین الزامی دارد،مهندس ناظر نیز به عنوان ضابط قانون مکلف به ملزم نمودن کارفرما به رعایت آنست. به عبارتی دیگر اگر در ساختمانی سانحه منجر به خسارتی رخ دهد و کارفرمای آن ساختمان بیمه نامه مسولیت تهیه ننموده باشد،حداقل تقصیر مهندس ناظر این خواهد بود که بدون رویت بیمه نامه مسولیت کارفرما به او اجازه شروع کار را داده است.

آسیب‌شناسی فرایند انتخاب کارکنان در سازمان‌های ایران

آسیب‌شناسی فرایند انتخاب کارکنان در سازمان‌های ایران

در این بخش، مشکلاتی را که در مراحل گوناگون فرایند انتخاب کارکنان در سازمان‌های کشور و به درجات کم یا زیاد در هر سازمان، مشاهده می ‌شود، معرفی می ‌نماییم و راه‌حلی ‌ها و راهبرد‌هایی را جهت رهایی از این مشکلات، ارائه می ‌دهیم.

پیش‌بینی نیاز سازمان:

 یکی از وظایف روانشناسان صنعتی سازمانی در سازمان‌ها، برنامه‌ریزی برای منابع انسانی یا پیش‌بینی افراد موردنیاز برای تصدی مشاغل در زمان حال، در آینده نزدیک و در آینده دور است.

ساده‌ترین روش برای پیش‌بینی نیاز سازمان به افراد جدید آن است که: (1) روانشناسان صنعتی سازمانی یا مدیر منابع انسانی وضعیت بازار فروش کالاها یا خدمات سازمان را در وضع حاضر، در آینده نزدیک و دور روشن سازد؛ (2) و براساس آن، افراد و تخصص‌های موردنیاز سازمان را تعیین کند؛ و (3) از مدیریت واحدهای مختلف سازمان بخواهد نیازهای فعلی و بعدی خود را در زمینه تخصص‌های و افراد اعلام کنند.

تصمیم‌گیری در زمینه طرح انتخاب افراد موردنیاز:

 مدیریت منابع انسانی سازمان باید از دیدگاه مشاور و متخصص روانشناسی کارکنان در رابطه به فرایند انتخاب علمی کارکنان آگاهی کامل داشته باشد و دلایل هر یک از مراحل را بداند.

انتشار آگهی در جراید کثیر‌الانتشار:

 انتخاب مناسب‌ترین افراد برای استخدام سازمان و تصدی پست‌های خالی در شرایط امکان‌پذیر است که کلیه افراد واجد شرایط بتوانند آمادگی خود را برای استخدام در مشاغل موردنظر، اعلام کنند. بنابراین، هرچه تعداد داوطلبان واجد شرایط برای شرکت در امتحانات استخدامی محدودتر باشد، به‌همان نسبت نیز احتمال یافتن بهترین‌ها در بین آنان، کاهش می ‌یابد.

بررسی درخواست‌های ارسال شده:

 یکی از وظایف مدیریت امور اداری سازمان استخدام‌کننده ان است که برای هریک از مشاغل خود یک فرم درخواست شغل تهیه کند و بعد، به‌بررسی دقیق درخواست‌هایی بپردازد که برای شرکت در امتحانات استخدامی، ارسال شده‌اند. این نوع بررسی مقدماتی باید درحضور متخصص روانشناسی کار و کارکنان، مدیر امور اداری و نماینده مدیریت عامل، انجام گیرد تا هر یک از آنان، پذیرش یا عدم پذیرش مقدماتی درخواست‌ها را از دیدگاه‌های مختلف، انجام دهند.

انتخاب مکان مناسب برای اجرای امتحانات:

 داوطلبان باید بتوانند در فضایی آرام و دور از هرگونه تنش، آلودگی صوتی و نظایر آن، به‌ سؤال‌های آزمون‌ها، پاسخ دهند. برای این منظور باید در هنگام ورود داوطلبان به محل امتحان: (1) رفتاری مناسب با آنان داشته باشیم؛ (2) برای پارک کردن ماشین آنان جای مناسبی را درنظر گرفته باشیم؛ (3) از تابلوهای راهنما برای هدایت داوطلبان به جلسه امتحان استفاده کرده باشیم؛ (4) پیش‌بینی لازم برای پذیرایی از داوطلبان را در هنگام پاسخ‌ به سؤال‌ها، به‌عمل آورده باشیم.

انتخاب ابزار سنجش مناسب:

 یکی از دشوارترین و پیچیده‌ترین تصمیمات مدیریت منبع انسانی، انتخاب ابزار مناسب برای ارزیابی داوطلبان ورود به سازمان است. در این مرحله، مدیریت منابع سازمان و متخصص روانشناسی کار و کارکنان باید به سؤال‌های زیر پاسخ‌دهند:

1.      آیا پرسشنامه‌ای که به‌منظور بررسی سوابق قبلی داوطلبان تهیه شده است؟

2.      آیا اعتبار و پایایی آزمون‌هایی که به‌کار گرفته خواهند شد، قبلاً محاسبه شده‌اند؟

3.      آیا مصاحبه ‌استخدامی به‌وسیله متخصص روانشناسی کار و کارکنان انجام خواهد گرفت؟

4.      آیا برای انجام معاینه جسمانی و روانشناختی با افراد متخصص قراردادی بسته شده است؟

5.      آیا آزمون‌ها، پاسخنامه‌ها، راهنمای ‌آزمون و برگه شرح حال مختصر (که باید پرشود) به تعداد کافی چاپ و شماره‌گذاری شده‌اند؟

اجرای امتحانات استخدامی: اجرای امتحانات استخدامی هر سازمان باید به ‌وسیله روانشناس کار و کارکنان یا کارشناسانی که در این زمینه آموزش دیده‌اند، انجام گیرد.

 اقدامات اجرایی مجری امتحانات استخدامی را می ‌توان در چند مرحله زیر، تقسیم‌بندی کرد:

الف) قبل از شروع جلسه امتحان استخدامی:

1.      بازدید از سالن امتحان به ‌وسیله مجری امتحان

2.      کنترل مجدد ابزار و وسایل لازم برای جلسه امتحان

3.      کنترل شماره صندلی ‌ها، وسایل سمعی ‌و ‌بصری، روشنایی سالن، تهویه مطبوع سالن، سروصداهای احتمالی و ...

4.      قراردادن یک میز بزرگ جهت استقرار مسئول یا سرپرست گروه "موزعان" سؤال‌ها

5.      کنترل نحوه ورود داوطلبان به سالن امتحان

6.      طراحی و چاپ یک پرسشنامه مختصر جهت توزیع بین داوطلبان در آخرین مرحله امتحان جهت آشنایی بیشتر با داوطلبان و همچنین دادن فرصت به موزعان جهت کنترل شماره‌های آزمون‌ها.

ب) در حین اجرای امتحان استخدامی:

1.      کسب اطمینان نسبت به اینکه کلیه داوطلبان، درجای خود قرار گرفته‌اند.

2.      کسب اطمینان نسبت به اینکه سرپرست موزعان براساس آموزش‌های قبلی، در جای خود قرار گرفته.

3.      خوشامدگویی به داوطلبان و ارائه توضیحی مختصر در رابطه به نحوه برگزاری امتحان.

آسیب‌شناسی مدیریت منابع انسانی در شرکتهای کوچک

چکیده

مدیریت موثر کارکنان به طور روز افزون در ادبیات موضوعی آن، به عنوان عاملی که سهمی حیاتی در نیل به عملکرد و بقای سازمانی دارد، شناخته می شود. با این وجود، ‌مطالعات صورت گرفته روی پویاییهای مدیریت منابع انسانی در موسسات کارآفرینی کوچک، نسبتا پراکنده هستند. این مقاله به دامنه ای از انتشارات پژوهشی توصیفی می پردازد تا نشان دهد که فرهنگ فرد گرایی مالک-محور و عدم رسمیت، درحال شیوع در این شرکتهاست. در نتیجه این عوامل، مقولات اساسی منابع انسانی همچون، فعالیتهای مرتبط با عملکرد،‌آموزش و توسعه، ‌توازن نیروی کار و دیگر ابعاد حساس رفاه نیروی کار را متاثر می سازند. عدم رسمیت و فقدان راهبرد جهت آگاهی نسبت به روابط مالک-کارمند، در تقابل با فشارهای روز افزون سیاسی در جهت تدوین قوانین در حوزه مدیریت کارکنان در موسسات کارآفرینی کوچک قرار دارند. پاسخ به این فشارها، احتمالا مفاهیم ضمنی مهمی، ‌هم درزمینه روابط با کارکنان و هم عملکرد سازمانی، در بر خواهند داشت.

مقدمه

از لحاظ تاریخی، فقدان تمایل جهت پرداختن به مقولات کارآفرینی توسط نظریه‌پردازان سازمانی و مدیریت، در شیوه ترسیم و توصیف کارآفرینان، ریشه‌یابی شده است، کسانی که قهرمانان خارق العاده هستند و از قابلیتهای ماورای تصوری برخوردارند. با این وجود،‌ از آنجا که کارآفرینی به طور روزافزون به صورت مکانیزمی که نه تنها پشتیبان اقتصاد است و آن را دگرگون می سازد، بلکه به عنوان عاملی که به همراه خود مزایا و منافع اجتماعی و اقتصادی را در بردارد، مد نظر است.

موضوعی که از مطالعات اخیر جلوه می کند، این است که کارکنان با گذار زمان هر چه بیشتر به عنوان منشا اصلی مزیت رقابتی نمود می یابند. توانایی تشریک مساعی و انجام فعالیت مستقل، بروز ابتکار و پذیرش رویکردهای خلاقانه برای رشد و بالندگی اقتصادی، از جمله عوامل حیاتی به شمار می آیند. مهارتهای مهم و حیاتی در محیط کار این معنی را در بر دارند که نیازمند ارتقای درک خود نسبت به نقش مدیریت منابع انسانی در ساخت موسسات کارآفرینی موفق هستند.

در حالی که شاکله در حال تکاملی از دانش درمورد کارآفرینی و ساختار شرکتها و سازمانهای کوچک وجود دارد، به‌طور قابل توجهی،‌ دانش ما در مورد پویاییهای رفتار مدیریت و کارکنان در موسسات کارآفرینانه کوچک ناچیز است. 
همچنین می دانیم که مالک-مدیران شرکتهای کوچک، احتمالا معنی واقعی مدیریت منابع انسانی را درک نمی کنند. به عنوان مثال،‌ هنمن، تانسکی و کمپ دریافتند که مدیران عامل، واژه مدیریت منابع انسانی را عموما در کل، شامل مدیریت بر دغدغه های مشخص کارکنان، مانند استخدام یا جبران خدمات می دانند.
دانش، تجربه و تجویزات ما برای مدیریت منابع انسانی اغلب از پژوهش و تحقیق در شرکتهای بزرگ ریشه گرفته اند. پس، در مورد چگونگی گسترش واقعی نظریه‌های ایجاد شده در سطح موسسات کار آفرینی کوچک، دانش اندکی وجود دارد.(هنمن 2000)

این مقاله، مدیریت منابع انسانی، فرهنگ وروابط کارکنان را در موسسات کار آفرینی کوچک مد نظر قرار می دهد. تعریف شین و ونکاترامن (2000) را در مورد کارآفرینی به عنوان فرایندی که از طریق آن فرصتهای خلق کالاها و خدمات آتی، کشف، ارزیابی و بهره گیری می شوند، می پذیریم. بنابراین کارآفرینان لزوماً می بایست بنیانگذاران سازمانهای جدید باشند. به مدیریت منابع انسانی از چشم انداز راهبردی و در قالب تعریف ارائه شده توسط نیوین و برایانت (2004) می نگریم : انسجام راهبردی فعالیتهای منابع انسانی در جهت مدیریت و بالندگی نیروهای کاری. از منظر این تعریف می توانیم به کارکنان به عنوان مرکز و محور مدیریت منابع انسانی بنگریم.

موسسات کارآفرینی کوچک در اقتصادهای پیشرفته

طی سال 2002 در ایالات متحده، 678564 بنگاه اقتصادی که کمتر از 500 کارمند را در استخدام خود داشتند، رسما منحل شدند. عمده مدارک و دلایل مرتبط با نرخ بالای فنا و اضمحلال را می توان به ناتوانی آنها در انطباق با تغییر، فقدان کنترل در دوره رشد شرکت و محیط و زیر ساختها نسبت داد.

به طور خلاصه، هدف بازبینی فعلی ما بررسی موضوعاتی است که پیش روی موسسات کارآفرینی کوچک است؛ مقولاتی که انطباق با تغییر و بویژه تاکید و تمرکز روی مفاهیم ضمنی تغییر در این سازمانها برای مدیریت کارکنان را در بر دارند.

فرهنگ موسسات کارآفرینی کوچک

الف - موسسات کارآفرینی کوچک و اتحادیه های تجاری

 ب- اندازه سازمان به عنوان عاملی در محدود کردن تغییر

 پ - آموزش و فراگیری

 ت - پذیرش اندک شیوه های جدید استخدامی

فقدان منابع انسانی تخصصی، ظرفیت مدیریتی ضعیف و منابع سرمایه‌ای محدود جزء عوامل "موقعیتی" و دسته دیگر موانع ماهیتی مانند سبکهای مدیریت واکنشی، تنظیم ضعیف فرایندها و اعتماد ناچیز به سیستم های مدیریت عملکرد. می توان اثبات کرد که این ناکارآمدیها به تقویت جو عدم اطمینان در سازمان و توسعه ناهماهنگ در شرایط محیطی ناپایدار، کمک می کنند.

ث - رفاه کارکنان

 متاسفانه این تنها نگرشها نیستند که متفاوت هستند. نرخ جراحات به طور کلی در شرکتهای کوچک بیشتر است. ویکزر و همکاران وی، این چنین عنوان می کنند که آمارهای اتحادیه اروپا نشان می دهند که با کاهش اندازه سازمان، نرخ وقوع جراحات منجر به فوت، بیشتر می‌شوند : 8/6 نفر در هر 100 هزار نفر کارگر در شرکتهای دارای کمتر از 10نفر کارمند، در قیاس با 3/6 برای شرکتهای دارای نیروی کار بین 10 تا 49 نفر و 7/2 در شرکتهای با بیش از 250نفر نیروی کار.

 نتیجه گیری

 بازبینی و بررسی ما بروشنی اهمیت مدیریت منابع انسانی را در کارآفرینی نه تنها به لحاظ کمک به شکل دهی راهبردها، بلکه در تشکیل موسسات کارآفرینی و رشد و بهبود بهداشت سازمانهای اثر بخش، نشان می دهد. با این همه، مدیریت منابع انسانی نقش وظیفه ای دارد. این نقش نیازمند مهارت و توان است و بنابراین، موسسات ترجیح می دهند تا دیگر فعالیتهای کار آفرینانه را دنبال کنند. پژوهشگران حوزه کار آفرینی تمایل دارند روی درک فرایند شکل گیری، ویژگیهای کار آفرینان فردی و مشخصه های شرکتهای واجد رشد بالا، تمرکز داشته باشند. با این وجود، به نظر، چالش آتی این خواهدبود که درک و فهم خود را از فعالیتهای منابع انسانی و سهم آنها در موفقیت موسسات کارآفرینی کوچک، وسعت بخشیم. پژوهشهای تجربی صورت گرفته در این حوزه پراکنده و اندک هستند، اما همچنانکه که جنبه انسانی توجه بیشتری به خود جلب می کند، این گونه تحقیقات نیز در حال رشد هستند.

اهمیت موسسات کار آفرینی در اقتصاد ملی و اجتماعات محلی به عنوان منشا اشتغال و ثروت و دیگر مزایای اجتماعی و ارتباطی، اکنون بخوبی مشخص شده است. با تغییر در محیط ها و بازارهای کسب و کار، در فناوری و سیستم‌های ملی مقررات استخدامی، فعالیت و عملکرد موسسات کار آفرینی کوچک در سکوی توجه قرار می گیرد. با این وجود، بازبینی و بررسی ما حاکی از آن است که بسیاری از جنبه های رفتاری موسسات کار آفرینی کوچک، هنوز نسبتاً تحت مداقه و بررسی، قرار دارند؛ غفلتی که نظریه پردازان و محققان قبلی تشخیص داده و در مورد آن دست به اقدام زده اند.

نسبت بالا و نگران کننده ای از موارد مرجوع به هیئت حل اختلاف صنعتی، شکایت از انفصال ناعادلانه، آزار و زیاده‌روی و دیگر نمونه های غیر قابل قبول رفتار کارفرما در شرکتهای کوچک گزارش شده است. این موارد حداقل تا حدی ناشی از حقوق، قدرت و کنترل کارفرما روی منابع مرتبط با موارد مذکور است. بتازگی مطالعه ای انجام گرفته است که تایید می کند که فعالیتها و سیاستهای مرتبط با فرصتهای برابر جنسی در شرکتهای کوچک، از حداقل احتمال پیگیری برخوردارند و اقلیت قابل ملاحظه‌ای فعالیتهای تبعیض آمیز خود را تداوم می بخشیدند.
مطالعات همچنین نشان می دهند که مدیر- مالکان شرکتهای کوچک، عموماً از حقوق استخدامی کارکنانشان بی خبرند. به عنوان مثال از مدیر- مالکان بیش از 1000 شرکت بریتانیایی که دارای نیروی کار تا سقف 50 نفر بودند، مصاحبه ای به عمل آمد که به عنوان نتیجه ای از آن، تنها حدود یک پنجم اظهار داشتند که مطمئن به آگاهی از حقوق استخدام فردی هستند.

بررسی کاردن و استیونس (2004) در مورد فعالیتهای منابع انسانی در موسسات کار آفرینی کوچک در واقع نشان داده است که هیچ مطالعه ای در مورد مدیریت عملکرد انجام نگرفته است؛ حال آنکه گارنگو از موانع زیر در مسیر این بهبودها یاد می کند:

با این وجود، شواهد کمی از تدارک آموزش در دست است که تا حدودی از فقدان تحقیق و پژوهش در زمینه یادگیری در شرکتهای کوچک و مشکلات موجود در مسیر ارزیابی رویکردهای غیررسمی‌تر موسسات کار آفرینی کوچک، منتج می‌شود.
اتکینسون و میجر (1994) به این نتیجه رسیده اند که آموزش در موسسات کوچک بندرت برنامه ریزی شده است مبتنی منافع کوتاه مدت و معمولاً تنها به صورت اقتضایی ترتیب داده می شود.

در موسسات کار آفرینی کوچک، نرخ بالای زوال و سطوح نوسان و ناپایداری شدید کارکنان بر اهمیت مقولات فراگیری و آموزش مدیریت و کارکنان به جهت افزایش عملکرد، ثبات، انطباق و حفظ بقا، صحه می گذارد. با این وجود، مدارک ناچیزی از فرایندهای رسمی آموزشی در این موسسات در دست است. یافته های موسسه پژوهشی نیروی کار، حاکی از آن است که کارکنان در موسسات کوچک دارای نیروی کار کمتر از 25 نفر، یک سوم کمتر از همنوعان خود در شرکتهای بزرگ آموزش می بینند.

در موسسات کارآفرینی کوچکتر، قواعد اغلب غیر رسمی هستند و توسط مدیر - مالکان فعال مقرر می شوند. از این‌رو، بلافاصله یک تفاوت فرهنگی بروز می کند: در سازمانهای بزرگتر، هر چند مدیران احتمالا قواعد را به شیوه های مختلف تفسیر کنند، همیشه این احتمال می رود که قواعد در حدود تجویز شده، واقع شوند. نظارت بر پیوستگی قواعد ممکن است توسط کارمندان عالیرتبه منابع انسانی، متخصصان فرصتهای برابر شغلی و نظایر اینها صورت پذیرد، در حالی‌که محدودیتهای کمتری روی موسسات کار آفرینی کوچک اعمال می شوند؛ موسساتی که در آنها تمام این وظایف ممکن است در نقش مدیر– مالک گنجانده شوند. هر چند این احتمال نمی رود که مرتباً و سنجیده(تعمداً)، خارج از حدود قانونی عمل شود، ولی انعطاف بیشتری در رفتار مدیریتی یا چشم پوشی از محدودیتهای قانونی، محتمل است.

جامعترین داده ها در مورد مدیریت روابط کارکنان در بریتانیا توسط مرکز بررسیهای روابط کارکنان در محیط‌های کاری مهیا می شوند. این داده ها بیانگر این هستند که با وجود اینکه عضویت و تراکم اتحادیه ها در تمامی بخشها و اندازه های سازمانی رو به کاهش است، اما بیشترین نرخ نسبی کاهش را در شرکتهای کوچک می بینیم. درتمامی موسسات بخش خصوصی، تراکم اتحادیه ها از 50 درصد در سال 1980 به 25 درصد درسال 1998 کاهش یافت. در موسساتی با نیروی کار بین 25 تا 49 نفر طی دوره زمانی مشابه، تراکم آنها از 41 به 16 درصد سقوط کرد. وجهه و گستره اتحادیه‌های تجاری نیز در این موسسات با سرعت بیشتری کاهش یافت؛ از 30 به 16 درصد، در مقایسه با سازمانهای دارای نیروی کار بیش از 500 نفر که با نزولی از 75 به 64 درصد مواجه بوده اند.
بر مبنای مطالب فوق دو دلیل را می توان در توجیه کمتر به رسمیت شناختن و عضویت کمتر شرکتهای کوچک در اتحادیه ها ذکر کرد. اول، چیزی که گاهی خلاصه وار سناریوی "کوچک زیباست " یا " خانواده شاد " گفته می شود. (راینی 1989) سناریویی که ارتباطات مستقیم، انعطاف پذیری وظایف و سهولت دسترسی به مدیر- مالکان پدرمآب در آن، اساساً نیاز به روابط تعریف شده و ساخت یافته با کارکنان را نفی می کند.
دلیل دوم اینکه اینکه شواهد و مدارک معتبری در این مورد وجود داردکه ظهور اتحادیه‌ها، برای مالکان شرکتهای کوچک رویداد خوشایندی نیست؛ کسانی که روابط فردی مستقیم را بر وابستگی به قوانین خارجی ترجیح می دهند.

درموسسات کارآفرینی کوچک، هر نوع بررسی درمورد فرهنگ سازمانی می‌بایست با مدیریت، خواست و نظارت شخصی و مستقیم خود مالکان به انجام برسد. سازمانها ممکن است در پاسخگویی به نشانه ها و علائم مختلف بازار محصول و نیروی کار، به طور گوناگون عمل کنند، اما از رهگذر مالکان است که این نشانه ها و پاسخ ها به طور گسترده جهت دهی و تعدیل می شوند.

ارزش انجام تحقیق در سازمانهای کوچک روشن است: شرکتهای کوچک، اکثریت سازمانهای اشتغالزا را در اقتصادهای توسعه یافته شکل می دهند. برای مثال در سال 1994، دوسوم جمعیت در حال کار اتحادیه اروپا در موسسات کوچک یا متوسط با کمتر از 250 نفر کارمند، اشتغال داشتند. تا سال 2001، 8/99 درصد شرکتهای اتحادیه اروپا، در طبقه شرکتهای کوچک و متوسط قرار می‌گرفتند. رقم مشابه و یا اندکی کمتر را در انگلیس شایع و غالب می بینیم. در سال 1999، 7/3 میلیون شرکت برآورد شد و تا سال 2004، شرکتهای کوچک و متوسط بیش از 99 درصد کل شرکتها را تشکیل می‌دادند که چیزی در حدود 5/47 درصد کل کارکنان را در استخدام داشتند. در ایالات متحده، در سال 2003، 97 درصد شرکتها، کمتر از 500 کارمند داشتند و 2/87 درصد از این افراد شاغل، کمتر از 20 سال سن داشتند.

آسیب شناسی سازمان

مقدمه
سازمان چیزی نیست مگر مجموعه ای از افراد. تقریباً در همه سازمانها بزرگترین نقش افراد، انجام دادن کارها یا به قولی پیشبرد وظایف محوله است. اگر اخلاق بر محیط سازمان حاکم باشد یعنی هم از طرف سازمان و هم از طرف کارکنانش مراعات گردد از چند جهت مفید و موثر خواهد بود. اول اینکه اصول اخلاقی به عنوان یک ارزش در سازمان نهادینه خواهد شد. دوم اینکه بین سازمان و افراد روابط موثر، شفاف و دوستانه حکمفرما خواهد بود و بالاخره اینکه شاهد پویایی و عملکرد مثبت کل سازمان خواهیم بود. ارزشهای اخلاقی خوب و ارزشهای اخلاقی بد در سازمانها هست اما بستگی به محیط، فرهنگ و شیوه رفتار افراد دارد. رفتار اخلاقی کارمند به دو عامل ارزشهای شخصی و جو حاکم بر سازمان بستگی دارد. مثلاً هنگامی که سیستم پاداش سازمان به گونه ای باشد که رفتار نادرست را به صورت مثبت تقویت کند، افراد خوب هم دست به کارهای نادرست می زنند. هنگامی که سازمان به افراد دروغگو و متقلب و یا کسانی که اعمال خلاف را انجام می دهند. ارتقای مقام بدهد و یا آنها را مورد ستایش قرار دهد این برداشت می شود که رفتارهای غیراخلاقی بازدهی مناسبی دارند، اینجاست که اصول غیراخلاقی در سازمان ریشه می گیرد.
اصول غیراخلاقی کدامند؟ حاکمیت روابط بر ضوابط تنها یکی از مواردی است که سازمانها را به طرف اصول غیراخلاقی می کشاند. موارد دیگری مانند: تاخیر ـ‌ ترک محل کار- پنهانکاری - انجام کارهای شخصی در محیط کار - استفاده از امکانات سازمان به نفع خود - دزدی اموال سازمان - فاش کردن اسرار سازمان - ریاکاری و چاپلوسی - اخذ رشوه و... گاهی به صورت ارزش درآمده اند. متاسفانه تمامی موارد پیش گفته کم و بیش در اکثر سازمانهای دولتی کشورمان وجود دارند.
درباره چرائی پیدایش چنین اصولی در سازمان چندین دلیل اساسی را می توان مطرح کرد. عدم احساس مسئولیت، ضعف ایمان، نبود وجدان کاری، پایبندنبودن به تعهدات خود در قبال سازمان، حاکمیت ارزشهای مادی در برابر ارزشهای معنوی و... در پیدایش اصول غیراخلاقی در سازمان موثرند.
نقش مدیر در پیدایش اصول غیراخلاقی
مدیری که رفتاری درست و صادقانه دارد بدون آنکه قصد آموزش کارکنان را داشته باشد به آنان تعهد اخلاقی را یاد می دهد.او الگوی کارکنانش در زمینه اخلاق است و مظهر ارزشهایی است که در سازمان غالب هستند. اگر مدیر از کارکنانش انتظار مشارکت در انجام کار، وظیفه شناسی، انضباط و جدیت را دارد یا سهل انگاری، کم کاری و حیف و میل منابع را نمی پذیرد در مقابل آن عدم درک و نادیده گرفتن نیازهای کارکنان و نیز عدم برقراری شرایط مناسب کاری از طرف مدیر پذیرفتنی نیست. تجمل پرستی مدیر راه را برای بروز رفتارهای غیراخلاقی در محیط سازمان هموارتر می سازد.
اتاق کار مجلل و ماشین گران قیمت، برپایی جلسات بی محتوا و مسافرتهای بی دلیل به بهانه ماموریت جزو عواملی هستند که نقش مدیر را در پیدایش اصول غیراخلاقی به اثبات می رسانند. مسلماً چنین اعمال و رفتاری از طرف مدیر تاثیرات سوء و مخربی را در بین کارکنان به جای خواهد گذاشت و آنان تصویر ذهنی منفی نسبت به سازمان و مدیرش خواهند داشت.
اقدامات لازم در برخورد بااصول غیراخلاقی در سازمان
1 - ایجاد مدل گزینشی مناسب: افراد برای سازمان یک سرمایه انسانی محسوب می شوند چرا که سازمان برای جذب و به کارگیری آنان هزینه های زیادی را انجام داده است. اگر یک سیستم جامع گزینش در آن حاکم نباشد و از اصول و رویه های غیرمنطقی پیروی گردد، یقیناً افراد نالایق و ناکارامد وارد سازمان خواهند شد. مصاحبه های استخدامی باید توسط روانشناسان و کارشناسان مجرب سازمان صورت گیرد تا با آگاهی از روحیات و اعتقادات فرد و نیز شناخت بهتر شخصیت او بتوانند افراد مناسب را انتخاب کنند. اگر سازمان می خواهد اصول اخلاقی را حاکم کند، پیشگیری تدبیر مناسبی از درمان آن است. افراد صادق، امین، باوجدان و درستکار از دل همین سیستم مناسب است که به سازمـــان راه پیدا می کنند و باعث ترقی آن می شوند.
2 - تدوین منشور اخلاقی: تشویق و ترغیب کارکنان به ارزشهای اخلاقی و حرمت نهادن به آن بدون وجود قانون مکتوب در این زمینه راه به جایی نخواهد برد و تمام تلاشها برای استمرار اصول اخلاقی در سازمان بی نتیجه خواهند ماند. بهترین راه برای مبارزه بااصول غیراخلاقی همانا عمل به قوانین مدون و پذیرفته شده ای است که در اساسنامه سازمان ذکر گردیده اند. باوجود یک منشور اخلاقی راه برای بروز رفتارهای غیراخلاقی مسدود خواهد شد و کسی جرئت پیدا نخواهد کرد که خارج از این قاعده عمل کند. چه در صورت تخلف فردی از این اصول مجازات و برخورد قانونی خواهد شد.
3 - ارزیابی عملکرد : اگر فرد عملکرد ضعیفی از نظر اخلاقی در کارنامه خود دارد علل آن را باید شناخت. آیا از شغلش ناراضی است؟ شاید شغل وی هیچ تناسبی با علاقه و تخصص او نداشته باشد. یا ممکن است که فقر و دیگر مشکلات اقتصادی موجود در جامعه باعث شود فرد ناخواسته دست به اعمال غیراخلاقی بزند. آیا شایسته سالاری در سازمان حاکم است؟ میزان مشارکت و تعهد کارکنان در چه سطحی قرار دارد؟ آیا بین مدیران و پرسنل تعارض وجود دارد؟ آیا جو بی اعتمادی و نگرش منفی در محیط سازمان سایه گسترانده است؟به هر حال عوامل پیش گفته می توانند تاثیر زیادی را در رشد اصول غیراخلاقی به همراه داشته باشند. باید کارکنان مورد ارزیابی عملکرد مداوم قرار بگیرند و یک سیستم پاداش و تنبیه مناسب اتخاذ گردد.
بابرگزاری کارگاههای آموزشی و توجیهی و پرورش ذهن و روح کارکنان نیز می توان اعمال و رفتارهای غیراخلاقی را از صفحه فکری او پاک کرد. آخرین گزینه در برخورد با تکرار اعمال غیراخلاقی در سازمان اخراج و طرد شخص از سازمان است. تا مثل ویروس به دیگر اجزا، سازمان سرایت نکند.
فرایندهای تقویت کننده اصول اخلاقی
1 - خودشناسی : شناخت بیشتر شخصیت خود و خودسازی درون؛
2 - خودکنترلی : قدرت کنترل و تسلط بر نفس خویش؛
3 - خودارزیابی: احساس تکلیف در برابر سازمان و سنجش اعمال نیک و بد خود. نتیجه گیری
اخلاق یکی از سرمایه های اجتماعی هر کشوری است. اگر جایگاه والایی در زندگی مردم نداشته باشد. اثرات آن به مراتب ویرانگر خواهد بود. نابسامانیهای موجود در جامعه در زمینه اخلاق و ارزش یافتن انگیزه های مادی بر ارزشهای معنوی زنگهای هشدار را به صدا درآورده است.
سازمانهای دولتی کشور نیز از این قاعده مستثنی نیستند. اصول غیراخلاقی موجود در محیطهای کار به یقین از سوی جامعه به درون سازمانها تسری یافته اند. پرسش این است که برای مقابله با آن چه باید کرد؟ آیا باید دست روی دست گذاشت و شاهد و ناظر آن بود تا به صورت یک اپیدمی درآید؟ اگر می خواهیم معیارهای اخلاقی به صورت یک فرهنگ در سازمانها نهادینه شود باید به راهکارهای مناسب آن عمل کنیم. آموزش صحیح کارکنان و پرورش مهارتهای انسانی و رفع نیازهای اساسی زندگی افراد باعث خواهد شد تا کم کم اصول غیراخلاقی رنگ ببازند و اصول اخلاقی جایگزین آن شوند.
منابع و ماخذ
1 - مهدی الوانی، مدیریت عمومی، نشر نی، تهران، 1368.
2 - اسفندیار سعادت، مدیریت منابع انسانی.، ناشر: سازمان مطالعه تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) تهران، 1375.
3 - استیفن رابینز، مدیریت رفتار انسانی، مترجمان: علی پارسائیان و محمد اعرابی، ناشر: موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، تهران 1374.

اسلام و کار

مقدمه

    کار چه‌ جایگاهی‌ در مبانی‌ دینی‌ و اعتقادی‌ مادارد؟ آیا فرهنگ‌ موجود کار در جامعه‌ ما بافرهنگ‌ دینی‌ و ملی‌مان‌ هماهنگ‌ و همخوان‌است‌؟ آیا دین‌ اسلام‌ ما را به‌ کار و کوشش‌ و تلاش‌دعوت‌ کرده‌ است‌ یا به‌ تن‌پروری‌؟ حقیقت‌ این‌است‌ که‌ هم‌ فرهنگ‌ دینی‌ ما و هم‌ فرهنگ‌ ملی‌ مامشوق‌ کار و کوشش‌ است‌ و فرهنگ‌ کار فعلی‌ ما باباورهای‌ دینی‌ و ملی‌ متضاد است‌. پیامبرعظیم‌الشان‌ اسلام‌ حضرت‌ محمد مصطفی‌ (ص‌)دست‌ کارگر را می‌بوسید و از افراد بیکار و تنبل‌خشنود و راضی‌ نبود و همواره‌ در کارکردن‌ ازدیگران‌ پیش‌ می‌گرفت‌، اما وضعیت‌ امروز جامعه‌ما به‌ جایی‌ رسیده‌ است‌ که‌ کار کردن‌ عیب‌ است‌ وبچه‌های‌ کارگران‌ و کشاورزان‌ ترجیح‌ می‌دهند که‌عنوان‌ کار پدر خود را جایی‌ اعلام‌ نکنند. این‌ درشرایطی‌ است‌ که‌ سایر ملت‌ها به‌ خصوص‌ملت‌های‌ اروپایی‌ و مردم‌ غیرمسلمان‌ جهان‌ به‌شدت‌ برای‌ کار ارزش‌ قائل‌ هستند و در کار وکوشش‌ و عمل‌ به‌ دستورات‌ و توصیه‌های‌ قرآن‌مجید و روایات‌ پیامبر (ص‌) و ائمه‌ اطهار (ع‌) درزمینه‌ کار از ما پیشی‌ گرفته‌اند.           
    
    جایگاه‌ فرهنگ‌ کار در اسلام‌

    یکی‌ از موضوع‌هایی‌ که‌ همیشه‌ مورد تاکیددین‌ اسلام‌ قرار گرفته‌، بحث‌ کار و کوشش‌ و پرهیزاز بطالت‌ و مبنا قرار دادن‌ کار برای‌ شکوفایی‌استعدادهای‌ انسان‌ و تربیت‌ اوست‌ و این‌ امر هم‌در قرآن‌ و هم‌ در سنت‌ قابل‌ مشاهده‌ است‌.مرحوم‌ استاد مرتضی‌ مطهری‌ در کتاب‌ تعلیم‌ وتربیت‌ در اسلام‌، یکی‌ از بهترین‌ راه‌های‌ تربیت‌افراد را کار می‌داند و حدیث‌ شریفی‌ از نبی‌ اکرم‌(ص‌) نقل‌ می‌کند که‌(النفس‌ ان‌ لم‌ تشغله‌ شغلک‌)یعنی‌ اگر تو خودت‌ را متوجه‌ کاری‌ نکنی‌، نفس‌ تورا مشغول‌ به‌ خودش‌ می‌کند. بنابراین‌ از نظرمبنایی‌، ما آموزه‌های‌ گرانبهایی‌ درباره‌ کار داریم‌که‌ متاسفانه‌ مانند بسیاری‌ از آموزه‌های‌ دیگر دینی‌ما در کتابخانه‌ها مضبوط و کمتر در میدان‌ عمل‌ به‌آن‌ توجه‌ شده‌ است‌. در قرآن‌ مجید، آیات‌زیادی‌ درباره‌ ارزش‌ کار و تاکید بر عمل‌ صالح‌وجود دارد. قرآن‌ به‌ شدت‌ انسان‌ را از حرف‌زدن‌های‌ بی‌عمل‌ منع‌ و همواره‌ تاکید می‌کند که‌فضل‌ خدا نصیب‌ کسانی‌ خواهد شد که‌ اهل‌ جهد وکوشش‌ و تلاش‌ باشند. در آیات‌ 39 تا 41 سوره‌نجم‌ آمده‌ است‌: و این‌ که‌ برای‌ انسان‌ بهره‌ای‌ جزسعی‌ و کوشش‌ او نیست‌ و سعی‌ او به‌ زودی‌ دیده‌می‌شود و سپس‌ به‌ او جزای‌ کافی‌ داده‌ خواهدشد. در یکی‌ دیگر از آیات‌ آمده‌ است‌: آن‌ کسی‌که‌ سرای‌ آخرت‌ را بطلبد و سعی‌ و کوشش‌ خود رابرای‌ آن‌ انجام‌ دهد، در حالی‌ که‌ ایمان‌ داشته‌باشد، سعی‌ و تلاش‌ او پاداش‌ داده‌ خواهد شد.
    (سوره‌ اسراء، آیه‌ .(

    براساس‌ یکی‌ دیگر از آیات‌ قرآن‌، هر کسی‌مسئول‌ کاری‌ است‌، که‌ انجام‌ داده‌ و بایدعکس‌العمل‌ آن‌ را چه‌ خوب‌ و چه‌ بد پذیرا باشد.در آیه‌ 38 سوره‌ مدثر به‌ صراحت‌ این‌ موضوع‌مطرح‌ شده‌ است‌ که‌ هر کسی‌ در گرو اعمال‌خویش‌ است‌. آیه‌ 97 سوره‌ نحل‌ بیانگر این‌مطلب‌ است‌ که‌ هر کس‌ عمل‌ صالح‌ کند، خواه‌ مردباشد، خواه‌ زن‌، به‌ او حیات‌ پاکیزه‌ می‌بخشیم‌ وپاداش‌ آنها را به‌ بهترین‌ اعمالی‌ که‌ انجام‌ داده‌اند، خواهیم‌ داد.

    ارزش‌ کار در سنت‌

    در روایات‌ است‌ وقتی‌ که‌ پیغمبر اکرم‌ (ص‌) ازجنگ‌ تبوک‌ برمی‌گشتند،(سعد) یکی‌ از انصار به‌استقبال‌ ایشان‌ آمد و با وی‌ مصافحه‌ کرد. حضرت‌دیدند که‌ دست‌های‌ او زبر و خشن‌ شده‌ و پینه‌بسته‌ است‌، از وی‌ سوال‌ فرمودند چه‌ کار کردی‌ که‌دست‌هایت‌ این‌ قدر خشن‌ شده‌ است‌؟ سعدعرض‌ کرد یا رسول‌ا... زیاد بیل‌ زده‌ام‌. چون‌مجبور بودم‌ برای‌ نان‌ زن‌ و بچه‌ام‌ کار کنم‌.حضرت‌ دست‌های‌ سعد را گرفتند و بوسیدند وفرمودند: این‌ دستی‌ است‌ که‌ در آتش‌ نخواهدسوخت‌. نظیر این‌ مطالب‌ در زندگی‌ پیامبر و ائمه‌اطهار زیاد است‌. این‌ نشان‌ می‌دهد که‌ کار وکارگری‌ در نزد اولیا خدا چقدر ارزش‌ و عظمت‌دارد.

    - حضرت‌ رسول‌ اکرم‌ (ص‌) :کسی‌ که‌ برای‌تامین‌ زندگی‌ خانواده‌اش‌ زحمت‌ می‌کشد،همچون‌ کسی‌ است‌ که‌ در راه‌ خدا جهاد می‌کند -بر امت‌ خویش‌، بیش‌ از هر چیز از شکم‌ پرستی‌ وپرخوابی‌ و بیکاری‌ بیمناکم‌ - از رحمت‌ خدا دوراست‌ هر کس‌ که‌ بار زندگی‌ خویش‌ را به‌ روی‌دوش‌ مردم‌ افکند - خداوند متعال‌ دوست‌ داردهنگامی‌ که‌ یکی‌ از شما مسلمانان‌ کاری‌ را انجام‌می‌دهد با دقت‌ لازم‌ کارش‌ را ارائه‌ دهد - آن‌کس‌ که‌ از زحمت‌ و تلاش‌ و دسترنج‌ خویش‌خورد، در روز قیامت‌ مثل‌ برق‌ از پل‌ صراط می‌گذرد.

    - حضرت‌ علی‌ (ع‌): برترین‌ کار آن‌ است‌ که‌رضای‌ خدا در آن‌ خواسته‌ شود - انسان‌ مومن‌همیشه‌ اوقات‌ مشغول‌ کار است‌ - کسی‌ که‌ کار کند،نیرویش‌ افزون‌ گردد. روزی‌ها دارای‌ وسیعه‌ وسببی‌ هستند، بنابراین‌ در به‌ دست‌ آوردن‌ روزی‌،به‌ روش‌ خوب‌ و پسندیده‌ عمل‌ کنید و نیکویی‌ رابکار برید - خداوند انسان‌ دارای‌ شغل‌ و حرفه‌ که‌امانتدار باشد را دوست‌ می‌دارد - بر شما باد که‌دست‌ از کار و تلاش‌ برندارید چه‌ در حال‌ نشاط وچه‌ در حال‌ کسالت‌ - به‌ وسیله‌ کار و کوشش‌، ثواب‌و پاداش‌ بدست‌ می‌آید نه‌ با کسالت‌ و تنبلی‌ - به‌وسیله‌ کارهای‌ شایسته‌ و نیک‌، درجات‌ وارزش‌های‌ انسان‌ها بالا می‌رود - عمل‌ و کارمعرف‌ انسان‌ مومن‌ است‌ - هیچ‌ کس‌ از شما در راه‌خدا شب‌ را به‌ صبح‌ نرسانید که‌ با ارزشتر از کسی‌ که‌برای‌ رفع‌ نیازهای‌ خود و خانوده‌اش‌ تلاش‌می‌کند - هر کسی‌ به‌ استقبال‌ کارها رود، دارای‌بصیرت‌ می‌شود - از تاخیر در کارها بپرهیزید،همچنین‌ از دست‌ دادن‌ فرصت‌ انجام‌ کارهای‌خوب‌، زیرا آن‌ موجب‌ پشیمانی‌ خواهد بود -کسالت‌ و تنبلی‌ آخرت‌ را نابود می‌کند. امام‌ جعفرصادق‌ (ع‌): ملعون‌ است‌ کسی‌ که‌ بار زندگی‌ خودرا بر دوش‌ دیگران‌ افکنده‌ باشد. در طلب‌ روزی‌خود سستی‌ نورزید، زیرا پدران‌ شما زحمت‌می‌کشیدند و تلاش‌ می‌کردند تا آن‌ را به‌ دست‌آورند. با اعمال‌ خود دعوت‌ کننده‌ مردم‌ باشید ونه‌ با زبان‌تان‌.

    -امام‌ باقر (ع‌): هرگز به‌ آن‌ چه‌ نزد خداوندمتعال‌ است‌ دست‌ پیدا نمی‌کنید مگر به‌ وسیله‌عمل‌.

    
اسلام برای اینکه روابط اقتصادی نیز همانند روابط اجتماعی با صداقت و راستی و از روی عدالت و رضایت انجام پذیرد و مصالح فردی و اجتماعی تأمین گردد و نیز از هر گونه هرج و مرج و اختلاف و درگیری جلوگیری شود و مردم در تمام عرصه‌های زندگی از جمله معاملات با خیال راحت و خوشی و خرّمی و آرامش زندگی کنند، در زمینه تجارت و معاملات نیز احکام و قوانینی مقرر داشته است تا با اجرای آنها بتوانند زندگی سالم و خداپسندانه‌ای داشته باشند.

کسب و کار و معاملات و سایر مشاغل از نظر اسلام همانند اعمال دیگر پنج قسم دارد:

1. واجب: همانند کار و کسب و معامله‌ای که برای تأمین مخارج زندگی خود و خانواده انسان و حفظ آبرو باشد.

2. مستحب: همانند اشتغالاتی که برای جامعه و خانواده مفید و سودمند باشد.

3. مکروه: همانند اشتغال به کفن فروشی و امثال آن به عنوان یک شغل و تجارت در آن کالا.

4. مباح: مانند معاملاتی که نه موجب زیان افراد و جامعه است و نه مورد نیاز آنان.

5. حرام: مانند معاملاتی که مربوط به مواد مخدر و اجناس مضرّ و غیر پاکیزه همانند هروئین و مشروبات الکلی و اموال مسروقه انجام می‌گیرد.

عموم حرفه‌ها و اشتغال‌های تولیدی و توزیعی و خدماتی مثل کار بنگاه‌داری و آژانس و امثال آن در صورتی که با شرایط صحیح و طبق دستور شرع انجام گیرد، علاوه بر تأمین زندگی خود و خانواده و حفظ آبروی شخص و خانواده یک نوع خدمت به خلق است که آن هم گاهی واجب و گاهی مستحب است و ثواب زیادی به همراه خواهد داشت و عبادت حساب می‌شود. این کارها در واقع یکی از مصادیق و نمونه‌های کارگشایی برای مردم و خوشحال کردن و زدودن غم و اندوه از همنوعان است که در روایات، به آن تشویق و ترغیب و آثار زیادی برای آن بیان شده است.

فردی که ساعت‌ها در محل کسب و کار، بنگاه یا آژانس می‌نشیند و منتظر می‌ماند تا فردی که به خانه یا ماشین نیاز دارد، نیاز او را برطرف و مشکل او را حل کند، در واقع در حال عبادت و بندگی است و کار او در نزد خدا و مردم ارزش دارد.

اینک روایاتی را در این زمینه مرور می‌کنیم:

مشکل گشایی

1. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

«والله لقضاء حاجة المؤمن خیر من صیام شهر و اعتکافه؛ به خدا قسم، برآوردن حاجت مردم از روزه و اعتکاف یک ماه بهتر است».

2. امام صادق(علیه السلام) فرمود:

«قضاء حاجة المؤمن أفضل من طواف و طواف و طواف و...؛ حتی عَدّ عشراً؛ برآوردن نیاز مؤمن از طواف و طواف و طواف و ... بهتر است و آن حضرت تا ده بار طواف را شمرد؛ یعنی حتی از ده بار طواف هم بهتر است».

3. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

«إنّ الله فی عون المؤمن مادام المؤمن فی عون أخیه المؤمن؛ تا زمانی که مؤمن در یاری برادر مؤمن خود باشد، خدا هم در کمک و یاری او خواهد بود».

4. از پیامبر اعظم(صلی الله علیه و آله و سلم) سؤال شد: محبوب‌ترین مردم پیش خدا چه کسی است؟ پیامبر فرمود:

«کسی که بیشترین سود و خدمت را به مردم ارائه دهد».

بنابراین در معاملات باید به فکر رساندن سود بیشتر به دیگران بود، نه اینکه انسان فقط به فکر سود خود باشد.

5. امام صادق علیه السلام در حدیثی فرمود:

خداوند متعال فرموده است: «مردم خانواده من هستند، پس محبوب‌ترین آنان پیش من کسانی‌اند که با مردم مهربان‌تر باشند و در تأمین نیاز‌های آنان کوشاتر باشند».

6. و نیز فرمود:

«وقتی برادر مسلمانی پیش انسان بیاید و نیاز خود را مطرح کند، اگر به کمک و یاری او برخیزد، همانند کسی است که در راه خدا جهاد کند».

خوشحال کردن دیگران

7. رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

«من سرّ مؤمناً فقد سرّنی و من سرّنی فقد سرّ الله؛ کسی که مؤمنی را خوشحال کند، مرا خوشحال کرده و کسی که مرا خوشحال کند، خدا را خوشحال کرده است.

8. و در حدیث دیگری فرمود:

«محبوب‌ترین اعمال در پیشگاه الهی سه چیز است: ایجاد خوشحالی در دل مؤمن، رفع گرسنگی، زدودن غم و اندوه از چهره او».

چه زدودن غمی بالاتر از اینکه انسان، مشکل شخصی را که به مسکن یا وسیله نقلیه‌ای نیاز دارد و گرفتار تنگناهای زندگی است، حل و او را خوشحال کند و غم و اندوهش را برطرف سازد و آسایش او را تأمین کند.

حرکت برای خدمت

9. امام صادق(علیه السلام) فرمود:

«مشی المسلم فی حاجة المسلم خیر من سبعین طوافاً بالبیت الحرام؛ حرکت مسلمان در مسیر برآوردن حاجت مسلمان دیگر از هفتاد طواف خانه خدا بهتر است».

10. و در حدیث دیگر فرمود:

«به خدا و پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) ایمان نیاورده کسی که وقتی برادر مؤمنش نیازش را پیش او مطرح می‌کند، با خوشرویی برخورد نکند. پس در صورتی که قدرت دارد، نیاز او را برطرف کند و اگر خودش نتوانست با کمک دیگری اقدام می‌کند تا آن را برطرف نماید. اگر مؤمنی چنین عملی نکند، ولایتی بین ما اهل بیت و او نخواهد بود».

11. امام باقر(علیه السلام) فرمود:

«کسی که در مسیر برطرف کردن نیاز برادر مسلمانش حرکت کند و کوشش نماید تا آن را به اتمام برساند، خداوند قدم‌های او را در روزی که قدم‌ها می‌لرزد ثابت و استوار خواهد کرد».

12. امام صادق(علیه السلام) فرمود:

«من عرقت جبهته فی حاجة أخیه فی الله عزّوجل لم یعذّبه بعد ذلک؛ کسی که پیشانی‌اش در مسیر برآوردن نیاز برادر دینی خود عرق کند، خداوند او را بعد از آن عذاب نخواهد کرد».

هدف صحیح در کارها

یکی از مهم‌ترین ارکان هر کار، هدف آن است؛ هر کاری با شناخت هدف شروع شود سریع‌تر و بهتر به نتیجه می‌رسد. پیامبر اعظم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

«یا ایها النّاس إنّما الأعمال بالنیات؛ ارزش و اهمیت کارها به نیت و هدف بستگی دارد».

از نظر اسلام تمام کارهای انسان می‌تواند با داشتن هدف صحیح عبادت به حساب اید، تا هم مورد توجه پروردگار قرار گیرد و هم انسان با انجام دادن آنها به هدف نهایی خود نزدیک‌تر گردد.

اگر انسان در همین کارهای تجاری و مبادلات هم توجه به هدف و شرائط آن داشته باشد، می‌تواند همه آنها را به عنوان اطاعت الهی انجام دهد و خود را به هدف برساند.

تا در طلب گوهر کانی، کانی

ور در پی عمر جاودانی، جانی

من فاش کنم حقیقت مطلب را

هر چیز که در جستن آنی، آنی

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

«طلب الحلال فریضة علی کل مسلم و مسلمة؛ در پی مال حلال بودن، بر هر مرد و زن مسلمان لازم و واجب است».

امام باقر(علیه السلام) در حدیثی از پیامبر عظیم الشأن9 نقل کرده که فرمود:

«العبادة سبعون جزءاً أفضلها طلب الحلال؛ عبادت هفتاد قسمت است و برترین آن پی روزی حلال رفتن است».

و از امام هفتم(علیه السلام) نقل شده است که فرمود:

«من طلب هذا الرزق من حلّه لیعود به علی نفسه و عیاله کان کالمجاهد فی سبیل الله؛ کسی که در جستجوی رزق و روزی از راه حلال آن باشد تا خود و خانواده خود را اداره کند، همانند کسی است که در راه خدا جهاد کند».

از این احادیث می‌توان این نتیجه را گرفت که انسان مسلمان می‌تواند به تمام کارهای خود را رنگ خدایی بزند و همیشه و در همه حال در حال عبادت و بندگی باشد و این در صورتی است که دنیا را وسیله قرار دهد و به عنوان وسیله به آن نگاه کند تا به وسیله آن به هدف اصلی خود که همان بندگی خداست، برسد و بنده کامل خدا و انسان واقعی شود. در قرآن هم هدف از خلقت چنین بیان شده است: «من جن و انس را آفریدم تا بندگی کنند»؛ یعنی همیشه در حال بندگی باشند و این کار، همیشگی است و در همه حال و همه جا می‌توان در حال بندگی خدا بود.

انسان اگر در اندیشه بندگی خدا باشد و هدف اصلی او انسان کامل و بنده واقعی شدن باشد، می‌تواند تمام کارهای خود را برای خدا و در راه رسیدن به بندگی قرار دهد؛ حتی خوردن و خوابیدن، لباس پوشیدن، راه رفتن، کار کردن، تجارت کردن، ازدواج کردن، کمک کردن به دیگران و ... . اگر همه اینها را انسان برای خدا انجام دهد و برای این باشد که وظایف فردی و اجتماعی و سیاسی خود را انجام دهد و زندگی سالم و خداپسندانه‌ای داشته باشد، همه این امور عبادت به حساب می‌اید. به عبارت دیگر، خوردن و خوابیدن و ... را با این هدف انجام می‌دهد که وظایف خود را در مقابل خدا و خلق انجام دهد و اگر کار با این هدف انجام گیرد، طبیعی است همیشه خدا را در نظر می‌گیرد و هیچ کاری را که رضای خدا در آن نیست، انجام نمی‌دهد. از این روست که وقتی دیدگاه اسلام را در رابطه با دنیا مطالعه می‌کنیم، می‌بینیم این دید را به انسان القا می‌کند که دنیا وسیله است و سفارش می‌کند که از دنیا به عنوان وسیله استفاده کنید.

امیر مومنان(علیه السلام) می‌فرماید:

«شما را از دنیا برحذر می‌دارم؛ زیرا دنیا منزل کوچ کردن است، نه جای اقامت».

یعنی هدف جای دیگری است و اینجا محل عبور و توشه برداشتن است؛ همان طور که طبق نقلی، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

«الدنیا مزرعة الآخرة»یعنی دنیا محل کشت و زرع برای آخرت است و هدف اصلی آخرت است که باید برای آنجا کار و تلاش کرد و کِشت.

امیرمؤمنان در نهج البلاغه به صورت هشدار می‌فرماید:

«یا ایها الناس، انّما الدنیا دار مجاز، و الاخرة دار قرار، فخذوا من ممرّکم لمقرّکم؛ ای مردم! دنیا سرای گذر است و آخرت خانه قرار و همیشگی. پس، از گذرگاه خویش برای قرارگاه که هدف اصلی است، توشه تهیه کنید.

بنابراین انسان مسلمان و مؤمن باید زیرک و هشیار باشد؛ همان طور که در روایت هم آمده است که مؤمن زیرک است. او باید از این دنیا و از این وسیله بیشترین بهره‌برداری را بکند و خود را برای زندگی جاودانه آماده سازد، و زیور و زینت و ظاهر دنیا او را از هدف اصلی بازندارد و او را کر و لال نکند تا از هدف اصلی و حیات جاودانه غافل بماند.

امیر مومنان(علیه السلام) در نهج البلاغه می‌فرماید:

«من أبصر بها بصّرته، و من أبصر الیها اعمته؛ کسی که به عنوان وسیله به دنیا بنگرد خدا به او بصیرت می‌دهد و آن کس که به عنوان هدف به آن بیندیشد، کورش می‌کند».

دنیا همانند عینک است. اگر از آن به عنوان وسیله دید نگاه کنی و به عنوان عینک از آن استفاده کنی، دنیا و حقایق آن را برای تو نشان می‌دهد و روشن می‌کند؛ امّا اگر عینک را به دست خود بگیری و به خودش نگاه کنی و هدف، نگاه کردن به حقیقت و جنس خود عینک باشد فقط عینک را می‌بینی و نگاه به عینک به عنوان عینک و جنس آن، تو را از دنیا و آنچه از پشت آن می‌شود دید، غافل می‌کند.

بنابراین انسان مسلمان از دنیا هم همانند عینک باید به عنوان وسیله و نردبان ترقی و کارخانه انسان‌سازی استفاده کند و از آن برای ارتقای معنوی خود و رسیدن به مقام انسانیت و قرب الهی بهره برد و خود را به دنیا نفروشد؛ چون به فرموده پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم):

«فان الدُّنیا خُلقت لکم و انتم خُلقتم للاخرة؛

دنیا برای شما آفریده شده است (نه شما برای دنیا) و شما برای حیات جاودانه و آخرت آفریده شده‌اید».

پس هدف از آفرینش دنیا شما هستید؛ خدا دنیا را آفریده تا شما از آن، حیات جاودانه بسازید و هدف شما بالاتر از دنیاست.

با این دید، انسان مسلمان در هر پست و مقام و هر شغلی باشد، می‌تواند در تمام کارها خدا را طرف حساب خود قرار دهد و همه چیز را به حساب خدا بگذارد.

بنابراین در همه شغل‌ها از جمله تجارت و معاملات، انسان مسلمان می‌تواند شغل خود و فعالیت‌های خود را که در واقع یک نوع کارگشایی است، به عنوان بهترین عبادت به حساب آورد و علاوه بر پاداش دنیوی، از ثواب‌های اخروی و الهی برخوردار گردد. البته روشن است انسان در صورتی می‌تواند به این کار رنگ خدایی بخشد و آن را به حساب خدا بگذارد که در همه حال، شرایط و آداب آن و دستورهایی را که خدا در مورد هر کاری مشخص کرده است، مراعات کند و از حدود و ثغور آن تجاوز نکند.

اسکناس با طرح لوکوربوزیه و سیستم مدولار او

اسکناس با طرح لوکوربوزیه و سیستم مدولار او :
سوئیسی‌ها به لوکوربوزیه، معمار بزرگ کشور خود می‌بالند. برای خیلی‌ها که تاکنون لوکوربوزیه را با ملیت فرانسوی می‌شناختند، دیدن تصویر او بر روی اسکناس‌های 10 فرانکی سوئیسی اندکی تعجب‌برانگیز است اما واقعیت این است که او علیرغم تمرکز فعالیت‌هایش در کشور فرانسه، یک سوئیسی به حساب می‌آید و تصویر او و آثارش بر روی اسکناس‌های 10 فرانکی این کشور، به همین خاطر و در ستایش او و تأثیرات غیرقابل انکارش بر معماری مدرن صورت گرفته است. بر روی اسکناس تصویر لوکوربوزیه را می‌بینم با همان عینک قاب مشکی آشنایش و در پشت اسکناس تصویری از نظام مدولاری که او برای طراحی معماری و اجزایش ابداع کرده است. در پس‌زمینه پشت اسکناس تصویری از نمای بنای دادگاه عالی چندیگر در هندوستان که بر مبنای همین تقسیمات مدولار طراحی شده نیز به چشم می‌آید.


لوکوربوزیه معماری است که کوشید تا به زبانی مدرن، نظامی ریاضی و برخاسته از تناسبات انسانی به معماری ببخشد. نظام مدولار ابداعی لوکوربوزیه بر دو مفهوم نسبت طلایی و دنباله اعداد فیبوناچی در ریاضیات استوار است و تشریح آن بصورت خلاصه چنین است:
لوکوربوزیه انسانی با قد 83/1 متر را در نظر گرفت و بر مبنای این ارتفاع استاندارد و قابلیت تقسیم‌بندی پیکر انسانها به فواصل مبتنی بر تناسبات طلایی، چهار نقطه از بدن انسان را به عنوان نقاطی که دارای تناسبات طلایی فیبوناچی در فواصل خود نسبت به یکدیگر هستند را معرفی کرد. چهار نقطه مذکور عبارتند از کف پا، ناف، نوک سر و نوک انگشتان دست در حال بلند کرده و این بدان معناست که بر مبنای این نظام "فاصله بین کف پا تا ناف" با مجموع "فاصله بین نوک انگشتان دست با نوک سر" با "فاصله بین نوک سر تا ناف" برابری می‌کند.

بتن رنگی

بتن رنگی :

بتن های رنگی از طریق اضافه کردن قلیا و مواد رنگی مقاوم و سبک در داخل مخلوط به اندازه ی 8 تا 10 درصد وزن سیمان (اکر موم اکسید سرب قرمز و غیره ) یا با استفاده از سیمانهای رنگی به دست می آید . گاهی اوقات راهروها از ماسه های دارای رنگ مانند توف کوارتزیت قرمز مرمر و بقیه سنگهای رنگی ساخته می شوند .

بتنهای رنگی برای اهداف تزئینی در سازه های ساختمان و دستگاهها وپیاده روهای زیر گذر جدا کردن خطوط پر ترافیک راهروهای پارک و همچنین برای ساختن وسایل رفاه عمومی استفاده می شود .

بتن رنگی راهی برای زیبایی شهرها [7]

ساخت بناهای با مقاومت بیشتر و در عین حال زیباتر هدف همه دست اندرکاران احداث سازه های مختلف است. در کنار نوع طراحی بنا، مصالح ساختمانی نیز نقش عمده ای در این مهم دارند. یکی از این مصالح ساختمانی که شاید مهمترین ، پرکاربردترین و بحث برانگیزترین آنها باشد، بتن است. حتما شما هم در خیابان و یا در نزدیکی بناهای در حال ساخت ماشینهایی را که در پشت آنها مخزنهایی در حال دوران است دیده اید. این ماشین ها مشغول اختلاط سیمان ، آب ، شن و ماسه برای تهیه بتن هستند. ساخت بتن به ظاهر ساده به نظر می رسد؛ اما نکات ریز و مهمی در تهیه آن وجود دارد که ذهن محققان را به خود مشغول کرده و همواره شاهد تحقیقات مختلف در این زمینه در نقاط مختلف جهان هستیم. در ایران نیز پژوهش های زیادی در ساخت بتن انجام شده است که در یکی از این پژوهش ها که در دانشگاه تربیت مدرس صورت گرفته ، بتن رنگی با ظاهر زیباتر و مقاومت بهتر ساخته شده است. بتن عبارت است از مخلوطی از سیمان و ذرات و دانه های شن و ماسه با ابعاد مختلف که برای ساخت آن سیمان و آب و شن و ماسه با هم مخلوط می شود و آنچه در تهیه این مخلوط اهمیت دارد، نسبت ترکیب شدن اجزای مختلف است. این ترکیب یکی از پرمصرف ترین مصالح ساختمانی است که به دلیل داشتن خواصی نظیر مقاومت و الاستیسیته بالا از تمام مواد دیگر متمایز می شود. به دلیل همین خواص فوق العاده است که همواره تحقیقات در زمینه بتن در سراسر دنیا در حال انجام است و هدف از این تحقیقات ساخت بتن با مقاومت فشاری بالاتر و نفوذپذیری کمتر است. در این زمینه همه ساله مسابقات مختلفی نیز در سطح جهان برگزار می شود که در این مسابقات همه به دنبال بتن با خواص مکانیکی بالاتر هستند. عوامل موثر بر خواص مکانیکی بتن عبارتند از: جنس سیمان و درصد آن در ترکیب ، جنس آب که می تواند آب آشامیدنی ، آب مقطر یا حتی آب رودخانه باشد. جنس شن و ماسه و نوع دانه بندی و اندازه ذرات آن و نحوه ساختن و عمل آوری بتن. اگر عمل آوری بتن و عملیات اختلاط خوب انجام نشود، حفره هایی در بتن ایجاد شده و در این حفره ها آب محبوس می شود. در هوای سرد و فصل یخبندان این آب یخ می زند، حجم آن افزایش می یابد و به این ترتیب باعث ترک برداشتن بتن می شود که افت مقاومت سازه را به دنبال دارد. ساخت یک بتن جدید با توجه به اهمیت بتن در احداث سازه های مختلف در ایران نیز همواره تحقیقاتی در این زمینه انجام می شود. در یکی از این تحقیقات که در گروه سرامیک بخش مهندسی مواد دانشگاه تربیت مدرس ، توسط مهندس سیدبدرالدین احمدی به سرپرستی دکتر رسول صراف ماموری به انجام رسید، بتن رنگی با روش جدید و به کمک رنگدانه های مختلف ساخته شد. در این طرح با استفاده از رنگدانه های سرامیکی و فلزی نمونه هایی از بتن قهوه ای ، سبز، زرد، سفید، سیاه ، قرمز، نارنجی و آبی تهیه شده است. با توجه به این که رنگدانه های سرامیکی مورد استفاده در این طرح دارای دانه بندی بسیار ریزی است ؛ لذا توزیع یکنواخت و همگنی را در بتن ایجاد می کند و علاوه بر آن مقدار مورد استفاده رنگدانه ها بسیار اندک و درصد ناچیزی از کل ترکیب است. بنابراین هزینه زیادی را تحمیل نمی کند و قیمت تمام شده بتن رنگی خیلی بیشتر از بتن معمولی نیست. برای تهیه این بتن حدود 1تا 3درصد از رنگدانه مورد نظر در شرایطی که بتن تحت عمل آوری است به مخلوط اضافه می شود و بقیه مراحل کار در حد زیادی مشابه ساخت بتن معمولی است. نکته قابل توجه در این مساله این است که برای ساخت قطعات و احجام بزرگ ، می توان به جای رنگی کردن کل توده جسم فقط لایه رویی آن را رنگی تهیه کرد و توده درونی جسم به رنگ معمولی بتن باشد. رنگدانه های مورد استفاده به طور کلی رنگدانه ها به 7گروه عمده تقسیم می شوند که عبارتند از: رنگدانه های رنگی ، رنگدانه های سیاه ، رنگدانه های فلزی ، رنگدانه های دارویی ، رنگدانه های آرایشی و رنگدانه های غذایی. مهمترین رنگدانه های سفید اکسید تیتانیوم ، رنگدانه های بر پایه روی ، رنگدانه های بر پایه سرب ، اکسید آنتیموان و اکسید زیرکونیوم است. رنگدانه های رنگی معمولا از نوع اکسید، کرومات ، سیانید و ترکیبات کادمیوم است. مهمترین رنگدانه های سیاه از نوع دوده (کربن سیاه)، گرافیت ، اکسید آهن سیاه و ترکیب مس کروم سیاه است که ترکیب آخر به کروم کاپرسیاه معروف است. رنگدانه های فلزی معمولا از نوع پولکهای آلومینیوم ، پولکهای برنز طلایی ، پولکهای روی ، پولکهای فولاد زنگ نزن و پولکهای نیکل است. رنگدانه های دارویی ، آرایشی و غذایی ترکیباتی هستند که در تهیه مواد آرایشی ، انواع قرصها و کپسول ها و نیز تغییر رنگ در محصولات غذایی کاربرد دارند. رنگدانه های سرامیکی بیشتر از نوع رنگی ، سفید، سیاه و فلزی است. مزایای بتن رنگی ایده ساخت بتن رنگی زمانی در ذهن محققان دانشگاه تربیت مدرس قوت گرفت که کاربردهای مختلف آن در زندگی بشر بررسی و مفید بودن آن ثابت شد. از جمله موارد کاربرد بتن رنگی ، جدول بندی و خطکشی خیابان ها، رنگ آمیزی ساختمان های بتنی شهر که هم بر زیبایی معابر می افزاید و هم عمر سازه را افزایش می دهد. استفاده در میادین ورزشی و استادیوم ها برای رنگ آمیزی سکوهای تماشاچیان و یا موارد مشابه نیز می تواند کاربردهای دیگر بتن رنگی باشد. همچنین برای این نوع بتن می توان کاربردهای نظامی نیز در نظر گرفت. به طور مثال می توان به استفاده از آن در رنگی ساختن سازه های بتنی محل حفاظت هواپیماهای جنگی و انبار مهمات مکانهای نظامی اشاره کرد که هم به استتار سازه کمک می کند و هم با انتخاب صحیح رنگدانه ها امکان تقویت بتن در مقابل عوامل محیطی فراهم می شود. ساخت بتن رنگی در مقایسه با بتن معمولی هزینه بیشتری دارد؛ ولی این هزینه چندان قابل توجه نیست. شایان ذکر است که این بتنها علاوه بر زیبایی خاص ، در مقایسه با انواع دیگر با توجه به حذف مراحل تعمیر و نگهداری و نقاشی مجدد مقرون به صرفه تر است. به طور معمول ، در مواردی نظیر خطکشی و جدول بندی معابر که باید از رنگهای خاصی استفاده شود، سازه با بتن معمولی ساخته شده و سطح خارجی آن با رنگهای معمولی رنگ آمیزی می شود که این رنگ چون به صورت یک پوشش خارجی است ، در معرض تخریب های محیطی قرار دارد و مرتب باید تعمیر و نقاشی مجدد شود. در حالی که بتن رنگی دوام بیشتری دارد و رنگ آن ثابت است. در این پژوهش ، قطعات ساخته شده از بتن رنگی تحت آزمایش های مختلف معمول در کنترل کیفیت بتن قرار گرفت که از آن جمله سنجش مقاومت فشاری و مقاومت کششی بتن است. نتایج تحقیقات نشان داد رنگدانه ها مقاومت فشاری و کششی اکثر نمونه ها را تقویت کرده است. آزمایش معمول دیگر در ارتباط با بتن دوام 7روزه و 28روزه است. به این معنی که بعد از 7روز و سپس 28روز از ساخت بتن ، مقاومت سازه سنجیده می شود. در این آزمایش ها نیز بتنهای رنگی کیفیت قابل قبولی داشتند نتایج این تحقیق در یک کنفرانس بین المللی نیز ارائه شده است. رنگدانه های مورد استفاده در ساخت این بتن کاملا ابتکاری است و در ایران بتن رنگی با این روش برای اولین بار ساخته شده است و در کشورهای دیگر سابقه نداشته است

 بتن رنگی (مقاله) [4]

بتن یکی از کاربردی ترین مواد سرامیکی بوده و بیش ار هفتاد درصد ساخت و ساز مصالح ساختمانی به وسیله آن صورت می گیرد .در این تحقیق اثر رنگدانه سرامیکی بر روی استحکام فشاری و قدرت رنگی بتن مورد بررسی قرار گرفت . نتایج نشان داد که رنگدانه سرامیکی استحکام بتن را در برخی موارد کاهش داده و بعضا‏‎"‎‏ افزایش نیز می دهد که این اثر در مورد رنگدانه سبز،نمودبیشتری داشت . نتایج نشان داد که هرقدر رنگدانه ریزتر بوده قدرت رنگی و استحکام بتن افزایش بیشتری نشان می دهد که به منظور تحلیل بهتر نتایج از سطح مقطع نمونه ها توسط میکروسکوپ الکترونی عکس گرفته شده و ساختار مورد بررسی قرار گرفت . همچنین پودر شیشه در نسبتهای مختلف ودانه بندی مختلف جایگزین سیمان شده و به بتن اضافه گردید .ذرات شیشه در سنین پایین استحکام بتن راکاهش ولی در سنین بالا افزایش نشان داد . ذرات شیشه به دلیل افزایش تعداد پیوندها و همچنین افزایش تعداد نقاط جوانه زنی استحکام بتن را افزایش می یابد . طبق نتایج بدست آمده هرچقدر ذرات شیشه ریزتر باشد بتن استحکام بیشتری از خودنشان می دهد . همچنین اثر دما و میکروسیلیس بر روی استحکام فشاری نیز مورد بررسی قرار گرفت و نتایج بدست آمده مورد بررسی قرار گرفت .

آسفالت رنگی از نظر مهندس مختاریان[5]

محمدرضا مختاریان، از مجریان طرح تولید این آسفالت در تبیین ویژگیهای آسفالت ابداعی گفت: 75 درصد مواد اصلی این نوع آسفالت را که پس از چهار سال تحقیق‌ تهیه شده ترکیبات پلیمری تشکیل می‌دهند.

این آسفالت که در رنگهای متنوع قابل تولید است در برابر اشعه ماورای بنفش مقاوم بوده و رنگ آن در مقابل خورشید و هوای سرد و گرم تغییر نمی‌کند.

وی مهمترین ویژگی این آسفالت سرد را قابل بازیافت بودن آن عنوان کرد و افزود: 50 درصد مواد اولیه این آسفالت قابل بازیافت است که از آلودگی محیط زیست جلوگیری می‌کند. همچنین سه برابر آسفالت‌های امروزی استقامت داشته و باعث ایجاد ترک در جاده ها نمی‌شود.
مختاریان هزینه تولید این آسفالت را نسبت به آسفالتهای معمولی بسیار مقرون به صرفه دانست و خاطر نشان کرد: این آسفالت توسط وزارت راه تایید شده است اما عدم حمایت و استقبال مناسب از سوی برخی مسئولان تولید این محصول را با مشکلاتی مواجه کرده است.
در حالیکه کشورهای عربی، آذربایجان، ترکمنستان و افغانستان از تقاضا کنندگان اصلی خرید این نوع آسفالتها هستند. به طوری که ماهانه حدود 300 تن رنگ ترافیکی به کشور آذربایجان صادر می‌شود.  

مدیرعامل نخستین شرکت تولید کننده آسفالت سرد رنگی تک جزئی درباره مزایای آسفالت سرد نسبت به آسفالتهای معمولی گفت: هر سانیتمتر از آسفالت معمولی تنها 620 کیلوگرم وزن را می‌تواند تحمل می‌کند در حالیکه آسفالتهای سرد در مقابل بیش از دو تن وزن مقاوم هستند و تا پنج سال هزینه‌ای را به بار نخواهند آورد.

وی موارد استفاده از این آسفالت را در پارکها، پیاده‌روها، پشت بامها، خطوط عابر پیاده، خطوط عبور موتور سیکلت، خیابانها، ایستگاه‌ها، سالنها و ... عنوان کرد .مختاریان در پایان ضمن اشاره به ساخت ماشین آلات تهیه این آسفالت توسط متخصصان این شرکت داخلی تصریح کرد:‌ تجهیزات ساخت این آسفالت شامل راکتورهای تحت فشار (برای ساخت خمیر رنگ)، مخازن نگهداری و مخازن هموژن است که تماما خودکار بوده و توان تولید روزانه 50 تن مواد آسفالت را دارند.

آسفالت رنگی از نظر مهندس یوسفی

به گزارش ایلنا، یوسف یوسفی، مدیر تولید کارخانه سازنده آسفالت سرد و رنگی راه بسپار، با بیان این مطلب، افزود: این نوع آسفالت که از نوع پلیمر پیشرفته قابل بازیافت است، با اتکاء بر دانش کاملا ایرانی در این شرکت تولید شده و از حیث تک جزیی، حافظ محیط زیست است و برای اولین بار در جهان تولید شده است.

وی، افزود: رنگی بودن این نوع آسفالت در نوع خود بی‌‏نظیر است و هم‌‏اکنون در مناطق مختلفی از کشور در حال اجراء و بهره‌‏برداری است.

مدیر تولید شرکت راه بسپار، از دیگر ویژگی‌‏های این آسفالت را کم وزن بودن و خاصیت رنگ‌‏پذیری آن عنوان کرد و اظهارداشت: آسفالت‌‏های سرد رنگی تولید شده قابلیت استفاده در روکش آسفالتی کم ضخامت برای پل‌‏های فلزی، سطوح پیاده رو، ایستگاه اتوبوس و استخرها را دارا است که در مقایسه با رنگ‌‏های پلاستیکی موجود برای خط کشی سطح آسفالت خیابان‌‏ها و میدان‌‏های ورزشی بسیار مقاوم‌‏تر و در عین حال با صرفه‌‏تر است.
یوسفی، در پایان اظهار داشت: استفاده از آسفالت سرد پلیمری به عنوان عایق بام ساختمان‌‏ها، یکی دیگر از موارد کاربری این پلیمر بسیار پیشرفته است و به خصوص به دلیل سبکی فوق‌‏العاده هر متر مربع از این پلیمر، فشاری که بر واحد بام‌‏ها وارد می‌‏کند، به مراتب از دیگر انواع پوشش‌‏های عایقی سبک‌‏تر است .

آسفالت رنگی (مقاله ) [4]

رشد تکنولوژی و پیشرفت روز افزون که در زمینه جاده سازی شده است سبب گردید تا انواع آسفالت منجمله آسفالت سطحی مورد توجه فراوان قرار گیرد. این نوع اسفالت ، بدلیل سادگی اجرا، اقتصادی بودن و قابلیت تولید رنگهای مختلف مورد توجه خاص بوده است . دراین تحقیق ابتدا شناخت جامعی از آسفالت سطحی ارائه شده و پس از معرفی انواع آن ، پارامترهای اصلی از مواد و مصالح تشکیل دهنده و همچنین خصوصیات فیزیکی آنها از قبیل مقاومت فشاری، مدول گسیختگی و.... از این آسفالت ، معرفی و مورد تحلیل قرار گرفته است . هدف از این کار مقایسه بین خصوصیات مذکور و میزان مقاومت سایشی مجموعه آسفالتی بوده است . به عبارت دیگر هدف آن بوده است که قبل از تولید آسفالت بصورت انبوه با انجام آزمایش بر روی نمونه های آزمایشگاهی ، سنجش دقیقی از طرح در اختیار قرار گیرد . برای این منظور در فصل اول این تحقیق شمای کلی از تولید و موارد کاربرد آسفالت سطحی ارائه شده است . در فضل دوم توضیح کامل و جامع از پارمترهای تولید، و معیارهای دقیق انتخاب مصالح ، بهمراه روش بهینه طراحی و تولید آسفالت سطحی و همینطور مراقبتهای بعد از اجرا مرور شده است . در فصل سوم ابتدا دستگاهها و تجهیزات مورد نیاز جهت تولید نمونه و سپس انجام آزمایش سایش به همراه جزئیات آن توضیح داده شده است که پس از آن ، شیوه محاسبات برای مقادیر مصرفی مواد و مصالح ، جهت تولید نمونه های آسفالتی و همینطور روش استفاده از دستگاه ‏‎Wet Track Abrasion Tester‎‏ برای بدست آوردن میزان سایش نمونه های آسفالت سطحی ارائه شده است . در فصل چهارم این تحقیق ، نتایج آزمایشات انجام شده ، با استفاده از دو نوع قیر ‏‎MC250‎‏ و 100/85 ( به ترتیب قیر محلول و قیر خالص ) تولیدی در پالایشگاه اصفهان به همراه چهار نوع مصالح رنگی منتخب از مصالح تولید شده در کشور، ارائه شده و در فصل پنجم به بحث و نتیجه گیری درباره نتایج حاصل از آزمایشها پرداخته شده است . نتایج حاصل از آزمایشها نشان داده اند که مقدار سایش آسفالت سطحی با کاهش وزن نمونه پس از اتمام آزمایش ، در واحد سطح رابطه مستقیم دارد و مقدار سایش آن از سه بخش کنده شدن سنگدانه ها ، خرد شدن آنها و سائیده شده مجموعه آسفالتی ناشی می شود . همچنین مقاومت سایشی مجموعه آسفالتی با مقادیر سختی ، مقاومت فشاری و مدول گسیختگی سنگدانه های رنگی رابطه مستقیم دارد . از آنجاییکه سنگدانه های رنگی بکار رفته از کانیهای مختلف و معادن مختلف تشکیل شده اند ، لذا مقاومتهای فوق الذکر از قبیل مقادیر سختی ، مقاومت فشاری و مدول گسیختگی با یکدیگر متفاوت بوده است که سبب گردیده تا بهنگام تولید آیفالت سطحی با مصالح رنگی قرمز ، سفید، سبز و زرد مقاومت سایشی متفاوتی بدست آید . ترتیب مقاومت سایشی به این صورت بوده است که آسفالتهای تولید شده با مصالح به رنگ سبز، سفید، زرد و قرمز به ترتیب بیشترین مقاومت سایشی را برای مجموعه آسفالت سطحی نتیجه داده اند که با توجه به نتیجه تحقیق این ترتیب مقاومتی تا حد بسیار بالا به خصوصیات فنی سنگدانه ها بستگی داشته است . همچنین نوع قیر مصرفی نیز از پارامترهای مستقیم در نگهداشت مصالح سنگدانه ای در روزهای اولیه بازگشایی ترافیک می باشد و میزان حرارت قیر بهنگام پخش باید متناسب با نوع سنگدانه ها انتخاب گردد

آسفالت رنگی در آسفالت نمونه [1]

طرح اختلاط آسفالت توپکای رنگی

1-آزمایشات دانه بندی مصالح سنگی :

 تعداد سه نوع مصالح شکسته کوهی بطور تفکیک و پرورش تجزیه مکانیکی و شستشو طبق استاندارد AASHTO-T27دانه بندی شده و منحنی دانه بندی آنها در شکل شماره یک الی سه گزارش گردیده است .

1- الف- منحنی شن شکسته درشت (بادامی ) با اندازه اسمی 5 الی 19 میلیمتر و بشماره آزمایشگاهی 6160 در شکل شماره یک ترسیم گردیده است .

1- ب – منحنی شن شکسته میاندانه (نخودی ) با اندازه اسمی 5 الی 5/12 میلیمتر و بشماره آزمایشگاهی 6161در شکل شماره 2 ترسیم گردیده است .

1- ج- منحنی ماسه شکسته و فیلر بعنوان ریز دانه با اندازه اسمی صفر الی 5 میلیمتر و بشماره آزمایشگاهی 6162 در شماره 3 ترسیم گردیده است .

2- تعیین مرغوبیت مصالح سنگی :

آسفالت لازم فیزیکی جهت تعیین کیفیت سنگدانه های درشت و ریز برابر روشهای استاندارد انجام شده که نتایج حاصله بشرح ذیل و در جدول شماره چهار گزارش گردیده است .

2- الف – تعیین افت وزنی در مقابل سایش بروش لوسAASHTO-T96

2- ب – تعیین هم ارز ماسه ای AASHTO-T176

2- ج –تعیین حدود اتربرگAASHTO-T90

2- د – تعیین درصد تطویل و تورق دانه هاB.S.812

2- ه –تعیین درصد شکستگی در دو جبهه

2- و – تعیین افت وزنی در برابر یخبندان AASHTO –T103

3 - آزمایشات قیر:

یک نمونه از قیر خالص 60-70 و شماره آزمایشگاهی 843186 انتخاب و مورد آزمایشات لازم قرار گرفت و نتایج آزمایشات و در مطابقت با حدود مشخصات استاندارد در جدول شماره 5 بیان شده است .

4- آزمایشات مخلوط مصالح سنگی :

با توجه به نتایج حاصله از دانه بندی مصالح و به منظور دستیابی به فرمول کارگاهی و با در نظر گرفتن حدود مشخصات دانه بندی شماره IV جدول 18-3 نشریه 101 سازمان مدیریت برنامه ریزی نسبت های اختلاط مصالح سنگی به شرح زیر تعیین می گردد :

4- الف- شن درشت دانه (6160)به مقدار ده (10) درصد وزنی

4- ب – شن میاندانه (6161) به مقدار سی و پنج (35) درصد وزنی

4- ج – ماسه ریزدانه (6162)به مقدار پنجاه و پنج ( 55) درصد وزنی

منحنی مخلوط مصالح سنگی در شکل 4 ترسیم شده است .

فرمول کارگاهی .و استفاده شده در طرح	مناسبترین منحنی مخلوط آزمایشگاهی	میانگین حدود مشخصات	حدود مشخصات دانه بندی نوع IV	اندازه الک
100	100	100	100	4/3
95	94	95	90-100	2/1
59	55	59	44-74	4
43	49	43	28-58	8
14	11	14	7-21	50
6	6	6	2-10	200

5- آزمایشات وزن مخصوص مصالح سنگی :

 آزمایشات فیزیکی تعیین وزن مخصوص ظاهری حقیقی و در صد جذب آب دانه های مصالح سنگی مانده روی الک نمره 8 مطابق با استاندارد AASHTO-T85 و همچنین به روی دانه های سنگی رد شده از الک نمره 8 و مانده الک نمره 200 بر اساس استاندارد AASHTO-T100  انجام پذیرفته و نتایج حاصل در جدول شماره 7 گزارش گردیده است .

6- مشخصات مخلوط آسفالتی :

 نمونه های مختلف آسفالتی با فرمول دانه بندی کارگاهی یکنواخت و درصدهای قیری متغیر تهیه و بروش مارشال با تراکم سنگین (75ضربه ) ساخته شده و نتایج آزمایشات بدست آمده بشرح ذیل میباشد :

6- الف- تعیین وزن مخصوص حقیقی مخلوط متراکم بر اساس استاندارد AASHTO-T166

6- ب- تعیین پایداری  (stability)و روانی ( flow) به استناد ASTM-D-1559

6- ج – تعیین جذب قیر مصالح سنگی

6- د – تعیین درصد فضای خالی مخلوط آسفالت متراکم(voids)  – فضای پر شده با قیر(V.F.A)  – فضای خالی بین مصالح سنگی  (V.M.A)  به استناد محاسبات مندرج در نشریه (ASPHALT INSTITUTE MS2) تعیین گردید که منحنی تغییرات درصد قیر با پارامترهای فوق در شکل 8 ترسیم شده است .

7 -تعیین مقدار قیر بهینه :

با توجه به اصول مندرج در نشریه ASPHALT INISTITUTE 1993  و با در نظر گرفتن منحنیهای شکل 5 و مشخصات اعلام شده در نشریه 101سازمان مدیریت و برنامه ریزی مناسبترین در صد قیر نسبت به کل مخلوط آسفالتی با دانه بندی و نسبتهای ذکر شده برابر 1/5 پیشنهاد میگردد .

 بدیهی است هرگونه تغییری در مصالح سنگی و دانه بندی و یا نسبتهای اختلاط بوجود آید مقدار قیر بهینه و سایر پارامترها تغییر نموده و کنترل مجدد همه فاکتورها الزامی است .

ضمنا نتایج آزمایش نسبت متوسط مقاومت سه نمونه آزمایشگاهی مارشال که 24 ساعت در شرایط مستغرق در آب (1- +60 )درجه سانتیگراد با سه نمونه نظیر که 35 دقیقه در آب نگهداری و آزمایش شده و مطابق با بند (ب-18-8-3 ) مشخصات فنی و عمومی میباشد برابر 80 درصد حاصل گردیده است .

منابع

1-   مقاله های آسفالت نمونه

2-   سایت خبری ایسنا

3-   WWW.ASIANEWS.IR

4-   http://dbase.irandoc.ac.ir.htm

5-    http://www.irancivilcenter.com/fa/news/view.php?news_id=52

6-   http://hamestersport.persianblog.com/

7-   http://www.irceo.org/default.asp

فرزاد اسحقی              گرایش کارهای عمومی ساختمان چکیده

بتن رنگی :

بتن های رنگی از طریق اضافه کردن قلیا و مواد رنگی مقاوم و سبک در داخل مخلوط به اندازه ی 8 تا 10 درصد وزن سیمان (اکر موم اکسید سرب قرمز و غیره ) یا با استفاده از سیمانهای رنگی به دست می آید . گاهی اوقات راهروها از ماسه های دارای رنگ مانند توف کوارتزیت قرمز مرمر و بقیه سنگهای رنگی ساخته می شوند .

به طور کلی رنگدانه ها به 7گروه عمده تقسیم می شوند که عبارتند از: رنگدانه های رنگی ، رنگدانه های سیاه ، رنگدانه های فلزی ، رنگدانه های دارویی ، رنگدانه های آرایشی و رنگدانه های غذایی. مهمترین رنگدانه های سفید اکسید تیتانیوم ، رنگدانه های بر پایه روی ، رنگدانه های بر پایه سرب ، اکسید آنتیموان و اکسید زیرکونیوم است. رنگدانه های رنگی معمولا از نوع اکسید، کرومات ، سیانید و ترکیبات کادمیوم است. مهمترین رنگدانه های سیاه از نوع دوده (کربن سیاه)، گرافیت ، اکسید آهن سیاه و ترکیب مس کروم سیاه است که ترکیب آخر به کروم کاپرسیاه معروف است. رنگدانه های فلزی معمولا از نوع پولکهای آلومینیوم ، پولکهای برنز طلایی ، پولکهای روی ، پولکهای فولاد زنگ نزن و پولکهای نیکل است. رنگدانه های دارویی ، آرایشی و غذایی ترکیباتی هستند که در تهیه مواد آرایشی ، انواع قرصها و کپسول ها و نیز تغییر رنگ در محصولات غذایی کاربرد دارند. رنگدانه های سرامیکی بیشتر از نوع رنگی ، سفید، سیاه و فلزی است.

بتنهای رنگی برای اهداف تزئینی در سازه های ساختمان و دستگاهها وپیاده روهای زیر گذر جدا کردن خطوط پر ترافیک راهروهای پارک و همچنین برای ساختن وسایل رفاه عمومی استفاده می شود

آسفالت رنگی

75 درصد مواد اصلی این نوع آسفالت را که پس از چهار سال تحقیق‌ تهیه شده ترکیبات پلیمری تشکیل می‌دهند. این آسفالت که در رنگهای متنوع قابل تولید است در برابر اشعه ماورای بنفش مقاوم بوده و رنگ آن در مقابل خورشید و هوای سرد و گرم تغییر نمی‌کند . از مهمترین ویژگی این آسفالت سرد قابل بازیافت بودن آن است ومی توان  افزود: 50 درصد مواد اولیه این آسفالت قابل بازیافت است که از آلودگی محیط زیست جلوگیری می‌کند. همچنین سه برابر آسفالت‌های امروزی استقامت داشته و باعث ایجاد ترک در جاده ها نمی‌شود.  هزینه تولید این آسفالت نسبت به آسفالتهای معمولی بسیار مقرون به صرفه است  و این آسفالت توسط وزارت راه تایید شده است اما عدم حمایت و استقبال مناسب از سوی برخی مسئولان تولید این محصول را با مشکلاتی مواجه کرده است.  در حالیکه کشورهای عربی، آذربایجان، ترکمنستان و افغانستان از تقاضا کنندگان اصلی خرید این نوع آسفالتها هستند. به طوری که ماهانه حدود 300 تن رنگ ترافیکی به کشور آذربایجان صادر می‌شود.   مدیرعامل نخستین شرکت تولید کننده آسفالت سرد رنگی تک جزئی درباره مزایای آسفالت سرد نسبت به آسفالتهای معمولی گفت: هر سانیتمتر از آسفالت معمولی تنها 620 کیلوگرم وزن را می‌تواند تحمل می‌کند در حالیکه آسفالتهای سرد در مقابل بیش از دو تن وزن مقاوم هستند و تا پنج سال هزینه‌ای را به بار نخواهند آورد. وی موارد استفاده از این آسفالت را در پارکها، پیاده‌روها، پشت بامها، خطوط عابر پیاده، خطوط عبور موتور سیکلت، خیابانها، ایستگاه‌ها، سالنها و ... عنوان کرد.  در پایان ضمن اشاره به ساخت ماشین آلات تهیه این آسفالت توسط متخصصان داخلی می توان تصریح کرد:‌ تجهیزات ساخت این آسفالت شامل راکتورهای تحت فشار (برای ساخت خمیر رنگ)، مخازن نگهداری و مخازن هموژن است که تماما خودکار بوده و توان تولید روزانه 50 تن مواد آسفالت را دارند.

آسفالت

آسفالت

از آنجا که تغییر شکل دائمی روسازی های آسفالتی که به صورت شیار شدگی ظاهر می شود ، یکی از مهم ترین خرابی های آسفالت می باشد ، انجام تحقیقات به منظور ارائه راه کارهای مناسب برای کاهش خرابی های ناشی از آن امری مهم به نظر         می رسد . همان طور که می دانیم بخش عمده حجمی و وزنی روسازی های آسفالتی را مصالح سنگی تشکیل می دهد و خصوصیات مصالح سنگی تأثیر مهمی بر عملکرد روسازی خواهند داشت . همان گونه که از فصل قبل در قالب تحقیقات مختلف انجام شده در زمینه تأثیر دانه بندی مصالح سنگی بر تغییر شکل دائم آسفالت ذکر شد ، تأثیر اساسی دانه بندی مصالح سنگی بر تغییر شکل دائم آسفالت روشن می باشد و اهمیت آن بر کسی پوشیده نیست . لذا اصلاح دانه بندی مصالح سنگی و یا به عبارتی ارائه محدوده های دانه بندی که بتواند میزان تغییر شکل های دائمی روسازی را کاهش دهنده می تواند صرفه جویی کلانی را در سطح ملی با کاهش خرابی های ناشی از شیار شدگی ایجاد کند و عملاً با بهبود عملکرد روسازی ها از هزینه های اضافی که خرابی های روسازی به اقتصاد کشور تحمیل می کند ، بکاهد .

از آنجا که تا کنون در این زمینه در کشور تحقیقات ارزشمندی انجام نشده است و با توجه به اینکه نتایج تحقیقات در زمینه آسفالت تا حدی تابع خصوصیات مصالح مورد آزمایش می باشد ، بررسی این موضوع با مصالحی که در کشور مورد استفاده قرار می گیرد لازم به نظر می رسد زیرا نتایجی که در تحقیقات سایر کشورها به دست آمده است برای مصالح و شرایط موجود در کشور ما به طور کامل صدق      نمی کند.

از این رو در این تحقیق تأثیر دانه بندی مصالح سنگی بر تغییر شکل دائم مخلوط های آسفالت گرم مورد ارزیابی قرار گرفته است .

همان طور که در فصل 5 ذکر شد ، مقاومت درونی مخلوط های گرم با اتصال سنگ به سنگ ( اتصال سنگ دانه ای  ) بیشتر می شود.با تغییر منحنی دانه بندی میزان اتصال سنگدانه ای نیز تغییر خواهد کرد.و اتصال مصالح سنگی درشت دانه در دانه بندی مخلوط عامل اصلی مقاومت درونی مخلوط می باشد . با این وجود مصالح سنگی ریز دانه و دانه بندی آن نیز بر مقاومت در برابر تغییر شکل دائم تأثیر دارند . برای اینکه بتوان تأثیر مصالح سنگی ریز دانه و درشت دانه را به طور تؤام مورد بررسی قرار داد. می توان منحنی های دانه بندی که میزان مصالح سنگی درشت دانه و ریز دانه آنها متفاوت می باشد را با یکدیگر مورد مقایسه قرار داد.در این تحقیق محدوده مجاز دانه بندی برای حداکثر اندازه مصالح سنگی معینی انتخاب گردیده و به سه ناحیه بالایی ، میانی ،‌و پایینی‌ ،‌تقسیم گردیده است . سپس دانه بندی حد وسط هر ناحیه تعیین شده و تأثیر هر یک از دانه بندی ها بر تغییر شکل دائم مخلوط های آسفالت گرم مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفت.

 انتخاب مصالح مورد آزمایش :

مصالح مورد استفاده در ساخت نمونه های آسفالتی در این تحقیق مصالح معمول مورداستفاده در ساخت آسفالت گرم یعنی قیر و مصالح سنگی می باشد. از آنجا که هدف از این تحقیق تنها بررسی مقایسه ای دانه بندی مصالح سنگی بوده است. از سایر مصالحی که می تواند در ساخت آسفالت گرم مورد استفاده قرار گیرد مانند پلیمر ها و سایر مواد افزودنی استفاده نشده است.

 قیر

قیر مورد استفاده برای ساخت نمونه های آسفالتی از نوع قیر با درجه نفوذ 70 تا 60 می باشد. این نوع قیر بیشتر در نواحی آب و هوای گرم مورد استفاده قرار می گیرد . به همین دلیل بیشتر در پروژه های ساخت روسازی های آسفالتی بویژه در استان خراسان که مساحت عمده آن را نواحی گرم و خشک تشکیل می دهد ،‌ از قیر با درجه نفوذ 70-60 استفاده می شود. قیر مورد استفاده از کارخانه آسفالت شهرداری مشهد واقع در جاده کلات تهیه شده کارخانه آسفالت شهرداری  مشهد یکی از بزرگترین و مهم ترین کارخانه های آسفالت استان خراسان می باشد که آسفالت گرم تهیه شده در آن بیشتر برای اجرای روسازی های آسفالتی در مناطق شهری و برون شهری مورد استفاده قرار می گیرد و از آنجا که یکی از انواع خرابی های آسفالت که در سطح معابر شهر به وفور مشاهده می شود تغییر شکل های دائمی آسفالت می باشد یکی از دلایل تهیه قیر از این کارخانه استفاده عملی از نتایج به دست آمده از تحقیق برای عملیات اجرایی در آینده می باشد.

بر اساس دستورالعمل انستیتو آسفالت استفاده از انواع قیرهای خالص بر حسب نوع استفاده به لحاظ نوع مسیر و شدت ترافیک و شرایط آب و هوایی ناحیه مورد نظر بر طبق جدول 6-1 می باشد.( منبع تهیه شود .) همان طور که مشاهده می شود انتخاب قیر با درجه نفوذ 60 تا 70 نسبت به سایر انواع قیر ها با توجه به شرایط آب و هوایی استان خراسان انتخاب می باشد.

 مصالح سنگی :

همان طور که می دانیم دو عامل بسیار مهم مربوط به مصالح سنگی ، جنس و دانه بندی مصالح سنگی می باشد زیرا این دو عامل تأثیر اساسی بر کیفیت مخلوط آسفالت دارد. لذا انتخاب جنس و دانه بندی مصالح سنگی باید با دقت انجام شود تا نتایج به دست آمده ارزش علمی و کاربردی لازم را داشته باشند و بتوان آن را با نتایج سایر تحقیقات انجام شده مقایسه کرده و نتیجه گیری کرد.

- الف ) جنس مصالح سنگی :

یکی از مرغوبترین مصالح سنگی مورد استفاده در ساخت روسازی های آسفالت گرم مصالح سنگی آهکی می باشد. مصالح سنگی آهکی دوام و استقامت نسبتاً خوبی دارند و از آنجا که رنگ سنگدانه های آن روشن می باشد روسازی ساخته شده با این نوع مصالح سنگی دارای رنگی روشن بوده که از مهم ترین مزایای استفاده از این نوع مصالح سنگی می باشد . همچنین همان طور که می دانیم دانه های مصالح سنگی باید قادر باشند قیر مصرفی را به خوبی به خود جذب کرده و نگه دارند تا عمل چسبیدن سنگدانه ها به یکدیگر به خوبی انجام شود زیرا هر چه اندود قیری بهتر به دانه ها بچسبد استقامت و دوام آسفالت نیز بیشتر خواهد شد لذا یکی از مزایای دیگر استفاده از سنگ های آهکی این است که قیر را به خوبی جذب  می کنند و سطح قیر اندود شده در مجاورت آب پایداری نسبتاً مناسبی دارد.

مصالح مورد استفاده برای ساخت نمونه های آسفالتی از مصالح معدن برکشاهی در نزدیکی قوچان و از محل کارخانه آسفالت شرگت آسفالت نمونه تهیه گردید . قطعات بزرگ سنگ های آهکی از معدن به این گارخانه منتقل می شوند و در سنگ شکن های عظیمی شکسته شده و سرند می شوند . از آنجا که مصالح سنگی تهیه شده دارای 100 درصد شکستگی می باشند برای ساخت آسفالت های مقاوم در برابر شیار شدگی بسیار مناسب می باشند زیرا هر چه درصد شکستگی مصالح سنگی بیشتر باشد قفل وبست و اصطکاک بین سنگ دانه ها بیشتر می شود. به علاوه وجوه شکسته قیر را بهتر به خود جذب می کنند. مصالح سنگی در کارخانه آسفالت پس از دانه بندی و تفکیک بر اساس اندازه سنگ دانه ها در سیلوهای مصالح سنگی نگه داری می شوند . مصالح مورد نیاز برای انجام آزمایشات این تحقیق با همکاری آزمایشگاه مکانیک خاک وزارت راه و ترابری مستقر در محل کارخانه آسفالت تهیه شد.

 ب ) دانه بندی مصالح سنگی :

یکی از مهم ترین عوامل که نقش به سزایی در استقامت و ظرفیت باربر ی روسازی دارد دانه بندی مصالح سنگی می باشد. در انتخاب دانه بندی مصالح سنگی ملاحظات متعددی در نظر گرفته می شوند که مهم ترین آنها عبارتند از :

§        نوع روسازی

§        نوع لایه آسفالتی

§        ضخامت لایه مورد نظر

§        اندازه بزرگترین دانه مصالح سنگی

§        آیین نامه فنی مورد استفاده

بر اساس نتایج تحقیقات گذشته با بزرگتر شدن اندازه بزرگترین دانه مصالح سنگی و به طور کلی با درشت تر شدن اندازه مصالح سنگی بخش درشت دانه ، مقاومت در برابر شیار شدگی مخلوط بیشتر خواهد شد. بر اساس آیین نامه انستیتو آسفالت دانه بندی مصالح سگی مخلوط آسفالت بر اساس اندازه بزرگترین دانه مصالح سنگی ارائه شده است . بر اساس جدول 6-1 که دانه بندی های مختلف را نشان می دهد با توجه به اینکه حداکثر اندازه اسمی بزرگترین دانه 19 میلی متر ضمن اینکه دانه بندی نسبتاً درشت دانه ای می باشد ، به طور گسترده ای برای ساخت لایه توپکا و بیندر درکشور مورد استفاده قرار می گیرد. همان طور که در جدول 6-2 مشاهده می شود ، دانه بندی ارائه شده بر اساس قیری و آستر در دانه بندی ها پیوسته بتن آسفالتی گرم که توسط آیین نامه روسازی آسفالتی راه های ایران ( نشریه شماره 234 سازمان ودیریت و برنامه ریزی ) با دانه بندی انتخاب شده بر اساس آیین نامه انستیتو آسفالت برای اندازه بزرگترین دانه 19 میلی متر منطبق می باشد.

همان طور که از ارقام جدول 6-1 و 6-2 مشاهده می شود برای هر اندازه الک درصد وزنی رشد از الک دارای یک حد پایین و یک حد بالایی می باشد. در واقع اگر ارقام حد پایین و حد بالا را جداگانه در نظر گرفته منحنی مربوط به آنها را مانند شکل 6-1 رسم نماییم ، حد بالا و پایین دانه بندی برای اندازه بزرگترین دانه 19 میلی متر مطابق شکل 6-1 خواهد بود.در این تحقیق هدف آن است که مشخص گردد در این ناحیه مجاز دانه بندی تغییرات شکل دائم از حد بالا تا حد پایین به چه صورتی می باشد و در چه محدوده ای تغییر شکل دائم کمتر و در چه محدوده ای تغییر شکل دائم بیشتر خواهد بود . به همین منظور این محدوده بین حد بالایی و پایینی مانند شکل 6-2 به سه ناحیه بالایی ، پایینی و میانی تقسیم شده است لذا هدف مقایسه این سه محدوده از نظر میزان تغییر شکل دائم آسفالت گرم در آنها می باشد. برای مقایسه هر یک از این محدوده ها باید یک دانه بندی که معرف هر محدوده می باشد ، انتخاب شود تا بتوان نمونه ها ی آسفالتی را با منحنی مورد نظر تهیه و آزمایش نمود. لذا دانه بندی حد وسط برای هر محدوده به عنوان دانه بندی معرف آن محدوده انتخاب می شود. مقادیر مربوط به هر یک از این دانه بندی ها که از این پس دانه بندی حد بالایی ، دانه بندی حد میانی و دانه بندی حد پایینی نامیده می شوند در جدول 6-3 و شکل 6-3 نشان داده شده است.

مصالح سنگی تهیه شده از کارخانه آسفالت برای دقت بالاتر آزمایشات در آزمایشگاه مجدداً با الک سرند دانه بندی گردید و در ظرف های جداگانه ای نگهداری می شد.

برای آگاهی از خصوصیات مصالح سنگی و قیر پیش از تعیین طرح اختلاط و روش تهیه نمونه های آسفالتی آزمایش ، برخی از خصوصیات مصالح با انجام آزمایش های مربوط به آنها تعیین شد که در ادامه آورده شده است .

6-4 خصوصیات مصالح مورد استفاده :

همان طورکه ذکر شد آزمایشات مصالح شامل آزمایش های مربوط به قیر و آزمایش های مربوط به مصا لح سنگی مورد استفاده جهت ساخت نمونه های آسفالتی می باشد که با انجام آنها خصوصیات مربوط به مصالح تعیین شد.

6-4-1- تعیین مشخصات قیر :

آزمایش های انجام شده بر روی قیر تنها آزمایش های فیزیکی می باشند و به دلیل اینکه آزمایش های شیمیایی مربوط به قیر تجهیزات خاصی نیاز دارد و از طرفی به جهت اینکه در این تحقیق در مقایسات بیشتر نقش مصالح سنگی مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است تنها آزمایش های فیزیکی ذیل انجام شده است :

 الف ) آزمایش تعیین درجه نفوذ

 ب ) آزمایش تعیین نقطه نرم

 ج ) آزمایش تعیین وزن مخصوص

د ) آزمایش تعیین کندروانی جنبشی

آزمایش درجه نفوذ :

بر حسب تعریف قابلیت نفوذ قیر عبارت است از طول سانتی ( بر حسب اهم میلی متر ) که یک سوزن استاندارد تحت اثر باری معادل 100 گرم در مدت 5 ثانیه در قیر 25 درجه سانتی گراد نفوذ نماید . هر چه قیر نرم تر باشد درجه نفوذ آن بیشتر خواهد بود.

این آزمایش بر اساس استاندارد امریکایی آزمایش مصالح (ASTM D5‌ ‌‌‌‌‌‌‌) انجام         می گیرد. بر این اساس میانگین عددی که از قرائت نفوذ سوزن طی سه مرحله آزمایش به دست آمده است ، به عنوان درجه نفوذ تعیین شده است . در جدول 6-4 مقادیر قرائت های انجام شده و میانگین آنها آورده شده است. دستگاه آزمایش درجه نفوذ در شکل 6-4 آورده شده است .

آزمایش نقطه نرمی :

بر حسب تعریف نقطه نرمی قیر به روش گلوله – حلقه عبارت است از درجه حرارتی که در آن قیر موجود در حلقه نرم شده و گلوله از درون حلقه عبور می نماید. به عبارت دیگر درجه نرمی به درجه حرارتی اطلاق می شود که قیر از حالت جامد به حالت روان در آید. آزمایش نقطه نرمی بر اساس استاندارد امریکایی آزمایش مصالح  (ASTM D36 ) در آزمایشگاه بر روی نمونه قیر انجام شد که مقدار مربوط به آن در جدول 6-5 آورده شده است . قیرهایی که نقطه نرمی ( درجه نرمی‌) بالاتری دارند، در برابر تغییرات درجه حرارت حساسیت کمتری داشته و درجه نفوذ‌ آنها تغییرات کمتری دارد. دستگاه آزمایش نقطه نرمی در شکل 6-5 آورده شده است.

آزمایش وزن مخصوص :

بر حسب تعریف ، وزن مخصوص قیر عبارت است از نسبت وزن حجم معینی از قیر به وزن آب (مقطر ) هم حجم آن در درجه حرارتی مشخص. وزن مخصوص قیر طبق روش استاندارد آمریکایی (ASTM D70 ) آزمایش مصالح تعیین می شود. بر اساس این استاندارد وزن مخصوص قیر در دمای 25 درجه سانتی گراد و بر حسب کیلوگرم بر لیتر بدست می آید.وزن مخصوص قیر در طرح مخلوط های آسفالتی و در این تحقیق برای طرح اختلاط جهت ساخت نمونه های آزمایش مورد نیاز می باشد. وزن مخصوص به دست آمده از آزمایش در جدول 6-5 آورده شده است.

آزمایش کندروانی کینماتیکی :

آزمایش کندروانی جنبشی بر اساس استاندارد امریکایی آزمایش مصالح (ASTM D2170 ) انجام می شود. این روش آزمایش شامل فرآیند هایی جهت تعیین کندروانی جنبشی (kine matic viscosity‌) قیر های مایع دردمای 60 درجه سانتی گراد و قیر های خالص در دمای 135 درجه سانتی گراد و در محدوده 6 تا 100 هزار سانتی استدکس می باشد.در صورتی که وزن مخصوص قیر در دمای مورد نظر تعیین شده باشد با استفاده از نتایج این آزمایش می توان کندروانی را محاسبه نمود.

کندروانی جنبشی عبارت است از نسبت کندروانی یک مایع به وزن مخصوص آن که معیاری برای ارزیابی مقاومت در برابر جاری شدن یک مایع تحت اثر نیروی جاذبه        می باشد. واحد کندروانی جنبشی در سیستم متر یک (SI ) متر مربع بر ثانیه می باشد که در عمل واحد میلی متر مربع بر ثانیه مناسب تر و راحت تر می باشد. واحد کندروانی جنبشی در سیستم سانتی متری ، سانتی متر مربع بر ثانیه می باشد که به هر سانتی متر مربع بر ثانیه یک استدکس ( با علامتSt ) اطلاق می شود و سانتی استدکس (= Icst ) برابر یک میلی متر کربع بر ثانیه می باشد و معمولا ً مورد استفاده قرار میگیرد.

در این روش لازم برای جریان یافتن حجم ثابتی از مایع مورد نظر در مجرای لوله سویین کندروانی سنج شیشه ای که کالیبره شده است. در دمایی که دقیقا‌ً تحت کنترل می باشد اندازه گیری می شود.

سپس کندروانی جنبشی از ضرب زمان جریان بر حسب ثانیه در ضریب کالیبراسیون کندروانی سنج به دست می آید.

با استفاده از رابطه 2-6 کندروانی جنبشی به دست می آید :

= Ctکندروانی جنبشی  بر حسب سانتی استدکس

که در این رابطه :

C = ضریب ثابت کالیبراسیون کندروانی سنج بر حسب سانتی استدکس بر ثانیه

T =زمان جریان یافتن بر حسب ثانیه می باشد.

کندروانی جنبشی رفتار جاری شدن مایع را تعیین می کند. ویژگی های روسازی های مختلف معمولاً کندروانی خاصی در دمای 60 درجه سانتی گراد و 135 درجه سانتی گراد را برای قیر مورد استفاده ، نیاز دارند . کندروانی در دمای 6 درجه سانتی گراد ، برای درجه بندی قیر مورداستفاده در آسفالت مورد استفاده قرار می گیرد که نشان دهنده کند روانی در بالا ترین دمایی که روسازی مورد بهره برداری تجربه              می کند،می باشد.شکل 6-2 دستگاه مربوط به آزمایش کندروانی جنبشی را نشان میدهد . نتیجه آزمایش در جدول 6-4 آورده شده است.

 تعیین مشخصات مصالح سنگی :

مهم ترین آزمایشاتی که بر روی مصالح سنگی انجام می شود ، آزمایش های وزن مخصوص و جذب آب مصالح سنگی می باشد. آزمایش وزن مخصوص و جذب آب برای مصالح در تست دانه و مصالح ریز دانه به صورت جداگانه انجام می شود. دانه های مصالح سنگی از مواد معدنی و فضای خالی تشکیل شده است و فضای خالی سنگدانه شامل فضای خالی قابل نفوذ و فضای خالی غیر قابل نفوذ می باشد و چنانچه مصالح سنگی از آب اشباع شود ، آب تنها فضای خالی را پر میکند و فضای خالی غیر قابل نفوذ به همان صورت باقی می ماند.

طبق تعریف وزن مخصوص ظاهری (Apparent Specific Gravity‌) سنگدانه عبارت است از وزن نمونه خشک شده در هوا به حجم ظاهری آن ( شامل فضای خالی غیر قابل نفوذ ) و با رابطه زیر محاسبه میشود :

که در این رابطه :

E = وزن نمونه خشک شده در هوا

D = وزن نمونه اشباع شده در آب با سطح خشک می باشد.

وزن مخصوص واقعی (Bulk Specific Gravity ) عبارت است از وزن نمونه خشک شده در هوا به حجم واقعی آن ( شامل فضای خالی قابل نفوذ و فضای خالی غیر قابل نفوذ ) و با رابطه زیر محاسبه میگردد.

که در این رابطه :

E = وزن نمونه خشک در هوا

A = وزن مصالح اشباع شده با سطح خشک

D = وزن مصاح اشباع شده در آب می  باشد.

.درصد جذب آب نیز با رابطه 6-3 محاسبه می گردد.

که در این رابطه : 

A =وزن مصالح اشباع شده با سطح خشک

E = وزن مصالح خشک شده در هوا می باشد

آزمایش وزم مخصوص برای مخلوط مصالح سنگی جداگانه و بر اساس استاندارد امریکایی آزمایش  مصالح (ASTM C29 ) انجام می گیرد. در این آزمایش پیمانه ای با توجه به اندازه بزرگترین دانه مصالح سنگی بر اساس جدولی که در استاندارد ارائه شده است ، انتخاب می شود. جهت انجام آزمایش ابتدا  پیمانه را از مصالح پر کرده و اب میله 25 ضربه به آن می زنیم ، سپس  و در نهایت کل پیمانه را پر کرده و پس از صاف کردن سطح از مصالح اضافی ، پیمانه و مصالح را توزین و از اختلاف وزن پیمانه و مصالح ، وزن را تعیین و با  رابطه زیر محاسبه می کنیم :

در جدول 6-6 مقادیر مربوط به وزن مخصوص و درصد جذب آب مصالح سنگی درشت دانه ،ریز دانه و وزن مخصوص مخلوط مصالح سنگی با استانداردهای مربوط به آنها آورده شده است .

کاربردهای عمل آزمایش :

در ارائه طرح آسفالت به منظور طرح بهینه محاسبه برای درصد های قیر مختلف لازم می باشد. در محاسبات مربوط به درصد خطرات هوا و محاسبه نیز دانستن لازم           می باشد.

برای محاسبه برای سایر درصد های قیر مقدار ، وزن مؤثر مخصوص دانه های سنگی لازم می باشد.رابطه زیر مقدار را به دست می دهد :

که در آن :

Gce = وزن مخصوص مؤثر دانه های سنگی

Gmm = وزن مخصوص ماگزیمم مخلوط ( بدون خطرات هوا )

Gb= وزن مخصوص قیر

Pmm = درصد کل مخلوط

Pb = درصد قیر مخلوط

همان طور که می دانیم که درصد جذب قیر مصالح سنگی از در صد جذب آب آنها کمتر است لذا داریم :

Gsb<Gse<Gsa

برای محاسبهGmm برای درصد های مختلف قیر از رابطه ذیل استفاده می شود :

تعیین درصد حجمی فضای خالی مصالح سنگی :

فضای خالی مصالح سنگی یکی از عواملی است که هنگام تعیین درصد بهینه برای کنترل آن به کار می رود. لذا باید قبل از آن برای درصد های مختلف قیر محاسبه شده رابطه آن به صورت زیر است :

که دراین رابطه :

UMA = درصد فضای خالی بین مصالح سنگی شامل هوا و قیر مؤثر بر حسب درصدی از حجم طبیعی

Gsb = وزن مخصوص طبیعی دانه های سنگی

Gmb= وزن مخصوص طبیعی مخلوط متراکم شده که در این آزمایش می باشد.

Ps =درصد مصالح سنگی از وزن کل مخلوط

تعیین درصد هوا ( درصد خطرات هوا ) در مخلوط متراکم شده :

درصد خطرات هوا یکی از 3 معیار طرح برای تعیین درصد قیر بهینه می باشد و باید در محدوده آیین نامه ای نیز باشد. لذا باید برای درصدهای مختلف قیر آنها را محاسبه کنیم : رابطه آن به صورت زیر است :

که در آن :

Pa =خطرات هوا در مخلوط متراکم شده به صورت درصدی از کل حجم

Gmm = وزن مخصوص ماکزیمم مخلوط قیری

Gmb = وزن مخصوص طبیعی مخلوط متراکم شده

هدف :

هدف محاسبه و تعیین وزن مخصوص نمونه های مارشال (Gmb) می باشد. مقادیر Gmb برای محاسبه Pa و VMA لازم می باشد که به ترتیب درصد هوا و در صد حجمی فضای خلی نمونه ها می باشد. ارتفاع نمونه ها نیز جهت تصیح مقاوت مارشال آنها مورد نیاز می باشد.

شرح روش آزمایش :

ابتدا نمونه ها را بر اساس درصد های قیر مختلف مرتب کرده و هر یک را از یک تا سه شماره گداری میکنیم . سپس قطر و ارتفاع هر یک از نمونه ها را اندازه گیری کرده  ( باکولیس ) و یادداشت می کنیم.

حال هر یک را جداگانه وزن کرده و یادداشت می کنیم .

برای اینکه بتوانیم وزن نمونه ها را در آب داشته باشیم آنها را موم اندود می کنیم . برای این کار ظرف موم را روی صفحه گرم کن قرار داده و پس از اینکه ذوب شد هر یک از نمونه ها را در دو مرحله به موم آغشته می کنیم. یعنی ابتدا نیمی از ارتفاع نمونه را در موم مذاب فرو می بریم . سپس می گداریم تا منجمد شود سپس نیمه دیگر آنرا در موم فرو برده می گداریم تا سرد شود. دقت کنیم که ضخامت موم خیلی زیاد نشود زیرا در مراحل بعد پاک کردن آن مشکل می باشد. حال وزن نمونه های موم اندود را در حالت خشک با ترازو به دست آمده و ثبت می کنیم و سپس وزن نمونه های موم اندود رادر آب به دست می آوریم.برای این کار از ترازویی استفاده کردیم که سطلی کشبک به زیر آن وصل بود و درون سطل بزرگی از آب معلق و غوطه ور بود. (باید دقت شود که سطل در آب غوطه ور باشد و هیچ قسمت از آن از آب بیرون نباشد. ( پس از توزین نمونه ها در آب آ نها را از آب خارج کرده و به وسیله برس سیمی اندود موم را از سطح نمونه ها پاک می کنیم تا نمونه ها وضعیت مشابهی مانند حالت اولیه داشته باشند.

نتیجه آزمایش :

همان طور که ذکر شد هدف محاسبه وزم مخصوص نمونه های مارشال می باشد لذا با استفاده از رابطه زیر و با توجه به مقادیر به دست آمده از توزین نمونه ها داریم :

که دراین رابطه :

Gmb = وزن مخصوص طبیعی نمونه متراکم شده

A = وزن نمونه در هوا بر حسب گرم.

B = وزن نمونه با اندود پارافین در هوا بر حسب گرم

C= وزن نمونه با اندود پارافین در آب بر حسب گرم

Gp = وزن مخصوص پارافین

شرح روش آزمایش :

نمونه ها را حدود نیم ساعت تا 40 دقیقه قبل از انجام آزمایش درون حمام آب گرم دارای حرارت 1 ± 60 درجه سانتی گراد است قرار می دهیم . نمونه را از آب خارج کرده سطح آن را با پارچه خشک می کنیم . سپس فک پایینی را روغنکاری کرده و نمونه را از سمت جانبی آن روی قسمت تحتانی فک دستگاه قرار می دهیم . سپس قسمت فوقانی فک را روغنکاری کرده آن را روی قسمت تحتانی قرار می دهیم و آنرا آنقدر پایین می آوریم تا روی نمونه قرار گیرد.حال فک همراه با نمونه را زیر حلقه باریک دستگاه به صورتی که علامت روی میله های فک به طرف جلو باشد قرار می دهیم . حال با استفاده از کلید بالا برنده فک را آن قدر بالا می بریم تا تماس بین سطح فوقانی  فک و سطح تحتانی حلقه بارگیر برقرار شود .

در این دستگاه دو عدد گیج داریم که یکی استقامت و دیگری روانی نمونه  را اندازه می گیرد.گیج مربوط به روانی را روی فک سوار کرده و آنرا صفر می کنیم . گیج استقامت مارشال را نیز صفر می کنیم . اکنون نمونه  آماده بار گذاری است برای این کار دکمه مربوط به بارگذاری را نشان می دهیم تا بارگذاری آغاز شود. میزان تغییر شکل ثابتی که توسط دستگاه به نمونه اعمال می شود 2 اینچ در دقیقه می باشد. اعداد گیج ها را در لحظه ای که گیج مربوط به استقامت به بیشترین مقدار خود می رسد و سپس باز می گردد را قرائت میکنیم . پس از این لحظه گیج مربوط به استقامت در جهت عکس بارگذاری حرکت کرده و کاهش می یابد . آزمایش را باید حداکثر 30 ثانیه پس از خروج نمونه از حمام انجام دهیم . اعداد قرائت شده برای استقامت مارشال بر اساس درجه بندی مخصوص دستگاه می باشد که نیروی معادل آنها بر حسبKg f توسط سازندگان دستگاه ارائه شده است و از جدول مربوط به آن می توانیم بار را محاسبه کنیم . در ضمن مقادیر استقامت برای ضخامت 2.5 اینچ می باشد و اگر مقدار ضخامت کمتر یا بیشتر باشد باید عدد استقامت تصحیح شود . برای این منظور از جدولی استفاده می کنیم که بر اساس ضخامت میزان تصحیح را با نام مقدار نسبت همبستگی بدست می دهد.حاصلضرب مقدار استقامت اندازه گیری شده یک نمونه در نسبت همبستگی مرتبط با ضخامت واقعی نمونه معادل است با پایداری تصحیح شده برای نمونه 2 اینچ .

نتایج آزمایش :

نتایج بدست آمده در جدول ضمیمه ذکر شده است در این جدول برای درصدهای مختلف قیر و نمونه های مختلف ارتفاع نمونه ها و قرائت عقربه استقامت مارشال و عقربه روانی ذکر شده است . از مقادیر روانی هر یک از درصدهای قیر  از مقادیر مربوط به 3 نمونه میانگین گرفته شده است. نمودار مربوط به این درصد ها در بخش نمودارهای مربوط به آزمایش در آزمایش 7 آورده شده است .

برای مقادیر استقامت مارشال پس از اینکه تصحیح پایداری انجام شد و اثر نسبت همبستگی نیز تأثیر داده شد از مقادیر استقامت مارشال نهایی میانگین گرفته شده و برا ی هر درصد قیر میانگین مارشال بدست می آید که نمودار آن در آزمایش 7 آمده است .

کاربرد عمل آزمایش :

همان طور که می دانیم استقامت عبارت است از حداکثر مقاومت به بار وارده بر نمونه در هنگام بارگذاری در جهت جانبی در دمای 60 درجه سانتی گراد و روانی عبارت است از مقدار کل تغییر شکل قطری حاصله در نمونه بر حسب  یا 0.25 در لحظه گسیختگی . با توجه به تعاریف از این دو مقدار استفاده هایی می شود . از جمله از استقامت مارشال  جهت تعیین درصد قیر بهینه استفاده می گردد. مقدار روانی نیز برای کنترل درصد قیر بهینه لازم می باشد که در آزمایش بعدی چگونگی آن توضیح داده شده است . زیرا روانی  درصد قیر بهینه باید در محدوده مطوبی باشد که بر اساس تعداد ضربه ( ترافیک ) تعیین می گردد.

تحول تاریخی حقوق محیط زیست

تحول تاریخی حقوق محیط زیست    

هرچند در سراسر تاریخ بطور پراکنده اقداماتی در جهت یافتن راه چاره آلودگی یا آثار آن اعم از آلودگی های هوا، آب، خاک و صدا انجام شده اما آگاهی نسبت به کل لایه حیاتی یا در بخش عمده ای از آن ، موضوع نسبتا جدیدی است و مبدا پیدایش آن به اواخر دهه 60 میلادی بر میگردد. حتی وقتی کنوانسیونهای بین المللی هدف را روی بخشی از فعالیتهای معین یا روی آن قسمت از آنچه ما امروز محیط زیست مینامیم، مثل ماهیان یا پرندگان قرار داد، موضوع اصلی تنظیم بهره برداری از آنها از بعد سودمندی اقتصادی مطرح بود.در طول قرن نوزدهم قراردادهای بین المللی در خصوص ماهیگیری منعقد گردیده است که بیشتر آنها بر محور مناطق ماهیگیری دور میزند و غالبا کمتر به موضوعات حفاظتی و بیشتر به ابعاد اقتصادی تکیه دارد. . به هر شکل حقوق بین الملل محیط زیست را می توان در 3 دوره تاریخی بررسی نمود :

الف – قبل ازسال 1972 (کنفرانس استکهلم) ب- 1972 تا 1992 (حد فاصل کنفرانسهای استکهلم و ریو)    ج – از 1992 تا به حال

الف -  قبل از سال 1972 : حقوق بین الملل محیط زیست عموما به صورت قراردادهای دو جانبه میان کشورها و کمیسیون های بین المللی – منطقه ای برای حفاظت از محیط زیست یک منطقه خاص وجود داشت که در این خصوص می توان به کنوانسیون های ذیل الذکر اشاره کرد :

*کنوانسیون 1902 پاریس در خصوص حفاظت از پرندگانی که در کشاورزی  مفید هستند.

*کنوانسیون 1909 در حقوق حفاظت از آبهای مرزی میان کانادا و آمریکا ، موسوم به کنوانسیون واشنگتن

*کنوانسیون حفاظت از آبزیان و گیاهان ، معروف به کنوانسیون لندن در سال 1933

*اساسنامه سازمان بهداشت جهانی در سال 1946

ویژگی های خاص این کنوانسیونها ، منطقه ای بودن آنها بود که برای حفاظت از یک منطقه خاص تشکیل میشد . 

ب - از 1972 تا 1992 :

در1972 بسیاری از سران دولت های جهان در استکهلم گردهم آمده که در نتیجه این گرد هم آیی یک متنی غیرالزام آور تحت عنوان بیانیه 1972 ایجاد شد.

این بیانیه یک متن غیرالزام آور است و ارزش حقوقی معاهدات را ندارند اما در خصوص تاثیر این بیانیه به جرات می توان گفت که بیش از معاهدات بین المللی بوده است . از مهمترین آثار این بیانیه در حقوق بین الملل محیط زیست می توان به ایجاد قواعد عمومی و اصول حقوقی در حقوق بین المللی محیط زیست و کمک به تکامل و توسعه این رشته اشاره کرد .

هر چند در بیانیه 1972 قواعد الزام آور وجود ندارد اما این بیانیه توانست تا اصولی در خود مندرج کند که ناشی از حقوق عرفی بود به عبارت دیگر این بیانیه توانست برخی از اصول عرفی پراکنده را در یک متن حقوقی غیرالزام آور جمع نماید . به همین علت سال 1972 نقطه عطف حقوق بین الملل محیط زیست شمرده می شود هر چند قبل از 1972 اقداماتی پراکنده از سوی دولتها برای حفاظت از محیط زیست در نظرگرفته شده بوده اما بیانیه استکهلم 1972 یک اقدام جهانی برای حفاظت محیط زیست به شمار می آید.

ده سال بعد ، در سال 1982 منشور جهانی طبیعت در مقر سازمان ملل متحد به تصویب کشورها رسید . منشور جهانی طبیعت منشوری است که همانند بیانیه استکهلم 1972 اولاً غیرالزام آور بوده ثانیاً تجمیع کننده عرف های پراکنده حقوق بین الملل محیط زیست است.

ج - از 1992 تا به حال : 

20سال بعد از استکهلم ، سومین متن حقوقی غیرالزام آور که در توسعه حقوق بین الملل تاثیر به سزایی داشت تحت عنوان بیانیه ریو تدوین و تصویب شد . در بیانیه ریو ، مساله توسعه پایدار به عنوان یک نقطه کلیدی در حقوق بین الملل محیط زیست مطرح شد . در این بیانیه بسیاری از اصول حقوقی جدید از قبیل ، اصول پیشگیری ، احتیاطی ، جلوگیری و اصل توسعه پایدار مطرح شده است.

از سال 1992 کنوانسیون های بین المللی مهمی در حقوق بین الملل بوجود آمد که می توان به کنوانسیون تغییرات آب و هوا ، پروتکل کیوتو در خصوص تغییرات آب و هوایی یا کنوانسیون 1997 سازمان ملل متحد در خصوص بهره برداری از آبراهه ها و راه های بین المللی در مقاصد غیرکشتیرانی اشاره کرد . در سال 2002 یعنی 10 سال بعد از بیانیه ریو ، بیانیه ژوهانسبورگ واقع در آفریقای جنوبی با تاکید بر اصول مطرح شده در بیانیه ریو صادر شد .

منابع حقوق بین الملل محیط زیست

دو سند منطقه ای در دست است که می توان آنها را به عنوان قدیمی ترین مفاهیم محیط زیست به شمار آورد. اولی کنوانسیون 1933 لندن راجع به حفاظت از جانوران و گیاهان در حالت های طبیعی قابل اجرا در افریقای دوران استعمار می باشد که موجب احداث پارکهای طبیعی و حفاظت دقیق از نسل برخی از انواع حیوانات وحشی می گردد. سند دوم کنوانسیون 1940 واشنگتن راجع به حفاظت طبیعت و حیات وحش در نیمکره غربی است که احداث قرقگاهها و حفاظت از حیوانات وحشی و نباتات و بویژه پرندگان مهاجر را مد نظرقرار می دهد. همچنین در بین دو جنگ جهانی ، آلودگی برخی از رودخانه ها و دریاچه ها با ذکر آلودگی در معاهدات در خصوص قابل انتقال بودن آلودگی از مرز کشورها آمده است این کوشش ها بعد از جنگ جهانی دوم بیشتر در اروپا استمرار داشت در نتیجه ماموریت های بین المللی در رابطه با رودخانه های موزال ، راین و دریاچه لمن بمنظور کنترل آلودگی آبهای آنها بوجود امده است درنتیجه این کوشش ها ، مبارزه با آلودگی دریا ها در طول دهه 50 میلادی پدید آمد. کنوانسیون لندن در سال 1954 راجع به حفاظت دریاها از آلودگی نفتی نخستین گام آزمایشی در این راستا به حساب می آید. فناوری جدید در خصوص نحوه بهره برداری از انرژی هسته ای منجر به مقررات بین المللی بیشتری شد. معاهده 1963 مسکو مبنی بر ممنوعیت آزمایش سلاحهای هسته ای در جو ، ماورای جو و زیر آب از آن نمونه است نگرانی بشر نسبت به محیط زیست به طور فزاینده ای در متون حقوق بین المللی عمومی آشکار می شود ، مانند معاهده قطب جنوب در سال 1959 که به موجب آن همه فعالیت های هسته ای در ششمین قاره جهان منع می گردد و اقدامات حفاظتی در خصوص جانوران و گیاهان در این قاره مورد قبول واقع می شود. معاهده دیگر در سال 1967 راجع به فضای ماورای جو اصول حاکم بر فعالیت کشورها را زمینه اکشاف و بهره برداری از فضای ماورای جو از جمله ماه و سایر اجرام آسمانی اعلام می کنند و می گوید دولت ها باید از آلودگی زیان آوری که موجبات تاثیر بر کره زمین را فراهم می کند یا از تولید موادی که به زمین صدمه می زنند اجتناب کنند.

در کنار این تحول تاریخی رویه قضایی دادگاههای بین المللی به طور تصاعدی اصول پایه ای حاکم بر کوچکترین بخش های حقوق بین الملل محیط زیست را راجع به آلودگی های فرامرزی بنیان نهاد . اولین آنها رای داوری است راجع به خسارتی که کارخانه ذوب فلز مس در سرزمین کانادا به کشاورزان آامریکایی وارد می سازد( تریل اسمل تر) که اعلام می دارد : هیچ دولتی حق ندارد از سرزمین خود به نوعی استفاده کند و یا اجازه استفاده از آن را به گونه ای بدهد که در نتیجه اآن با نشر گازهای آلوده کننده باعث خسارت به سرزمین دولت دیگری که اموال اشخاص در آان قرار دارد بشود . در 1949 رای دیوان دادگستری بین المللی لاهه در قضیه تنگه کورفو اعلام می کند که : هیچ دولتی در استفاده از سرزمین کشور خود حق ندارد به دیگر دولتها صدمه وارد کند . باز اخیرا در سال 1996 رای مشورتی دیوان بین المللی دادگستری وجود الزامی همگانی را برای دولتها به رسمیت می شناسد که در نتیجه آن دولتها باید تضمین کنند که اعمال انجام شده در داخل محدوده قلمرو قضایی آنها موجب صدمه به محیط زیست تحت کنترل دیگر کشورها یا عرصه های ماورای محدوده علمی آنها نگردد.

کنفرانس استکهلم :

این کنفرانس جهانی به ابتکار سازمان ملل متحد از تاریخ 5 تا 16 ژوئن 1972 در استکهلم تشکیل شد و بزرگترین کنفرانس بین المللی است که تا این تاریخ تشکیل شده بود و در آن بیش از 6000 نفر به نمایندگی از 113 کشور به همراه نمایندگانی از سازمان های بین المللی و ناظرانی از سازمان های بین المللی غیردولتی شرکت داشته اند در این کنفرانس اعلامیه محیط زیست بشر که تنظیم کننده اصولی است که حقیقتا راهنمای عملی در طول دو دهه در سراسر جهان به شمار می آید به تصویب رسید بعداز این کنفرانس روند توسعه حقوق محیط زیست در مرحله نخست موارد معینی از موضوعات محیط زیست را طرح می کند و اسنادی با برد بین المللی مورد تصویب قرار می گیرد موضوعات مطروحه عبارتنداز : اقیانوس ها ، آبهای زیرزمینی ، هوا ، خاک و حیات وحش و به همین ترتیب این روند توسعه در قلمرو قانون گذاری داخلی در بیشتر کشورها تسری می یابد و مقررات خاصی هم از سایر مسائل محیط زیست در مرتبه بالاتری در یک قالب کلی تر وضع می شود.

منشور جهانی طبیعت :

قبل از هرچیز به طور خلاصه باید گفت از جمله اسنادی که به طور موثر روند توسعه گسترده حقوق بین الملل محیط زیست را فراهم می کند و پایه های ذهنی و عقلانی بنیادی حفاظت محیط زیست را به طور خیلی جدی بعد از اعلامیه استکهلم مطرح می کند منشور جهانی طبیعت است که رسما به وسیله مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تاریخ 28 اکتبر سال 1982 تصویب و اعلام شد .

این منشور پیش بینی می کند که مقررات اجرایی باید درجهت حفاظت از طبیعت بکار گرفته شود ، به ویژه در رابطه با مسائل اجتماعی و برنامه ریزی اقتصادی تاکید می شود که باید از این ابزارها استفاده گردد.

کنفرانس ریو :

مبدا اصلی کنفرانس جهانی محیط زیست و توسعه به گزارش رونت لند بر می گردد که مجمع عمومی سازمان ملل متحد ان را تصویب می کند و براساس ان تصمیم می گیرد که در سال 1992 کشورهای جهان را به کنفرانس جهانی به نام محیط زیست و توسعه دعوت نماید. قبل از ا نجام آن بنا به مصوبه مجمع عمومی سازمان ملل متحد کمیته مقدماتی با شرکت اعضای ملل متحد شامل هیات های نمایندگی از دولت ها به خصوص کارشناسان رشته های مختلف تشکیل می گردد کمیته مقدماتی در سه نشست بین سالهای 1990 تا 1992 مشکلات را بررسی می نمود و جلسه نهایی کمیته به دو از مذاکرات رسمی تشکیل شود. در این کنفرانس حدود 10000 نفر شرکت کننده شامل سران دولتها به همراه نمایندگان دولتها ، نمایندگان غیردولتی معتبر و روزنامه نگارها حضور یافتند یکی از اسناد این کنفرانس شامل اعلامیه  محیط زیست و توسعه و یک برنامه عملی است که معروف به دستور کار 21 می باشد.  اصل چهارم این اعلامیه مهم تلقی می شود در انجایی که می گوید . دولتها برای دستیابی به یک توسعه پایدار باید از حفاظت از محیط زیست را بعنوان جزء تفکیک ناپذیر توسعه تلقی نمایند و نیاید آن را به طور جداگانه مورد بررسی قرار دهند.

درپایان باید گفت نقش نمایندگان افکار عمومی و پدیدار شدن آنها به عنوان بازیگران جدید توانمند در فرآیند وقوع مقررات بین المللی که در طول جریان تدارک کنفرانس ریو و مذاکره در خصوص پیمان هایی از قبیل حفاظت لایه ازن به خوبی نمایان است آنها بعنوان متخصصین در جهت تکمیل رژیم حقوقی محیط زیست جهانی و همچنین شرکت در مذاکرات مجامع مختلف بین المللی چه در مقام محرک اولیه و چه ابزار اطلاعات علمی و حتی گاهی با تهیه پیش نویس توافق نامه های مهم بین المللی و حتی در هنگام لزوم ، حضور به هم رسانی به عنوان هیات نمایندگی رسمی دولت و شرکت در اجلاس ها گام بر می دارند. کامل کردن رابطه محیط زیست و توسعه در مفهوم جدید توسعه پایدار به رسمیت شناخته شده است به موجب دو سند غیرالزام آور اعلامیه ریو و دستور کار 21 که بر قوام و قدرت قانونی کامل بخشیدن به حقوق بین الملل محیط زیست تاثیر داشته ، از نتایج کنفرانس سازمان ملل متحد در خصوص محیط زیست و توسعه است. به دنبال آن در اثر پافشاری شورای حکام یونپ توسعه بیشتر حقوق بین الملل محیط زیست را در هدف توسعه پایدار تصویب نموده است . افزایش رو به رشد اسناد حقوق بین الملل محیط زیست و تحریک بازیگران اصلی ( دولتها و سازمان های بین المللی ) به قبول مسئله با تعهدات زیست محیطی بین المللی همراه بوده است . روشهای قدیم و جدید در حد اطمینان بخشی صدور و دستور مراقبت را مبنی بر اجرای الزامات در این حوزه ، در بر دارد.  

استفاده از مواد FRP در تیر و ستون

استفاده از مواد FRP در تیر و ستون

تأثیر دورپیچ کردن ستونهای بتن مسلح (با مقطع دایروی) با مصالح FRP در رفتار خمشی ـ محوری

تا پیش از دهه 1990، دو روش مرسوم برای مقاوم سازی ستونهای بتن مسلح بی کفایت وجود داشت. یکی اجرای یک غلاف بتن مسلح اضافی به دور ستون موجود و دیگری استفاده از غلاف فولادی با تزریق دوغاب. استفاده از روش غلاف فولادی، به دلیل آنکه غلاف بتن مسلح فضای بیشتری اشغال کرده و وزن سازه را نیز افزایش می داد، فراگیرتر و مؤثرتر بوده است. البته هر دو روش یاد شده، نیازمند نیروی کار زیاد بوده و اغلب برای انجام در کارگاه مشکل می باشند. همچنین غلاف فولادی در مقابل حمله شرایط جوی مقاومت کمی دارد.

در سالهای اخیر کاربرد روش مقاوم سازی ستونهای بتن مسلح با استفاده از مصالح FRP به جای غلاف فولادی بطور گسترده ای توسعه یافته است. مرسومترین شکل مقاوم سازی ستونهای بتن مسلح با مصالح FRP شامل دورپیچ کردن بیرونی ستون با استفاده از ورقها یا نوارهای FRP است.

مقاوم سازی ستونهای موجود بتن مسلح با استفاده از غلاف فولادی یا FRP بر مبنای این حقیقت استوار است که محصورشدگی جانبی بتن، سبب افزایش قابل توجه مقاومت فشاری محوری، محوری ـ خمشی و شکل پذیری ستون می گردد. مطالعات بسیاری در مورد مقاومت فشاری و رفتار تنش ـ کرنش بتن محصور شده با FRP انجام شده است. این مطالعات بیانگرد آن هستند که رفتار بتن محصور شده با FRP با رفتار بتن محصور شده با فولاد متفاوت بوده و بنابراین توصیه های طراحی توسعه یافته برای ستونهای بتنی محصور شده با غلاف فولادی، علیرغم تشابه ظاهری، برای ستونهای بتنی محصور شده با FRP قابل کاربرد نیستند.

مشکلات اجرایی سا زه های بتنی موجود و بهسازی آنها

حرکت استمراری علم در عرصه مهندسی سازه ـ زلزله موجب گردیده است تا نوسازی و بهسازی در سالهای در اخیر از روشهای نوین و مصالحی جدید بهره گیرد که در پیشینه طولانی ساخت و ساز سابقه نداشته است در میان این نوآوری ها FRP (مواد کامپوزیت پلیمری تقویت شده با الیاف) از جایگاه ویژه برخوردار می باشد تا آنجا که به نظر برخی از متخصصان FRP را باید مصالح ساختمانی هزاره سوم نامید. کامپوزیت FRP که ابتدا در صنایع هوا و فضا بکار برده شد با داشتن ویژگی های ممتاز چون نسبت بالای مقاومت به وزن، به وزن، دوام در برابر خوردگی، سرعت و سهولت در حمل و نصب، دریچه ای نو پیش روی مهندسین عمران گشوده است به گونه ای که امروز سازه های متعددی در سرتاسر دنیا با استفاده از این مواد تقویت شدند استفاده از مصالح کامپوزیت به طور قابل توجهی در صنعت ساختمان یک بازار تکان دهنده و با سرعت در حال توسعه می باشد. اولین تحقیقات انجام شده در این زمینه از اوایل دهه 1980 آغاز شده است، زلزله 1990 کالیفرنیا و 1995 کوبه ژاپن نیز از جمله عوامل موثرتری برای بررسی کاربرد کامپوزیت پلیمری تقویت شده با الیافFRP جهت تقویت و مقاوم سازی سازه های بتنی و بنایی در مناطق زلزله خیز گردید.

کاربرد کامپوزیت FRP در مقاوم سازی سازه های بتن مسلح امروزه نگهداری از سازه ها به دلیل هزینه ساخت و تعمیر بسیار حائز اهمیت می باشد با مطالعه رفتار سازه های بتنی مشخص می شود عوامل متعددی مانند: اشتباهات طراحی و محاسبه، عدم اجرای مناسب تغییر کاربری سازه ها، آسیب دیدگی ناشی از وارد شدن بارهای تصادفی، خوردگی بتن و فولاد و شرایط محیطی از دوام آنها می کاهد ضمناً تغییر آیین نامه های ساختمانی (باعث تغییر در بارگذاری و ضرایب اطمینان می شود) نیز سبب ارزیابی و بازنگری مجدد طرح و سازه می گردد تا در صورت لزوم بهسازی و تقویت شود. سیستمهای الیاف مسلح شده پلیمری FRP برای تقویت سازه های بتنی پدیدار شده و به عنوان یک جانشین برای روش های سنتی از قبیل چسباندن صفحات فولادی، افزایش سطح مقطع با بتن ریزی مجدد و پیش تنیدگی خارجی می باشد.
با توجه به معایب این روشها مانند بازدهی کم و یا نیاز به امکانات و فن آوری خاص امروزه روش های مقاوم سازی با استفاده از کامپوزیت توسعه روز افزون دارد.

محدودیت استفاده و کاربرد کامپوزیت در مهندسی ساختمان به قیمت بالای آنها برمی گردد البته هزینه و قیمت آنها به تدریج رو به کاهش می باشد به این ترتیب استفاده از آنها بیشتر و بیشتر خواهد شد. استفاده از FRP در زمینه مقاوم سازی ، هر چند که هزینه بالایی در بردارد، اما با توجه به هزینه اجرای کم و نیز سایر مزایای FRP، در کل به صرفه ترین و موثر ترین راه مقاوم سازی سازه های بتنی امروزه به شمار می رود.

در این حین، جهت استفاده صحیح و مناسب از این ماده و طراحی مقاوم سازی سازه های بتنی، آیین نامه ها، راهنماها و گزارشهایی در سراسر جهان منتشر گردید با توجه به شروع رشد و استفاده از مواد FRP ، در ایران تدوین راهنمایی برای طراحی مقاوم سازی به کمک این مواد، بسیار ضروری است. در این مجموعه به بررسی و معرفی بعضی از آیین نامه ها و راهنماهای معتبر در مورد ورقه های FRP تقویت کننده به صورت خارجی، برای آشنایی بیشتر آنها پرداخته شده است. بر این اساس تعدادی از راهنماهای طراحی با توجه به منابع در دسترس مورد بررسی قرار گرفته است. راهنماهای طراحی مورد بررسی عبارتند از:

• ACI 440.2R-02 ، راهنمای طراحی تقویت سازه های بتنی با کمک چسباندن سیستم FRP به صورت خارجی

• Fib Bulletin 14 (2001) راهنمای طراحی تقویت کننده های FRP چسبیده به صورت خارجی برای سازه های بتن آرمه

• UK Concrete Society Technical Report No. 55 (2000) راهنمای طراحی مقاوم سازی بتن آرمه با استفاده از مواد کامپوزیتیFRP

• ISIS (2000) مقاوم سازی سازه های بتن آرمه با پایمرهای تقویت شده با الیاف FRP

• JSCE توصیه های انجمن مهندسین عمران ژاپن در مورد مقاوم سازی سازه های بتنی با استفاده از ورقه های الیافی

• JBDPA راهنمای طراحی و ساخت بهسازی لرزه ای ساختمانها به وسیله کامپوزیت های FRP در ژاپن

• CSA استاندارد کانادا در مورد طراحی و اجرای ساختمانهای تقویت شده با FRP

مواد و مصالح

مصالح همیشه نقش عمده ای در تکامل سازه های پلی ایفا کرده اند . پیشرفت در کیفیت در مصالح بتونی ، فولادی و الواری همچنان ادامه خواهد یافت. ولی بیشترین تغییرات متحول کننده در حوزه های پلاستیک با فیبر تقویت شده (FRP ها) ، فولاد با استحکام بالا و با کارایی زیاد ، بتون بالا (HPC) و مخلوطی از و مخلوطی از FRP و الوار خواهد بود.

FRP ها

امروزه FRP ها  دوران نخستین خود را به عنوان مصالح ساخت پل می گذرانند. با این حال ، انجام آزمایش های بیشتر با ترکیبات گوناگون مصالح FRP به راه حلهای ابتکاری و با دوام برای مسایل ساده و پیچیده ی مربوط به ساخت پل منتهی خواهد شد. پروژه های پل FRP آزمایشی نشان داده اند که این ماده مشکلات ذاتی زیادی از نظر تغییر شکل، چکش خواری مصالح (یا کش پذیری )، وارفتگی بتون، واکنشگری با بتون و فولاد و عملکرد تحت تماس طولانی مدت با نور ماوراء بنفش و عوامل محیطی دیگر نظیر رطوبت، انجماد- حرارت، و جمله ی مواد شیمیایی از خارج دارند. به منظور کمک به حل این مشکلات ، استانداردهای مربوط به تست کردن این مواد و روش های طراحی برای متناسب کردن خواص مواد FRP  ابداع خواهند شد. یک تلاش تحقیقی جامع در سطح کشوری برای قابل اعتماد ساختن FRP  به انجام خواهد رسید، مصالح پلی با هزینه تعمیر و نگه داری پایین قادر به ارایه عملکرد بالا در طول مدت زمان (عمر مفید) سازهی پل می باشند.

همکاری و تشریک مساعی طراحان، مهندسان ساختمان و صاحبان پل ها FRP را تبدیل به یک گزینه ی عملی و قابل رقابت با مصالح مربوط به پل های رایج خواهد ساخت. دانشگاهها برنامه ی درسی خود را طوری گسترش خواهند داد که FRP و مواد کامپوزیت دیگر را در دوره های مربوط به مصالح و سازه در بر بگیرد تا به این طریق متخصصان آینده ی پل سازی را به قبول و استفاده ی کامل از FRP تشویق نماییم.

فولاد با استحکام و با کارایی بالا

بر خلاف FRP ، مواد و مصالح فولادی با استحکام بالا آسانتر توسط مهندسان پل سازی مورد قبول قرار خواهد گرفت . قبول اولیه به خاطر مواد فولادی جدید حاصل خواهد شد که کاهش بارهای مرده سازه را امکان پذیر می سازد. قبول این مواد در سطح گسترده تر به خاطر خواص پیشرفته مصالح خواهد بود. نتایج بدست آمده از بهبود این مصالح سختی و جوش پذیری فولاد های با استحکام بالا به تمام درجات فولاد افزایش خواهد یافت . مشخصات طراحی همچنان به روز خواهد شد تا با مسایل مربوط به عملکرد مصالح نظیر جوش کاری ، سختی و قابلیت ساخت و تغییر شکل متناسب گردد. مصالح فولادی با کارایی بالا امروزه برای ساخت پل در آینده استاندارد خواهند شد.

پیشرفت های به عمل آمده در ساخت و آزمایش انواع پل ،نظیر قاب های فضایی و سازه های کامپوزیت جدید ، به بهینه سازی هر چه بیشتر مصالح فولادی منتهی خواهد شد. FRP  مرکب با فولاد با استحکام بالا برای سازه های پلی آینده پتانسیل بالایی دارند.

میله های تقویت کننده با کارایی بالا در هزاره ی جدید معمول خواهند شد. میله های کامپوزیت با هسته ی فولادی و پوشش استیل و یا یک ماده ی غیر قابل خوردگی مورد استفاده یگسترده ای در سازه های بتونی پیدا خواهد کرد. همراه با استفاده از HPC در بدنه ی پل ها ، طول عمر متوسط این گونه سازه ها  ممکن است به دو برابر طول عمر سازه های مشابه برسد که قبل از این ساخته شده است. سیاست ها و خط مشی آینده مستلزم تجزیه تحلیل  هزینه در طول عمر پل می باشد که انگیزه ای برای استفاده ی بیشتر از مصالح جدید بدنه ی پل ها ایجاد خواهد کرد.

تیرهای کامپوزیتی

به کارگیری تیرهای کامپوزیت FRP ، موضوع جدیدی در خدمات برق رسانی نیست ، با این وجود تیرهای انتقال برق FRP پالترود شده 21 تا 24 متری داستان دیگری است . تیرهای FRP با یک سوم وزن تیرهای چوبی ، نضف وزن تیرهای فولادی و تنها یک دهم وزن تیرهای بتنی ، انتخاب بسیار جذابی برای اغلب شرکتهای خدماتی برق رسانی هستند .

شرکت آمریکایی بریستول تنسی الکتریک سیستم BTES   به تازگی 144 تیر FRP را در دوخط انتقال نصب کرده است. شرکت استرانگ ولStrongwell Corp  واقع در ایالت ویرجینیا این تیرهای FRP پالترود شده SE 28 را با بیشترین ظرفیت ممان اینرسی در مقطع پایینی طراحی و برای جایگزینی تیرهای چوبی ، فولادی و بتنی در خطوط انتقال برق تولید کرده است . شرکت های خدمات برق رسانی در حال کشف برتری های تیرهای SE 28 ، نسبت به تیرهای ساخته شده از مواد سنتی هستند . تیرهای SE 28 شرکت استرانگ ول ، سبک ، محکم و دارای ویژگی های هدایتی خیلی کمی هستند . این تیرها همچنین در برابر خوردگی ، پوسیدگی ، پرتوهای فرابنفش ، نفوذ آب ، حشرات و دارکوب ها مقاومت بسیار بالایی دارند .

به عقیده دکتر مایکل برودر ، مدیر عامل شرکت BTES ، تیرهای کامپوزیتی SE 28 ، در مقایسه با تیرهای چوبی ، با گذشت زمان استحکامشان را از دست نمی دهند و تقریبا ً به هیچ گونه ترمیم و تعمیری احتیاج ندارند . او هم چنین به ویژگی های الکتریکی تیرهای FRP و تحمل ضربه و بار ناشی از بادهای شدید توسط آن ها اشاره می کند .

خواص کامپوزیت های FRP

بر طبق گزارش اداره فدرال بزرگراه های آمریکا هنگام بررسی پلها از نظر سازه ای به دلیل پوشش کم بتن ، طراحی ضیعف ، عدم مهارت کافی هنگام اجرا و سایر عوامل همانند شرایط آب و هوایی سبب ایجاد ترک در بتن و خوردگی آرماتور های فولادی شده است.

پس از سالها مطالعه بر روی خوردگی ، FRP به عنوان یک جایگزین خوب آرماتور های فولادی در بتن پیشنهاد شده اند.

سه نوع میلگرد ( AFRP) , ( CFRP ) , ( GFRP ) از انواع تجاری آن هستند که در صنعت ساختمان کاربرد دارند.

از این مواد به جای آرماتور های فولادی یا کابلهای پیش تنیده در سازه های بتنی پیش تنیده و یا غیر پیش تنیده استفاده می شود. مواد FRP موادی غیر فلزی و مقاوم در برابر خوردگی است که در کنار خواص مهم دیگری همانند مقاومت کششی زیاد آنها را برای استفاده بعنوان آرماتور مناسب می کند.

از آنجایی که FRP ها مصالحی ناهمسانگرد هستند نوع و مقدار فیبرورزین مورد استفاده ، سازگاری فیبر و کنترل کیفیت لازم هنگام ساخت آن نقش اصلی را در بهبود خواص مکانیکی آن دارد.

به طور کلی مزایای آن به صورت زیر دسته بندی می شود:

1-مقاومت کششی بیشتر از فولاد

2- یک چهارم وزن آرماتور فولادی

3- عدم تاثیر در میدانهای مغناطیسی و فرکانس های رادیویی ، برای مثال تاثیر روط دستگاه های بیمارستانی

4- عدم هدایت الکتریکی و حرارتی

لذا به دلیل مزایای بالا به عنوان یک جایگزین مناسب برای آرماتورهای فولادی در سازه های دریایی ، سازه پارکیمگ ها ، عرشه های پل ها، ساخت بزرگراه هایی که بطور زیادی تحت تاثیر عوامل محیطی هستند و در نهایت سازه هایی که در برابر خوردگی و میدانهای مغناطیسی حساسیت زیادی دارند پیشنهاد می کند.

بررسی اثر دوده سیلیسی بر سازه های بتنی

اثر دوده سیلیس بر مقاومت و نفوذ پذیری مخلوط های بتن غلتکی سد سازی با خمیر سیمان کم یا متوسط یکی از موضوعاتی است که آقایان مهندس علیرضا باقری و مهندس مجتبی محمودیان ، مورد بررسی و پژوهش قرار داده اند.

به گفته ایشان عدم تولید خاکستر بادی در کشور و ابهامات موجود در خصوص فعالیت و یکنواختی پوزولان های طبیعی ایران، موانعی در دسرسی به مخلوط های بتن غلتکی می باشد.

به عقیده این محققان جایگزین دیگری که به عنوان ماده افزودنی معدنی می تواند مد نظر قرار گیرد ، سوپر پوزولانی به نام دوده سیلیسی است که به صورت محصول جانبی صنایع فروسیلیسیم در کشور تولید می شود.

گفتنی است، نتایح تحقیقات آزمایشگاهی انجام شده برای ارزیابی اثر کاربرد درصدهای مختلف دوده سیلیسی در ارتقاء کیفیت بتن غلتکی با مواد سیمانی کم یا متوسط ، نشانگر تاثیر قابل ملاحظه ای در افزایش مقاومت فشاری و کشش مخلوط های بتن غلتکی می باشد

ایشان در ادامه می افزایند: بهبود مقاومت بین 25 تا 60 درصد جایگزینی اثر دوده سیلیس به میزان 5 تا 15 درصد مواد سیمانی صورت گرفت. همچنین آزمایشات نفوذ پذیری انجام شده روی نمونه ها ، نشانگر کاهش قابل ملاحظه نفوذ پذیری در اثر کاربرد اثر دوده سیلیسی می باشد.

شایان ذکر است مهندس اسماعیل گنجیان و مهندس همایون صادقی پویا معتقدند استفاده از دوده سیلیسی در ساخت سازه های بتنی دریایی نظیر اسکله ها و بنادر با هدف افزایش دوام در دهه اخیر افزایش چشمگیری داشته است.

همچنین ایشان به بررسی دوام نمونه های خمیر سیمان و بتن با کاربرد سیمان نوع 2 همراه با 7 و 10 درصد اثر دوده سیلیس به عنوان جایگزین سیمان در شرایط عمل آوری در آب معمولی ، در ساحل دریا و در مخزن شبیه سازی تر وخشک در مقاومت فشاری و جذب موئینه آب پرداخته اند.

گفتنی است نمونه های حاوی دوده سیلیسی در شرایط تر و خشک افت مقاومت شدیدتری در طی زمان 180 روز پس از ساخت ، نسبت به نمونه های عمل آوری شده در آب معمولی نشان داده اند.

همچنین باید اشاره کرد با افزایش میزان اثر دوده سیلیس ، میزان جذب آب نمونه ها در شرایط مخرب ساحل دریا و شرایط جذر و مد متناوب و مخزن شبیه سازی تر و خشک ، افزوده شده است.

افزودنی های بتن

در سال های اخیر استفاده محدودی از آرماتورهای غیر فلزی آغاز گشته است هر چند تحقیقات بر روی کاربرد وسیعتر آنها و عملکرد دراز مدت این نوع آرماتورها ادامه دارد این آرماتورها که معروف به آرماتورهای با الیاف پلاستیکی (FRP) هستند از الیاف مختلفی چون الیاف شیشه ای (GFRP) الیاف آرامیدی (Afrp) والیاف کربنی (CFRP) در یک رزین چسباننده تشکیل شده اند. خاصیت عمده این آرماتورها که سبب کار برد آنها شده است مقاومت در برابر خوردگی آنهاست که می تواند در محیط های بسیار خورنده دوام دراز مدتی داشته باشند. علاوه بر این مقاومت بالا، مقاومت به خستگی بالا، ظرفیت بالای تغییر شکل ارتجاعی، مقاومت الکتریکی زیاد و هدایت مغناطیسی پایین و کم این مواد از مزایای آنها شمرده می شود. البته این مواد معایبی چون کرنش گسیختگی کم و شکننده بودن و خزش زیاد و تفاوت قابل ملاحظه ضریب انبساط حرارتی آنها در مقایسه با بتن را به همراه دارند. اخیراً از الیاف مختلف شبکه هایی بافته شده و به صورت یک شبکه آرماتور در سطح بتن برای کنترل ترک و کم کردن عرض آن و همچنین در دیوارهای نمای بتنی ازآن استفاده می کنند. تحقیقات روی کاربرد صفحات الیافی به جای صفحات فولادی برای تقویت قطعات خمشی و تیرها و دال ها به ویژه در پل ها ادامه دارد. این صفحات با رزین های اپوکسی به نواحی کششی از خارج اتصال داده می شود. کاربرد صفحات با الیاف کربنی برای این تقویت بیشتر رایج گشته و در چندین پل در ژاپن و در بعضی کشورهای اروپایی از آن استفاده شده است.

استفاده از مصالح جدید به جای فولاد

استفاده از مصالح جدید و به خصوص کامپوزیت‌ها به جای فولاد در دهة اخیر در دنیا به شدت مورد علاقه بوده است. کامپوزیت‌ها از یک مادة چسباننده (اکثراً اپوکسی) و مقدار مناسبی الیاف تشکیل یافته است. این الیاف ممکن است از نوع کربن، شیشه، آرامید و ... باشند، که کامپوزیت حاصله به ترتیب، به نامAFRP, GFRP, CFRP خوانده می‌شود. مهمترین حسن کامپوزیت‌ها، مقاومت بسیار عالی آنها در مقابل خوردگی است. به همین دلیل کاربرد کامپوزیت‌های FRP در بتن‌آرمه به جای میلگردهای فولادی، بسیار مورد توجه قرار گرفته است لازم به ذکر است که خوردگی میلگرد در بتن مسلح به فولاد به عنوان یک مسئلة بسیار جدی تلقی می‌گردد. تاکنون بسیاری از سازه‌های بتن‌آرمه در اثر تماس و مجاورت با سولفاتها، کلرورها و سایر عوامل خورنده دچار آسیب جدی گردیده‌اند، چنانچه فولاد به کار رفته در بتن تحت تنش‌های بالاتر در شرایط بارهای سرویس قرار گیرند، این مسئله به مراتب بحرانی‌تر خواهد بود. یک سازة بتن‌آرمة معمولی که به میلگردهای فولادی مسلح است، چنانچه در زمان طولانی در مجاورت عوامل خورنده نظیر نمک‌ها، اسیدها و کلرورها قرار می‌گیرد، قسمتی از مقاومت خود را از دست خواهد داد. به علاوه فولادی که در داخل بتن زنگ می‌زند، بر بتن اطراف خود فشار آورده و باعث خرد شدن آن و ریختن پوستة بتن می‌گردد. تاکنون تکنیک‌هایی جهت جلوگیری از خوردگی فولاد در بتن‌آرمه توسعه داده شده و به کار رفته است که  در این ارتباط می‌توان به پوشش میلگردها توسط اپوکسی، تزریق پلیمر به سطح بتن و یا حفاظت کاتدیک اشاره نمود. با این وجود هر یک از این روش‌ها تا حدودی و فقط در بعضی از زمینه‌ها موفق بوده‌اند. به همین جهت به منظور حذف کامل خوردگی میلگردها، توجه محققین و متخصصین بتن‌آرمه به حذف کامل فولاد و جایگزینی آن با مواد مقاوم در مقابل خوردگی معطوف گردیده است. در همین راستا کامپوزیت‌های FRP (پلاستیک‌های مسلح به الیاف) از آنجا که به شدت در محیط‌های نمکی و قلیایی در مقابل خوردگی مقاوم هستند، موضوع تحقیقات گسترده‌ای به عنوان یک جانشین مناسب برای فولاد در بتن‌آرمه، به خصوص در سازه‌های ساحلی و دریایی گردیده‌اند. لازم به ذکر است که اگر چه مزیت اصلی میلگردهای از جنس FRP مقاومت آنها در مقابل خوردگی است، با این وجود خواص دیگر کامپوزیت‌های FRP نظیر مقاومت کششی بسیار زیاد (تا 7 برابر فولاد)، مدول الاستیسیتة قابل قبول، وزن کم ، مقاومت خوب در مقابل خستگی و خزش، عایق بودن در مقابل امواج مغناطیسی و چسبندگی خوب با بتن، مجموعه‌ای از خواص مطلوب را تشکیل می‌دهد که به جذابیت کاربرد FRP در بتن‌آرمه افزوده‌اند. اگر چه بعضی از مشکلات نظیر مشکلات مربوط به خم کردن آنها و نیز رفتار کاملاً خطی آنها تا نقطة شکست، مشکلاتی از نظر کاربرد آنها فراهم نموده‌اند که امروزه موضوع تحقیقات گسترده‌‌ای به عنوان یک جانشین مناسب برای فولاد در بتن‌آرمه، به خصوص در سازه‌های ساحلی و دریایی گردیده‌اند. با توجه به آنچه که ذکر شد ، بسیار به جاست که در ارتباط با کاربرد کامپوزیت‌های FRP در بتن‌ سازه‌های ساحلی و دریایی مناطق جنوبی ایران و به خصوص منطقة خلیج‌فارس، تحقیقات گسترده‌ای صورت پذیرد. در همین راستا مناسب است که تحقیقات مناسبی بر انواع کامپوزیت‌های FRP (AFRP, CFRP, GFRP) و میزان مناسب بودن آنها برای سازه‌های دریایی که در منطقة خلیج‌فارس احداث شده است، صورت پذیرد. این تحقیقات شامل پژوهش‌های گستردة تئوریک بر رفتار سازه‌های بتن‌آرمة متداول در مناطق دریایی (به شرط آنکه با کامپوزیت‌های FRP مسلح شده باشند) خواهد بود. در همین ارتباط لازم است کارهای تجربی مناسبی نیز بر رفتار خمشی، کششی و فشاری قطعات بتن‌آرمة مسلح به کامپوزیت‌های FRP صورت پذیرد. لازم به ذکر است که چنین تحقیقاتی در 10 سال اخیر در دنیا صورت گرفته که نتیجة این تحقیقات منجمله آئین‌نامة ACI-440 است که در چند سال اخیر انتشار یافته است. با این وجود کامپوزیت‌های FRP در ایران کماکان ناشناخته باقی مانده است و به خصوص کاربرد آنها در بتن‌آرمه در سازه‌های ساحلی و دریایی کاملاً دور از چشم متخصصین و مهندسین ایرانی بوده است. تحقیقاتی که در این ارتباط صورت خواهد گرفت، می‌تواند منجر به تهیة دستورالعمل و یا حتی آئین‌نامه‌ای جهت کاربرد FRP در بتن‌آرمه به عنوان یک جسم مقاوم در مقابل خوردگی در سازه‌های بندری و دریایی ایران گردد. این حرکت می‌تواند فرهنگ کاربرد این مادة جدید در بتن‌آرمة ایران را بنیان گذارد و از طرفی منجر به صرفه‌جویی‌ میلیاردها ریال سرمایه‌ای ‌شود که متأسفانه همه ساله در سازه‌های بتن‌آرمة احداث شده در مناطق جنوبی ایران (به خصوص در مناطق بندری و دریایی)، به جهت خوردگی میلگردها و تخریب و انهدام سازة بتنی، به‌هدر می‌رود.

چرا در مرغداری ها از کاغذ و مقوا استفاده می کنند؟

چرا در مرغداری ها از کاغذ و مقوا استفاده می کنند؟

مرغداری ها سالن ها یا سوله های بزرگی هستند که در آنجا مرغ ها تخم گذاری میکنند و یا جوجه ها پرورش می یابند.

در هر دو حالت تر کاغذ و مقوا برای کف مرغ داری ها استفاده میشود.ولی سالن پرورش مرغ ها و جوجه ها اغلب از هم مجزا است.

دلایل استفاده از کاغذ و مقوا:

کاغذ و مقوا از خمیر کاغذ که بصورت رول و ورقه ورقه ای تولید شده و در بازار موجود است، تهیه شده و در مرغداری در اندازه های داخواه بریده شده و بصورت سرتاسری پهن می گردد:

مزایا و فایده ها:

1)چون به فضای گرمی در مرغ داری در فصل سرد نیاز است ، کاغذ مانند عایق حرارتی عمل می کند.

2) از مصرف بی رویه آب برای نظافت پی در پی مرغداری جلوگیری می کند.

3) از به هدر رفتن دانه ها و مواد غذایی طیور جلوگیری می کند.

4) جلوی فاسد شدن تخم ها و مواد غذایی (مانند کپک زدگی) و گندیدگی را می گیرد.

5) سطح صاف و هموار و مناسبی را برای راه رفتن و خوابیدن طیور بوجود می آورد.

6) از گسترش نم و رطوبت جلوگیری می شود.

7) جلوی انتشار بوی نامطبوع فضولات پرندگان را می گیرد.

8) با ایجاد سطح صاف و ایمن از محصولات و فرآورده ها مانند تخم مرغ محافظت می کند.

معایب و ضررها:

1)              گران شدن کاغذ و مقوا سبب صرف هزینه های زیادی می شود.

2)              کاغذ زیادی در صنعت کاغذ مصرف می شود.

3)              هر چند وقت یکبار باید سطح کاغذ را جمع اوری و دوباره تعویض کرد.که مستلزم صرف زمان و هزینه زیادی است.

استفاده از شبکه عصبی مصنوعی در تعیین سطح آب زیر زمینی(Ground Water Table)

استفاده از شبکه عصبی مصنوعی در تعیین سطح آب زیر زمینی(Ground Water Table)

فرزاد فرخ‌زاد

1-       بابل،سه راه فرهنگ،کوچه فرهنگ 7،کوچه شهید شافعیان،پلاک 102، کدپستی36566-47139

تلفن: [phone]،

2-مجتمع فنی مهندسی نوشیروانی بابل ، دفتر ریاست   تلفن: [phone]

آدرس پست الکترونیکی: [e-mail]

چکیده:

سطح آب زیرزمینی در اکثر پدیده های ژئوتکنیکی مانند تعیین پتانسیل روانگرایی ، گسیختگی خاک ، پایداری شیروانی ها،طراحی پی ، تعیین نشست پی و.... تاثیر گذار می باشد در نتیجه تعیین سطح آب زیرزمینی از ملزومات محاسبات ژئوتکنیکی می باشد. به منظور تعیین سطح آب زیرزمینی و لایه بندی خاک به علت نقش مهمی که در مطالعات ژئوتکنیکی ایفا می کنند نیاز به کاوش های محلی از جمله حفر گمانه های متعدد می باشد که با توجه به گستره طرح تعداد گمانه ها افزایش می یابد. این امر همواره از لحاظ اقتصادی و زمانی با محدودیت همراه می باشد. بنابراین امروزه استفاده از روش هایی که لزوم انجام آزمایشات صحرایی و آزمایشگاهی، به طور کلی هزینه و زمان را کاهش دهد مانند استفاده از سیستم های هوشمند مورد توجه قرار گرفته است.در این پژوهش با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی  به پیش بینی سطح آب زیرزمینی در مناطقی که اطلاعات گمانه موجود نمی باشد پرداخته شده است.

کلمات کلیدی: هوش مصنوعی_شبکه عصبی مصنوعی_آب زیرزمینی_لایه بندی خاک_گمانه_مطالعات ژئوتکنیک

1- مقدمه:

مقاوم سازی سازه و تاسیسات در ارتباط با شرایط و ویژگی های ساختگاه از اهمیت و حساسیت زیادی برخوردار گردیده است و این امر جز به کمک مطالعات ژئوتکنیک خاک  ساختگاه میسر نمی گردد.

انجام هرگونه مطالعات ژئوتکنیک به داده هایی از قبیل لایه بندی خاک ، وزن مخصوص لایه ها، پارامتر های مقاومت برشی

(C و j) و در موارد تحلیل دینامیکی به سرعت موج برشی و G نیاز می باشد.از موارد دیگری که در مطالعات ژئوتکنیکی بسیار حائز اهمیت می باشد تعیین سطح آب زیرزمینی در گستره منطقه طرح است .این پارامتر در تمامی محاسبات خاک تاثیرگذار می باشد.

قابل قبول‌ترین طبقه‌بندی آب های زیر سطح زمین  مربوط به منزر (Meinzer)، متخصص آبهای زیرزمینی در سازمان زمین‌شناسی آمریکاست که در سال 1923 ارائه نمود. براساس این طبقه‌بندی اگر از سطح زمین بطرف پایین حرکت کنیم سه منطقه متمایز را در رابطه با آب زیرسطحی مشاهده خواهیم کرد که عبارتند از منطقه هوادار (zone of aeration) ،منطقه نوار مویینگی (zone of capillary fringe) و منطقه اشباع (zone of saturation) .در منطقه هوادار آب بصورت رطوبت موجود بوده و علاوه بر آن برخی از منافذ خاک با هوا پرشده‌اند. این آب گرچه ممکن است دارای حرکت باشد اما از نظر حفر چاه، بهره‌برداری اقتصادی از آن امکان‌پذیر نمی‌باشد.

 در منطقه نوار مویینگی آب در اثر نیروهای بالا دهنده مویینگی (capillary force) از قسمت اشباع بالا کشیده شده و لذا قسمتی از خاک را بصورت اشباع درمی‌آورد. این لایه بصورت نواری که ضخامت آن بسته به ریزی و درشتی منافذ خاک از چند سانتیمتر تا چند متر ممکن برسد است از آب اشباع است اما چون توسط نیروهای مویینگی نگهداری می‌شود قابل استخراج نبوده و آب در داخل آن دارای فشار مثبت که بتواند آزادانه حرکت کند نمی‌باشد. منطقه اشباع در زیر این لایه قرار گرفته و آب در داخل آن در منافذ درشت آزادانه در اثر نیروی ثقل جابجا می‌شود. آب زیرزمینی واقعی نیز به همین آب اطلاق می شود.

شبکه عصبی مصنوعی در واقع مدل ساده شد های از شبکه اعصاب انسان می باشد. این شبکه در واقع یک ساختار ریاضی است که توانایی نشان دادن فرایندها وترکیبات دلخواه غیر خطی جهت ارتباط بین ورودی ها وخروجی های هر سیستمی را دارا است. این شبکه با داد ه های موجود طی فرایند یادگیری، آموزش دیده و جهت پیش بینی در آینده مورد استفاده قرار می گیرد.

در این پژوهش به تعیین سطح آب زیرزمینی توسط شبکه عصبی مصنوعی پرداخته شده است. دلیل استفاده از این روش صرفه جویی در هزینه و زمان است که با دقت قابل قبول همراه می باشد.

2-هوش مصنوعی:

پیشرفت روزافزون علوم وتکنولوژی ، انسان را واداشته است که ، سیستم هایی را ابداع نما ید که رفتار اورا تقلید می کنند . در نیل به ا ین هدف ، اولین گام کوشش به منظور ایجاد هوش مصنوعی بوده است .

 هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) بطور خلاصه ترکیبی است از علوم کامپیوتر، فیزیولوژی و فلسفه. این شاخه از علوم بسیار گسترده و متنوع است و از موضوعات و رشته های مختلف علوم و فن آوری، مانند مکانیزم های ساده در ماشین ها شروع شده، و به سیستم های خبره ختم می شود. هدف هوش مصنوعی بطور کلی ساخت ماشینی است که بتواند فکر کند.در این مقاله از شبکه عصبی مصنوعی به عنوان زیر مجموعه ای توانمند از هوش مصنوعی استفاده شده است.

3-شبکه عصبی مصنوعی(Artificial Neural Network) :

شبکه عصبی پردازنده موازی گسترده ای است که از واحدهای پردازشگر ساده ای تشکیل شده که توانایی ذخیره سازی دانسته های تجربی و آماده سازی آن برای کاربردهای بعدی را دارا می باشد.

با استفاده از دانش برنامه‌نویسی رایانه می‌توان ساختار داده‌ای طراحی کرد که همانند یک نرون عمل نماید. سپس با ایجاد شبکه‌ای از این نرون‌های مصنوعی به هم پیوسته و ایجاد یک الگوریتم آموزشی برای شبکه و اعمال فرایند آموزش را تکمیل نمود.

قدرت محاسباتی شبکه عصبی همان گونه که قبلاً ذکر شد به دلیل ساختار موازی گسترده ، توانایی یادگیری و تعمیم دادن این تجربیات می باشد. تعمیم به معنی تولید  خروجی های منطقی جدید برای داده هایی است که در روند یادگیری و آموزش شبکه وارد نشده باشند. این دو خاصیت در پردازش اطلاعات، شبکه های عصبی را قادر به حل مسائل پیچیده ای در مقیاس گسترده می کند که تا کنون قابل حل نبوده اند. البته در عمل شبکه های عصبی به تنهایی قادر به ارائه راه حل نمی باشند، بلکه باید با یک روش سیستماتیک مهندسی آمیخته گردند.

1-3 -  یادگیری در نرون های مصنوعی

     وضعیت ارتباطات شبکه عصبی مصنوعی با شبکه عصبی طبیعی متفاوت است. ارتباطات نرونی در این مقوله کاملاً به صورت فرمول های ریاضی قابل بیان می باشند و در مورد یادگیری نیز دارای وضعیتی کاملاً متفاوت با یادگیری در شبکه اعصاب طبیعی می باشد. در یادگیری شبکه اعصاب طبیعی یک اصل مهم وجود دارد وآن تقویت قدرت اتصالهای سیناپتیکی درمسیرهایی که باید تقویت شوند می باشد و همین مسئله سبب ایجاد یادگیری می شود. در یادگیری شبکه اعصاب مصنوعی نیز این اصل حفظ شده است و پایه قوانین اصلی آموزش در شبکه های عصبی می باشد ولی نحوه آموزش متفاوت است. در شبکه عصبی مصنوعی نیز یادگیری بر پایه تقویت ارتباطات و اتصالاتی است که سبب تولید پاسخ صحیح  گردد، می باشد.

     در شبکه عصبی آنچه که سبب تولید پاسخ می شود، ورودی های مجموعه هستند که در واقع مجموع وزنی ورودی های به شبکه است. سپس در تابع انتقالی این مجموع وزنی اگر از حد آستانه بالاتر باشد، سبب تولید خروجی یک و اگر کمتر باشد، خروجی صفر تولید می گردد.

     اگر تولید جواب یک مطلوب باشد و جواب یک تولید شود که وضعیت مطلوب است ولی اگر اینطور نشد و صفر تولید شد، باید ضرائب وزنی اعمالی به ورودی ها طوری افزایش پیدا کند که مقدار جمع وزنی ورودی ها از مقدار آستانه تجاوز کند و در این حالت است که خروجی یک تولید می گردد. در مورد خروجی صفر نیز وضعیت مشابه همین حالت است. بدین صورت اگرخروجی صفر مطلوب بود یعنی وزن ها مناسب هستند،ولی اگر اینطور نباشد، باید وزن های ارتباطی اعمالی ورودی ها طوری کاهش پیدا کندتا جمع وزنی ورودی ها از سطح آستانه پایین تر آید تا خروجی صفر تولید شود.

   جهت طبقه بندی نرون ها در شبکه عصبی مصنوعی باید به جایگاه مکانی نرون ها در ساختار کلی شبکه توجه نمود. بر این اساس نرون ها در سه لایه پیکربندی خواهند شد که مطابق با شکل زیر

 می باشد. این لایه ها عبارتند از :

1-لایه های مختلف شبکه عصبی

1-1-3-لایه ورودی ( Input Layer)

     معمولاً در این لایه مقادیر ورودی ها دریافت می گردد. تعداد نرون ها در این لایه با توجه به آنالیزخاص مورد استفاده درمسئله پیشنهاد داده می شود.

2-1-3-لایه خروجی (Output Layer )

     نرون های موجود در این لایه، مقادیر خروجی شبکه را تولید می نمایند. تعداد این نرون ها نیز همانند لایه ورودی  بر اساس فرمول بندی مسئله مشخص می گردد.

3-1-3-لایه پنهان ( Hidden Layer )

 نرون های موجود در این لایه وظیفه استخراج خروجی ها و ارتباط میان ورودی ها و  خروجی ها را بر عهده دارند. معمولاً تعداد نرون ها در این لایه توسط آزمون و خطا تعیین  می گردد تا بهینه ترین و نرمال ترین حالت که دارای جواب هایی با کمترین خطا هستند انتخاب گردد.

     تعداد لایه های پنهان هر شبکه در ارتباط مستقیم با قابلیت ها و توانایی های شبکه طراحی شده می باشد و برای بهترین حالت عملکرد شبکه باید تعداد بهینه  لایه های پنهان به طور مناسب مشخص شوند.

شبکه عصبی مصنوعی در واقع مدل ساده شد های از مغز انسان می باشد. این شبکه در واقع یک ساختار ریاضی است که توانایی نشان دادن فرایندها وترکیبات دلخواه غیر خطی جهت ارتباط بین ورودی ها وخروجی های هرسیستمی را دارا  است. این شبکه با داده های موجود طی فرایند یادگیری، آموزش دیده و جهت پیش بینی در آینده مورد استفاده قرار می گیرد.

دیدگاه جدید شبکه های عصبی در دهه 40 قرن بیستم آغاز شد. در آن زمان نشان داده شد که شبکه های عصبی می توانند هر تابع حسابی ومنطقی را محاسبه نمایند هر شبکه از یک لایه ورودی و یک لایه خروجی و یک یا چند لایه میانی تشکیل شده است. نرونهای هر لایه بوسیله وزن هایی به نرون های لایه بعدی متصل می شوند.

  کارکرد شبکه های عصبی شامل دو مرحله می باشد : آموزش(Learning)وآزمایش Testing  شبکه  عصبی  ابتدا ارتباط بین ورودی- خروجی را از یک دسته آموزشی که به شبکه داده  می شود فرا می گیرد و سپس در برابر دسته آزمایشی که در حین آموزش به شبکه داده نشده باشد، آزمایش می شود تا قابلیت عمومی سازی شبکه، قدرت شبکه تربیت شده و درک روابط بین ورودی و خروجی اندازه گیری شود.آموزش با اصلاح کردن پارامترها ( وزنهای ارتباطی ومقدار آستانه )صورت می گیرد.       هدف از آموزش شبکه، تنظیم وزن ها بگونه ای است که با بکاربردن یک دسته از ورودی های دلخواه، خروجی های مناسب تولید شوند.

 روشی که برای آموزش شبکه به کار می رود، الگوریتم آموزش نامیده می شود که وظیفه آن اصلاح وزن نرون های شبکه است و این اصلاح طوری انجام می گیرد که ما را به سمت هدفی از پیش تعیین شده راهنمایی کند.( 5و1)

شبکه های عصبی قابلیت درونی برای انطباق وزن ها با تغییرات محیط اطراف را دارند. به خصوص یک شبکه ترتیب شده برای یک محیط خاص را می توان دوباره  برای کار  با  تغییرات  جزئی در محیط آموزش داد. به  علاوه  هر چه  قابلیت انطباق یک سیستم بیشتر باشد، اطمینان به پایدار بودن آن  در یک محیط غیر ایستا بیشتر خواهد بود. همچنین باید تأکید نمود که قابلیت انطباق همواره ممکن است به عملکرد قوی منجر نشود، بلکه حتی ممکن است در جهت عکس عمل نماید. برای مثال یک سیستم انطباق دهنده با متغیرهای کوچک زمانی ممکن است به سرعت تغییر کند و در این صورت ممکن است نسبت ورودی های نادرست و جعلی عکس العمل نشان دهد و این امر موجب افت مؤثر عملکرد سیستم خواهد شد. برای استفاده مفید از خاصیت انطباق در یک سیستم باید مطمئن شد که بازه های زمانی به اندازه ای طولانی باشندکه سیستم بتواند از ورودی های نادرست صرف نظر کند و در عین حال به اندازه ای کوتاه انتخاب شوند تا شبکه قادر باشد تغییرات قابل قبولی را در نتایج اعمال کند.

4-مدلسازی خاک

مدل نمادی از واقعیت است که مهمترین ویژگی­های دنیای واقعی را به صورتی ساده و کلی بیان می­کند. مدل­ها ابزارهایی عملی هستند که می­توان به کمک آنها به درکی از واقعیت البته نه کل آن بلکه بخش مفید و قابل فهم آن دست یافت. مدل­ها می­توانند درک چگونگی رفتار یک سیستم را میسر سازند و از این لحاظ حائز اهمیت هستند.

در این بخش به مدلسازی خاک در محیط نرم افزار پرداخته می شود.نرم افزار STATISTICA  از جمله نرم افزار های توانمند در زمینه شبکه عصبی مصنوعی می باشد.از مزایای این نرم افزار طراحی ویژه آن جهت شبکه عصبی مصنوعی و پروسه مدلسازی آسان آن می باشد.

در انتخاب و استفاده از گمانه ها، مشخص نمودن محل دقیق محدوده طرح مطرح است به این ترتیب مختصات دقیق گمانه ها مشخص گردید تا اطلاعات گمانه هائی که در این منطقه قرار دارند مورد استفاده قرار گیرند. بنابراین انتخاب پارامترهای ورودی برای شبکه عصبی که قابلیت پیشگوئی در مورد سطح آب زیرزمینی داشته باشد رابطه مستقیمی با مختصات و اطلاعات گمانه های انتخابی خواهد داشت. با توجه به اطلاعات موجود در برگه شناسائی گمانه هایی انتخاب گردیدکه براین اساس محدودیتی از نظر اطلاعات مورد نیاز وجود نداشته باشد.

پس از انتخاب متغیرهای ورودی و خروجی و اطمینان از صحت و اعتبار داده ها در مورد سطح آب زیرزمینی  ، گام بعدی انتخاب تعدادی از داده ها برای آموزش و گزینش آنها از میان داده های موجود می باشد. جهت انتخاب درست باید به این نکته توجه داشت که در آموزش شبکه عصبی، کنترل و آزمایش شبکه در هریک از مراحل ذکر شده پر اهمیت است.

 شبکه عصبی در پیش بینی مواردی که در محدوده داده های آموزشی قرار نداشته اند، عملکرد مناسبی از خود نشان نمی دهد. به عبارتی دیگر این مطلب را اینگونه می توان بیان کرد که شبکه های عصبی قدرت بسیار خوب و مناسبی در درونی مسائل دارند.

در مرحله بعد الگوی  Back propagationانتخاب گردید سپس گزیش شبکه ای که نتایج قابل قبولی ارائه دهد مهم است که نرم افزار انتخابی با توجه به پارامترهای ورودی مناسب ترین شبکه را انتخاب می نماید البته با توجه به داده های ورودی از شبکه های دیگری نیز استفاده شد که در نتایج آن ها خطای بیشتری نسبت به شبکه پیشنهادی نرم افزار همراه بود. (2و3)

همانگونه که دربخش قبل بیان شد، الگوریتم انتخابی جهت آموزش شبکه، Back propagation می باشد. در ادامه جهت تکمیل شبکه و روند آموزشی آن نیاز است دیگر پارامترهای مهم در آموزش از قبیل لایه های پنهان، تعداد نرون، تعداد تکرار، توابع خطا مناسب و پارامترهای مربوط به نرخ یادگیری، نویز و اندازه حرکت به صورت سعی و خطا مشخص شوند.

پیش از آموزش باید توجه داشت که گزینه مربوط به کنترل هم زمان نتایج ( Cross Verification ) و انتخاب درهم الگوها(Shuffle Sase) در پنجره الگوریتم آموزش فعال باشد. هنگام پیشرفت فرآیند آموزش، امکان مشاهده نمودار تغییرات خطا به طور مجزا برای داده های آموزشی وجود دارد. در این نمودار میزان خطای شبکه بر حسب تکرارهای انجام شده رسم می شود. همچنین مقادیر خطا مربوط به هر یک از داده های آموزش توسط نرم افزار محاسبه گردیده و در یک نمودار میله ای نیز قابل مشاهده می باشد.

5-مقایسه نتیجه شبکه عصبی مصنوعی با نتیجه گمانه واقعی:

پس از به پایان رسیدن فرآیند آموزش شبکه نوبت به کنترل عملکرد آن در برابر  داده های جدید ( قدرت تعمیم شبکه ) می رسد. برای این منظور مجموعه ای جداگانه شامل اطلاعات 3 گمانه که در آموزش شبکه به کار نرفته اند، انتخاب شده است. سپس با استفاده از شبکه عصبی تربیت شده پیش بینی وقوع روانگرائی متناظر در هریک از این سه گمانه به دست آمده اند.

گمانه های شاهد از میان داده های موجود انتخاب شده اند و در انتخاب آنها سعی شده است برای فراهم آوردن امکان کنترل صحیح عملکرد شبکه عصبی در گستره طرح از پراکندگی مناسبی در منطقه مورد مطالعه برخوردار باشند.

 استفاده از شبکه عصبی برای تخمین عمق آب زیرزمینی در گمانه های شاهد دقیقاً به همان ترتیبی صورت می گیرد که هنگام ورود اطلاعات در مرحله آموزش انجام گرفته بود.

در انتها پس از اجرای برنامه در یک نقطه که اطلاعات لایه بندی آن موجود می باشد نتیجه زیر حاصل گشت که به صورت شماتیک رسم شده است.

2-نتایج مقایسه شبکه عصبی مصنوعی با گمانه های موجود

6-نتیجه گیری:

_با توجه به نتایج حاصل شده، اطلاعات به دست آمده از شبکه عصبی مصنوعی در بررسی پدیده های ژئوتکنیکی مانند تعیین پتانسیل روانگرایی ، گسیختگی خاک ، پایداری شیروانی ها،طراحی پی ، تعیین نشست پی از دقت قابل قبولی برخوردار می باشد.

-در مقایسه با روش های موجود و مرسوم، تکنیک شبکه عصبی نیازمند استفاده از فرضیات و ساده سازی های گوناگون و مدل سازی پیچده ریاضی نمی باشد.

 _استفاده از محیط بسته بجای استفاده از پراکندگی داده ها با نتایج بهتری همراه می باشد.

_با افزایش گمانه ها در حین آموزش شبکه دقت پیش بینی نیز افزایش می یابد.

_شبکه عصبی مذکور می تواند به خوبی کار تشخیص ژئوتکنیک در زمینه درون یابی را انجام دهد و یا حداقل راهنمای مناسبی برای افزایش دقت و سرعت در بدست آوردن نتایج مربوطه باشد.

_نخستین و اساسی ترین گام در مطالعه مدل های تجربی برای پدیده های طبیعی، گردآوری مجموعه داده های مناسب می باشد با توجه به اینکه علی رغم تعداد مناسب داده های حاضر، اطلاعات کمی در مورد سایر پارامترها نظیر درصد رطوبت، درجه اشباع، درصد فضای خالی وجود دارد، پیشنهاد می گردد تلاش های آینده به جمع آوری داده های کامل تر معطوف گردد.

مراجع:

]1 [آر. بیل وتی. جکسون: "آشنایی با شبکه های عصبی" ترجمه دکتر محمود  البرزی انتشارات دانشگاه شریف 1380.

[2] Ameskamp M., (1997) “Three dimensional rule-based continuous soil modeling”, PhD dissertation, Tech. Rep. 9701, Faculty of Engineering, Kiel University, Kiel, Germany

[3] Banimahd M., Prediction of Undrained behavior of fine sands using Artificial Neural Networks, Master’s dissertation, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran 2002.

[4] Cal Y., (1995) “Soil Classification by Neural Networks”, Advances in Engineering Software 22 (1995), Elsevier Science Publications,  pp. 95-97.

] 5 [نوری،یوسف،;(1380)" معرفی شبکه های عصبی مصنوعی و کاربرد آن در ژئوتکنیک " سمینارکارشناسی ارشد، دانشگاه مازنداران،

]6[ حسینی، سید سجاد(1382)،" معرفی شبکه های عصبی مصنوعی و کاربرد آن در عمران" پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشگاه مازنداران.    

استفاده از شبکه عصبی مصنوعی در مدلسازی خاک

استفاده از شبکه عصبی مصنوعی در مدلسازی خاک

فرزاد فرخ‌زاد، دانشجوی کارشناسی ارشد مجتمع عالی فنی و مهندسی نوشیروانی بابل*

* تلفن: [phone]، آدرس پست الکترونیکی: [e-mail]

**تلفن: [phone]، آدرس پست الکترونیکی: [e-mail]

چکیده:

              هوش مصنوعی را باید عرصهٔ پهناور تلاقی و ملاقات بسیاری از دانش ها، علوم، و فنون قدیم و جدید دانست. ریشه‌ها و ایده‌های اصلی آن را باید در فلسفه، زبان‌شناسی، ریاضیات، روان‌شناسی، نورولوژی، و فیزیولوژی نشان گرفت و شاخه‌ها ، فروع ، و کاربردهای گونه‌گونه و فراوان آن را در عـلوم رایانه ، علوم مهندسی، علوم زیست‌شناسی و پزشکی، علوم ارتباطات و زمینه‌های بسیار دیگر.

پس از معـرفی ماهیت شبـکه های عصبی نیاز است مثـال هایی از کاربرد شبـکه های عصبی به عنوان ابزارهای هوشمند در مسائل مهندسی عمران و به خصوص ژئوتکنیک ارائه شود تا به این وسیله نمایی از توانائی های بالقوه آن در زمینه مهندسی ترسیم شود.

پدیده های ژئوتکنیکی به شدت متاثر از طبیعت ناهمـسان و رفـتار غیرخطی خاک  می باشنـدکه بررسی آنها باروش های تحلیلی معمول نیاز به انجام محاسبات بسیار پیچیده و اعمال هزینه های قابل توجه جهت شناسایی می باشد. با توجه به توانائی های شایان شبکه های عصبی در مسایل غیر خطی و چند متغیره، محققان در حل بسیاری از مسائل موجود در مهندسی ژئوتکنیک از شبکه های عصبی کمک گرفته اند از جمله آن می توان به  مدل های رفتاری – روانگرائی - شناسائی های صحرائی -  تونل سازی  و فضاهای زیرزمینی -  شیب ها  و  دیوارهای حائل -  اصلاح خواص خاک اشاره نمود.

در این پژوهش با استفاده از اطلاعات گمانه های حفر شده ، داده هایی برای تعیین مشخصات لایه های خاک گردآوری و دسته بندی شد. سپس شبکه عصبی مصنوعی توسط این داده ها آموزش داده شدند. به منظور اطمینان از کارایی شبکه ها در تخمین تغییرات لایه های خاک، اطلاعات تعدادی گمانه برای اولین بار به شبکه ارائه گردید و سپس نتایج حاصل از شبکه های عصبی با داده های گمانه های آزمایشی مورد مقایسه قرار گرفت که تا حد زیادی با یکدیگر مطابقت دارند.

کلید واژه ها: هوش مصنوعی، ژئوتکنیک، رفتار غیرخطی، شبکه عصبی ،مدل های رفتاری، روانگرائی

1- مقدمه

کشور ایران بر روی کمربند زمین لرزه‌ای آلپ-هیمالیا قرار گرفته است و در شمار مناطق با خطر نسبتاً بالای زلزله قرار دارد ، وقوع زمین لرزه‌ای شدید هر از چند گاه در یکی از مناطق کشورمان خسارات و ضایعات قابل ملاحظه و گاه غیرقابل جبرانی به بار می‌آورد. جلوگیری از خطرات زلزله‌ها در مناطق فعال لرزه‌ای غیرممکن است اما کاربرد برخی تمهیدات که نتیجه تجربیات حاصل از زلزله‌های گذشته است سبب کاهش خرابی‌ها می‌شود.

تامین ایمنی در مقابل خطرات زلزله در دو راستا صورت می‌پذیرد، یکی مقاوم‌سازی سازه‌ها در برابر اثرات نیروهای دینامیکی و دیگری تامین ایمنی خود محل در مقابل وقوع پدیده‌های ژئوتکنیکی از جمله روانگرایی، رانش زمین و …

مقاوم‌سازی سازه‌ها و تاسیسات، در ارتباط با شرایط و ویژگی‌های رفتاری ساختگاه‌ها در مقابله با زلزله امروزه از اهمیت و حساسیت زیادی برخوردار گردیده است و این امر جز در شناخت لایه‌های خاک در زیر سطح زمین میسر نمی‌گردد.

برای شناخت ساختار لایه‌های خاک در یک پروژه بسته به گستره آن نیاز به حفر یک یا چند گمانه و انجام آزمایشات متعدد می‌باشد که حفر گمانه هزینه و زمان بسیاری را در برمی‌گیرد افزایش اطمینان در درون یابی‌ساختار داده ها و خصوصیات لایه‌های خاک بین گمانه‌ها منجر به بهبود ارزیابی زمین‌شناسی و در نتیجه کاهش هزینه‌ها شده و امکان برنامه‌ریزی صحیح و انجام عملیات سازه ای را فراهم می‌آورد.

در این پژوهش با استفاده از هوش مصنوعی به پیش‌بینی نوع لایه‌های خاک و عمق لایه‌ها در نقاطی که گمانه موجود نمی‌باشد پرداخته شده است و صحت عملکرد شبکه با استفاده از روش‌های رایج و اطلاعات موجود کنترل گردیده است. از داده‌های خروجی حاصل از مدل‌سازی خاک که در این پژوهش به خلاصه آن اشاره شده است جهت استفاده در آنالیزهای دینامیکی به صورت مدل‌های یک بعدی و دو بعدی و سه بعدی که مبنای محاسباتی آن‌ها لایه‌بندی (نوع و عمق) خاک و مختصات دکارتی نقاط به عنوان پارامترهای ورودی اصلی می‌باشد می‌توان استفاده نمود.

2-شبکه عصبی

حدود چهار دهه است که سیستم‌های هوشمند ظهور نموده و در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است در سیستم‌های هوشمند از مدل‌هایی مشابه الگوی رفتاری، چگونگی تصمیم‌گیری، ساختار مغز، شبکه‌های اعصاب و یا ساختار کروموزوم‌های سلول‌ها و همچنین استدلال احتمالاتی ، در حل مسائل استفاده می‌شود که هر کدام از موارد یاد شده خود پایه‌ی نوعی سیستم هوشمند هستند. در یک سیستم هوشمند، هوشمندی در محدوده‌ی ضوابطی است که بر مسأله حاکم است در واقع منظور از سیستم هوشمند سیستمی نیست که تمام عملکردهای مغز انسان را انجام دهد و تنها با تعریف شرایط و قوانین، سیستم در یک محدوده‌ی تعریف شده هوشمند است.

 استفاده از سیستم‌های هوشمند در رشته ژئوتکنیک امروزه از کاربرد زیادی برخوردار است. زیرا درژئوتکنیک با پدیده‌هایی مواجه هستیم که درباره‌ی آن ها اطلاعات به صورت داده‌های آماری موجود می‌باشد در نتیجه استفاده از هوش مصنوعی از روش‌های کلاسیک کاراتر و اقتصادی‌تر می‌باشد.

از نقاط قوت یک سیستم هوشمند مصنوعی آن است که به معادلات ریاضی حاکم بر روابط پدیده‌ها کاری ندارد بلکه تنها به تاریخچه یا فراوانی آن پدیده می‌پردازد. در واقع یک سیستم هوشمند عصبی با به خاطرسپاری تاریخچه و فراوانی یک پدیده می‌تواند آن را پیش‌بینی کند و در صورتی‌که از اطلاعات جامع و کامل استفاده شده باشد  می‌تواند برای پیش‌بینی رفتار این پدیده در مناطق دیگر نیز استفاده نمود.

1.3-معرفی پارامترهای شبکه عصبی مصنوعی

شبکه عصبی مصنوعی مدلی مشابه شبکه اعصاب انسان است که از مجموعه‌ای واحدهای سلولی عصبی از طریق ارتباطی به نام اکسون با هم ارتباط دارند تشکیل می‌شود. در شبکه‌های عصبی مصنوعی

 (Artificial Neural Network) سعی بر این است که ساختاری مشابه ساختار بیولوژیکی مغز انسان و

شبکه اعصاب بدن ساخته شود تا همانند مغز قدرت یادگیری و تصمیم‌گیری داشته باشد.

در این‌گونه ساختارها هدف این است که با معرفی تاریخچه‌ی عملکرد و فراوانی یک سیستم دینامیکی مدل را آموزش داده، نحوه عملکرد سیستم را در حافظه‌ی مدل ذخیره کنیم و از آن برای مواردی که مدل قبلاً با آن مواجه نشده است استفاده نماییم.

هوش مصنوعی را باید عرصه پهناور تلاقی بسیاری از دانش‌ها، علوم و فنون قدیم و جدید دانست و ریشه ها و ایده‌های اصلی آن را باید در فلسفه زبان‌شناسی، ریاضیات، روان‌شناسی و فیزیولوژی نشان گرفت.

هوش مصنوعی و شبکه‌های عصبی یکی از پویاترین حوزه‌های تحقیق در دوران معاصر می‌باشد و یکی از اهدافی که در ارائه این مقاله در نظر گرفته شده ارتباط هوش مصنوعی به مکانیک خاک یعنی مدلسازی خاک توسط ابزار توانمندی به نام هوش مصنوعی می‌باشد.

در این پژوهش با توجه به مبنای ریاضی و تبدیل آن به الگوریتم‌های قابل فهم توسط نرم‌افزار به مدل‌سازی خاک در محیط نرم‌افزار و در نهایت با توجه به داده‌های ورودی به پیش‌بینی نوع خاک و عمق لایه‌ها در محل‌هایی که گمانه موجود نمی‌باشد پرداخته شده است.

در مقایسه‌ای بین مغز انسان و هوش مصنوعی (نرم‌افزار) می‌توان به این نتیجه رسید که از نظر انجام حجم عملیاتی،کامپیوتر بسیار قوی‌تر از مغز انسان است اما از نظر پردازش داده‌های موازی کاملاً متفاوت است. دانش لازم برای حل این مسائل (پردازش داده‌هایی با خاصیت موازی) هر کدام از منبع متفاوتی در مغز می‌آیند و هر کدام نقش خود را در تهیه خروجی نهایی ایفا می‌کنند. مغز با ساختار موازی می‌تواند این دانش را در خود به صورتی حفظ کند که قابل دسترسی باشد همچنین می‌تواند به علت نحوه‌ی عمل موازی خود این دانش را همراه با سایر تحریکات مختلف که دریافت می‌کند هم زمان پردازش کند در این راه سرعت عامل مهمی نیست. آنچه مهم است موازی بودن پردازش داده می باشد و مغز به خوبی برای این کار مهیا شده است.

شیوه برخورد روش محاسباتی شبکه‌های عصبی، تخمین اصول راهبردی است که زیربنای فرآیند مغز برای پاسخ‌گویی به این سوالات و به کارگیری آن‌ها در سیستم‌های کامپیوتری است. ما نمی‌دانیم مغز چگونه اطلاعات سطح بالا را در خود می‌گنجاند و بنابراین نمی‌توانیم از آن تقلید کنیم، لیکن می‌دانیم که مغز از تعداد زیادی واحدهای مرتبط به یکدیگر تشکیل شده است.

در مدل‌سازی سیستم‌های اصلی مغز باید راه‌کاری را بیابیم که بیش‌تر با ساختار موازی مغز سازگاری داشته باشد نه با ساختار پی‌درپی. این مدل‌های موازی باید بتوانند دانش را به صورت موازی در خود جای دهند و به همین شکل نیز آن را پردازش کنند. البته می‌توان این ساختارها را به شکل پی‌درپی شبیه‌سازی کرد . به هر صورت ساختار طبیعتاً موازی سیستم‌های شبکه‌های عصبی آن‌ها را مناسب به کارگیری در ماشین‌های موازی می‌کند که می‌تواند مزایای بیش‌تری از نظر سرعت و قابلیت اطمینان داشته باشد. از این گذشته می‌دانیم که مغز نیز چنین عمل می‌کند.

شبکه‌های عصبی یکی از کارآمدترین و گسترده‌ترین انواع سیستم‌های هوشمند ضمنی به شمار می‌آیند . برای استفاده از هر یک از انواع شبکه‌های عصبی باید در ابتدا مشخصات آن را شناخت. بررسی این موضوع یعنی مشخصات تمام شبکه‌های عصبی که تاکنون ارائه شده‌اند و یک مبحث بسیار طولانی بوده که از حدود این مقاله خارج است. لذا در ادامه این بخش تلاش می‌شود تا اصول کلی شبکه‌های عصبی بررسی شود

 قسمت های اصلی شبکه عصبی:

1- ساختار (Structure) یا معماری (Architecture)

2- مکانیزم آموزش (training Mechanism) یا الگوریتم یادگیری (Learning Algorithm)

3- مکانیزم تست یا مکانیزم فراخوانی

1- ساختار (Structure) یا معماری (Architecture) :

در برخورد با هر شبکه عصبی اولین چیزی که به چشم می‌خورد ساختار آن می‌باشد ساختار یا معماری، تجسم فیزیکی شبکه عصبی را نشان می‌دهد. ساختار یک شبکه عصبی شمای ظاهری و ارتباطات داخلی این سیستم هوشمند را مشخص می‌کند. از نظر کاربردی این جنبه از شبکه عصبی وسیله ذخیره اطلاعات آن می‌باشد. به طور دقیق‌تر اطلاعات مربوط به نگاشت این سیستم هوشمند ضمنی در ساختار آن ذخیره می‌شود علاوه بر این در زمان پاسخگویی به سوالات کاربران شبکه عصبی اطلاعات مورد نیاز را از ساختار بازیابی می‌کند.

2- مکانیزم آموزش (Training Mechanism) یا الگوریتم یادگیری:

مکانیزم آموزش با بررسی نمونه‌های فاز آموزش نگاشتی را برای شبکه عصبی تشکیل می‌دهد که تخمینی از نگاشت واقعی سیستم مسئله می‌باشد. مکانیزم آموزش اطلاعات مربوط به این نگاشت را که از نمونه‌های فاز آموزشی به دست می‌آورد در ساختار شبکه عصبی ذخیره می‌کند در اصطلاح شبکه‌های عصبی به این نمونه‌ها نمونه‌های آموزش (training Sample) یا الگوی یادگیری (learning  patterns) می‌گویند.

3- مکانیزم تست یا مکانیزم فراخوانی شبکه عصبی:

مکانیزم تست یا مکانیزم فراخوانی شبکه عصبی از اطلاعاتی که مکانیزم آموزش یا الگوریتم یادگیری استخراج کرده استفاده نموده و به سوالات کاربران پاسخ می‌دهد مکانیزم تست اطلاعات را از ساختار شبکه عصبی بازیابی می‌کند. در واقع ساختار شبکه عصبی نقش یک نوع حافظه را در این سیستم هوشمند به عهده دارد مکانیزم آموزش این حافظه را پر می‌کند (load) و مکانیزم تست در زمان بهره‌برداری از شبکه عصبی از اطلاعات ذخیره شده در این حافظه استفاده می‌کند. کارایی یک شبکه عصبی در فاز تست یا فاز فراخوانی آن تعیین می‌شود. برای این منظور شبکه عصبی نمونه‌های مورد نظر که در واقع نشان دهنده سوالات کاربر هستند در فاز تست دریافت می‌کند به این نمونه‌ها، نمونه‌های تست (test samples) یا الگوهای فراخوانی (Recalling patterns) می‌گویند نمونه‌های تست یا الگوهای فراخوانی فاقد خروجی هستند و شبکه عصبی باید خروجی این نمونه‌ها را تخمین بزند. مکانیزم تست یا مکانیزم فراخوانی شبکه عصبی خروجی نمونه‌های تست با استفاده از نگاشت به دست آمده در فاز آموزش تخمین می‌زند. هر چه پاسخ شبکه برای نمونه‌های تست به پاسخ واقعی نزدیکتر باشد نشان دهنده‌ی این است که نگاشت تشکیل شده به وسیله شبکه عصبی به نگاشت سیستم مسئله نزدیکتر می‌‌باشد. به عبارت دیگر میزان کارایی شبکه عصبی برای حل مسئله مورد نظر مشخص می‌شود. هر چه تعدا نمونه‌های تست یا الگوهای فراخوانی بیشتر باشد برآورد دقیق‌تری از کارایی شبکه عصبی می‌توان به دست آورد ولی در مقابل حجم پردازش مربوط به فاز تست افزایش می‌یابد.

فرضیات پژوهش(پیش فرضهای پژوهش) :

_ استفاده از شبکه عصبی مصنوعی با دقت قابل قبولی قادر به تعیین لایه بندی خاک می باشد.

 _خاک گستره طرح به صورت لایه ای در نظر گرفته شده است.

مدل سازی خاک

امروزه با توجه به استفاده روزافزون از هوش مصنوعی نرم افزارهای گوناگونی در این زمینه تولید شده است ولی تعداد کمی از این نرم افزارها قادر به ارائه پاسخ های مناسب به مساله مطرح شده می باشند از جملهMATLAB , STATISTICA در این زمره قرار دارندکه در این پرژوهش از نرم افزارSTATISTICA استفاده شده است . با توجه به استفاده در پروژه های دیگر نتایج قابل قبولی از این نرمافزار حاصل شد.

در انتخاب و استفاده از گمانه ها، مشخص نمودن محل دقیق محدوده طرح مطرح است به این ترتیب مختصات دقیق گمانه ها مشخص گردید تا اطلاعات گمانه هائی که در این منطقه قرار دارند مورد استفاده قرار گیرند. بنابراین انتخاب پارامترهای ورودی برای شبکه عصبی که قابلیت پیشگوئی در مورد لایه بندی خاک یعنی توانایی پیش بینی نوع وعمق خاک را داشته باشد رابطه مستقیمی با مختصات و اطلاعات گمانه های انتخابی خواهد داشت. با توجه به اطلاعات موجود در برگه شناسائی گمانه هایی انتخاب گردیدکه براین اساس محدودیتی از نظر اطلاعات مورد نیاز وجود نداشته باشد.

      یکی از مهمترین مراحل توسعه یک شبکه عصبی مصنوعی، انتخاب داده هائی است که برای آموزش شبکه به کار می روند. در مراحل قبل چگونگی ایجاد و آماده سازی اطلاعات مورد نیاز جهت استفاده در شبکه عصبی توضیح داده شد. پس از انتخاب متغیرهای ورودی و خروجی و اطمینان از صحت و اعتبار داده ها در مورد لایه بندی خاک  ، گام بعدی انتخاب تعدادی از داده ها برای آموزش و گزینش آنها از میان داده های موجود می باشد. جهت انتخاب درست باید به این نکته توجه داشت که در آموزش شبکه عصبی، کنترل و آزمایش شبکه در هریک از مراحل ذکر شده پر اهمیت است.

 شبکه عصبی در پیش بینی مواردی که در محدوده داده های آموزشی قرار نداشته اند، عملکرد مناسبی از خود نشان نمی دهد. به عبارتی دیگر این مطلب را اینگونه می توان بیان کرد که شبکه های عصبی قدرت بسیار خوب و مناسبی در درونی مسائل دارند.

در مرحله بعد الگوی  Back propagationانتخاب گردیدسپس گزیش شبکه ای که نتایج قابل قبولی ارائه دهد مهم است که نرم افزار انتخابی با توجه به پارامترهای ورودی مناسب ترین شبکه را انتخاب می نماید البته با توجه به داده ها ورودی از شبکه های دیگری نیز استفاده شد که در نتایج آن ها خطای بیشتری نسبت به شبکه پیشنهادی نرم افزار همراه بود.

یک نقطه به عنوان مبدأ مختصات در سیستم دکارتی در مدلسازی گمانه ها به عنوان پارامتر های ورودی انتخاب شد و اطلاعات طبقه بندی شده گمانه ها به عنوان داده های ورودی مورد استفاده قرار گرفت.

دسته بندی خاک:

Gravel	Sand	Clay & Silt
G	S	C

پیش بینی یک گمانه و مقایسه با اطلاعات واقعی گمانه:

در انتها پس از اجرای برنامه در یک نقطه که اطلاعات لایه بندی آن موجود می باشد نتیجه زیر حاصل گشت که به صورت شماتیک رسم شده است.

با توجه به شکل در پیش بینی در نوع خاک کاملا" صحیح می باشد ودر مورد عمق با دقت خوبی همراه است. لایه SM که در عمق 5.5 متری وجود دارد به صورت لنز موضعی می باشد که مدلسازی قادر به بیان آن نیست البته وجود لنزهای موضعی با توجه به اهداف این پژوهش از اهمیت خاصی برخوردار نیست.

نتیجه گیری:

_ با توجه به نتایج حاصل شده، اطلاعات به دست آمده از شبکه عصبی مصنوعی در بررسی پدیده های ژئوتکنیکی مانند تخمین ضخامت لایه های زمین ، تدوین برنامه عملیات صحرائی ،

تفسیر شرایط زمین و طبقه بندی خاک با استفاده از مشخصات آن از دقت قابل قبولی برخوردار می باشد.

 _استفاده از محیط بسته بجای استفاده از پراکندگی داده ها با نتایج بهتری همراه می باشد.

_با افزایش گمانه ها در حین آموزش شبکه دقت پیش بینی نیز افزایش می یابد.

_قرار دادن  لنزهای موضعی در دسته داده های آموزشی در نتیجه گیری کلی خطا را افزایش داده و توصیه می شود در مدل سازی حذف شود.

_در مواقعی که تمرکز گمانه ها در یک ناحیه داریم ونقطه ای که می خواهیم لایه بندی خاک آن را مشخص کنیم نیز در همین ناحیه قراردارد توصیه می شود مدل سازی در اطراف همین ناحیه به صورت محیط بسته  صورت گیرد و از گمانه های دور از این ناحیه در مدل سازی استفاده نشود.

_در مواقعی که گما نه ها به صورت تقریبا" یکنواخت پراکنده شده اند اگر در نقطه ی خاصی تمرکز گمانه داشته باشیم ونقطه ای که می خواهیم لایه بندی خاک آن را مشخص کنیم دور از محل تمرکز موضعی باشد توصیه می شود یک گمانه ازمحل تمرکز در مدلسازی استفاده گردد در غیر این صورت تغییرات ایجاد شده در تابع وزن باعث افزایش خطا میگردد.

_لنزهای موضعی در پیش بینی نرم افزار دیده نمی شود.

1.Ameskamp M., (1997) “Three dimensional rule-based continuous soil modeling”, PhD dissertation, Tech. Rep. 9701, Faculty of Engineering, Kiel University, Kiel, Germany

2.Banimahd M., Prediction of Undrained behavior of fine sands using Artificial Neural Networks, Master’s dissertation, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran 2002.

3.Cal Y., (1995) “Soil Classification by Neural Networks”, Advances in Engineering Software 22 (1995), Elsevier Science Publications,  pp. 95-97.

4 . نوری،یوسف،;(1380)" معرفی شبکه های عصبی مصنوعی و کاربرد آن در ژئوتکنیک " سمینارکارشناسی ارشد، دانشگاه مازنداران،

5. حسینی، سید سجاد(1382)،" معرفی شبکه های عصبی مصنوعی و کاربرد آن در عمران" سمینار کارشناسی ارشد،دانشگاه مازنداران.    

استفاده از خرده شیشه در بتن

استفاده از خرده شیشه در بتن

مقدار زیادی از شیشه های مصرف شده دوباره بازیافت می شوند و قسمتی نیز برای مصارف گوناگون از جمله سنگدانه های بتن به کار می روند .مقدار زیادی از این مواد شرط لازم برای بازیافت را فراهم نمی کنند و این مواد برای دفن فرستاده می شوند. فضای مورد استفاده برای دفن قابل توجه است و این فضا می تواند برای مصارف دیگری به کار برده شود. شیشه یک قلیایی غیر پایدار است که در محیط بتن میتواند باعث بوجود آمدن مشکلات ناشی از واکنش قلیایی – سیلیسی (ASR) شود. این ویژگی به عنوان یک مزیت در خرد کردن پودر شیشه و استفاده از آن به عنوان یک ماده پوزولانی در بتن استفاده شده است. رفتار دانه های بزرگ شیشه را در واکنش قلیایی در آزمایشگاه نمی توان با رفتار واقعی پودر شیشه در طبیعت برابر دانست. تجربه مزایای واکنش پوزولانی شیشه را در بتن مشخص کرده است. می توان در بعضی از مخلوطهای بتن تا %30 وزن سیمان پودر شیشه اضافه کرد و به مقاومت مناسبی دست یافت. همچنین خزش خشک شدن بتن با پودر شیشه نیز در حد قابل قبول و مجاز است. 1 مقدمه شیشه در انواع مختلفی تولید می شود( بسته بندی ، شیشه صاف ، حباب لامپها ، لامپ تلویزیونها و ...). اما همه این وسایل عمر مشخصی دارند و نیاز به استفاده دوباره و بازیافت آنها به منظور جلوگیری از مشکلات زیست محیطی که ناشی از ذوب آنها و یا دفن ایجاد می شود احساس می شود. 1-1 بازیافت شیشه شیشه های مصرف شده بصورت تجاری به محلهای مخصوص طراخی شده برای بازیافت یا دفن و یا جمع آوری کربنات و سپس حمل آنها به محلهای دپو می روند. بزرگترین هدف قوانین زیست محیطی تا خد امکان کم کردن ضایعات شیشه و بردن آنها به محلهای دفن و تجزیه شیمیایی آنها به طور اقتصادی است. شیشه یک ماده منحصر به فرد است که می تواند بارها وبارها بدون تغییر در خواصش بازیافت شود. به عبارت دیگر یک بطری می تواند ذوب شده و دوباره به بطری تبدیل شود بدون اینکه تغییر زیادی در خواصش ایجاد شود. بیشتر شیشه های تولیدی بصورت بطری هستند و مقدرا زیادی از شیشه های جمع آوری شده دوباره برای تولید بطری به کار می روند. اثر این پروسه به شیوه جمع آوری و مرتب کردن شیشه ها با رنگهای مختلف وابسته است. اگر رنگهای مختلف شیشه قابل جدا کردن باشند می توان از آنها جهت تولید شیشه با رنگهای مشابه استفاده کرد. ولی وقتی که شیشه با رنگهای متفاوت با هم مخلوط شدند، برای تولید بطری نامناسب می شوند و باید آنها را در مصارف دیگری به کار برد و یا دفن کرد. آقای ریندل (Rindl) به چند مورد از استفاده های غیر بطری شیشه اشاره می کند که شامل : سنگدانه روسازی راه ،پوشش آسفالت ، سنگدانه بتن ، مصارف ساختمانی ( کاشی شیشه ای ، پانلهای دیوار و ...) ، فایبر گلاس ،شیشه های هنری ،کودهای شیمیایی ،محوطه سازی ،سیمان هیدرولیکی و بسیاری دیگر. استفاده از بتن در سنگدانه های بتن در این مقاله مورد بررسیقرار می گیرد. نگرانی بزرگی که در استفاده از شیشه در بتن وجود دارد واکنش شیمیایی مابین ذرات سیلیس اشباع شیشه و قلیاییهای مخلوط بتن است که به واکنش سیلیسی – قلیایی(Alkali Silica Reaction ASR) معروف است. این واکنش می تواند برای پایداری بتن بسیار خطرناک باشد. به همین منظور باید پیشگیری مناسبی در جهت کمتر کردن اثر این واکنش انجام شود. پیشگیری مناسب می تواند با استفاده از یک ماده پوزولانی مناسب مانند :خاکستر هوایی ،سرباره کوره آهن گدازی و یا میکرو سیلیس (Silica Fume SF) با نسبت مناسب در مخلوط بتن انجام گیرد. حساسیت شیشه به مواد قلیایی این حدس را بوجود می آورد که شیشه درشت و فیبر شیشه می تواند اثر واکنش ASR را کم و یا محو کند. اگرچه این تصور نیز وجود دارد که پودر شیشه می تواند خواص پوزولانی (مانند مواد ذکر شده در بالا) از خود نشان دهد و از اثرات و انجام واکنش ASR توسط دانه های شیشه جلوگیری کند. ریندل نتایج کارهای انجام شده توسط افراد و ارگانهای مختلف را بیان کرد. برای مثال او به نقل از شرکت Boral می گوید که: پودر شیشه آهکی سیلیکاتی رد شده از الک 100# در جهت کاهش ASR است. همچنین مرکز زمین پاک واشنگتن بیان می کند که دانه های ریز (پودر) می توانند بتن را بوسیله آزمایش ASR تضعیف کنند. همچنین کارهای انجام شده توسط آقای Samtur بر روی این موضوع بیان می کند که پودر شیشه رد شده از الک 200# می تواند مانند یک ماده پوزولانی و در جهت کاهش اثر واکنش سنگدانه ها (ASR) عمل کند. همچنین آقای Pattengil نیز به همین نتایج دست یافت. اخیرا مرکز تحقیقات انرژی ایالت نیویورک حمایتهای مالی تحقیق بر روی کاربرد شیشه بازیافتی برای بلوکهای بنایی بتنی را انجام داده و نشان داده که شیشه ضایعاتی می تواند هم به جای سنگدانه و هم به عنوان ماده افزودنی (با ایجاد شرایط مشخص) در بتن استفاده شود. آقای Bazant بیان می کند که ذرات شیشه خدود mm1.5 باعث انبساط زیادی می شوند. اگرچه ذرات کوچکتر از mm 0.25 در آزمایشگاه باعث هیچ گونه انبساطی در بتن نگردیدند. آقایان Baxterو Meyer فهمیدند که ذرات شیشه حدود mm 1.2 باعث بیشترین انبساط ملات در بین دانه های با اندازه mm 4.75 تا mm 0.15 می شوند. آنها فهمیدند که بیشترین انبساط وقتی حاصل می شود که 100% ذرات شیشه بصورت سنگدانه باشند و اگر شیشه های سبز بیش از 1% اکسید کرم داشته باشند اثر مثبتی بر واکنش ASR دارند. آقایان Carpeneter و Cramer گزارش می دهند که پودر شیشه بر کم کردن اثر واکنش ASR در آزمایش تسریع شده ملات مانند اثر خاکستر بادی و میکروسیلیس و سرباره موثر است. این نشان می دهد که پودر شیشه می تواند انبساط ناشی از ASR را در سنگدانه های حساس و شیشه های دانه ای متوقف کند. از مطالب بالا نتیجه گیری می شود که شیشه می تواند به سه صورت در بتن استفاده شود: درشت دانه ریز دانه پودر شیشه درشت دانه و ریز دانه می توانند باعث واکنش ASR در بتن شوند. اما پودر شیشه می تواند اثر ASR آنها را کاهش دهد. در بعد تجاری بسیار به صرفه است که پودر شیشه به جای سیمان مصرف شود تا اینکه شیشه به عنوان سنگدانه در بتن مصرف شود. پودر پودر شیشه یک ماده با ارزش است که از شیشه هایی که برای بازیافت مناسب نیستند به دست می آید. در قسمتهای بعدی اطلاعاتی در مورد استفاده از شیشه در بتن در سه خالت ذکر شده ارائه می گردد. کارهای آزمایشگاهی سه مورد از کاربردهای شیشه در بتن در برنامه تحقیق ARRB مشخص شده است. اینها شامل : شیشه های درشت دانه شیشه های ریزدانه و پودر شیشه است. حدود ذرات برای هر شاخه در زیر ذکر شده است. شیشه درشت دانه mm 12-4.75 CGA شیشه ریز دانه mm4.7-0.15 FGA پودر شیشه کوچکتر از mm0.01 GLP ترکیب شیمیایی تولیدات یک تیپ شیشه مشابه هستند. همچنین در جدول زیر ترکیب شیمیایی شیشه ها با رنگهای مختلف ارائه شده است. شیشه های درشت دانه و ریز دانه جهت جایگزینی حدود اندازه های مشابه سنگدانه های طبیعی به کار می روند. پودر شیشه به عنوان یک ماده پوزولانی مورد مطالعه قرار می گیرد(مانند کاربرد خاکستر هوایی و میکروسیلیس). مقایسه ای بین مواد مخلوط در شیشه شکسته و پودر شیشه و میکروسیلیس در جدول زیر نشان داده شده است. مواد طبیعی استفاده شده در این کار شامل ماسه طبیعی بتن ویکتوریا و سنگ شکسته طبیعی بازالتی بود. یکسری سنگدانه فعال خاکستری از NSW برای تشخیص اثر پودر شیشه بر توقف انبساط AAR (Alkali Aggregate Reaction) مصرف شد. 3- سنگدانه های درشت و ریز شیشه در بتن تاثیر خصوصیات فیزیکی سنگدانه های شیشه ای مانند اندازه آنها در مخلوط بتن مشخص است. شیشه بنابر طبیعت اشباع از سیلیس و شکل بی ریخت ملکولی آن به حمله شیمیایی مخیط قلیایی که در بتن هیدراته شده ایجاد می شود حساس است. این حمله شیمیایی می تواند تولید تغییر شکلهای وسیعی بر ژل AAR بتن داشته باشد که توسعه پیدا می کند و اگر پیشگیریهای مناسب در فرمولاسیون طرح اختلاط لحاظ نشود باعث ترک خوردن زودرس بتن می شود. طبیعت واکنش شیشه در کاربرد آن در بتن بسیار اهمیت دارد. برای مثال بعضی از سنگدانه های طبیعی می توانند وقتی که به مقدار کمی در بتن استفاده می شوند باعث انبساط بیش از اندازه بتن شوند و بعضی دیگر به صورت 100% در بتن استفاده می شوند. واکنش سنگدانه ها بوسیله آزمایش تسریع شده استوانه ملات (AMBT) مشخص می شود (ASTM C1260). نتایج آزمایش AMBT نشان می دهد که مخلوط با شیشه بیشتر در ملات انبساط بیشتری نیز داشته است. شکل 2 این اثر را نشان می دهد. شرط برای این آزمایش این است که انبساط کمتر از 0.1% در عمر 21 روزه نشان دهنده سنگدانه غیر فعال و بیش از 0.1% در عمر 10 روزه نشان دهنده سنگدانه فعال است. انبساط کمتر از 0.1% در 10 روز ولی بیش از 0.1% در 21 روز نشان دهنده سنگدانه با واکنش آهسته است. بر اساس این شرط شکل 2 نشان می دهد که استفاده از بیش از 30% شیشه در بتن ممکن نیست اثرات زیانباری داشته باشد. (مخصوصا اگر قلیاییهای بتن کمتر از kg3 Na2O در یک متر مکعب باشد). بتنهای با قلیایی بیشتر ممکن است انبساطهای بیشتری را بوجود بیاورند. این موضوع در شکل 3 برای چهار اندازه از ذرات شامل پودر (کمتر از mm0.01) ماسه خیلی ریز (mm0.3-0.5) و دو قسمت سنگدانه بزرگتر نشان داده شده است. نتیجه نشان داده شده در شکل 3 نشان می دهد که اندازه های شیشه زیر mm0.3 اختمال کمی برای انبساط خطرناک دارند ولی اندازه های بزرگتر از mm0.6 ممکن است باعث انبساطهای قابل ملاخظه ای شوند. بنابراین اندازه انبساط وابسته به میزان شیشه موجود، اندازه ذرات و میزان قلیاییهای مخلوط است.این نتایج نشان می دهد که شیشه می تواند ژلAAR تولید کند و اگر اندازه ذرات به اندازه کافی کوچک شود می تواند به عنوان یک ماده پوزولانی عمل کند. مشخص شده است که فعالیت سنگدانه ها و انبساط حاصله می تواند با بکار بردن میزان مناسب از مواد با خاصیت سیمانی شدن مانند میکرو سیلیس و خاکستر هوایی کنترل شود. همچنین پودر شیشه ریز می تواند بصورت مشابه عمل کند. با توجه به کاربرد سنگدانه های ریز و درشت که مورد بررسی قرار گرفتند مخلوطهای آزمایشی با توجه به میزان سنگدانه های ریز و درشت مناسب در مخلوط بتن گسترش یافته اند. آزمایشات به سمت تولید بتن با حدود Mpa32 تحمل پیش رفتند. مخلوط محتوی Kg/m3255 سیمان و Kg/m3 85 خاکستر هوایی بود. میزان شن و ماسه به ترتیب Kg/m3 1080 و Kg/m3780 مناسب به نظر می رسید. بعد از تعدادی سعی و خطا فرمولی رضایتبخش به سمت ویژگیهای مناسب بتن تازه جهت این مخلوط پیدا شد که به صورت زیر است: این موضوع از مقاومت بتنها آشکار است که این مخلوطها به راحتی به مقاومت Mpa32 رسیده و ختی از آن عبور می کنند( در حالی که از مقدار زیادی شیشه بازیافتی استفاده شده است). برای مصارف غیر سازه ای که مقاومت کمتری مورد نیاز است از همین مخلوط بدون کاهش دهنده (روان کننده) آب می توان استفاده کرد. دو مخلوط بتن با 50% شیشه درشت دانه و با یا بدون 50% شیشه ریز دانه در جدول 4 تشریح شده است. با توجه به وجود 25% خاکستر هوایی در مخلوط ،بتن از واکنش ASR نیز محفوظ است. جمع شدگی ناشی از خشک شدن این مخلوطها خوب و زیر مرز 0.075% که توسط استاندارد استرالیا معین شده ، بود. شکل 4 منحنی جمع شدگی خشک شدن متوسط را برای نمونه های با میزان شیشه متفاوت نشان می دهد. با توجه به مطالب بالا به این نتیجه می رسیم که مقدرا حتی بیش از 50% از هر کدام از درشت دانه یا ریز دانه می توانند در مخلوط بتن سازه ای یا غیرر سازه ای مصرف شوند. اگرچه دیگر پارامترهای مهندسی این مخلوطها نیاز به تحقیق و بررسی بیشتری دارند. 4- اثرات پودر شیشه بر مقاومت ملات تقسیم اندازه ذرات پودر شیشه (GLP) بصورت زیر است: اندازه ذرات کوچکتر از 5 میکرون 5-10 میکرون 10-15 میکرون بزرگتر از 15 میکرون درصد 39 49 4.4 7.6 سطح مخصوص پودر شیشه m2/Kg 800بود که تقریبا دو برابر بیشتر سیمانهای موجود است. اثرات جایگزینی پودر شیشه با سیمین یا ماسه بر مقاومت مکعبهای ملات ( نسبت سنگدانه به سیمان 2.25 و نسبت آب به سیمان 0.47) در شکلهای 5 و 6 نشان داده شده است. در مورد جایگزینی سیمان ممکن است کاهش مقاومت 28 روزه پیش بیاید که یک اثر کوتاه مدت است و خواص پوزولانی را آشکار می کند. همچنین خاکستر هوایی نیز وقتی که با میزان مشابه سیمان جایگزین می شود اثری مشابه تولید می کند. مقاومتهای طولانی تر با میکرو سیلیس مورد مطالعه قرار گرفتند. این سری از نمونه ها تشکیل شده بود از : نمونه کنترلی که ریزدانه فعال خاکستری داشت ، نمونه با 10% میکروسیلیس ، با 20% پودر شیشه ، با 30% پودر شیشه که با سیمان مساوی جایگزین شده بودندو در یک نمونه نیز 30% پودر شیشه جایگزین سنگدانه ها شده بود. شکل 7 مقاومت این نمونه ها را در عمر 270 روزه نشان می دهد. سه نتیجه نشان می دهد که جایگزینی 10% بخار سیلیس مقاومت بیشتری از جایگزینی GLP دارد. ولی همچنین نشان می دهد نمونه ملاتی که حاوی GLP باشد برای مدت طولانی تری رشد مقاومت خواهد داشت (به خاطر واکنش پوزولانی). باید توجه شود که وقتی 30% ماسه با پودر شیشه جایگزین می شود مقاومت 90 روزه برابر مقاومت مخلوط حاوی میکروسیلیس است. برای بررسی اثر مثبت جایگزینی پودر شیشه به جای سنگدانه ها دو آزمایش اضافی بر روی مکعبهای ملات انجام شد (270 روز عمل آوری شده). در یک سری از نمونه ها 20% از سیمان با پودر شیشه جایگزین شد و در سری بعدی به علاوه 20% سیمان 10% از سنگدانه ها نیز جایگزین شدند. شکل 8 نشان می دهد که این جایگزینی به صرفه است (احتمالا به خاطر بهبود دانه بندی و واکنش پوزولانی). همچنین باید توجه شود که مقاومت مخلوط با 20% شیشه به جای سیمان و 10% به جای سنگدانه ها به مقاومت مخلوط محتوی میکرو سیلیس رسیده و از آن تجاوز می کند. ظاهرا اثرات سود آور مقایسه شده میکرو سیلیس بر مقاومت نسبت به پودر شیشه بصورتی زیاد در این آزمایش افزایش یافته اند. زیرا مخلوط با میکروسیلیس حاوی 90% سیمان است ولی مخلوطهای با پودر شیشه حاوی 80 و 70% سیمان هستند. برای مقایسه مبتنی بر میزان سیمان مساوی ، آزمایش مقاومت ملات بر روی دو سری از نمونه ها که حاوی شیشه دانه بندی شده به جای ریزدانه (80% شیشه و 20% ماسه طبیعی) که 30% از سیمان نیز با مواد دیگر جایگزین شده بود انجام شد. در یک نمونه 30% از سیمان با پودر شیشه جایگزین شد و در دیگری با مخلوطی از 10% میکروسیلیس و 20% سنگ بازالتی غیر پوزولانی نرم و ساییده شده. در این روش میزان سیمان هردو نمونه مساوی است. شکل 9 نشان می دهد که نتایج مقاومت برای هر دونمونه تقریبا یکسان است. باید به این نکته توجه شود که مقاومتهای نشان داده شده در شکلهای 7 و 9 به علت تفاوت کلی در سنگدانه های ملات اساسا قابل مقایسه نیستند. 5- اثر پودر شیشه بر انبساط ملات همانطور که در شکلهای 2 و 3 نشان داده شده دانه های در حد ماسه شیشه می توانند باعث واکنش قلیایی سنگدانه ها بصورت خطرناکی باشند ( مخصوصا در میزان بالای شیشه در آزمایش تسریع شده ملات). بنابر این 6 سری نمونه های ملات محتوی 80% دانه های شیشه فعال ساخته شد. نمونه کنترلی که حاوی سنگدانه و سیمان معمولی بود، و در 5 نمونه دیگر سیمان با 5% و 10% میکروسیلیس و 10 و20 و 30% پودر شیشه جایگزین شده بودند. شکلهای 10 و 11 نشان می دهند که این ترکیبات (هردو حالت GLPو میکروسیلیس) در کاهش انبساط واکنش AAR موثر هستند به شرط اینکه به اندازه مناسب مصرف شوند (10%میکروسیلیس و <20%GLP). این نتایج نشان می دهد که نقش 20 و 30% GLP در توقف واکنش AAR بیشتر از 10% میکروسیلیس است. با وجود مقدار زیاد کربنات سدیم در شیشه (حدود13%) این نکته مهم است که خود دانه های پودر شیشه باعث انبساط طولانی مدت ملات نشوند و یا باعث تحریک سنگدانه های فعال مخلوط نباشند. آزمایش طولانی مدت استوانه ملات در 38 درجه سانتیگراد و 100% اشباع با سنگدانه های فعال و غیر فعال و با میزان جایگزینی مساوی سیمان (مانند آنچه در بالا گفته شد) انجام شد. انبساط کمتر از 0.1% در یک سال نشان دهنده ترکیب بی ضرر است. شکل 12 نشان می دهد که وقتی سنگدانه ها غیر فعالند خود GLP باعث انبساط مخلوط نمی شود. اما شکل 13 نشان می دهد که وقتی سنگدانه ها فعال هستند وجود 30%GLP باعث تحریک واکنش سنگدانه های خیلی حساس هم نمی شود. همچنین وقتی که سیمان جایگزین نشود و 30% GLP به جای سنگدانه استفاده شود باعث انبساط خطرناک استوانه ملات نمی شود. اطلاعات نشان می دهد که GLP می تواند بدون ترس از اثرات زیانبار آن استفاده شود. 6 -پودر شیشه در بتن اثر پودر سیسه بر انبساط بتن مشخص شد. یکسری سنگدانه خیلی فعال در منشور بتن (بر اساس ASTM C1293) استفاده شد.انبساط خطرناک در این آزمایش 0.03% تا 0.04% در یک سال است. شکل 14 نشان می دهد که 40% GLP که پتانسیل رها سازی قلیایی بیشتری از 30%GLP دارد می تواند تا 80% از انبساط ناشی از سنگدانه های فعال جلوگیری کند. برای سنگدانه های کمتر فعال نیز انبساط متوقف می شود. این امر نشان دهنده اثر مثبت GLP در بهبود دوام بتن است. وقتی که نسبتهای متفاوتی از GLP با سنگدانه های غیر فعال در بتن با قلیایی بالاتر (Na2O/m3 5.8) استفاده می شوند خود شیشه نیز باعث انبساط خطرناکی در مخلوط نمی شود. نتیجه آخر اینکه GLP اثر زیان آوری بر مخلوط بتن ندارد. 1-6- اثر پودر شیشه بر خزش و مقاومت بتن به تعداد نمونه های شکل 15 ولی با قلیایی کمتر برای تعیین خزش خشک شدن بتن با مقادیر مختلف GLP و میکروسیلیس استفاده شد. اطلاعات طولانی مدت نشان داده شده در شکل 16 نشان می دهد که خزش خشک شدگی مخلوطهای متفاوت زیاد نیست و به راختی استانداردهای AS3600 را برآورده می کند.(کمتر از 0.075% در 56 روز) مقاومت نمونه های ساخته شده در شکل 17 نمایش داده شده است. به نظر می رسد که اگرچه مخلوطهای محتوی GLP مقاومت اولیه کمتری دارند (با توجه به سیمان کمتر) ولی به رشد مقاومت خود در محیط نمناک ادامه می دهند و به مقاومت نمونه کنترلی نزدیک می شوند. همچنین وقتی که GLP با ماسه جایگزین می شود مقاومت بصورت چشمگیری از نمونه کنترلی بیشتر است. رشد ممتد مقاومت به وضوح اثر مثبت واکنش پوزولانی GLP را در بتن نشان می دهد. 7-بافت میکروسکوپی ملات محتوی پودر شیشه نمونه های ملات محتوی GLP که 270 روز در محیط نمناک بودند بوسیله میکروسکوپ الکترونی اسکن شدند. این نمونه های ملات نشان دهنده خصوصیات بتنهای با عمر مشابه نیز بودند. شکل 18 نشان دهنده بافت میکروسکوپی متراکم در ملات با 30% GLP است و اثر واکنش پوزولانی شیشه را در بتن نشان می دهد. در هر دو مورد شکست سطح نمونه ملات حاکی از بافت میکروسکوپی متراکم بود. 8- نتیجه اطلاعات موجود در این مقاله نشان می دهد که پتانسیل زیادی در بازیافت شیشه و مصرف آن در حالتهای پودر ،ریزدانه و درشت دانه وجود دارد. این نتیجه نهایی می تواند حاصل شود که می توان با جایگزینی شیشه با مواد گرانقیمت تری مانند میکروسیلیس یا خاکستر هوایی و یا حتی سیمان در هزینه ها صرفه جویی کرد. مصرف پودر شیشه در بتن می تواند از انبساط ASR در حضور سنگدانه های فعال جلوگیری کند. همچنین بهبود مقاومت پودر شیشه در ملات و بتن چشمگیر است. آزمایشات بافت میکروسکوپی نشان دهنده این است که پودر شیشه می تواند یک مخلوط متراکم تر تولید کند و خصوصیات دوام بتن را بهبود ببخشد. این نتیجه که 30% پودر شیشه می تواند به جای سیمان یا سنگدانه در بتن (بدون نگرانی از اثرات زیانبار طولانی مدت) جایگزین شود حاصل شد. بیشتر از 50% از هر دو (پودر شیشه یا سنگدانه شیشه ای) می تواند در بتن با رده مقاومت Mpa 32 باعث بهبود قابل قبول مقاومت بتن شود. امید نصراللهیان

استفاده از توزیع میرایی ویسکوز برای کاهش ضریب پاسخ لرزه ای در سازه های نامتقارن

استفاده از توزیع میرایی ویسکوز برای کاهش ضریب پاسخ لرزه ای در سازه های نامتقارن

خلاصه

سهم اصلی از این مطالعه بررسی امکان کنترل هر دو تغییرمکان ها و شتاب در ساختمان های نامتقارن به طور همزمان با استفاده از میرایی خطی ویسکوز است. ساختمانهای با  سیستم های تک طبقه با قاب فلزی و سختی یک طرفه و میرایی خارج از مرکز. مود های خطی غیر کلاسیک و غیرخطی معین، تجزیه و تحلیل زمانی را با حرکات متفاوت زمین برروی مدل های مختلف با رعایت مقادیر خروج ازمرکزیت انجام می شود. توزیع مناسب با استفاده از ضعف پیچشی مفهوم تعادل استفاده می کند که متوسط ارزش مربع از جابجایی جانبی شتاب و یا با توزیع در بر داشت که با توجه به مقدار حداکثر مقایسه شده است.

نتایج نشان می دهد که در برخی موارد تغییر توسط توزیع میرایی در خواص سازه های معین پاسخ های متفاوت و قابل توجهی دارد. همچنین برخی از توزیع ها برای کنترل جابجایی جانبی، چرخش دیافراگم و شتاب جانبی دیافراگم  توصیه می شود.

1. مقدمه

مطالعه زمین لرزه های گذشته نشان می دهد که ساختمان های نامتقارن معمولا از ساختمان های متقارن آسیب پذیرترهستند و بیشتردرمعرض خطر زلزله قراردارند. واین عمدتا به علت ناهمواری های جانبی است. علل اصلی عدم تقارن شامل موارد زیراست: جرم، سختی یا استحکام، عدم تقارن در پلان یا درامتداد ارتفاع سازه. راه حل اساسی برای اثرات نامطلوب عدم تقارن، به حداقل رساندن تمام خروج از مرکزیت هاست. با این حال این کار همیشه به دلیل محدودیت های معماری ممکن نمی باشد، همچنین آن راه حل برای بسیاری از سازه های موجود که نیاز به بازسازی دارند عملی نمی باشد.

در طول دودهه گذشته ، استفاده از دستگاه های اتلاف انرژی مانند مکمل میرایی به منظور کاهش پاسخ لرزه سازه ها موضوع بسیاری از تحقیقات بوده است. استفاده از این دستگاهها عمدتا به دلیل کارایی  بهترو رفتار قابل پیش بینی بیشتراست. میرایی می تواند کنترل تغییر شکل (مانند اصطکاک و میرایی های شدید)، کنترل سرعت (مثل میرایی ویسکوز ) و یا ترکیبی از این دو نوع (مانند میرایی viscoelastic). میرایی ویسکوز در کنترل پاسخ ساختمان ها موثر هستند به این دلیل که نیروهای خود را خارج از فاز با نیروهای دیگر اعمال شده به سازه همچنین سرعت لود کم اعمال می کنند تا استرس مستمر در ساختمان های با میرایی ویسکوز ایجاد نشود. روشن است که پاسخ پیچشی سازه های نامتقارن می تواند با استفاده از یک توزیع مناسب کنترل میرایی ، کارآمد باشد همانطور که در بسیاری از مطالعات قبلی نشان داده شده است [1،4 7]. چنین توزیع مناسب، شکل پذیری همه عناصر سازه ای که به طور همزمان منجربه عملکرد بالاتر سازه ها میشود را کاهش میدهد. از آنجا که کنترل شتاب جانبی برای سیستم های ثانویه مهم است، لازم است برای پیدا کردن امکان توزیع میرایی که در آن هر دو شتاب جانبی و جابجایی از سازه های نامتقارن نزدیک به حالت متقارن. بر خلاف سیستم سازه ای با پایه های کناری ، سیستم های با میرایی انتظار می رود که وارد محدوده غیرخطی درطول زلزله شدید شوند [8]. این حقیقت، اهمیت مطالعه پاسخ غیرخطی سازه های نامتقارن با میرایی مکمل را نشان می دهد.

در این مقاله ، در ابتدا تعدادی از مطالعات قبلی در مورد سیستم های با میرایی و معادلات حاکم بر رفتار آنها را بررسی میکنیم. سپس، سازه تک طبقه فولادی دراین مطالعه استفاده می شود که روش تخصیص میراگر را معرفی می کنیم. در نهایت نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل غیر خطی کلاسیک و هم غیرخطی تجزیه و تحلیل سابق ، بحث میشود.

2. بررسی مقالات

بهترین مطالعات دراین زمینه را می توان درتحقیقاتی که توسط Goel وهمکاران انجام شده است را یافت. [4،5]. Llera و همکاران. [1].Goel نشان داد که رفتار یک سیستم سازه ای با عدم تقارن یک طرفه شامل میراگرهای مکمل ارجح است برهر دو سیستم اصلی و پارامترهای میرایی.

نتایج این تحقیق نشان می دهد که محل مرکز میرایی تکمیلی (CSD) در هر طرف از سیستم ، انحراف و تقاضای شکل پذیری در آن طرف را کاهش می دهد. اما محل CSD در فاصله برابر با خروج از مرکزیت سختی و در طرف مقابل به مرکز جرم (CM) کارآمدتر است. همچنین افزایش شعاع میرایی،  کاهش چرخش جابه جایی در هر دو طرف راباعث میشود. این افزایش می تواند توسط جایگیری میراگرها  در جهت های عرضی در دست بررسی که از خروج از مرکزیت را تغییر نمیدهند صوزت گیرد.

شکل 1 : سازه یک طبقه با مرایی یک طرفه و سختی نامتقارن

Llera و همکاران مفهوم تعادل پیچشی ضعیف در پاسخ لرزه ای سازه های نامتقارن را ارائه داده اند [1]. تعادل پیچشی ضعیف (WTB) به عنوان یک ویژگی از سازه نامتقارن که منجربه تغییر شکل جانبی مشابه در نزدیکی نقاط خاص از دیافراگم تعریف میشود. دراین خصوص چرخش دیافراگم  مجاز است اما نرم برابر جابه جایی در پلان مقاوم تقاضای در فاصله مساوی ازمرکز دیافراگم (GC) انتظار می رود. به منظور دستیابی به این وضعیت، توزیع بهینه سختی، با نوسانات کم و مقاومت باید استفاده شود. به عنوان یک طراح معمولا محدودیت های موجود درسختی و توزیع مقاومت، استفاده ازمیرایی مکمل می تواند بسیارموثر باشد. در این مورد، پس از تعیین سختی و توزیع مقاومت، یک میراگر تکمیلی مناسب می تواند برای رسیدن به شرایط تعادل پیچش ضعیف کمک کند. روش به شرح زیر است [1] :

سازه تک طبقه متقارن با جایگیری خروج از مرکزیت اختیاری CM، با خروج از مرکزیت سختی Es ، خروج از مرکزیت میرایی  Ed ، در(شکل 1) نظر گرفته شده است.خروج از مرکزیت نرمال  این نوسانات es، خروج از مرکزیت نرمال میرایی  ed   رابعنوان قرارداد نشان میدهیم :

که در آن  Lx طول دیافراگم در جهت محور  X تعریف شده است.

عنوان سیستم  متقارن در جهت ایکس ، Ux است از درجه دیگر آزادی uncoupled و به تبع آن بردار جابجایی بصورت زیر تعریف شده است:

 در مرکز جرم فرض میشود که ed میرایی قرار میگیرد. جابه جایی (سرعت یا شتاب) درفاصله  p از CM می شود:

 

و از این رو مقدار میانگین مربع جابجایی به شرح زیر است :

کمترین مقدار برای معادله بالا وقتی بدست می آید که فاصله *P  تا CM که در مشتق اول از معادله. (1) با توجه به P برابر است با صفر.اصلاین نکته ای است به نام  «مرکز تجربی تعادل» (ECB) که در آن حرکات جانبی و پیچشی ازهم جدا هستند.

همچنین می تواند توان نشان داد که در فاصله d از ECB ، مقدار مورد انتظار از مربع جابه جایی جانبی می تواند به صورت زیرنشان داده شود :

معادله. (2) نشان می دهد که اگر ECB در GC قرارگیرد، مقدار متوسط مربع (مربع ماکزیمم مقدار مورد انتظار) انتظار می رود از جابه جایی جانبی در مقاومت پلان متقارن و با توجه به GC ، WBT به تبع آن حاصل شود.

از آنجا که مفهوم WBT در پاسخ به سازهای مبتنی به تحریک زلزله تعریف شده است ، نه پارامترهای سیستم، می توان آن را در موارد مختلف از جمله اعمال خطی و غیر خطی رفتار سیستم و انواع مختلف رفتار میراگر تعریف کرد.

3. معادلات حاکم بر سیستم با میراکننده های ویسکوز تکمیلی

 3.1. معادلات میرایی غیر کلاسیک

در بسیاری از سیستم های با میرایی مکمل ویسکوز ، فرض میرایی کلاسیک ممکن است معتبرنباشد. این به خاطر این واقعیت است که ماتریس میرایی وابسته به ظرفیت و توزیع میرایی مکمل که مستقل هستند از  جرم ، و سفتی. در نتیجه ماتریس میرایی نمی تواند به طور کلی به عنوان یک ترکیب خطی از جرم و ماتریس سختی محاسبه شود و می توان نشان داد که اگر ماتریس میرایی از ارضا معادله سیستم. (3) ، مدهای طبیعی، حقیقی و برابر آنها همراه هستند با سیستمهای بدون میرایی که شناسایی میکنند سیستم کلاسیک را [9].

معاله (3)                                                   

اگر چه برخی از روش ها برای ارائه تجزیه و تحلیل سیستم با میرایی مکمل ساده شده اند [10] ، روش دقیق باید پایه گذاری شود برای سیستم های غیر کلاسیک [9]. در فرمولاسیون های غیر کلاسیک، مقادیرمشخصه (λn). ومدهای شکل و اشکال معمولا پیچیده و با ارزش فرکانس های ارتعاش و نسبت میرایی معین را می توان به دست آورد از :

معاله  (4)                                 and   

اثر توزیع دمپر ویسکوز بر خواص دینامیکی سیستم می تواند با استفاده از معادله (8) نشان داده شود. تغییر در خصوصیات می تواند در حالتهای  بانسبت میرایی بالا یا عدم تقارن زیاد مهم باشد.

 3.2. ماتریس میرایی

 در سازه با میرایی مکمل ویسکوز ، میرایی ماتریس شامل دو بخش به شرح زیر است :

معاله (5)                                           

که در آن C0 میرایی ویسکوز ذاتی است α وβ ضرایب Raleigh  هستند و Csd ماتریس میرایی مکمل است که وابسته به ظرفیت و توزیع میرایی است.اگر سازه خطی تک طبقه با میرایی یک طرفه وعدم تقارن سختی در نظر گرفته شود، همانطور که در شکل 1 ارائه شده است. ماتریس میرایی را می توان با استفاده از روش های زیر به دست آورد [4] :

جابجایی در جهت ایکس حذف شده است و جابه جایی  بردار در CM تعریف شده است توسط :

فرض کنید Cxi و Cyi  ضریب میرایی برای دمپر در در جهت  X وY و  Sxi و Syi نشان دهند سختی مقاوم در برابرمسطح در جهت  X وY و Xdi و Ydi  فاصله  دمپر از CM در جهت  X وY به دست آمده اند به وضوح. جابجایی و پیچش ضریب میرایی به نسبت  CM به دست آمده به صورت زیر :

(6)                                and     

در یک سیستم با یک میراگر ویسکوز، خروج از مرکزیت میرایی  تعریف شده است به عنوان فاصله بین محل حاصل از میرایی نیروها (که به عنوان مرکز میرایی صورت مکمل  CSD) و مرکز جرم (CM) زمانی که سیستم در معرض سرعت یکنواخت جابجایی در جهت مورد نظر میباشد. محاسبات وخروج از مرکزیت میرایی نرمال نوسانات پیچشی با توجه به ضریب میرایی و CSD  شعاع میرایی چرخش در جهت Y  به دست آمده توسط :

      و     

(7)                                                          and     

در نهایت ماتریس میرایی مکمل برای سیستم بصورت زیرنشان داده شده میشود :

(8)                                                 

از معادلات (5) و (8) واضح است که C ماتریس میرایی است که وابسته است به توزیع میرایی و سازه به عنوان یک سیستم با میرایی غیر کلاسیک طبقه بندی شده است.

 4. مطالعه پارامتری

 4.1. مدل پایه

این سیستم برای مطالعه پارامتری در سازه های فلزی یک طبقه با ارتفاع 3.2 متر که متشکل از یک سقف صلب ( 15 متر*18 متر) که با 4 فریم با انعطاف پذیری متوسط مقاوم در برابر چرخش درهردو جهت متعامد پشتیبانی میشود ، در نظر گرفته شده است . شکل. 2 نمایش سه بعدی از مدل ساده را نشان می دهد.

شکل. 2 نمایش سه بعدی از مدل پایه

این سیستم به عنوان یک ساختمان متقارن بدون درنظرگرفتن مقررات پیچشی طراحی شده با توجه به استاندارد 519 ایران، بارگذاری کد [11] و زلزله ایران استاندارد 2800 کد [2] ، برای منطقه با خطر لرزه ای بالا (35/0= A ) و خاک سخت (s 5/0= Ts ) شود.

 استاندارد FEMA - 450 [8] اجازه می دهد تا کاهش دهیم  طراحی برش پایه لرزه ای مقاوم در برابر عناصر سازه با میرایی مکمل. حداکثر کاهش به 25 ٪ محدود است و کاهش واقعی وابسته است به نسبت میرایی موثر از حالت اساسی. اگر نسبت میرایی 20 درصد حالت اساسی مدل پایه در نظر گرفته شود ، حداکثر کاهش تا 25 ٪ مدل پایه مجاز است که دراین مطالعه برای طراحی تیرها و ستون در نظر گرفته  شده است. جدول 1 پارامترهای حاکم و نتایج حاصل از طراحی مدل ساده را نشان می دهد.

جدول 1 : پارامترهای اولیه و نتایج طراحی روی مدل پایه

بار گرانشی		طراحی لرزه ای (استاندارد 2800 ایران ,  FEMA - 450)						نتیجه طراحی
مرده	زنده	A	B	I	R	V2800	Vmodified FEMA	:تیر	PL200*8+2PL200*12
6.5 KN/m2	2.0 KN/m2	0.35	2.5	1	7	233 KN	175 KN	ستون:	BOX 220*220*12*12

4.2. مدل های نامتقارن

 مدل های نامتقارن (شماره مدل 2 تا 7) با مشتق تغییر مقاطع تیر و ستون از مدل پایه است. خصوصیات جرم تمام مدل های متقارن با ترتیب به هر دو محور X و Y فرض می شود در حالی که سختی ، مقاومت و خواص میرایی فقط در مورد محور Y نامتقارن هستند.

سختی و عدم تقارن مقاومت با افزایش ابعاد عناصر از دو قاب سمت چپ و کاهش ابعاد عناصر دو فریم در سمت راست دریک طرف است که مقاومت لترال در کل از سیستم در مورد محور Y باقی مانده است وبرابر با مدل اصلی و تمام عناصر حداقل الزامات مورد نیاز برای حمایت از بارهای گرانشی و امکانات ساخت و ساز.

بیشترین جابه جایی برای فریم در تحلیل غیر خطی تصویب قرار است به هدف جابه جایی از مدل متقارن محاسبه شده است که با توجه به « سطح عملکرد ایمنی زندگی » با توجه به FEMA - 356 در منبع [12] تجزیه و تحلیلهای pushover توسط نرم افزار  OpenSees انجام شده است منبع  [13]. با استفاده از عناصر فیبر برای تیرها و ستون ها و رفتار سخت شدن مقاومت برای فولاد. همچنین منحنی pushover ایده آل هستند به عنوان منحنی دارای دو خط مستقیم با توجه به FEMA - 356 در منبع . [12] برای پیدا کردن سختی ، نقطه جاری شدن هر کدام ازقاب ها. به منظور داشتن مدل با همان مقاومت لترال در هر مقدار خروج از مرکز ، یک محاکمه وروش خطا در تغییر عناصر سازه ای مورد نیاز است. جدول 2 پارامتر های مختلف مدل های 1 تا 7 را نشان می دهد. در این جدول es و er نشان دهنده سختی و خروج از مرکزیت مقاومت است.

جدول 2 : پارامترهای استاتیکی و دینامیکی از مدل 1 تا 7.

شماره مدل	es	er	Y strength(kN)	Ty(Uncoupled)	Tθ(Uncoupled)	T1(S)	T2(S)
1	0	0	1528	0.3926	0.3074	0.3926	0.3074
2	-0.05	-0.05	1532	0.3919	0.3061	0.3973	0.3036
3	-0.1	-0.1	1528	0.396	0.3091	0.4146	0.3006
4	-0.1	-0.07	1524	0.3895	0.3063	0.4112	0.297
5	-0.15	-0.11	1528	0.386	0.3045	0.4331	0.2867
6	-0.2	-0.16	1532	0.3817	0.3007	0.4607	0.2751
7	-0.25	-0.21	1534	0.3655	0.2946	0.4944	0.2589

« مقاومت Y»  مجموع مقاومت جانبی همه قاب ها در جهت Y است که تقریبا برای همه مدل ها بطور ثابت است. T1 و T2 بترتیب نشان دهنده دوره های تناوب اول و دوم از سازه بود و Ty و Tθ نشان دهنده  پریودهای جانبی و پیچشی محاسبه شده می باشد :

 (9)                                    and     

که در آن Ky سختی جانبی در جهت Y است.  ,Kθ,CS سختی پیچشی است.  سختی با توجه به مرکز سختی (CS) و ICM گشتاور لحظه ای جرم است با توجه به CM. رفتار دینامیکی سازه های نامتقارن وابسته است به نسبت پیچش به فرکانس های جانبی.

 با توجه به این نسبت ، سازه های نامتقارن به سه گروه تقسیم می شوند: سازه های پیچشی سخت (1<Ω).  

 سازه های پیچشی کوپلی(1=Ω).  و سازه های پیچشی قابل انعطاف است. (1>Ω).    

 جدول 2 نشان می دهد که تمام مدل ها در این مطالعه به عنوان سازه های پیچشی سخت طبقه بندی میشوند.

4.3. توزیع میرایی

 میرایی خطی ویسکوز به عنوان یک سیستم مهاربندی در جهت Y که منجر به یک میرایی یکطرفه نا تقارن مدل شده است. فرض بر این است که در سیستم مهاربندی سختی جانبی و مقاومت سیستم تغییر نمی کند. برای مقایسه بهتر پاسخ های مدل ها در موارد مختلف ، دو پیش فرض ساخته می شوند :

اول ، مجموع ظرفیت میرایی جانبی همه مدلها (Cy) به یک مقدار ثابت از 1000 کیلونیوتن ثانیه / متر مجموعه ای که منجر میشود به نسبت میرایی از 20 ٪ (از جمله هر دو میرایی مکمل نوسانات کم و نسبت میرایی ذاتی 3 ٪) برای حالت جانبی از مدل متقارن در جهت Y. دوم ، توزیع خطی نوسانات در نظر گرفته میشود بین چهار قاب برای بدست آوردن خروج از مرکز میرایی مورد نظر به. شکل. 3 نشان می دهد که توزیع خطی میرایی برای محدوده های مختلف از جمله نوسانات با خروج از مرکزیت کم در چهار فریم در جهت Y.

برای مقادیر منفی از توزیع عکس در هر طیف وسیعی از شکل. 3 می تواند مورد استفاده قرار گیرد. در این تحقیق ، خروج از مرکزیت نوسانات تغییرمی کند از  5/0- =ed  به  5/0=ed با افزایش فاصله از 05/0=∆ed همچنین از شکل. 3 روشن که شعاع چرخش میرایی ثابت نیست (ρdy درمعادله (7) تعریف می شود.). به عنوان مثال در 5/0±=ed  مقدار ρdy برابر با صفر است چرا که تمام ظرفیت میرایی در یک نقطه متمرکز شده است .همچنین در 0=ed حداکثرمقدار  ρdy به دست می آید.

شکل 3 – توزیع میرایی درطول فریم های سازه

5. اثر توزیع دمپر بر خصوصیات دینامیکی مدل در محدوده الاستیک

 به منظور مشاهده اثرات توزیع میراکننده ها در خصوصیات دینامیکی سازه ها و معادلات حالت فضایی برای مدل ها در نظر گرفته می شود. سختی جانبی و پیچشی ، جرم و میرایی مدل در نظر گرفته متمرکز شده در مرکز جرم و اثرات خروج از مرکزیت در ماتریس های مربوطه استفاده شود.

همه مدل های بدون میراکننده به عنوان سازه های سخت پیچشی طبقه بندی میشوند همانطور که در بخش 4.2 نشان داده شد. عدم تقارن باعث سختی حالت های جانبی و پیچشی جفت میشوند وهردوحالت شامل اثرات جانبی و پیچشی است. در اینجا، درصورتی که اثرجانبی جابه جایی دریک حالت بیش ازجابه جایی پیچشی، باشد حالت « حاکم جانبی» یا GLM گفته می شود ، درغیراین صورت به نام « حالت حاکم پیچشی » یا GTM است. دو پارامتر ورودی مدل مورد مطالعه در اینجا : اول ، تناوب حالت حاکم بر جانبی یا  TGLM و تناوب حاکم حالت پیچشی یا  TGTM و دوم ، نسبت میرایی معین برای این حالت : (ξGLM و ξGTM).

شکل 4 –تغییرات  TGLM و TGTM دربرابر ed

شکل. 4 تغییرات TGLM TGTM در برابر نوسانات خروج از مرکزیت برای 7 مدل را نشان می دهد. همانطور که دراین شکل ارائه شده است، افزایش خروج از مرکزیت میرایی  به 4/0< ed، TGTM را بزرگتر از TGLM می سازد برای مدل 1 (در مدل با  0=es که CS برابر است با  CM). این بدان معنی است که مود اول از مدل 1 پیچش بیشتری ازاثرات جانبی را دریافت کرده است و درنتیجه این مدل از ساختار پیچشی سخت به ساختار پیچشی قابل انعطاف تغییر کرده است.در سایر مدل های  مختلف خروج از مرکزیت  اثر دمپروحاشیه ای در TGLM و TGTMدارند. این نتایج نشان می دهد که درمدل متقارن (مدل با0=es ) خواص دینامیکی نوسانات خیلی بیشتر نسبت به مدل های نامتقارن تحت کنترل هستند.

ed

شکل 5 – تغییرات  ξGLM و ξGTM دربرابر ed

شکل. 5 تغییرات ،  ξGLM و ξGTM  در برابر خروج از مرکزیت میرایی را نشان می دهد. همانطور که در این شکل نشان داده شده ، افزایش  ed  درهردو جهت باعث افزایش ξGLM  و کاهش ξGTM برای مدل متقارن می شود. اما برای مدل های باسختی نامتقارن ، محل مرکز میرایی در طرف مقابل از مرکز سختی باعث افزایش ξGLM حتی به مقدار 0.55 و کاهش ξGTM  به 0.05می شود. به طور مشابه، قراردادن مرکز میراگر روی همان سمت از مرکز سختی باعث کاهش ξGLM و افزایش ξGTM  می شود.

این را می توان نتیجه گرفت که تعدیل خروج از مرکزیت اثرات قابل توجهی درتعین نسبت میرایی می تواند داشته باشد که در تجزیه و تحلیل کلاسیک دیده نمی شود. اما پریودهای سیستم غیرکلاسیک حساس به خروج از مرکزیت هستند این نوسانات فقط برای مقدارهای کم خروج از مرکزیت سختی و یا در مواردی که پریودهای جانبی و پیچشی سازه ها  نزدیک یکدیگر هستند ( ویا نسبت بین پیچش و فرکانس های جانبی  uncoupled ( Ω ) نزدیک است به 1 است ). در مقادیر بالاتر خروج از مرکزیت سختی ، توزیع دمپر اثر قابل توجهی در پریود ندارد.

استفاده از الیاف در آسفالت

استفاده از الیاف در آسفالت

1.مقدمه

امروزه راه یکی از عوامل مهم در ارتباط و انتقال مسافران و بارها می‌باشد و از  عوامل مهم روز است که بحث های بسیاری دارد و کنفرانسهای مختلفی در رابطه با آن برگزار می شود.

در راه های با آمد وشد زیاد ،در رویه راه از مصالح قیری یا سیمانی استفاده می شود .که در اثر اعمال بار این نوع رویه ها دچار تغییر شکلهایی می شود که باعث ایجاد تنشهای کششی افقی در لایه روسازی می شود که اگر این تنشها از میزان استقامت کششی مصالح بیشتر باشد باعث ایجاد ترک می گردد.

یکی از روشهای مهم برای کاهش و کنترل عرض ترکهای حاصل از کشش مستقیم استفاده از الیاف است.

به منظور ایجاد شرایط ایزوتروپ و به منظور ایجاد سیستمی که بتواند در تمام جهات به طور تقریبا یکنواخت سبب افزایش نرمی شده و مقاومت کششی را نیز حفظ کند ،استفاده از رشته های نازک و کوتاه که به صورت تصادفی در تمام جهات در آسفالت توزیع شود .روش مناسبی به نظر می رسد .این رشته نازک ،الیاف نامیده می شوند که دارای انواع و شکلهای مختلف بوده و کاربردهای متعددی دارند. ازچمله آنها الیاف فولادی ،پلیمری ،شیشه‌ای و … می باشد .

2.ترکها در آسفالت:

الف )ترک موزاییکی ( پوست ماری – سوسماری ):

این ترک به علت داشتن شباهت به پوست بدن سوسمار به این نام شناخته شده است .

این خرابی با ترک خوردن تمام و یا قسمتی از سطح رویه آسفالتی به شکل نسبتأ کوچک چند ضلعی ظاهر می‌شود که با تکرار بار گذاری بر وسعت آن افزوده می شود .

علت به وجود آمدن این نوع ترکها تغییر شکل یا خستگی بیش از حد در اثر بار گذاری بر روی لایه ها می باشد و معمولا در روسازیهای که بر روی لایه های اساس و زیر اساس که تراکم  کافی نداشته و یا خاکهایی که دارای تغییر شکل زیاد و مقاومت کم می باشند ایجاد می شوند .

ب) ترک برشی (کناری ):

این ترکها به موازات محور طولی راه و به فاصله کمی از روسازی بوجود می آیند این نوع ترکها ممکن است علاوه بر ترکهای طولی دارای ترکهای عرضی نیز باشند که معمولا یک یا چند ترک طولی را قطع کرده و به روسازی منتهی می گردد.

علت بوجود آمدن این ترکها میتواند فقدان پایداری و استقامت برشی خاک یا مصالح کناره های روسازی باشد که عدم تراکم محل کنده شده و عبور وسایل نقلیه به فاصله کم از محل کنده شده باعث تغییر شکل جانبی خاک و ایجاد ترک می شود .

ج)ترکهای انقباضی :

این ترک در اثر تغییر حجم و جمع شدن رویه در اثر افت دمای محیط می باشد که معمولا عرضی بوده و گاهی به شکل مجموعه ای از ترکهای به هم پیوسته که قطعات بزرگی را تشکیل می دهند وجود دارند تفاوت بین این ترک و ترک موزاییکی این است که در این ترک سطح رویه به قسمتهای بزرگتری تقسیم شده و در گوشه ها تیزتر می باشد .

علت بوجود آمدن این ترکها استفاده قیر سفت در منطقه آب و هوایی خاص می باشد .

د)ترکهای بین دو خط:

این ترکها همان درزهای طولی بین خطوط راه هستند که به دلیل اجرای غیر هم زمان رویه آسفالتی خطوط مجاور بوجود می آیند که به علت اجرای نادرست رویه درز آنها باز مانده و با ورود آب شاهد خرابی بیشتری خواهیم بود همچنین این خرابی بین خط کناری و شانه آسفالتی راه ممکن است بوجود آید.

و)ترکهای انعکاسی :

این ترکها در سطح روکش آسفالتی و در محل ترکهایی که در سطح روسازی قدیمی بوده بوجود می آید، که علت آن حرکات قائم و افقی لایه واقع در زیر روکش آسفالتی است .

ی)ترکهای هلالی :

این ترکها در مسیر حرکت وسایل نقلیه به علت وارد شدن نیروهای شدید افقی (ترمز کردن )در سطح رویه آسفالتی بوجود می آید که علت آن میتوان فقدان چسبندگی بین لایه رویه آسفالتی و لایه زیرین آن باشد .

3.مواد افزودنی و تأثیر آن در آسفالت:

مهمترین فواید مواد افزودنی  :

1)کاهش قیمت  2)کم شدن ضخامت لایه های آسفالتی  3)کم شدن مرمت های روزمره و طولانی شدن فواصل بین بهسازی رویه های آسفالتی  4)بالا رفتن فشار مجاز آسفالت  5)بکار گرفتن تولیدات جدید صنعتی و وسایل جدید در تولید و اجراء  6)بکار گرفتن ضایعات صنایع و بهداشت محیط زیست

تقسیم بندی مواد افزودنی  :

1- پرکننده ها (Fillers) 2- مواد جایگزین شونده (Extenders) 3-مواد رشته ای یا الیاف (Fibers) 4- اکسید کننده‌ها Oxidants)) و اکسید شونده‌ها Anti oxidants)) 5- مشتقات نفتی یا هیدروکربن‌ها Hydrocarbons)) 6- اتصال دهنده‌ها (Anti strips) 7- لاستیکها و پلاستیکها یا پلیمر‌ها (Polymers)

(شکل 1 )چگونگی تنش در ترک4

آسفالت الیافی:

تولید آسفالت الیافی :

افزایش نسبت ظاهری ( l/d )موجب تجمع و درگیری رشته های الیافی در یکدیگر می گردد برای مخلوط یکنواخت ،نسبت ظاهری حداکثر به عدد 100 محدود می شود .

چنانچه درصد حجمی الیاف از 2 درصد افزایش یابد مشکلاتی در کیفیت آسفالت پدید می آید .

خصوصیات فیزیکی مصالح

0.35 =υ آسفالت

0.35 =υ خاک

تواتر بارگذاری 5HZ و در دمای 20C

ضریب سختی مخلوط آسفالت ماکاوامی متراکم (pa)3.1*10^9

ضریب سختی مخلوط رولد آسفالت (pa)3.5*10^9

معیار خستگی

ضریب سختی مخلوط آسفالت ماکاوامی متراکم(با قیر 100 )

(1)              LogNf=-9.38-(4.16LogEr)

ضریب سختی مخلوط رولد آسفالت (با قیر 50 )

(2)              LogNf=-9.38-(4.16LogEr)

Er کرنش کششی در زیر لایه آسفالت تحت بار چرخ استاندارد

Nf عمر طراحی (مجموع بارهای محور معادل استاندارد)

مزایای آسفالت الیافی :

- مقاومت در مقابل تورق ، سایش و هوازدگی سطح

- مقاومت زیاد در مقابل تنش های خستگی

- مقاومت بسیار عالی در مقابل ضربه

- قابلیت کششی عالی ( ظرفیت زیاد تغییر شکل نسبی )

- قابلیت باربری زیاد بعد از ترک خوردگی

- مقاومت کششی ، خمشی و برشی زیاد

- طا قت خیلی زیاد

قابلیت انعطافی که آسفالت الیافی دارد ، همانند خواص مواد پلاستیکی باعث می شود که آسفالت الیافی گسیختگی ناگهانی نداشته باشد . از آنجا که الیاف فولادی در جسم آسفالت به طور سه بعدی به بیان بهتر چند بعدی پراکنده می شود . در صورت تشکیل یک ترک ،در جهات مختلف ،الیاف اتصالاتی را به وجود می آورد و از گسترش ترک جلوگیری می نماید .بنابراین ،رشته های الیاف به طور فعال در محدود کردن عرض ترکها وارد عمل شده و به تشکیل ریز ترکهای زیاد همکاری می نماید و در نتیجه قابلیت بهربرداری آسفالت را افزایش می دهد . این مورد به ویژه در دال های مهار شده ،همانند روسازیهای آسفالتی که در آنها اصطکاک بستر مانع انقباض و انبساط می شود ،شدیدأ به چشم می خورد.

شایان ذکر است که عملکرد الیاف فولادی و بهبود خواص مکانیکی در آسفالت ،به عوامل زیادی از قبیل طرح اختلاط جنس الیاف ،مقدار الیاف ،شکل الیاف ،نسبت ظاهری (l/d ) و … وابسته است .

کاربریهای آسفالت الیافی :

باند فرودگاه و راهسازی

یک باند مناسب برای فرود هواپیما و مقابله با شرایط جوی و اثر ضربه ایجاب مینماید که باند پرواز نرم پر طاقت و ضربه پذیر باشد لذا بکاربری الیاف در رویه باند فرودگاه بسیار مناسب می‌باشد.

در طرح جاده ها و بزرگراهای پر ترافیک جایگزینی الیاف بسیار مقرون به صرفه و اقتصادی خواهد بود زیرا موجب کاهش ضخامت آسفالت ریزی ،کاهش عرض ترکهای ناشی از جمع شدگی و کنترل عرض ترکهای انقباضی و انبساطی می شود . همچنین موجب افزایش مقاومت روسازی در برابر ضربه ،خستگی و کاهش آثار مخرب عوامل جوی می باشد ضمن اینکه در پلها و عرشه اسکله ها موجب کاهش بار مرده به علت کم شدن ضخامت دال ،جلوگیری از تغییر شکل رویه و کاهش تنشهای حرارتی و مقاومت در برابر خوردگی و فرسودگی خواهد شد .

الیاف فولادی:

از پر مصرفترین و بهترین نوع الیاف ،الیاف فولادی است که به  دلیل شکل پذیری ،تأمین گیرداری در جسم آسفالت و مقاومت کششی مطلوب ،نظر اکثر طراحان را به خود جلب کرده است .از آنجا که در ایران الیاف فولادی تولید و یا وارد نمی شوند ،اغلب مهندسان و مشاوران از این فن آوری بی اطلاع و یا کم اطلاع بوده و همچنین به دلیل مشکلات تهیه آن ، از قبیل ارزبری ،هزینه حمل ،حقوق گمرکی و … د ر ردیف کالاهای گران قیمت به حساب می‌آید و اقتصادی نیست . برای رفع این مشکل مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن ،اقدام به ساخت نوعی الیاف فولادی موجدار نموده که از مفتول های داخلی ساخته شده است.

الیاف فولادی به طور تصادفی در تمام جهات آسفالت پخش می‌کنند.

با استفاده از الیاف فولادی می توان ترکهای حاصل از کشش مستقیم را کنترل کرد. زیرا پس از ترک خوردن آسفالت ،سریعا الیاف به عنوان پل ارتباطی بین دو قطعه جدا شده عمل کرده و نیروهای کششی را انتقال می دهند و یکپارچگی قطعه تضمین می گردد . به همین جهت تعداد ترکها  در آسفالت افزایش یافته ولی طول ،عرض و عمق آنها بشدت تقلیل می یابد.

الف) خواص الیاف فولادی :

1)شکل الیاف

شکل الیاف یکی از پارامترهای موثر در کیفیت آسفالت الیافی است . به عنوان مثال ،مقاومت خمشی مشخص را میتوان با افزودن یک درصد الیاف با انتهای خمیده در مقایسه با 1.5  درصد الیاف ساده به دست آورد. یعنی حدود  50درصد در مقدار الیاف صرفه جویی می شود .

همچنین سطح زیر منحنی بار ،تغییر شکل در الیاف قلابدار بسیار بیشتر خواهد بود که نشانه جذب انرژی بیشتر است .

(شکل 2 ) شکل الیاف فولادی

جدول 1- تاثیر شکل پذیزی الیاف فولادی بر روی میزان چسبندگی آسفالت و الیاف

نما و مقطع	متوسط تنش بیرون کشیدن الیاف	مقاومت الیاف	طول	قطر	شکل الیاف
	4.17	1205	متغییر	0.3	مستقیم و ساده
	8.1	955	30	0.5	مستقیم و دندانه دار
	4.93	1355	40	0.4	قلابدار
	5.25	1295	30	0.35	موجدار ریز
	13.4	1615	25	0.4	موجدار درشت
	7.27	510	14.5	0.3 * 0.4	دم پهن

2)نسبت ظاهری الیاف

نسبت ظاهری و یا نسبت طول به قطر الیاف یکی از پارامترهای مهم در عملکرد الیاف محسوب می‌شود به طوری که وقتی الیاف در مخلوط آسفالت تحت با قرار می‌گیرند،چنانچه طول الیاف از طول بحرانی LC کمتر باشد . به دلیل از دست دادن خاصیت پیوستگی از مخلوط جدا شده و بیرون کشیده می شود و چنانچه طول الیاف از طول بحرانی بیشتر باشد ،الیاف به حد جاری شدن می‌رسد و گسیخته می‌شود . برای حالتی که طول الیاف برابر طول بحرانی باشد ،تنش کششی الیافf) σ) و مقاومت برشی (τ)حاصل از تعادل نیروها بدین صورت است

   (3)        f/τ=2 . Lc/d σ

چنانچه رابطه فوق نشان می دهد تنش مقاوم الیاف و در نتیجه مقاومت پذیری آن ، رابطه مستقیمی با نسبت ظاهری دارد و لیکن باید توجه داشت که افزایش نسبت ظاهری موجب کاهش کارآیی و توده شدن الیاف و افت کیفیت آسفالت می شود ،لذا با استفاده از آزمایشهای تجربی می توان نسبت ظاهری بهینه را به دست آورد .

3) شیوه قرارگیری الیاف :

نحوه جایگیری الیاف در محور ترک برای انتقال نیرو در سطح ترک بسیار موثر است و الیاف عمود بر سطح ترک بیشترین کارآیی را خواهد داشت .البته جایگیری الیاف در آسفالت به صورت کاملا تصادفی است که در روسازی راه و فرودگاه ها لازم است الیاف در دو بعد طول و عرض و به موازات محور افقی که در واقع در جهت تنش های کششی وارده می باشد توزیع باید گردد.

(شکل 3) نحوه قرار گرفتن الیاف در آسفالت

4)ضریب ارتجاعی الیاف:

در ترکیبهای تحت بار ،هر اندازه که ضریب ارتجاعی بیشتر باشد ، تنشی که مخلوط تحمل می کند بیشتر است و این امر در صورتی امکان پذیر است که بین الیاف و آسفالت پیوستگی وجود داشته باشد . قابل ذکر است هر چه ضریب ارتجاعی الیاف بالاتر باشد ظرفیت باربری مقطع بیشتر می باشد .(شکل 4)

(شکل 4 )

ب) مقاومت استاتیکی الیاف فولادی:

مقاومت فشاری :‍

از آنجا که آسفالت فشار پذیر است و دستیابی به مقاومت فشاری مشخص با تغییر در طرح اختلاط مقدور است ،استفاده از الیاف بهبود این خاصیت نخواهد بود ولی ذکر است الیاف فولادی مقاومت فشاری آسفالت را افزایش می دهد.

مقاومت کششی :

با توجه به اینکه آسفالت در کشش ضعیف است چنانچه الیاف فولادی به طور پیوسته و در جهت اعمال تنشهای کششی قرار گیرند ،مقاومت کششی آسفالت را می‌افزاید و این در صورتی است که الیاف آسفالتی کاملا اتفاقی و به صورت رندم در آسفالت قرار می‌گیرد .البته مقدار دقیق افزایش مقاومت به شکل ،نوع،اندازه و سایر مشخصات الیاف بستگی دارد.

مقاومت خمشی :

الیاف فولادی اثر قابل توجهی در مقاومت خمشی آسفالت دارد. مقاومت کششی مصالح آسفالتی در دمای 20c برای مدت بارگذاری برابر 50 میلی ثانیه (سرعت 90km /hr ) تقریبا بین 21- 35kg/cm^2

مقاومت برشی :

الیاف فولادی اثر قابل توجهی در مقاومت برشی آسفالت دارد.

مقاومت خستگی :

الیاف فولادی اثر قابل توجهی در مقاومت خستگی دارد.خستگی آسفالت و جاده به دلیل اثرات ناشی از افزایش زیانهای رطوبتی به مقدار قابل ملاحظه ای کاهش می یابد.لایه های ضخیم آسفالت در حالت کنترل تنش و لایه های نازک آسفالت در حالت کنترل کرنش تحت افزایش دما شکنندگی لایه نازک کمتر شده و باعث افزایش عمر خستگی ولی در حالت تنش ثابت کرنش در ادامه بارگذاری افزایش می‌یابد با افزایش دما کاهش عمر خستگی را داریم.

مقاومت دینامیکی:

الیاف فولادی اثر قابل توجهی در مقاومت دینامیکی آسفالت دارد.

مقاومت ساییدگی:

الیاف فولادی اثر قابل توجهی در مقاومت ساییدگی آسفالت دارد.

ژئو گریدها:

ژئوگریدها موادی شبکه مانند هستند که دارای سوراخهای بزرگ است . فاصله بین سوراخهای در حدود 1 تا 10 سانتی متر (فاصله بین الیاف طول و عرض ) است .

انواع ژئوگریدهای موجود در دنیا:

1-tensarcorp

2- tenaxcorp 

3-paragrids

4- tiragrids

5-fortral

6-maxtrex

7-stratagrid

8-othergrids

از میان این ژئوگریدها نوع پنج در ایران موجود می باشد . این نوع ژئوگریدها ساخت کشور آلمان است و در دو نوع Fortrac و Hatelit ساخته می شوند که نوع اول برای مسلح کردن خاک و نوع دوم برای مسلح کردن آسفالت بکار می رود .

هر دو نوع ژئوگرید از الیاف تابیده شده پلی استر سخت بافته می شوند و در محل اتصال به هم وصل می شوند و یک پوشش کلرید پلی و ینیل (P.V.C) یا مواد قیری در نهایت داده می شود از کاربردهای این نوع ژئوگریدها درایران می توان مسلح کردن آسفالت پل فولادی نصر ،کالج و صدر را نام برد که از نوع Hatelit برای این کارها استفاده شده است و از نوع Fortrac برای احداث دیوار حائل پارک نمایشگاه تهران استفاده شده است .

-         مسلح کردن لایه اساسی جاده ها با روکش آسفالتی:

در جاده های با روکش آسفالت اگر بخواهند ژئو گرید را در قسمت اساس استفاده نمایند تحقیقات نشان داده است که باید ژئوگرید را در قسمت میانی لایه اساس قرار داد .البته گرافهایی در این زمینه وجود دارد که با داشتن ضخامت غیر مسلح لایه خاکریز می توان ضخامت مسلح   شده با نوع خاص ژئوگرید را بدست آورد . البته این گرافها برای همه انواع ژئوگریدها موجود نیست.

- مسلح کردن قسمت اساسی جاده ها بدون روکش آسفالت:

کاربرد عمده ژئوگرید در مسلح کردن خاکهای نرم یا فشرده بستر برای جاده های سنگدانه‌ای بدون روکش آسفالتی است . در این مورد نیز موفقیتهایی دیده شده است ،از جمله مسلح کردن خاک باعث افزایش مقاومت باربری خاکریز اساس ،توزیع بهتر بار در خاک و کنترل ترک در خاک می شود .

(زمانیکه اختلاف لایه ها قبل از مسلح و بعد از مسلح کردن در مقایسه با هزینه نصب و اجراء ژئوگرید بیشتر باشد بهتر است از ژئوگرید استفاده شود.)

ـ فواید ژئوگرید ها :

1-کاهش ضخامت لایه خاکریز در جاده ها

2-باعث افزایش عمر و دوام آسفالت و خاکریز در مقابل عوامل محیطی و بارگذاری می شود

-کاربردهای ژئوگرید :

1-   زیر مصالح شن و ماسه در جاده های پوشش نشده

2-   زیر بازالت در ساختمان راه آهن

3-   زیر مصالح سربار یا سازههای خاکی

4-   مسلح سازی خاکریزها یا سدهای خاکی

5-   تعمیر خرابی شیروانیها

6-   به عنوان گابیون در ساختمان دیوارها

7-   به عنوان گابیون در سازه های کنترل فرسایش

8-   به عنوان گابیون در جانب پلها

9-   به عنوان صفحات گیردار برای سطوح دیوار حائل

10-           به عنوان آسفالت مسلح در روسازی راه

11-           به عنوان مسلح کردن بتن در کارهای گوناگون

12-           برای مسلح کردن قسمتهای سنگ ترک دار

13-           برای مسلح کردن قسمتهای بتن ترک دار

14-            land fill برای مسلح کردن جهت توسعه عمودی و جانبی

15-            land fillبرای مسلح کردن پوشش به عنوان مسلح کننده روکش

16-           land fill به عنوان لایه های 3 بعدی برای افزایش ظرفیت باربری

17-           به عنوان لایه های 3 بعدی برای خاکریزیهای روی خاکهای نرم

18-           برای پایداری جمع آوری کننده سنگی لجن ،به عنوان مسلح کننده

نتیجه گیری:

از همه این مطالب می توان  این چنین نتیجه گیری کرد که استفاده از الیاف  در آسفالت هزینه اقتصادی کمتری خواهد داشت،و با توجه به نیاز کشور در زمینه های راه و باندهای فرودگاه ،استفاده از آسفالت های الیافی و ایجاد کارخانه های تولید آسفالتهای الیافی پیش ساخته کمک شایانی هم در اقتصاد کشور و هم زمینه های ایجاد اشتغال را فراهم خواهد کرد. این در شرایطی است که الیاف در داخل کشور تولید شود .

در ضمن استفاده از الیاف در آسفالت باعث افزایش عمر مفید ودوام آسفالت و خاکریز در مقابل عوامل محیطی و بار گذاری می شود ،که در زمان طولانی این باعث صرف هزینه کمتری خواهد شد.

منابع:

www.iausanandaj.ac.ir/sanandaj%20_covil/jeo.htm.1

www.civilica.com.2

 .3کتاب راه وآسفالت تألیف عباس حاج محمد رضائی

استرس کارکنان

استرس کارکنان

مواردی چون فرهنگ سازی ، جایگاه سازمانی و ... از جمله رفتارهای سازمانی هستند که همواره در تحلیل های کلان از یک موسسه و بنگاه اقتصادی ، مورد توجه قرار می گیرند . برای یررسی و شناخت رفتار ها ، مطالعات و روش های فراوانی وجود دارد که در چارچوب روش های علمی و تخصصی انجام می شود . از این رو با توجه به اهمیت موضوع توصیه می شود . سازمان ها ، موسسات و بنگاه های اقتصادی با مشاوره کارشناسان به بررسی رفتار های فردی ، گروهی و یا سازمانی خود اقدام نمایند . در این بخش ، برخی از نتایج کلی مطالعات رفتار شناسی را درباره استرس و اضطراب کارکنان و مدیران را پی می گیریم .

آدمی برای آنکه به طرز بهنجاری به کار و کوشش بپردازد بایستی کمی استرس احساس کند . بر انگیختگی هیجانی ملایم ،آدم ها را در جریان کاری که به عهده دارند هشیار نگه می دارد . آدمی هنگام روبرو شدن با استرس با آن دسته از الگو های رفتاری روی می آورد که پیش از آن برایش کارائی نداشته است . به عنوان مثال ، یک آدم محتاط ممکن است محتاط تر هم بشود و سرانجام به کلی کناره بگیرد . و یک آدم پرخاشگر ممکن است کنترل خود را از دست بدهدو بی مهابا همه چیز را در هم بکوبد .

عموم مردم بیشتر وقت مفید خود را در محیط کار می گذرانند به همین دلیل شرایط محیط کاری تاثیرات بسزائی را در تامین سلامت روانی افراد را دارد . به اختصار برخی ار عوامل که تاثیر زیادی در ایجاد استرس ناشی از کار دارند در ذیل ذکر گردیده است .

1- شرلیط کاری :

عواملی چون شرایط نا مطلوب کاری ، تند کاری ، تلاش طاقت فرسای فیزیکی ، ساعات بسیاری را در محیط کار گذراندن و پرکاری مفرط ، موجب اختلال در سلامت روانی می شود .کار خسته کننده و تکراری و محیط نامطلوب فیزیکی و روانی از جمله : سروکار داشتن با افراد تند خو و همکاران پرخاشگر علاوه بر اختلال سلامت روانی موجب کاهش سلامت جسمانی نیز می شود این افراد زودتر و بیشتر از افراد دیگر به بیماری مبتلا می شوند و دیرتر بهبود می یابند .

2- تراکم کاری :

بعضی افراد زمانی که خیلی نزدیک به دیگران کار می کنند احساس ناراحتی می کنند در حالی که اگر عده ای در کنار بقیه کار نکنند احساس تنهائی می کنند . در هر حالت تراکم کاری (مثبت یا منفی ) می تواند ایجاد استرس نماید.

3- ابهام نقش :

اگز شخص اطلاع کافی از شغل و کاری که به عهده گرفته نداشته باشد بدین معنی که اهداف کاری وی چنانچه باید و شاید واضح و صریح نباشد و او نتواند با این اهداف و انتظارات خود ، همکاران و مسئولیت های محوله ارتباط درستی برقرار سازد این حالت باعث ایجاد نارضایتی شغلی و استرس و اضطراب در کارمند می شود .

4- تعارض شغلی :

اگر شخص در محیط کار خود با وظایف یا نیازهائی مواجه شود که واقعا علاقه ای به انجام آنها نداشته و یا اینکه تصویری از انجام آن کارها در ذهن نداشته باشد . متداول ترین مورد در این زمینه هنگامی دیده می شود که فرد بین دو گروه مختلف که دو خواست و دو هدف متفاوت دارد واقع شود و به دو سو کشیده شود و یا در شرایطی قرار گیرد که بین خواسته ها و انتظاراتی که از او می رودتعارض وجود داشته باشد .افرادی که به مشاغل اداری و تخصصی اشتغال دارند بیشتر از بقیه در معرض این فشار ها قرار داشته و آسیب پذیر ترند .

5- مسئولیت :

موجب استرس است و به نحو چشمگیری به افسردگی ، اضطراب و روانپریشی منجر می شود . هر چه میزان مسئولیت فرد در مقابل دیگران بیشتر شود وی باید دقت و زمان بیشتری را در واکنش و برخورد با سایرین صرف کند و در نتیجه استرس نیزبیشتر خواهد شد .

6- روابط با مافوق :

در شرایطی که کارکنان رئیس خود را فردی با فکر و ملاحظه کار احساس می کنند روابط دوستانه ای ایجاد می شود که بر اساس اعتماد متقابل ، احترام و صمیمیت بوده ، موجب عدم بروز استرس بر کارکنان خواهد شد . کارکنانی که احساس کنند رئیس مراعات آنان را نمی کند و نسبت به منافع آنان بی تفاوت است تحت استرس بوده و بیستر در معرض اختلال روانی هستند .

7- روابط با زیر دستان :

دعوت به تقسیم کار و مشارکت می تواند در برخی از مدیران ایجاد استرس از جمله احساس تنفر و اضطراب گردد .

8- روابط با همکاران :

نبودن روابط خوب بین همکاران عامل اساسی و محور بی اعتمادی ، عدم صمیمیت و رقابت نا سالم یکی از عوامل مهم ایجاد استرس است .

9- عدم امنیت شغلی :

در شرایط فعلی دنیا هیچ شغلی دائمی نیست و حفظ شغل و بقای آن بستگی به میزان فعالیت خود فرد دارد ولی عدم آگاهی از این موضوع موجب ترس از کنار گذاشته شدن و بازنشستگی یکی از فشار های روانی است . ترس از تنزل مقام یا کنار گذاشته شدن در افرادی که می دانند به مدارج بالا و بالا ترین سطح پیشرفت در کار خود رسیده اند بسیار شدید تر است . این افراد به پرکاری می پردازند تا همچنان خود را در اوج نگهدارند و در عین حال می کوشند عدم احساس امنیت شغلی را مخفی کنند و بدین ترتیب بیش از پیش در معرض استرس قرار می گیرند .

استرس نوعی نیاز جسمی یا ذهنی است که در ما پاسخ های خاصی را بر می انگیزد . و به ما امکان می دهد تا با خطر مبارزه کنیم یا از آن بگریزیم . مقادیر کم استرس قادر است عملکرد شما را در اوضاع و احوال خاصی مثل ورزش و کار بهبود بخشد . اما استرس بیش از حد می تواند زیان های فراوانی را به فرد و سازمان وارد آورد . که در زندگی امروزی تمام سازمان ها را برای مقابله با اینگونه استرس تشویق نموده است در ادامه مقاله به توضیح نشانه های استرس شغلی می پردازیم که اولین راه مقابله با آن شناخت کامل آن از تمامی جهات می باشد .

نشانه های استرس شغلی :

در اینجا تنها به نشا نه های رفتاری اشاره شده است.نشا نه های رفتاری فردی مانند خودداری از کار کردن ، نشا نه های رفتاری : که خود بر دو نوع است بی اشتها یی، رفتار ستیزه جویانه در برابر خا نواده . به مصرف روز افزون دارو ، پرخوری یا پیامدش به سازمان یا تشکیلات اداری بر می گردداز جمله غیبت از کار، طور کلی نشانه های رفتاری . افزایش حوادث ناشی از کار و فقدان بهره وری رها کردن شغل،به طور خلاصه ، استرس شغلی را می توان با توجه به نشانه هایی که در فرد ظاهر می شود زخم معده، خلق و خوی افسرده یا دشمنی و عناد ورزی مشاهده کرد و همچنین استرس را می توان با ملاحظه عملکرد فرد در محیط کار مانند غیبت از کار یا از دست دادن بهره وری تشخیص داد.

عوامل استرس شغلی در محیط کار

عبارتند از : ویژگیهای نقش، روابط کاری، ساختار و جو سازمانی. چگونه با شناخت عوامل خاص محیط کار که موجب استرس شغلی می شوند می توان مداخلاتی به منظور پیشگیری یا کاهش استرس شغلی انجام داد؟در این باره پژوهشگران به ویژه با استفاده از نظریه نقش سعی کرده اند مسایل مربوط به استرس را شناسایی کنندو دریابند که فشار های ناشی از نقش تا چه اندازه در پدید آمدن استرس شغلی تاثیر دارند بنابراین در نتیجه این پژوهش ها چهار نوع ویژگی برای نقش برشمرده اند .

ابهام نقش 1) کمباری نقش 2) گرانباری نقش 3) ناسازگاری نقش

ابهام نقش : اگر فرد نداند که چه انتظاری از وی برای انجام شغلش دارند منجر به استرس خواهد شد

کمباری نقش : وضعیتی که در ان مهارت های شخص به طور کامل و تمام استفاده نمی شود .

گرانباری نقش : فرد نتوانداز پس انجام کاری که بخشی از شغل اوست برآید که دچار استرس خواهد شد.

ناسازگاری نقش : زمانی رخ می دهد که فرد مجبور می شود به الزاماتی که با خصوصیات وی ناسازگار است تن دهد که موجب استرس می شود .

ویژگی های شغل نیز از جمله عواملی است که ممکن است موجب استرس در سازمان گردد نتایج به دست آمده از تحقیقات و بررسی های گوناگون گویای آن است که جنبه های معینی از محیط کار در استرس شغلی نقش دارند .هنگامی که فردی به محیط کار تازه ای وارد می شود بیش از هر زمان دیگر آمادگی برای استرس را دارد . بویژه از آنرو که تازه واردان در می یابند که آنچه در ذهن خود نسبت به چگونگی یک محیط کار می پنداشتند با آنچه در واقعیت می بینند تفاوت دارد .

عوامل باالقوه استرس در ورود به محیط کار عبارتند از :

ابهام ، بی تکلیفی ، نگرانی از شکل گیری نوعی هویت سازمانی ، یاد گیری طرز برخورد با مدیران و همکاران در جامعه کنونی که با مشکل اقتصادی روبرو است ارتباط بین خانه و کار را بیشتر به هم نزدیک کرده و این رابطه یک رابطه مستقیم است .تحقیقات نشان می دهد که اگر کارگری درخانه با مشکلی روبرو باشد بی شک آن را با خود به محیط کار خواهد آورد و برعکس اگر در محیط کار با مشکلی مواجه شد بی شک آنرا با خود به محیط خانه خواهد بود .

فناوری و خصیصه های مادی

در رابطه با متغیر های مادی ، استرس زمانی رخ می دهدکه حد اقل شرایط زیستن و ایمنی جسمانی حفظ نشده باشد . خصیصه های مادی کار را که با القوه استرسزا هستند اغلب به عنوان محرک های استرس کاری معرفی کرده اند . زیرا این محرک ها اغلب در محیط های کاری مشاهده می شوند که کارکنانشان کارگرند .

عوامل مادی استرس در محیط کار:

نور( نور ناکافی در کارگاه ، تابش شدید و خیره کننده نور )

سر و صدا ( قرار گرفتن مداوم در برابر سر و صدای ماشین آلات )

دما( قرار گرفتن مداوم در برابر گرما و سرما در فضای باز )

ارتعاش و حرکت ( تجهیزات عملیاتی مانند مته ضربه ای )

پاسخ به استرس :

پاسخ روانشناختی به شرایط استرسزا معمولا دارای سه جزء می باشد

1- پاسخ هیجانی :

در موارد خطر این پاسخ به شکل ترس بروز می نماید ، در موارد تهدید به شکل اضطراب بروز می کند .

2- پاسخ جسمانی :

در موارد تهدید به شکل تحریک سیستم عصبی خودکار ، افزایش ضربان قلب ، فشار خون ، افزایش کنش عضلانی ، خشکی دهان و کاهش فعالیت جسمانی

3- مکانیسم روانشناختی : این مکانیسم ها اثر رویدادهای استرس زا را کاهش می دهد تا فرد قادر باشد به فعالیت طبیعی خود ادامه دهد مانند شیوه های کنار آمدن با کار ، دوری گزینی از موقعیت استرس زا و عوامل یادآوری کننده مستقیم ،

مکانیسم های دفاعی اغلب به شکل انکار است و فرد احساس می نماید اصلا اتفاقی نیفتاده است .

نتیجه گیری :

در این مقاله بسیاری از جنبه های گوناگون استرس را بررسی کردیم بویژه عامل ها یا متغیر هائی که به محیط کار بستگی دارد . این عوامل دامنه پهناوری را در بر می گیرند . از فرد شاغل گرفته تا محیط بی واسطه کار و حتی کل سازمان و در ابعاد گسترده تر اقتصاد ملی ، اما بسیاری از این عوامل را می توان با مداخله موثر تغییر داد.بسیاری از حوادث ضمن کار ممکن است بر اثر استرس های شغلی اتفاق افتد . به طور تقریبی محاسبه کرده اند که هر سال در ایالات متحدبیش از دو میلیون کارگر بر اثر حادثه های ناشی از کار دچار آسیب های معلولیت زا می شوند ، و همینطور هر سال 15000 نفر در حادثه های ناشی از کار جان خود را از دست می دهند .زیان دیگری هم که چندان هم به چشم نمی آید اما جبران ناپذیرتر از بقیه بوده و متوجه زندگی انسان هاست آثار و بازتاب استرس های شغلی است که موجب خراب شدن روابط افراد به ویژه همسران می گردد .البته کار کردن بدون استرس چندان نیز دور از واقعیت نمی باشد .اما سعی و تلاش روزافزونی را می طلبد

تبعیض عامل اصلی استرس در سازمان ها

تعریف استرس

استرس از نظر لغوی از کلمه  استرینجر (   stringere  ) به مفهوم به هم رفتن و قبض شدن گرفته شده است . استرس ، فرسودگی بدنی یا عاطفی  است که بر اثر مسائل و مشکلات  واقعی یا ذهنی  پدید  می آید. در تعریف  دیگر ، استرس به مجموعه  واکنش  های عمومی انسان نسبت به عوامل ناسازگار و پیش  بینی نشده داخلی و خارجی  اطلاق  می گردد . بدین گونه  که هرگاه تعادل  داخلی  یا خارجی  از میان  برود ، استرس  پدید  می آید . دکتر  هانس سلی ( Hans Selve )  یکی  از پیشتازان  پژوهش در زمینه  استرس ، استرس را به عنوان پاسخ  نامشخص بدن  به هر گونه  تقاضا  نامیده است .وی مفهوم  حالت سازگاری  عمومی را ابداع کرد.حالت سازگاری عمومی پاسخ خود به خودی به هر گونه تهدید بدنی یا احساسی نسبت به سلامت یک ارگانیسم است .

استرس ، تجربه ای  است همگانی و عمومی که هر کس به کرات  آن را در  زندگی خود احساس کرده  است ، برخلاف تصور ، استرس همیشه شامل حوادث ناخوشایند نیست  بلکه می  تواند  محصول موفقیت های خوشایند و مطلوبی نیز  باشد که سازگاری مجددی را در فرد مطالبه می کند . به عبارت دیگر شاید نکته اصلی در موقعیت های تنش زا نیاز به انطباق و سازگاری مجددی  است که برای فرد ضرورت  پیدا می کند.

چگونگی عملکرد استرس

 استرس  با توالی  اتفاقات  خاصی  عمل می کند .این توالی را اصطلاحا  نشانگر سازگاری  کلی  می  نامند و آن  را در  سه گام  مشخص تعریف می نمایند :

1-واکنش اخطار: با آغاز استرس  واکنش  اخطار  به همراه آن  خواهد  آمد. این واکنش معمولا پاسخی  فیزیولوژیکی  است  که تعداد  زیادی  از فعل و انفعالات سیستم های  بدنی  را به کار می اندازد.به این ترتیب که هورمونی توسط غده  فوق کلیوی  ترشح  گردیده  و وارد جریان خون می  شود که نتیجه آن  ازدیاد ضربان قلب ، ضعیف  شدن تنفس  ، جاری  شدن خون از پوست  و احشاء  به ماهیچه ها و مغز ( که در نتیجه  باعث سرد  شدن  دست  و پاها می گردد) و توزیع مواد غذایی مورد نیاز به  قسمت هایی  از بدن  و ماهیچه ها از جمله این تغییرات می باشد

2-گام مقاومت : در صورت پایبندی عامل فشار گام مقاومت آغاز می شود  و در حالی که به نظر می رسد  همه چیز به حالت عادی بازگشته  است  اما بدن امکانات خود را بسیج نموده  تا با عامل فشار مبارزه کند.

3-گام فرسودگی : در صورتی که منابع و ذخایر انرژی روانی و جسمی برای مدت طولانی  با عامل فشار درگیر شوند کم کم به پایان رسیده  و مرحله سوم  نشانگر تطابق عمومی  یعنی فرسودگی  به پایان می رسد و بار دیگر نشانه های مرحله واکنش اخطار ظاهر شده  و بدن به علت کارکرد بد اعضایش  تا حد زیادی  در مقابل امراض آسیب پذیر  می شود .در این مرحله فروپاشیروانی صورت می گیرد.

علائم استرس

 1- علائم جسمانی :

سردرد ،میگرن ،سوءهاضمه ،بدخوابی ، خارش  و التهاب پوستی ، گرفتگی عضلات ، درد پشت شانه ها  و گردن، فشارخون بالا  و کلسترول بالا

2-علائم روانی

اضطراب ، تنش ،بی طاقتی ،افسردگی ،کسالت و بی حوصلگی، احساس بیهودگی و عدم اعتماد به نفس

3- علائم شناختی

فراموشی ،کاسته شدن قدرت تمرکز،کاهش کارایی فرد

4-علائم اجتماعی

پرخاشگری  و غیرقابل تحمل شدن ،زدگی از مردم ، فقدان ارتباط و تنها گزینی  و عدم ایفای نقش خانوادگی

5-علائم رفتاری

بالا رفتن مصرف  سیگار،افزایش مصرف دارو، رفتار جرقه ای ،بی توجهی به ظاهرشخصی خود و عوض  شدن ریتم اشتها

بیماریهای جسمانی که استرس در آنان نقش مهمی دارد:

-نارسایی قلبی،فشارخون بالا،زخم معده ،سردرد های ممتد ، انواع آرتروز، انواع آسم و افسردگی

 عوامل ایجاد کننده استرس در سازمان ها

1-سیاست های نسنجیده ،خط مشی های ناعادلانه و تبعیضات  ناروا در محیط کار از عواملی هستند که موجب  استرس ، فقدان انگیزه ، پایین آمدن روحیه  و دلسردی در کارکنان  می گردد.

سیاست های ناعادلانه  می تواند در پرداختی ها ،حقوق و مزایا ، توزیع  نا عادلانه کار و ... منظور گردد.در تحقیقی که توسط نگارنده در یکی از دانشگاه ها انجام گردید از بین 28 عامل استرس زا، عامل تبعیض  در محل کار  با میانگین 643/3  از 5 و با رتبه 2 و درجه عامل استرس زای  زیاد شناسایی گردد.برای حل این مشکل می توان با تربیت و گزینش نیروهای کارآمد و ارزشی  و تدوین مقررات و قوانین جامع  و اجرای سیاست های عادلانه سازمان  را به نحو مطلوبی اداره نمود.

2-میزان حقوق  و عدم تطبیق آن با  مخارج  و فعالیت ها به ویزه در شرایط فعلی که به نظر می رسد یکی از موارد  مهم  دغدغه ذهنی کارکنان  است . طبق  تئوری برابری (equity  theory) از جی استسی ادمس (    j.stacty adams   )  نیز کارکنان  آنچه  به انجام  دادن  کار خود  به دست  می آورند و نیز  آنچه  برای انجام  وظایف  شغلی  ارائه می کنند مقایسه  می کنند.  اگر به این نتیجه  برسند  که داده های  آنها  به سازمان  در مقایسه با دیگران ، بیشتر است  گرفتار تنش  می شود.برای مثال  اگر فردی  احساس  کند  به اندازه  کافی  به او حقوق و دستمزد  پرداخت  نمی شود ، از کار  خود ناراضی  می شود .بنابراین  ضرورت  دارد مسوولان  نظام  در جهت  سلامت  و بهداشت  افراد  جامعه در این زمینه  اقدامات  اساسی به عمل  آورند.

3-عدم مشارکت  کارکنان در سازمان ها  نیز  یکی  از عوامل  ایجاد فشار  برای کارکنان می باشد. اصولا مشارکت  افراد سازمان ها در تصمیم  گیری ها  مزایای  زیادی دارد و ضمن اینکه  کارکنان را به  کار ترغیب  می کند باعث می شود  افراد  سازمان  به جهت  احساس مهم بودن آرامش خاطر به دست آورند .

4-ارزشیابی های عادلانه  و یا بدون  شناخت  کافی از افراد  و تبعیض قائل  شدن  در بین کارکنان  هنگام ارزیابی ، اعضای  سازمان را گرفتار  فشارهای  عصبی  می نماید.اگر کارمند و یا کارگری  احساس  نماید  در محیط کار خود  در زمینه های  مختلف  تبعیض پنهان و آشکار  وجود دارد و به تلاش  ها  و زحمات  او  بهای لازم داده نمی  شود  و یا  نادیده گرفته می  شود ،موجب ایجاد  فشار  برای او خواهد شد و هنگامی  این  فشار مضاعف  می گردد که ببیند  به کسانی  ارج  و بهاء داده می  شود  که  شایستگی  لازم  را در محیط کار ندارند.بنابراین  با ارزشیابی های  عادلانه و توجه به فعالیت  های  اعضای  سازمان می توان  از بروز  این فشارها  جلوگیری نمود.

5-کنترل  های  بی مورد و آزار دهنده  در محیط کار  و سازمان ناشی  از بی  اعتمادی  به کارکنان می  باشد . تحقیقات  نشان می دهد که این شیوه  بدبینی  و ریاکاری  را در سازمان  افزایش می دهد.از  طرفی  موجب نگرانی  و اضطراب  و نتیجه  آن کاهش  کارایی  فرد را به همراه خواهد داشت . باید در سازمان ها  فضایی  به وجود آید  که در آن اطمینان  و اعتقاد  مبنای  روابط متقابل بین کارکنان  باشد. زیرا در محیطی  سرشار از اعتماد  ، اعضای  سازمان  با آرامش  بیشتر در جهت  نیل به اهداف سازمانی  تلاش  خواهند  نمود. بنابراین باید  با انتخاب  شیوه های خود کنترلی و یا کنترل های غیرمستقیم  و نامحسوس به جای کنترل های مستقیم ، شدید ، مستمر و آزار دهنده  می توان  از بروز فشارهای عصبی شدید جلوگیری نمود.

6-قوانین خشک و غیرقابل انعطاف نیز در سازمان می تواند  یکی  از عوامل  ایجاد  فشار بریا کارکنان و ارباب و رجوع باشد.ممکن است  برخی از ضوابط و مقررات بسیار ناقص باشند و متناسب با شرایط و مقتضیات  فعلی سازمان ها نباشند.بنابراین  مدیرانی  که دارای مسوولیت  و اختیار  می باشند ، باید  این قوانین و ضوابط را با  توجه به فرهنگ  ، امکانات  ، نیاز ، توان  جامعه  و انسان ها مورد بازنگری  قرار دهند  و با انعطاف پذیر نمودن و تعدیلات  معقول تنش های  موجود را کاهش  دهند.

7-تغییرات غیرمنطقی و جابه جایی  مکرر  و بدون  دلیل کارکنان می تواند  یکی  از عوامل  ایجاد  فشار  باشد. بنابراین  در صورت لزوم  تغییرات  باید با فرهنگ سازی و پس از  رفع  نگرانی  های کارکنان در زمینه های  مختلف  و جلب مشارکت  آنان به این تغییر و تحولات  اقدام نمود.

8- تضادهای  مختلف  در  سازمان  ، این تضاد ممکن است  فردی ،فرد با گروه ، گروه با گروه  در سازمان باشد .مانند  تضادهای  بین  واحدهای  صف و ستاد  و یا تضاد  بین منافع فردی  و اقدامات سازمان . مدیران باید  ضمن هوشیاری  و درک این  تضادها  با مدیریت  نمودن تضادها  راهکارهایی  زا اتخاذ نمایند که فعالیت ها و انرژی  افراد ، گروه های  رسمی  و غیر رسمی در جهت  اهداف سازمانی  هدایت گردد. به عبارت دیگر  کارکنان و گروه ها دریابند که تحقق  اهداف آنان در صورتی امکان پذیر  است که اهداف سازمان تحقق یابد.

9-شرح  شغل های  غیر واقعی  نیز  می تواند  یکی از عوامل فشار به کارکنان  باشد. زیرا اگر  شرح شغل کارکنان  متناسب  با کاری که انجام می  دهند  نباشد بدیهی  است  که فشار قابل ملاحظه ای را متحمل خواهند شد.

10-شرایط فیزیکی محل کار مانند سرو صدای بیش  از حد  در محیط کار ، گرما و سرما ، وجود گازهای سمی ، نور کم و ناکافی نیز می تواند عامل ایجاد فشار برای کارکنان باشد.

11-عوامل  زیاد دیگری نیز در سازمان ها وجود دارند که در ایجاد  استرس تاثیر  گذار می باشند که فهرست برخی از آنان  به شرح ذیل  می باشد :

-ساختار سازمانی متکی بر تمرکز بیش از حد

-عدم امکان  پیشرفت  و ارتقاء

-تخصص گرایی  افراطی  و جزیی  شدن  وظایف شغلی

-ارتباطات  ناقص و عدم انتقال موثر اطلاعات

-عدم وجود بازخور

عدم اطلاعات نادرست

-حساسیت  زیاد  برای انجام وظایف

-زیاد بودن حجم کار

-کمبود  وقت  و انجام  چند کار به صورت هم زمان

-تغییرات سریع  در مقررات   و  ضوابط

-عدم رضایت از  شغل توسط  شاغل

-کمبود اختیارات  برای انجام وظایف محوله

-کمبود امکانات در محیط کار

-روشن نبودن انتظارات مدیران

پیچیده بودن وظایف

-توفیق افراد  فرصت طلب  در سازمان

-عدم  رعایت مقررات و قوانین توسط برخی از اشخاص

-ضعف ایمان و اعتقادات مذهبی در بعضی از اشخاص

-افزایش فساد اخلاقی مانند : رشوه خواری و...

-تورم و افزایش هزینه های زندگی

برای مقابله با استرس بایستی عوامل و زمینه های استرس زا شناسایی تا راهکارهای متناسب با آنها  به کار گرفته شود و عوامل استرس زا تعدیل شوند.

استرس شغلی و سلامت روانی

استرس شغلی و سلامت روانی

 مشاغل و حرفه‌ها بخش مهمی از زندگی‌ ما هستند. همراه با ایجاد یک منبع درآمد، مشاغل به ما کمک می‌کنند تا خواسته‌های شخصی خود را برآورده کنیم، شبکه‌های اجتماعی شکل دهیم و به جامعه خدمت نماییم.

استرس در کار:

حتی «شغل‌های رویایی» هم دارای لحظه‌هایی پراسترس، انتظارات کاری و سایر مسئولیت‌ها می‌باشند. برای برخی افراد، استرس محرکی است که انجام بعضی کارها را حتمی می‌سازد. به هرحال، استرس محیط کاری می‌تواند براحتی زندگی شما را تحت تأثیر قرار دهد. ممکن است بطور مداوم در مورد یک پروژه خاص نگران باشید، از رفتار نادرست یک همکار یا سرپرست (مدیر گروه) احساس ناخوشایندی داشته باشید یا آگاهانه و به امید کسب یک ترفیع، بیش از حد توانتان کاری را بپذیرید. چنانچه شغل‌تان را در رأس همه امور خود قرار دهید، روابط شخصی‌تان تحت تأثیر قرار گرفته‌ و با فشارهای کاری ادغام می‌شود.

از کار برکنار شدن، تغییرات مدیریتی و سازمانی می‌تواند امنیت شغلی فرد را آشفته سازد. مطالعه یک محقق نروژی نشان داده است که تنها شایعه‌ای در مورد تعطیلی کارخانه باعث افزایش فشارخون و تپش قلب کارگران شد.

تحقیقات انجام گرفته در آمریکا دال براین است که صدمات و آسیب‌های محیط کاری در سازمان‌هایی که به سمت خصوصی شدن پیش می‌روند، افزایش یافته است.

واکنش بدن:

در کنار ضررهای حاصله از استرس کاری برروی احساسات، طولانی شدن این نوع استرس می‌تواند بر سلامتی جسمانی شما نیز تأثیر بگذارد. مشغولیت ذهنی مداوم با مسائل شغلی غالباً منجر به تغذیه نامناسب و نامرتب و عدم ورزش کافی می‌شود که نهایتاً مشکلاتی چون اضافه وزن، فشارخون بالا و افزایش مقدار کلسترول را به همراه خواهد داشت. تنش‌های شغلی مثل پاداشهای کم، محیط کاری غیردوستانه و ساعات کاری طولانی می‌تواند موجب بیماری قلبی شود (مثل حملات قلبی).

این مسأله، بویژه برای کسانی که کارهای پورسانتی انجام می‌دهند بیشتر صدق می‌کند. مطالعات نشان می‌دهد، از آنجائیکه این افراد کنترل کمی بر محیط‌های کاری خود دارند، بیشتر از افرادی که دارای شغل‌های قراردادی ثابت می‌باشند مبتلا به بیماری قلبی می‌شوند. سن نیز بعنوان عاملی جهت استرس کاری محسوب می‌شود. مطالعات دانشگاه اوتاوا  مبنی بر این است که کارکنان شاغل پراسترس، زودتر پیر می‌شوند و فشار خون آن‌ها نسبت به سطوح نرمال، بالاتر است.

عدم وجود انرژی روانی:

فشار کاری باعث فرسودگی روانی می‌شود، حالتی که با خستگی روحی ونگرش‌های منفی و بدبینانه نسبت به خود و دیگران همراه می‌باشد. فرسودگی روانی منجر به افسردگی می‌شود و انواع بیماری‌های قلبی و سکته، اختلالات غذایی و گوارشی، دیابت و انواع سرطان را به دنبال خواهد داشت. افسردگی مزمن نیز ایمنی شما را در مقابل بیماری‌های دیگر کاهش داده و حتی می‌تواند موجب مرگ زودرس شود.

چه می‌توان کرد؟خوشبختانه، راه‌های زیادی برای کنترل استرس شغلی وجود دارد. یکی از بهترین روش‌ها، ورزش و تغذیه مناسب می‌باشد. روش‌های دیگر بر موضوعات خاصی چون مدیریت زمان (کنترل زمان)، آموزش مداوم مهارت‌های اجتماعی مناسب توجه می‌کنند. یک روان‌‌شناس خوب نیز می‌تواند به شما کمک کند تا علت استرس خود را شناخته و روش‌های خاصی را برای غلبه بر آن اعمال کنید.

در پایان نکات دیگری نیز درباره استرس شغلی ارائه می‌شود:

1-      از بیشترین مقدار تنفس (و استراحت) در یک روز کاری بهره ببرید: حتی ده دقیقه استراحت، به دیدگاه ذهنی شما طراوت می‌بخشد. قدری پیاده‌روی کنید، با همکارتان پیرامون مسائلی غیر از شغل صحبت کنید. چشمایتان را به آرامی ببندید و چند نفس عمیق بکشید.

2-      استانداردهای قابل قبولی برای خود و دیگران در نظر بگیرید: انتظار کمال مطلوب را نداشته باشید. با کارفرما در مورد وضعیت شغلی خود صحبت کنید. مسئولیت‌ها و معیارهای کاری شما، دقیقاً بازتاب آن چیزی است که انجام می‌دهید. کار گروهی به منظور ایجاد تغییرات لازم نه تنها برای سلامتی جسمی و روانی شما مفید است بلکه روی هم رفته خلاقیت سازمان را نیز بالا می‌برد

عوامل مؤثر بر سلامت روانی کارکنان

مقدمه

در بررسی ویژگیهای جسمی و روانی افراد دو عامل اساسی مشخص وراثت و محیط هستند که هر دو از لحاظ تأثیری که بر فرد می‌گذارند، حائز اهمیت فراوان هستند. انسان زندگی خود را در محیطهای مختلف می‌گذراند که محیط کاری از مهمترین محیطهایی است که فرد از بزرگسالی بخش اعظمی از وقت خود را در آنجا سپری می‌کند. بر این اساس روشن است عوامل موجود در محیط کاری عملکرد فرد را در شغل او تحت تأثیر قرار می‌دهند که این مسأله در نتیجه وساطت عوامل روانی متأثر از شرایط محیطی است.

لزوم بررسی تأثیر محیط کار بر سلامت کارکنان

این دسته از مباحث و تحقیقات از جنبه‌های مختلفی حائز اهمیت هستند. شاید روشنترین نتیجه بررسی چنین تأثیراتی افزایش بازده و عملکرد کارکنان است. تمام محیطهای کاری ، سازمان ، ادارات ، کارخانجات و مراکز تولیدی و غیره در صدد افزایش کارایی کارکنان خود هستند که ایجاد شرایط محیطی سالم اولین و اساسی‌ترین گام در این راستا می‌باشد. از سوی دیگر بهداشت و سلامت جسمی و روانی افراد در جنبه‌های دیگر زندگی فردی ، خانوادگی و اجتماعی تأثیر دارد. بطوری که در جوامع مختلف به تأمین سلامت افراد توجه شایانی می‌شود و برنامه ریزیها و هزینه‌های کلانی صرف این امر می‌شود.

عوامل محیطی مؤثر بر سلامت کارکنان

روشنایی و نور محیط کار

مشاغل مختلف در محیطهای مختلفی انجام می‌گیرند. برخی از مشاغل در محیطهای باز و برخی در محیطهای بسته انجام می‌شوند. در محیطهای بسته میزان روشنایی کافی و مناسب بسیار حائز اهمیت است. بطوری که هم نور کم و هم نور زیاد می‌توانند تأثیرات منفی روی فرد داشته باشیم. برخی از این تأثیرات جسمی است مثل تأثیر روی دستگاه بینایی و برخی دیگر تأثیرات روانی هستند. کار در محیطهای بسته کم نور و همچنین پر نور اغلب با خستگی و تحریک پذیری فرد همراه هستند. افرادی که در چنین محیطهایی کار می‌کنند بازده مناسبی ندارند و اغلب ویژگیهای منفی روانی از خود نشان می‌دهند.

عامل سر و صدایی محیط کار در سلامت کارکنان

دستگاه شنوایی انسان به دامنه محدودی از اصوات حساس است بطوری که اصوات و سر و صداهایی که در طیف بالای این دامنه قرار می‌گیرند برای فرد آزار دهنده هستند. چنین صداهایی علاوه بر ایجاد مشکلات شنوایی در فرد تغییرات جسمی و روانی دیگری نیز بوجود می‌آورند. از لحاظ جسمی فشردگی عروق خونی ، تغییرات ضربان قلب ، گشاد شدن مردمک چشم ، بالا رفتن فشار خون ، کشیدگی عضلات و ... را می‌توان مشاهده کرد. چنین شرایطی معمولا با علائم اضطراب همراه هستند. پرخاشگری ، بی‌اعتمادی و تحریک پذیری در افرادی که در محیطهای پر سر و صدا کار می‌کنند مشاهده می‌شود.

نقش درجه حرارت و رطوبت محیط کار در سلامت کارکنان

کار در محیطهایی با حرارت نامناسب ، بسیار سرد یا بسیار گرم همراه با مشکلات شناخته شده‌ای برای افراد است بطوری که مشکلات جسمی از جمله درد مفاصل ، پایین آمدن سطح مقاومت بدن ، سرماخوردگی و ... را می‌توان نام برد. ناراحتیهای مربوط به دستگاه تنفسی نیز در کارکنان چنین محیطهایی بیشتر دیده می‌شود.

نقش سایر عوامل در محیط کاری بر سلامت کارکنان

عوامل متعددی وجود دارند که در محیط کار بر سلامت افراد مؤثر هستند. از جمله رنگها ، با تأثیری که بر روحیه و شرایط روانی فرد می‌گذارند. به عنوان یک عامل محرک یا کسالت آور عمل می‌کنند. رنگ محیط کار علاوه بر تناسب آن با نوع کار باید با شرایط روانی افراد نیز سازگاری خوبی داشته باشد. تأثیر آلودگی داخلی محیط کار و بهداشت محیط کار نیز که کاملا روشن و واضح است. تراکم کار ، ساعات کار و زمان کار عوامل مهم دیگری هستند. تراکم زیاد کاری ، انجام کار در ساعات نامناسب که با خستگی و ضعف جسمی و روانی برای فرد همراه هستند، با تداوم در طول زمان سلامت جسمی و روانی فرد را تهدید خواهند کرد.

عوامل مربوط به مسائل ارتباطی از عوامل مهم دیگری هستند که بر روی فرد اعم از سلامت یا عملکرد او در محیط کار تأثیر می‌گذارند. نوع ارتباطات موجود در محیط کار ، نفوذ و اعمال قدرت مدیر ، شیوه ارتباطی و شخصیت و اهداف او نقش مهمی در بهداشت روانی فرد و میزان خشنودی او از محیط کار دارند.

استرس شغلی و راه های مقابله با آن

استرس شغلی و راه های مقابله با آن

یکی از عـارضه هـای جدید زندگی به سبک مـدرن، وجود استرس در محیط کار میباشد.

در طـول قـرن اخیر، ماهیت کار کردن تغییرات گســترده ای را تجربه کرده است و هنوز هم ایـن تحولات با سرعت وصف ناپذیری در حال  پیشـروی هستـنـد. دگـرگـونـی هـا در تـمـام عـرصــه های شـغـلـی، از مسئـولـیـت هـای  هـنـرمندان گرقته تا جراحان، کاملاً مـشـهـود  بـوده و زنـدگـی شـغـلـی هـمـه افراد را تحت الشـعـاع قـرار داده انـد. هـیـچ کـس، در هیچ سمتی، از این امر مستثنی نبوده و چه یک مدیر عامل و یا یک مدیر فروش، همه و همه ملزم به رویارویی و پذیرش تغییرات هستند. روحیات انسان به گونه ای است که با بروز تغییرات، خواه نا خواه در او استرس ایجاد می شود. استرس ناشی از فعالیت های شغلی همواره به عنوان تهدیدی برای سلامت جسمانی به شمار می رود؛ این امر همچنین سازماندهی زندگی او را بر هم ریخته و سلامت ارگان های مختلف بودن او را نیز به خطر می اندازد.

استرس شغلی چیست؟

استرش شغلی یک بیماری مزمن است که در نتیجه شرایط سخت کاری به وجود آمده و بر روی عملکرد فردی و سلامت جسمی و ذهنی فرد تاثیر می گذارد. دلیل اصلی تعداد بسیار زیادی از مشکلات روحی و روانی، به طور مستقیم از استرس های شغلی نشئت می گیرد. استرس موجود در محیط کار، در برخی موارد، حتی می تواند ناتوانایی هایی را نیز در فرد ایجاد کند. در موارد حاد، روانپزشک برای یافتن شیوه درمانی مناسب، می بایست دلیل و درجه استرس شغلی را ارزیابی نماید.

"اندی آلیس " از کالج راسکین، آکسفورد، انگستان، اخیراً در حال کار کردن بر روی پروژه ای مربوط به استرس شغلی است. او در نموداری نشان داده است که استرس، چگونه می تواند بر روی راندمان کاری کارمندان تاثیر بگذارد. وی در ادامه توضیح می دهد که در مراحل اولیه، استرس شغلی می تواند بدن را در وضعیت اضطراری قرار داده و موجب شود تا راندمان کاری فرد، افزایش پیدا کند. شخص در این زمان همواره به خود تاکید می کند که: "من باید کارهایم را بهتر انجام دهم"؛ اما اگر این شرایط نادیده گرفته شده و مورد بررسی قرار نگیرد، بدن همچنان در حالت اضطراری باقی می ماند و در نتیجه بازده کاری به طور اتوماتیک کاهش پیدا کرده و سلامت فرد به خطر می افتد.

علائم

علائم استرس شغلی در افراد مختلف، متفاوت بوده و به عوامل بیشماری از قبیل: موقعیت و شرایط کاری مختلف، مدت زمان قرار گرفتن در معرض استرس، و میزان استرس وارد شده به فرد، بستگی دارد. اما نمونه های بارز علائم استرس شغلی عبارتند از:

بی خوابی

پرتی حواس

اضطراب و تنش

غیبت از کار

افسردگی

خستگی

ناامیدی و عصبانیت در حد افراطی

مشکلات خانوادگی

بیماری های جسمی از قبیل: بیماری ها قلبی، میگرن، سردرد، سوء هاضمه، و دیسک کمر

دلایل استرس شغلی

استرس شغلی ممکن است به دلیل مشکلات پیچیده و فراوانی به وجود آیند؛ اما اگر بخواهیم برخی از نمونه های مشهود آنرا ذکر کنیم، می توانیم به موارد ذیل اشاره داشته باشیم:

نا امنی شغلی

اداره جات سازمان یافته در حال دگرگونی هستند و دلیل آن نیز چیزی جز تغییر و تحول در ساختارهای اقتصادی و گریز از فشارهای مالی نیست. این روزها فاکتورهایی نظیر: سازماندهی مجدد تشکیلات، اعمال کنترل، ادغام شرکت ها، نقل و انتقال و .... به عنوان موارد اصلی ایجاد استرس برای کارکنان در آمده اند. از سوی دیگر کارخانجات و شرکت های متفاوت نیز سعی می کنند تا حتی الامکان در این چالش باقی مانده و پیروز از میدان خارج شوند. چنین اصلاحات اساسی و بنیادینی بر روی همه مشاغل ( چه یک پزشک و چه یک کارگر ساده ) تاثیر می گذارد.

تقاضای بالا در اجرا

انتظارات غیر واقعی، به ویژه در زمان سازماندهی مجدد شرکت ها، گاهی فشار بیدلیل و مضری را بر روی کارکنان اعمال می دارد به عنوان یکی از منابع مهم و بزرگ تنش و اضطراب محسوب می شود. حجم بالای کار، ساعات طولانی کاری، و گرایش شدید به اتمام پروژه ها در مدت زمان معین، می تواند کارمندان را از نظر جسمی و روحی تحت فشار بی حد و حصری قرار دهد. سفرهای مکرر تجاری و دور بودن بیش از اندازه از خانه و خانواده نیز می تواند به عنوان یکی دیگر از عوامل ایجاد استرس به شمار آید.

تکنولوژی

گسترش تکنولوژی در سیمای بهره گیری از فن آوری هایی نظیر: کامپیوتر، پیجر، تلفن همراه، دستگاه فکس، و اینترنت، باعث افزایش سرعت و دقت شده است. از اینرو کارفرمایان انتظار دارند تا کارمندان با استفاده از امکانات فوق الذکر، خلاقیت، سودمندی، و لیاقت خود را بیش از پیش افزایش دهند. پی رو این انتظار، فشار بر روی کارکنان، به منظور انجام به موقع و بی نقص کارها را به طور طبیعی زیاد می شود. کارگرانی که با ماشین های سنگین کار می کنند، به منظور برخورداری از هوشیاری دائمی، می بایست استرس بی حد و اندازه ای را تحمل کنند. از سوی دیگر مسئله همسو شدن با پیشرفت های تکنولوژیکی مطرح می شود و کارکنان مجبور هستند کابرد نرم افزارهای متعدد را در مدت زمان بسیار کوتاهی فراگیرند، که این مطلب خود یکی از عوامل موثر برای ایجاد استرس در افراد به شمار می رود.

فرهنگ محیط کار

پیدایش سازگاری با محیط کار، می تواند از ابعاد مختلف، امری استرس زا محسوب شود و فرقی نمی کند که به تازگی وارد فضای جدید کاری شده باشید و یا اینکه برای سالیان دراز در آن بخش مشغول به خدمت باشید. فرد برای اینکه بتواند خود را با گزینه های مختلف فرهنگ محیط کار از قبیل: الگوهای ارتباطی میان افراد مختلف، رعایت سلسله مراتب، رعایت فرم و پوشش مخصوص (در صورت نیاز) و مهم تر از همه الگوهای رفتاری و کاری کارفرما و همقطارهایش وفق دهد، ملزم به رعایت یکسری خط مشی های از پیش تعیین شده می باشد. در نتیجه فرد خواه نا خواه به سمت مشکلات عدیده ای با همکاران و یا حتی با مقامات بالاتر سوق داده می شود.  در بسیاری از موارد سیاست های شغلی و یا  شایعات بی پایه و اساس در محیط کار، از مهمترین منابع تولید استرس می باشند.

مشکلات شخصی یا خانوادگی

کارمندانی که دچار مشکلات خانوادگی و یا شخصی دیگر هستند، معمولاً تنش های شخصی خود را با مسائل کاری مخلوط کرده و آنها را با خود به محیط کارشان می آورند. زمانی که فرد در حالت افسردگی و خستگی مفرط باشد، توجه او متمرکز نشده و انگیزه هایش تا حد بسیار زیادی کاهش پیدا می کنند و همین امر سبب می شود تا از عهده مسئولیت های شغلی خود به خوبی بر نیاید.

خانم ها و استرس شغلی

خانم ها علاوه بر استرس های شغلی رایج ، ممکن است در محیط کار مورد آزار و اذیت فیزیکی نیز قرار بگیرند. از مدت ها قبل، آزار و اذیت و سوء استفاده های جنسی از خانم ها در محیط های کاری، به عنوان یکی از موارد تنش زای مهم برای این قشر به شمار می رفته است. خانم ها ممکن است استرس بسیار زیادی را به دلیل مثلاً "آزار محیط های خشن کاری" تجربه کنند که از نظر قانونی در قالب "رفتار های زننده و مرعوب در محیط کار" تشریح می شود، و می تواند در پرتو رفتارهای ناخوشایند زبانی یا فیزیکی نمود پیدا کند؛ همانطور که پیش تر نیز اشاره شد، این امر به عنوان یکی از منابع استرس زای دائمی برای خانم ها به شمار می آید. همچنین تبعیضات بی رویه در محیط های کاری،  فشارهای خانوادگی، و نیازهای اجتماعی نیر به این منبع استرس، افزوده می شوند.

راه بقا

همچنانکه تغییر و تحول در روند زندگی جاودانه شده است، استرس نیز یکی از اجزاء لاینفک زندگی امروزی به حساب می آید. از آنجایی که هیچ کدام از ما به هیچ وجه قصد ندارد زیر آن له شده و از بین برود، بنابراین باید از همین ابتدا آخر خط را برای خود مشخص کنیم و جوانب مختلف امر را بپذیریم. این مطلوب، قابل دسترسی نخواهد بود، مگر در صورت پذیرش وجود استرس.

در این قسمت نکات برای کنترل و باقی ماندن در برابر استرس در دراز مدت را برایتان تشریح می کنیم.

حتی اگر در موقیعت فعلی خود احساس امنیت می کنید، باید به خاطر داشته باشید که تغییراتی که در طی زمان به وقوع می پیوندند، موقعیت و جایگاه شما را مستحکم تر و ایمن تر می کنند. در باب فضای تجاری امروزه، شما باید دائماً آماده پذیرایی از تغییرات باشید و از استرس دوری کنید تا بتوانید در دنیای رقابت های تنگاتنگ جان سالم به در ببرید.

برای وجود خود وقت بگذارید و اگر زمان ندارید، سعی کنید آنرا به وجود آورید، تا نیروی تازه بدست آورده و انگیزه های تازه پیدا کنید. وقت مطلوبی را با خانوده تان صرف کنید. این امر می تواند به منزله یک نوع حمایت محکم عاطفی و اخلاقی برای شما به شمار رود.

زمانی که احساس می کنید تحت استرس شدیدی قرار دارید، سعی کنید به هیچ وجه به مشروبات الکلی، سیگار و سایر موارد مخرب، روی نیاورید.

تلاش کنید تا روش های مثبتی برای مقابله با استرس های روزمره زندگی به کار بندید. ذهن خود را از قید و بند منفی بافی رها کنید و از افکاری مانند ترس و وحشت، خشونت، و کینه ورزی که خود به خود موجب خلق استرس بیشتری می شوند، به شدت دوری ورزید. سعی کنید تا جایی که امکان دارد به آرامش هالیستیک (کل نگرانه) رجوع کرده و سایر روش های رشد شخصی مثل مدیتیشن، تنفس عمیق و ورزش کردن را نیز از نظر دور نگه ندارید، تا بدین سان قادر شوید شیوه زندگی خود را دو مرتبه از نو تعمیر کنید.

در صورت بروز استرس مزمن، با پزشک متخصص مشورت کنید.

با جشن گرفتن موفقیت های خود و همقطارانتان، میزان استرس موجود را کاهش دهید.

قبول وجود استرس خود به معنای ایجاد یک تغییر بزرگ در شیوه سنتی زندگی است. سعی کنید معیارهای ارتباطی خود را گسترش دهید، کارایی و شایستگی خود را افزایش داده، و از تجربیانت دیگران نیز بهره بگیرید.

بیش از اندازه، از خود مغرور نشوید. برای رویارویی با هر تغییری خود را از نظر فیزیکی، روحی، و اقتصادی آماده کنید.

اما زمانیکه در محیط کار تحت فشار قرار گرفتید، برخی تمرین های ساده می توانند راهگشای مشکلات شما باشند:

به راحتی و به طور عمودی (بطوریکه کمر کاملا صاف باشد) بر روی صندلی خود تکیه دهید، و بر روی نفس کشیدن خود متمرکز شوید.  این کار کمک بزرگی به آرام کردن اعصاب و ماهیچه های داخلی بدن می کند.

ریلکس بنشینید و شمارش معکوس را آغاز کنید (20- 19-18-17-16-15....)

سعی کنید از تصویر سازی های ذهنی خوشایند بهره بگیرید.

از پا در آمدن

تحت تاثیر استرس شدید، فرد توانایی خود در تصمیم گیری های قطعی را از دست میدهد و نمی تواند اولویت های خود را در زندگی ارزش یابی کند و در نتیجه گرایش شدیدی به سمت پرتی های حواس پیدا می کند. این امر یکی از موارد کلاسیک به زانو در آمدن محسوب می شود. زمانی که فرد به زانو در می آید، اغلب نوعی حس بیملاحظگی و بی اعتنایی و رفتارهای خطرناک در او بروز می کند. این حس در تمام انسان ها، از افراد معروف و مشهور گرفته تا افراد عادی، به روشنی قابل مشاهده است.

سندروم مسئولیت پذیری مزمن یکی از عارضه های جانبی مشکل به زانو در آمدن است. مردم در این حالت از نظر ذهنی و فیزیکی از زندگی و فشار کاری خود به تنگ می آیند و دیگر برای یک لحظه هم حاضر نیستند که آنرا تحمل کنند. علائم این معذل معمولا با گفته هایی از این دست همراه است:  "خیلی کار روی سرم ریخته و هیچ کس دیگر جز خودم نمی تواند آنها را به درستی انجام دهد." به طور بارز این امر در کارهای طاقت فرسا به وجود می آید و افراد سختکوشی که از نظر عاطفی روانشناسی و یا فیزیکی خسته می شوند به ناچار چنین مشکلی را متحمل میشوند. شما در ریسک به زانو در آمدن قرار دارید، اگر:

نتوانید در برابر تعهدات و مسئولیت های جدید جواب "نه" بدهید.

برای مدت زمان تقریبا طولانی تحت فشار شدید کاری قرار گرفته باشید.

استانداردهای دست نیافتنی شما برای تکمیل کارها، از استخدام نماینده و همکار به منظور انجام امور پیش پا افتاده جلوگیری کنند.

برای مدت زمان کم و بیش طولانی، برای رسیدن به اهداف تقریبا دست نیافتنی تلاش کنید.

از نظر عاطفی بیش از اندازه خود را محتاج به نتیجه کاری که در حال انجام آن هستید کنید. اغلب در این حالت خستگی خود را در غالب کاهش انگیزه، تقلیل میزان و کیفیت اجرایی، و عدم احساس رضایت از کار بروز می دهد.

آیا شما در معرض خطر از پای درآمدن قرار دارید؟

اگر به هر نحوی احساس می کنید که در معرض خطر "از پای در آمدن"  قرار دارید، راهکارهای اصولی زیر به شما کمک می کنند تا بهتر بتوانید خود را با شرایط موجود وفق داده و به شرایط مطلوب نزدیک شوید:

اهداف خود را از نو ارزیابی کرده و آنها را مجدداً اولویت بندی کنید.

خواسته های خودتان را سازماندهی کرده و ببینید کدامیک از آنها برای رساندن شما به اهدافتان از اهمیت بیشتری برخوردار می باشند.

توانایی های خود برای آسانتر کردن هر چه بیشتر مسیر (در راه رسیدن به خواست هایتان) را معین کنید.

اگر کسی نیازمند انرژی عاطفی زیادی باشد، کمتر به خواست هایش نزدیکتر می شود و کمتر اظهار دلسوزی از خود نشان می دهد. از دیگران نیز حمایت کنید. انسان بودن و نیازهای انسانی تان را هر چند وقت یکبار به خودتان یادآوری کنید: به خاطر داشته باشید که حتما به زمانی برای تفریح و آرامش هم نیاز دارید.

تکنیک های مبارزه با استرس را آموزش ببینید.

عوامل استرس زا در زندگی، در محیط کار و در خانواده را رد یابی کنید. در این راه می توانید از حمایت دوستان، اعضای خانواده و مشاور برخوردار شوید و استرس را کاهش دهید.

مطمئن شوید که شیوه زندگی سالمی را دنبال می کنید. یک زندگی سالم به طور قطع می بایست فاکتورهای زیر را در خود جای دهد:

به اندازه کافی بخوابید و آنقدر استراحت کنید تا سطح انرژی بدن را در حد مطلوب نگه دارید.

مطمئن باشید که از غذاهای سالم استفاده می کنید و رژیم غذایی متعادلی را دنبال می نمایید. رژیم غذایی نا سالم باعث می شود تا شما بیمار شده و احساس خوبی نداشته باشید.

سعی کنید به نیازهای روحی خود که شاید در زیر نیازهای مادیتان مدفون شده باشند، جانی تازه ببخشید.

فعالیت های مختلف نظیر تفریحات آرام بخش را تجربه کنید. با اتکا به این روش می توانید کاری کنید تا جسم و ذهنتان از مشکلات برای مدت زمانی هر چقدر کوتاه دور گردد.

آیا شما از پا در آمده اید؟

اگر در یک زمان معین انگیزه های خود را بیش از اندازه در مورد کاری که انجام می دهید از دست داده اید، آنوقت یک وقفه موقتی به خودتان بدهید و برای مدتی دست از تلاش بر دارید.

بطور متناوب سعی کنید در داخل سازمانی که هستید منطقه فعالیت خود را تغییر دهید. اگر دوباره مجدداً به همان جایگاه اولیه باز گردید، به این نتیجه میرسید که باز هم می خواهید از کار قبلی لذت ببرید و این بار فقط تعهداتی را انجام می دهید که به آنها علاقه دارید. شاید روزی به این نتیجه برسید که اصلاً هیچ کجای کاری را که انجام می دهید دوست ندارید؛ در زمان بروز یک چنین تصوری می بایست بدون هیچ گونه شک و تردیدی آنا از تمام امور دست بکشید.

برای تغییر شرایط فعلی می توانید از نزدیکان و عزیزان خود طلب مشورت و حمایت کنید.

در کلاس مدیتیشن و یوگا ثبت نام کنید (تا از فواید تمرین های روحی گروهی نیز بهرمند شوید) یا به باشگاه ورزشی  و ایروبیک و یا سایر کلوپ های ورزشی دیگر بروید تا بدان طریق، مسیر تمرکز خود را تغییر داده و از نو اولویت های خود را طبقه بندی کنید.

اگر در مراحل آخر خستگی قرار دارید و بیش از پیش از پای در آمده اید، و احساس بی انگیزگی شما بسیار زیاد شده است و هیچ علاقه ای به شغل و کار خود ندارید، از یک متخصص خوب و یا یک روانشناس کمک بگیرید.

اصول طراحی استخرها

اصول طراحی استخرها

پیشرفتهایی که در چند سال اخیر حاصل شده اند شیوه ها و مفاهیم طراحی استخرها را تغییر داده و ویژگی های جدیدی به آنها اضافه کرده اند. طرح های جدید با توجه به توصیه های مشاوران استخرسازی درباره چیدمان، استقرار و شکل استخر تهیه می شوند. مهندسان تاسیسات نیز باید مطابقت داشتن کلیه تجهیزات استخر را با مقتضیات جریان و فیلتراسیون آن مورد بررسی و تایید قرار دهند. البته ملاحظات دیگری چون ولتاژهای الکتریکی، نوع موتورها، نوع فیلترها و شیمی آب نیز وجود دارند.

سازندگان استخرها باید بخوبی با تجهیزات مورد استفاده در استخرها، رنگها و پرداختهای سطوح، شیمی آب، پمپاژ مکانیکی، فیلتراسیون، سیستمهای گرمایش و الکتریکی آشنایی داشته باشند. لازم است که بدانیم برای طراحی یک استخر باید تصمیمات مهمی اتخاذ شوند، تصمیماتی مانند تعیین مواد ساختاری استخر، استفاده از کاشی یا سیمان برای سطح نهایی، روشنایی استخر و تجهیزات جانبی استخر. انتخاب سیستمهای مکانیکی و الکتریکی که باید در موتورخانه استخر نصب شوند و طراحی سیستم لوله کشی وابسته شاید از کلیه این تصمیمها مهم تر باشد. تجهیزات مکانیکی و الکتریکی یک استخر قلب تپنده آن بوده و مسلما عوض کردن یک فیلتر یا پمپ یا شبکه لوله کشی پس از پایان کار ساخت استخر عملی و اقتصادی نخواهد بود. صاحبان استخر می توانند نمای ظاهری یا کاشی کاری استخر را با هزینه کم و بدون خسارت زیاد تغییر دهند. ولی عوض کردن پمپها، فیلترها و یا لوله کشی دشوار و حتی غیر ممکن خواهد بود چون این سیستمها در زیر استخر نصب می شوند. نوع سیستم و تجهیزات بکار رفته بر هزینه های عملکرد تاثیر گذارند، البته صاحبان استخرها معمولا تا قبل از دریافت اولین قبوض برق یا آب به این نکته توجه نمی کنند.

انواع استخرها
استخرهای شنای عمومی در چند نوع مختلف وجود دارند :
استخر کانالی عادی برای تمرینات ورزشی
فواره ای و آبشاری
استخرهای مسابقه
استخرهای کوچک برای بازی کودکان با اسباب بازی ها و آبفشان ها
استخرهای درمانی
استخرهای با آب موج دار
استخرهای کم عمق برای کودکان
آبشارها
گردابها
استخرهای با عمق صفر در ورودی 
استخرهای خاص

نوع استفاده از استخر
اگر استخری برای برآوردن شرایط چندگانه طراحی شود، پمپ ها و فیلترهای آن نیز باید به همان ترتیب قادر به تامین شرایط مختلف کاری باشند. دبیرستانها و دانشگاهها عموما دارای استخرهایی چند گانه (کانالی، کم عمق، ...) برای مصارف مختلف هستند و ویژگی هایی نیز به آنها می افزایند تا برای کاربردهای دیگری چون باشگاه ورزشی در ساعات غیر اداری قابل استفاده باشند. استخرهایی که برای شیرجه در نظر گرفته می شوند و یا استخرهایی که برای غواصی و فیلم برداری در زیر آب طراحی می شوند، جملگی باید شرایط دمایی و وضوح خاصی را برآورده سازند. استفاده ترکیبی از استخرهای کم عمق، کانالی و استخرهای مسابقه موجب می شود تا مشکلاتی برای فیلتراسیون و تامین دما به منظور برآورده ساختن شرایط وضوح مناسب ایجاد شود. استخرهای کم عمق معمولا باید گرم تر از استخرهای عادی باشند چون کودکان از آنها استفاده می کنند و به همین دلیل نرخ تغییر آب آنها نیز بالاتر در نظر گرفته می شود. اگر در مجموعه ای کلیه این مفتضیات لازم باشد می توان استخر ها را جدا از هم ساخت و یا باصرف هزینه های اضافی، سیستمهایی با نرخ جریان و قدرت فیلتراسیون بالاتر تهیه و نصب نمود. یکی دیگر از پارامترهای بسیار مهم در استخرها، دمای آب است. در یک استخر نمی توان به سادگی و با تنظیم یک ترموستات، دمای تمام آب موجود در آن را مثلا به اندازه 10 یا 15 درجه افزایش داد. تغییر دادن دمای آب یک استخر به اندازه یک یا دو درجه شاید در برخی موارد تا یک روز کامل نیز طول بکشد.

اکثر سیستمهای شهری در نقاط مختلف جهان، کدها و مقررات ویژه ای برای پوشش دادن استخرهای عمومی دارند. استخرهای شنای خصوصی معمولا با کدهای لوله کشی خاصی کنترل می شوند که هدف آنها جلوگیری از بروز اختلاط آبها می باشد. استخرهای عمومی باید حتما با مقررات بهداشتی محلی و منطقه ای همخوانی داشته باشند و نیز استانداردهای بین المللی NSF و مقررات محلی درباره جلوگیری از جریان معکوس را رعایت نمایند. تجهیزات معمولی که در استخرهای شنای عمومی بکار برده می شند عبارتند از : سرلوله توری دار، لوله کشی ها، مخزن ریزش، پمپها، فیلترها، شیرها، تغذیه کننده های شیمیایی و جتهای تخلیه در استخر.

پمپ های استخر باید از مدلهایی انتخاب شوند که در برابر موادی چون کلر، اسیدها و اکسیژن که معمولا در آب استخرها وجود دارند، مقاومت نمایند. محور و پره های این پمپ ها غالبا از جنس فولاد ضدزنگ یا برنج ساخته می شوند تا در برابر طبیعت خشن آب استخر مقاومت داشته باشند.

تخلیه اصلی
زمانی که تخلیه اصلی به مکش پمپ متصل می گردد باید حداقل دو یا چند لوله تخلیه برای جلوگیری از مکش بیش از حد پمپ درنظر گرفته شوند، چون اگر مسئله مکش پمپ حل نگردد شاید موجب غرق شدن شناگران نیز بشود. تخلیه استخرها دارای دریچه هایی هستند که سطح آنها حداقل چهار برابر اندازه لوله خروجی است.

انتخاب اندازه گرمکن آب استخر
گرمکن های آب استخر معولا در شاخه ای فرعی از خط اصلی آب تغذیه در چرخش استخر نصب شده و حباب ترموستات آنها بر خط لوله برگشت آب استخر قرار داده می شود. گرمکنهای آب استخر باید بر اساس سیستمهای باز طراحی شده و قادر به کار کرد در شرایط چگالشی و کیفیت شیمیایی بد آب باشند. گرمکنهای با لوله مسی فین دار به دلیل مقاومت در برابر خوردگی و چگالش، انتخابهای مناسبی هستند. نصب رگولاتورهای جریان برای هریک از گرمکنها ضروری است تا نرخ جریان را کنترل کرده و از فرسودگی گرمکن در برابر سرعتهای بالای جریان آب جلوگیری نمایند. محاسبه ظرفیت مناسب برای آبگرمکن باید بر اساس تغییر حجم استخر و اتلاف حرارتی موجود از سطح آب آن صورت گیرد. گرمکن استخر باید برای پوشش دادن تلفات حرارتی استخر به سطح و زمین و تامین حرارت مورد نیاز برای گرم کردن آب استخر در دوره زمانی خاص انتخاب شود. گرمکنهای استخر معمولا برای رساندن دمای آب استخر به حد مطلوب شرایط آغاز بکار (Start Up) نیاز به یک یا دو روز زمان دارند. این مسئله باید کاملا برای صاحبان استخرها توضیح داده شود. اگر مدت زمان گرم شدن آب کوتاه باشد پس ناگزیر باید از گرمکن های بزرگ تر و حتی از انواعی با مشعلهای چند مرحله ای استفاده شود.

پمپ ها 
پمپها بر اساس نوع استخر و نرخ تغییر آب (Turnover Rate) در آنها انتخاب می شوند. نرخ تغییر در اینجا به زمان مورد نیاز پمپ برای تامین حجم آبی برابر با آب موجود در استخرها از طریق سیستم فیلتراسیون اطلاق می گردد. نرخهای توصیه شده تغییر بر اساس نوع استخر متفاوت می باشند. برای محاسبه حجم استخر بهتر است ابتدا شکل فیزیکی آن را مورد بررسی قرار داده و به بخشهای کوچک تقسیم بندی نماییم تا محاسبه حجم ساده تر شود. پس از تعیین حجم استخر باید نرخ تغییر را برای نوع استخر بدست آوریم. ادارات بهداشت در برخی از مناطق، نرخهای تغییر حداقلی را برای مدارس عمومی اعلام می کنند. معهذا چند نرخ تغییر معمول در جدول زیر آورده شده اند :

نرخهای تغییر معمول استخرها
استخر مسابقه 6 ساعت
استخر شیرجه روی 8 ساعت
استخرهای کم عمق برای کودکان 2 ساعت
استخرهای ویژه 2 تا 6 ساعت

چال جریان شستشوی معکوس
نرخ جریان شستشوی معکوس در اکثر موارد از ظرفیت لوله های تخلیه موجود فراتر می رود. در این صورت با تعبیه یک چال مخصوص می توان حجم جریان شستشوی معکوس را دریافت کرده و سپس با نرخ کمتری به تخلیه ها تحویل داد.

نرخ جریان پمپها و سیستم فیلتراسیون بر اساس ارقام نرخ تغییر به دست می آیند. بدین ترتیب که حجم محاسبه شده استخر را بر تعداد ساعات مورد نیاز برای تغییر آب آن تقسیم کرده و عدد حاصله را بر تعداد دقایق موجود در یک ساعت تقسیم می نماییم.
مثال : فرض کنید که استخری داریم که حجم آب موجود در آن دویست هزار گالن بوده و باید هر شش ساعت یک بار آب آن را عوض نمود. از تقسیم عدد دویست هزار بر شش به رقم 33333 گالن بر شصت به عدد 555 گالن در دقیقه (gpm) خواهیم رسید. بنابراین پمپها و فیلترهایی که برای این استخر انتخاب می شوند باید حداقل قادر به تامین رقم فوق یا با گرد کردن آن gpm 600 باشند.
اما از سوی دیگر اگر قرار بود آب استخر ظرف مدت دو ساعت عوض شود، نرخ جریان مورد نیاز به gpm 1666 افزایش می یافت و تامین چنین نرخ جریانی موجب افزایش هزینه های پمپاژ می شد. بنابراین بهتر است که استخرهای مختلف یک مجموعه را بر اساس حداقل نرخ تغییر توصیه شده توسط ادارات و مقامات بهداشتی جداسازی کنیم.

فیلترها
معمولا سه نوع فیلتر در استخرهای عمومی بکار برده می شوند. فیلترهای شنی نرخ بالا یا (HRS : High Rate Sand) فیلترهای دیاتومی زمینی یا (DE : Diatomaceous Earth) و فیلترهای کارتریجی.
فیلترهای شنی : فیلترهای شنی نرخ بالا معمولا به ازای هر فوت مربع سطح فیلتر ظرفیتی بین 12 تا 20 گالن/دقیقه دارند و قادرند ذراتی تا حد 10 میکرون را جدا کنند. فیلترهای شنی از لحاظ هزینه های عملکردی مشابه فیلترهای DE بوده و در استخرهایی که کیفیت وضوح آب خیلی مطرح نباشد، بهترین گزینه خواهند بود. فیلترهای شنی موجب کدر شدن تقریبی آب استخر می شوند لذا در استخرهایی که دارای مناطق خاص برای مشاهده زیر آب هستند مناسب نخواهند بود.
فیلترهای DE : فیلترهای DE ظرفیتی معادل 5/1 تا 2 گالن بر دقیقه به ازای هر فوت مربع سطح فیلتر دارند و قادرند ذراتی تا اندازه یک میکرون را جداسازی نمایند. فیلترهای DE در استخرهای مسابقه و یا استخرهایی که وضوح بالای آب در آنها اهمیت دارد نصب می شوند.
(دیاتومی زمینی : سنگهای رسوبی روشن و متخلخلی که به آسانی به پودر تبدیل شده و از پوسته بیرونی صدفهای دیواره سیلیکایی سلولها، دیاتومها یا جلبکهای خاصی تشکیل شده اند. این ماده در کاربردهای فیلتراسیون صنعتی، پرکننده یا طولانی کننده عمر در کاغذ، رنگ، آجر، کاشی، سرامیک، کفپوشهای لینولئومی، لاستیک، صابون، مواد شوینده و سایر محصولات، عایق برای دیگها و کوره ها و سایر تجهیزات دما بالا، عایق صدا و حامل مواد علف کش یا قارچ کش مورد استفاده قرار می گیرد. قدیمی ترین و معروفترین کاربرد این ماده بعنوان المان سایشی بسیار ضعیف برای خمیر دندان یا پولیشهای فلزات می باشد. منابع عظیمی از این ماده در ایالتهای کالیفرنیا، نوادا، واشنگتن و اورگون کشور امریکا و کشورهای دانمارک، فرانسه، روسیه و الجزایر یافت شده ست.)

فیلترهای کارتریجی : ظرفیت فیلترهای کارتریجی معمولا حدود 75/0 گالن بر دقیقه برای هر فوت مربع از سطح فیلتر می باشد. این فیلترها برای جداسازی ذراتی به اندازه یک میکرون و کوچک تر طراحی می شوند و معمولا در استخرهای گردابی نصب می شوند، چون سطح این فیلترها بزرگ است و قیمت تمام شده و هزینه های عملکرد آنها برای استخرهای بزرگ توجیه ناپذیر است.

شیمی آب استخرها
آب استخرها حاوی مقدار زیادی باکتریهای طبیعی است. این باکتریها از جریان هوا و یا بدن شناگران وارد آب می شوند. بنابراین مواد شیمیایی مختلفی برای ضدعفونی کردن آب استخرها و نیز تسهیل در اموری چون فیلتراسیون، کنترل رشد جلبکها، تمیزی آب و کنترل PH به آنها اضافه می گردد.
مواد شیمیایی معمول در استخرها عبارتند از گاز کلر، هیپوکلریت سدیم، هیپوکلریت کلسیم برای ضد عفونی کردن. مواد مرکبی چون سیانوراتها برای کنترل PH به آب استخر اضافه می شوند. سولفات آلومینیوم نیز گاهی اوقات برای بالا بردن راندمان سیستم فیلتراسیون بکار برده می شود. مواد ضد جلبک برای کنترل رشد جلبکها و اسیدهای سولفوریک و موریاتیک برای کنترل مقدار PH مورد استفاده قرار می گیرند. بسیاری از مواد شیمیایی دیگر که برای کنترل کیفیت آب استخرها بکار برده می شوند در اینجا معرفی نشده اند

ساختار استانداری ها

v       استاندار:

v       اداره امور هر استان به عهده یک نفر مامور عالیرتبه کشوری بنام استاندار واگذار می شود که در حدود مقررات و قوانین جاری مملکت بر فرمانداران، بخشداران و مسئولان ارگانها و نهادهای حوزه ماموریت خود باستثنای مقامات قضایی نظارت عالیه دارد.

v       استانداران در قلمرو ماموریت خود نمایندگان عالی دولت محسوب می شوند و مسئولان اجرای سیاست عمومی دولت در حوزه ماموریت خود هستند و در کلیه امور اجرایی استان نظارت تام و عالیه دارد.

v       استانداران همانند سایر ماموران در استان تابع مقررات و نظام اداری هستند.

v       استاندار طبق قانون استخدام کشوری خارج از کادر است و بالاتر از معاون وزیر کشور است و عملا یک مامور عالی وزارت منصوب می گردد.

v       شرایط انتصاب و عزل استاندار:

v       استاندار از طرف وزیر کشور به هیأت دولت پیشنهاد می‌شود و پس از تأیید انتصاب او در هیأت دولت، حکم استانداری با امضاء رئیس‌جمهور و وزیر کشور صادر می‌شود.

v         استانداری مقام سیاسی است و به همین خاطر قانون‌گذار اجازه داده است که وزارت کشور بتواند در صورت لزوم اشخاصی را که دارای خدمت رسمی و سابقه خدمت دولتی هم نیستند، به مقام استانداری منصوب کند. (لایحه اصلاح تبصرۀ ماده 6و7 قانون تقسیمات کشوری و وظایف استانداران)

v        چون استانداران مقام سیاسی هستند، دولت می‌تواند هر موقع که سیاستش ایجاب کند آن‌ها را از کار برکنار کند و این امر تابع اصول و تشریفات استخدام کشوری نیست.

¨        

v        

v       وظایف و اختیارات استاندار:

v         در استان‌ها و شهرستان‌ها مشاغل سیاسی قوۀ مجریه به عهدۀ استانداران و فرمانداران است و اولین وظیفۀ هر استاندار، سرپرستی و نظارت بر فرمانداران حوزۀ مأموریت خود هست.

v       وظایف و اختیارات استاندار بر سه قسم است:

v         1) سیاسی

v         2) اداری

v         3) امنیتی

مسئولیت‌های سیاسی استاندار:

  1) نمایندگی سیاست عمومی دولت در استان: استاندار بر کلیه امور اداری و اجرایی استان به جز دادگستری، ارتش، سپاه و دانشگاه، نظارت تام و عالیه دارد. (ماده 1 لایحه قانونی اختیارات استانداران) و منظور از سیاست عمومی، اهدافی است که دولت آنرا پایه کار و تلاش خود قرار داده است مانند محرومیت زدایی و سیاست اشتغال زایی

  2) مراقبت و نظارت بر رفتار و اعمال مدیران دولتی.

طبق ماده 5 قانون اختیارات استانداران،‌ مراقبت در رفتار و اعمال کلیه مأموران دولتی در هر استان، هم‌چنین رسیدگی به شکایاتی که از مأمورین دولتی می‌شود، از وظایف استاندار می‌باشد. اگر شکایت جنبۀ حقوقی یا کیفری داشت، استاندار وظیفه دارد آن را به مراجع قضایی ارجاع نماید؛

  3) برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی و شوراهای محلی در حدود مقررات

  4) هماهنگ ساختن اقدامات سازمان‌ها و ادارات دولتی و نهادهای انقلابی استان

  5) مراقبت و نظارت مخصوص نسبت به ورود و اقامت اتباع بیگانه در حوزه استان.

¨        

ب) مسئولیت‌های اداری استاندار:

  1) تقدیم گزارش بر مرکز: استاندار مکلف است دولت را مرتباً از گزارش کارها و اوضاع اقتصادی و اجتماعی و امنیت، و آمار مربوط به قلمرو مأموریت خود آگاه سازد؛

  2) مراقبت در حفظ نظم عمومی و ایجاد رفاه مردم و مراقبت در اجرای طرح‌های عمرانی و اصلاحی دولت؛

  3) سرکشی مرتب به محل مأموریت خود، که از طریق نظارت مستقیم بر امور مربوط به استان و طرز کار مأموران، مدیریت می‌کند؛

  4) نظارت بر مصرف اعتبارات و بودجه استان.

¨        

ج) مسئولیت‌های امنیتی استاندار:

  طبق ماده 15 قانون راجع به تعیین وظایف و تشکیلات شورای امنیت کشور، استاندار مسئول امنیت در استان است. استاندار مؤظف است که  شورای تأمین را هر 15 روز یک‌بار تشکیل دهد. این شورا یکی از شوراهای فرعی شورای امنیت کشور است. شورای تأمین استان  دارای وظایفی است که عبارتند از:

  1) جمع‌بندی و بررسی اخبار گزارش‌های مربوط به امور امنیتی سیاسی و اجتماعی استان؛

  2) گزارش وضعیت امنیتی، سیاسی، اجتماعی استان به شورای امنیت کشور؛

  3) ایجاد هماهنگی با شورای امنیت کشور؛

  4) تعیین حدود وظایف و اختیارات هر یک از ارگان‌ها و نهادها در زمینۀ امنیت استان؛

  5) برقراری ارتباط مستقیم با شورای تأمین شهرستان‌ها و بخش‌های تابع.

  استاندار به عنوان نماینده حکومت مرکزی، رئیس شورای تامین استان می‌باشد

‌دیگر وظایف واختیارات استاندار

- استانداران در حوزه مأموریت خود نماینده عالی دولت و مسئول اجرای سیاست
عمومی دولت می‌باشند و بر کلیه ادارات دولتی حوزه‌مأموریت خود سوای محاکم قضایی
ریاست عالیه و حق نظارت در امور را خواهند داشت.

- کلیه وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و بنگاههای وابسته به دولت مکلفند در
موقع تهیه برنامه‌های اجرایی مخصوص برای هر استان نظر‌استاندار محل را مورد توجه
قرار دهند و برنامه‌های مصوب را به اطلاع استاندار محل برسانند.

 - استانداران در اجرای برنامه‌های عمرانی و عمومی حوزه مأموریت خود نظارت
و مراقبت کامل خواهند داشت و چنانچه نقصی ضمن‌عمل مشاهده نمایند مراتب را مستقیماً
به مأمورین اجرا و در صورت لزوم به وزارتخانه یا مؤسسه مربوطه تذکر خواهند داد.

- کلیه ادارات دولتی و نمایندگان اعزامی از طرف وزارتخانه‌ها نسبت به
مسائلی که تماس با سیاست عمومی دارد و یا از لحاظ سیاست‌محلی حائز اهمیت باشد با
اطلاع و راهنمایی استاندار محل وظایف خود را باید انجام نمایند استانداران هر موقع
تغییر رئیس یا یکی از اعضاء ادارات و‌مؤسسات دولتی حوزه مأموریت خود غیر از قضات

دادگستری و مأمورین ارتش و استادان و دانشیاران دانشکده‌ها را لازم بدانند مراتب
را با ذکر دلایل‌موجه به اطلاع وزیر مربوطه خواهند رسانید وزراء مکلفند به پیشنهاد
استاندار در این گونه موارد منتهی در ظرف ده روز ترتیب اثر داده نسبت به
تعیین‌جانشین مأمور مربوطه اقدام نمایند

v       .
 - مراقبت در رفتار و اعمال کلیه مأموران دولتی در هر استان از وظایف
استاندار است و در هر مورد شکایتی از مأموران برسد استاندار باید‌نسبت به آن
رسیدگی و اقدام لازم را بنماید.

v       - استانداران مکلفند در پیشرفت کارهای ادارات و مؤسسات دولتی و عمومی
مساعدتهای لازم بکنند و هر یک از شهرستانهای حوزه‌مأموریت خود را لااقل سالی دو
بار بازدید و سرکشی نمایند و جریان امور و طرز کار مأمورین و وضع عمومی اهالی را
از نزدیک رسیدگی کنند و نسبت‌به رفع نواقص کارها اقدامات لازم به عمل آورند.

v      

 - در کارهای مربوط به تأمین ارزاق عمومی و رفع حوائج ضروری اهالی و حفظ
انتظامات محل در موقع حوادث و سوانح طبیعی و غیر‌منتظر که اقدامات سریع مأمورین
دولت را ایجاب می‌کند کلیه مأمورین بدون استثناء مکلف هستند نظر استاندار را جلب
نمایند و دستور کتبی استاندار‌را برای جلوگیری از پیشامدهای نامطلوب سریعاً به موقع
اجرا بگذارند.

v       - استانداران در امور ذیل مسئولیت مخصوص دارند:

v      
1 -  مراقبت در حفظ نظم عمومی و آرامش حوزه مأموریت.

v      
2 -  مراقبت در تأمین ارزاق و احتیاجات عمومی.

v      
3 -  تشویق افراد به تشکیل شرکتها و مؤسسات به وسیله مردم برای ایجاد کارها

v       عام‌المنفعه و مراقبت در امور بهداشتی و بهبود وضع اجتماع.

v      
4 -   ارتباط رسمی و اداری با نمایندگان کنسولی خارجی.

v      
5 -   مراقبت مخصوص در اجرای برنامه‌های عمرانی شهرداریها و قانون تعلیمات اجباری و
پیشرفت امور عمرانی دهات.

v      
6 -   توجه خاص نسبت به آمد و شد و اقامت اتباع بیگانه در حوزه مأموریت خود و نظارت
در اجرای مقررات قانونی درباره اتباع بیگانه

v       وظایف و اختیارات استانداران در قلمرو مأموریت خویش بشرح زیر می باشد:

v       : استاندار مسئول برقراری و حفظ نظم و امنیت استان است. وظایف امنیتی استاندارن را شورای امنیت کشور تعیین می نماید.

v       هدایت و تشکیل مرتب جلسات شورای تأمین استان و نظارت برحسن اجرای مصوبات آن.

v       : کلیه ارگانهای عضو شورای تأمین و سایر دستگاههای اجرایی استان موظفند مصوبات شورای تأمین و دستورات امنیتی استاندار را اجرا نمایند و رویدادهای امنیتی و سیاسی را به استاندار گزارش نمایند. با متخلفین برابر مقررات رفتار خواهد شد.

v        

v       : هدایت و نظارت برعملکرد شوراهای تأمین شهرستانها و اقدامات امنیتی فرمانداران و سایر دستگاههای اجرایی محلی و هماهنگی در حفظ آمادگی ارگانهای امنیتی.

¨        

v       پیش بینی و پیشگیری معضلات امنیتی استان ، تعیین و تدوین اولویت ها و سیاستهای امنیتی و تعیین حدود و وظایف و اختیارات امنیتی کلیه دستگاههای اجرایی استان در چهارچوب وظایف قانونی آنها.

v       فراهم آوردن موجبات اجرای طرحها و سیاستهای عام امنیتی و انتظامی ، مصوبات مراجع قانونی ، دستورالعملها و ابلاغیه های امنیتی.

v       تأیید تشکیل موقت یا دائم و یا انحلال رده های انتظامی در سطح استان در چهارچوب قوانین و دستورالعملهای مربوطه.

v       نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی ، گذرنامه و وظیفه عمومی.

v        

v       پیشگیری و مقابله با مشکلات مرزی و نظارت و مراقبت از مرزهای آبی و خاکی استان و برنامه ریزی بمنظور جلوگیری از هرگونه تردد و نقل و انتقالات غیرمجاز در چهارچوب سیاستها و خط مشی های مصوب.

v       بررسی و تعیین مناطق ممنوع و محدود برای اسکان و تردد و تعیین گذرهای مرزی مجاز.

v       بررسی و ارائه پیشنهاد ایجاد مرزهای رسمی(زمینی ، هوایی ، دریایی) استان به وزارت کشور.

v       بررسی زمینه های مشترک همکاری با استانهای کشورهای همجوار و انعقاد یادداشت تفاهم همکاری محلی چهارچوب سیاستها و خط مشی های کلی نظام.

v        

v       برنامه ریزی ، هدایت و ایجاد هماهنگی های لازم در خصوص مبارزه با مواد مخدر قاچاق سلاح مواد منفجره ،کالا و ارز.

¨        

v       نظارت برحسن اجرای قوانین و مقررات مربوط به تردد ، اقامت ، تابعیت ، استملاک و سایر امور مربوطه به اتباع و نمایندگیهای خارجی ، پناهندگان ، مهاجرین و آوارگان.

v       فراهم آوردن تشکیل موجبات و تقویت شوراهای اسلامی بمنظور جلب مشارکت همه جانبه مردم استان در امور مشارکت پذیر و سازماندهی مطلوب آن و اعمال نظارت بر شوراهای فوق در چهارچوب قوانین و مقررات مربوطه.

v       تشکیل و هدایت شوراهایی که مسئولیت آنها بر عهده استاندار می باشد و در هیئت تصمیمات متخذه شوراهای مذکور طبق قوانین و مقررات مربوطه.

v       نظارت بر همه پرسی و کلیه انتخاباتی که بموجب قانون برگزار می گردد.

v       انجام مطالعات و اقدامات اجرایی تقسیمات کشوری.

v       نظارت بر حسن جریان امور مربوط به ثبت احوال

v       .

v       ایجاد زمینه مناسب جهت رشد و ارتقاء فرهنگی ، سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی بانوان و ایجاد هماهنگی بین دستگاههای ذیربط و نظارت بر فعالیت آنها.

v        

v       فراهم آوردن زمینه های مناسب برای رشد و پیشرفت و گسترش آموزش و پرورش، ورزش همگانی، بهداشت عمومی، آموزش عالی و تحقیقات.

v        

v       : حفظ و حراست از ارزشهای نظام مقدس جمهوری اسلامی و گسترش فرهنگ اصیل اسلامی.

¨        

v       اجرای سایر وظایفی که در استانها از طریق مراجع ذیصلاح بر عهده استاندار محول میگردد.

v       _ استانداران به پیشنهاد وزیر کشور و تصویب هیأت وزیران با حکم رئیس جمهور منصوب می گردند.

v        

v       عزل استانداران به پیشنهاد وزیر کشور ، تأیید رئیس جمهور و حکم وزیر کشور انجام می شود. در صورت استعفاء، عزل ، فوت و یا سایر مواردی که مانع از انجام وظائف استانداران گردد. سرپرست استانداری موقتاً از سوی وزیر کشور تعیین می شود، وزیر کشور موظف است حداکثر ظرف مدت یکماه استاندار جدید را به هیأت وزیران پیشنهاد نماید.

v        

v       نصب و عزل فرمانداران با پیشنهاد استاندار و تأیید و حکم وزیر کشور خواهد بود.

v        

v       ـ نصب و عزل بخشداران با پیشنهاد فرماندار و تأیید استاندار و حکم وزیر کشور خواهد بود. اختیارات وزیر کشور موضوع این ماه قابل تفویض به استانداران می باشد.

v        

v       ـ در صورت استعفاء ، عزل ، فوت یا سایر مواردی که مانع انجام وظایف فرمانداران و بخشداران باشد سرپرست فرمانداری یا بخشداری از طریق استاندار تعیین می گردد. استاندار و فرماندار موظفند حداکثر ظرف مدت یکماه نسبت به معرفی فرماندار و بخشدار جدید اقدام لازم را معمول دارند.

v        

v        

v        استانداری و مردم

v       - روند دریافت و رسیدگی به شکایات

v       دراجرای ماده 5 مصوبه شماره 01318540 ط مورخ 10/2/81 شورای عالی اداری موضوع ارتقاء سطح پاسخ‌گویی دستگاه‌های اجرایی طرح تکریم مردم و رضایت ارباب رجوع و به منظور ایجاد هماهنگی در امر بازرسی و پاسخ‌گویی به شکایات در دستگاه‌های اجرایی و در جهت شفاف نمودن نحوه‌ی انجام امور دستورعمل زیر که حاوی (نحوه‌ی تنظیم شکایات و ارائه‌ی آن، بررسی و همکاری و هماهنگی دفاتر بازرسی و پاسخ‌گویی به شکایات دستگاه‌های اجرایی با دفتر ارزیابی، بازرسی و پاسخ‌گویی به شکایات استانداری) است به شرح زیر اعلام می‌گردد

v        

نحوه‌ی دریافت شکایات

1. نامه :

بخش عمده‌ی کار‌های ارجاع شده به دفتر از طریق نامه می باشد که از سوی مردم و یا مراجع مختلف ارجاع می‌شود. این مراجع شامل دفتر مقام معظم رهبری، ریاست جمهوری، وزارت کشور، کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی، سازمان بازرسی کل کشور و سایر مراجع ذی‌صلاح می‌باشد.

2. تلفن :

عده‌ای از مردم شکایات خود را از طریق تلفن به روابط عمومی استانداری و گاه مستقیم به دفتر اعلام می نمایند. این گونه موارد یادداشت شده و برای رسیدگی به کارشناسان دفتر ارجاع می شود.

3. پست صوتی و تلفن گویا:

در اجرای طرح تکریم ارباب رجوع در نظام اداری و به منظور تسهیل ارتباط ارباب رجوع با نظام اداری، در اکثر دستگاه‌های دولتی پست صوتی و تلفن گویا به عنوان یکی از راه‌های ارتباط شهروندان در نظر گرفته شده. شماره‌ی پست صوتی استانداری 138 می‌باشد که بخشی از ارتباطات مردم از این طریق انجام می‌گیرد.

4. مراجعه‌ی حضوری شاکیان:

با توجه به مسایل و مشکلات موجود در نظام اداری کشور و بوروکراسی حاکم بر ادارات، بیشتر مردم ترجیح می دهند خود پی‌گیر نامه‌ها و درخواست‌ها‌یشان باشند. سعی بر آن است که این‌گونه موارد خارج از نوبت و در همان روز مراجعه رسیدگی و پاسخ داده شود، مگر مواردی که نیاز به بررسی دقیق دارد.

5. پست الکترونیکی:

با توجه به امکانات به وجود آمده امکانات وتسهیلات جدیدی به وجود آمده تا ارباب رجوع بدون نیاز به مراجعه‌ی حضوری درخواست‌ها و شکایات خود را مطرح نمایند.

v       نحوه‌ی بررسی و پاسخ‌گویی به شکایات

v       1- پس ازثبت شکایت در دفتر اندیکاتور و ارائه‌ی شماره و تاریخ نامه شماره تلفن تماس به شاکی، شکایت‌نامه ومدارک پیوست جهت صدور دستور ارجاع به مدیر واحد ارائه می‌گردد.

v       2- مدیر واحد دستور لازم جهت بررسی موضوع حسب مورد (بازرسی یا مکاتبه با سایر واحدها و مراجع ذی‌ربط) را صادر می‌نماید.

v       3- کارشناس مربوط نسبت به بررسی موضوع با توجه به قوانین و مقررات موجود و تهیه‌ی پیش نویس اقدام می‌نماید.

v        

v       4- در صورت تشخیص نیاز به کسب نظر تخصصی سایر دفاتر و مراجع ذی‌صلاح مربوط، دفاتر بازرسی وپاسخ ‌گویی به شکایات موظف به مکاتبه و کسب نظر می‌باشند.

v       5- دفاتر بازرسی و پاسخ‌گویی به شکایات موظفند پاسخ شاکی را با ملاحظه‌ی جوانب امر و استفاده از ابزارهای قانونی لازم در اسرع وقت به طور مستدل به گونه‌ای که نیاز به مراجعه‌ی مجدد و طرح شکایت در خصوص موضوع بررسی شده نباشد تهیه و ارسال نمایند.

v       6- چنانچه در حین بررسی شکایت مشخص شود موضوع از مصادیق تخلفات اداری مندرج در قانون رسیدگی به تخلفات اداری باشد، مکاتبه‌ی لازم با مسؤول هماهنگی رسیدگی به تخلفات اداری دستگاه متبوع جهت طرح موضوع درهیأت رسیدگی به تخلفات اداری مربوط به عمل خواهد آمد.

7- دفاتر بارسی و پاسخ‌گویی به شکایات موظفند پس از دریافت نتیجه در اسرع وقت شاکی را در جریان امر قرار دهند.

8- چنانچه دفاتر بازرسی و پاسخ‌ گویی به شکایات در انجام بازرسی، تخلفی از قوانین و مقررات مربوط مشاهده نمایند موظفند مراتب را با ارائه‌ی مستندات لازم جهت بررسی و عنداللزوم طرح در هیأت رسیدگی به تخلفات اداری به مسؤول هماهنگی مربوط منعکس نمایند.

9- حداکثرزمان لازم برای پاسخ‌گویی به شکایات واصله به دفاتر بازرسی وپاسخ‌گویی به شکایات از تاریخ ثبت‌ در دفتر

الف – شکایاتی که نیاز به مکاتبه با سایر واحدها و یا بازرسی ندارند. حداکثر 10 روز

ب– شکایاتی که علاوه بر بررسی نیاز به مکاتبه با سایر واحدها داشته لیکن ضرورتی به انجام بازرسی ندارند. حداکثر 15 روز

v       - حداکثرزمان لازم برای پاسخ‌گویی به شکایات واصله به دفاتر بازرسی وپاسخ‌گویی به شکایات از تاریخ ثبت‌ در دفتر

v       الف – شکایاتی که نیاز به مکاتبه با سایر واحدها و یا بازرسی ندارند. حداکثر 10 روز

v       ب– شکایاتی که علاوه بر بررسی نیاز به مکاتبه با سایر واحدها داشته لیکن ضرورتی به انجام بازرسی ندارند. حداکثر 15 روز

v       ج – شکایاتی که علاوه بر بررسی نیاز به بازرسی داشته لیکن مکاتبه با سایر واحدها ضرورتی ندارند. حداکثر 25 روز

v        

v       د – شکایاتی که علاوه بر بررسی نیاز به مکاتبه با سایر واحدها و همچنین انجام بازرسی دارد. حداکثر35 روز

v        

v       تذکر : به تشخیص مدیرکل واحد مربوط حسب ضرورت در هر مورد می‌ توان 5 روز به زمان‌های مذکور اضافه نمایند

مقررات استخدامی :

-تابعیت جمهوری اسلامی

2-انجام خدمت وظیفه عمومی یا معافیت دایم

3-اعتقاد به مبانی جمهوری اسلامی و قانون اساسی

4-تدین و عاملیت به احکام اسلامی و یا پیروی از ادیان شناخته شده در قانون اساسی

5-عدم اعتیاد به مواد مخدر

6-عدم محکومیت به محرومیت از حقوق اجتماعی

7-داشتن توانایی جسمی برای انجام کاری که فرد مورد نظر داوطلب استخدام ان است.

8-عدم تجاهر به فسق و داشتن شایستگی اخلاقی لازم و حسن سابقه

حداکثر سن مقرر تجاوز نکند

استانداردهای‌ کنترل کیفیت

استانداردهای‌ کنترل کیفیت

            یکی از استانداردهای حسابرسی، استاندارد کنترل کیفیت کار حسابرسی است که در بخش ۲۲ استانداردهای حسابرسی مطرح شده است. در این بخش، کار حسابرسی به معنای اشتغال حرفه‌ای درحرفه حسابرسی مطرح شده و محدود به کار اجرایی نیست.  

‌چنان که در مقدمه استانداردهای حسابرسی مصوب سال ۷۸ مطرح شده، این استانداردها مجموعه‌ای از اصول بنیادی و روشهای اساسی و رهنمودهایی است که برای اجرای کار حسابرسی تدوین می‌شود. در این رابطه همواره در اصول کلی حسابرسی ذکر شده که حسابرسی باید براساس استانداردهای مربوط انجام شود. بنابراین در‌بند<حدود‌رسیدگی> گزارش حسابرسی، همیشه برهمین نکته تاکید می‌شود که حسابرسی براساس استانداردهای حسابرسی انجام شده است.

یکی از استانداردهای حسابرسی، استاندارد کنترل کیفیت کار حسابرسی است که در بخش ۲۲ استانداردهای حسابرسی مطرح شده است. در این بخش، کار حسابرسی به معنای اشتغال حرفه‌ای درحرفه حسابرسی مطرح شده و محدود به کار اجرایی نیست. در این رابطه سیاستها و روشهای کنترل کیفیت در دو سطح موسسات و در سطح هرکار حسابرسی مطرح شده است. بنابراین چنین برداشت می‌شود که طیف این استاندارد وسیع و گسترده است.

مقاله حاضر برگرفته از سخنرانی زنده یاد مرحوم سیامک جوانبخت است که در همایش کنترل کیفیت در تاریخ پانزدهم اردیبهشت سال جاری در محل سازمان حسابرسی، بوسیله ایشان برای شرکت کنندگان ایراد شد.

سیاستها و روشهای کنترل کیفیت در سطح موسسات حسابرسی

موسسات حسابرسی ‌باید سیاستها و روشهایی را تدوین و مستقر کنند تا مطمئن شوند که عملیات حسابرسی آنها براساس استانداردهای حسابرسی انجام می‌شود. این استاندارد یک سیستم کنترل داخلی یا محیط کنترلی برای این حرفه ایجاد می‌کند تا فعالیت حسابرسی به‌نحو مناسب انجام شود. البته سیاستها و روشها در سطح موسسات حسابرسی بستگی به سازماندهی و حجم و گستردگی موسسات حسابرسی و مراکز جغرافیایی آنها و همچنین به رابطه منافع با مخارج بستگی دارد.

اولین قسمت سیاستها و روشهای کنترل کیفیت، الزامات حرفه‌ای است. کارکنان موسسه حسابرسی باید به اصول استقلا‌ل، رازداری و درستکاری و رفتار حرفه‌ای پایبند بوده و آن را رعایت کنند. به‌نظر می‌رسد با توجه به اهمیتی که اخلا‌ق حرفه‌ای دارد، این موضوع در صدر سیاستها و روشها قرارگرفته‌است.

کار حسابرسی برمبنای اخلا‌قیات پایه گذاری شده است. سنگ بنای کارحسابرسی براساس انتخاب افرادی است که از نظر اخلا‌قیات در سطح بالایی قرار داشته‌ باشند.

مهمترین ویژگی مورد نیاز برای این افراد استقلا‌ل است بطوری که باید بیطرف، رازدار و دارای رفتار حرفه‌ای که درستکاری از مبانی آن است، باشند و نباید روابطی مالی با صاحبکار از ‌نظر مشارکت یا سرمایه‌گذاریها داشته باشند.

چنانچه این ویژگی را تقویت کنیم، به‌نظر می‌رسد استفاده کنندگان اعتماد بیشتری نسبت به جامعه حرفه‌ا ی پیدا خواهند کرد. اعتلا‌ی اخلا‌ق و رفتار حرفه‌ای نیاز به آموزش دارد لذا باید مبانی رفتار حرفه‌ای را تدوین کنیم و به کارکنان موسسه حسابرسی مقاله حاضربرگرفته از سخنرانی زنده یاد مرحوم سیامک جوانبخت است که در همایش کنترل کیفیت در تاریخ پانزدهم اردیبهشت سال جاری در محل سازمان حسابرسی، بوسیله ایشان برای شرکت کنندگان ایراد شد. آموزش کامل بدهیم. این آموزش را می‌توان از راههای مختلف انجام داد، به صورت اطلا‌عیه‌هایی که به آنها داده می‌شود، یا کلا‌سهای آموزشی که برای آنها برگزارمی‌شود. همچنین به منظور داشتن اعتماد نسبت به رعایت اخلا‌ق حرفه‌ای ضروری است که از‌حسابرسان درکارهای مختلف تاییدیه‌ای در رابطه با استقلا‌ل و نداشتن روابط منع شده با واحدهای مورد رسیدگی دریافت شود. این مجموعه الزامات حرفه‌ای است که به‌نظر می‌رسد برای زیرساخت یک موسسه حسابرسی اهمیت خاصی دارد. حال اگر سازمان حسابرسی را به عنوان نمونه بررسی کنیم می‌بینیم که آیین رفتار حرفه‌ای در این سازمان تهیه و تدوین شده، بخشنامه‌های مختلفی در رابطه باحفظ استقلا‌ل کارکنان حرفه‌ای در واحدها، از طرف مدیریت سازمان تهیه و ابلا‌غ شده، ودر هنگام استخدام تاییدیه‌ای مبنی بر رعایت اصول و موازین حرفه‌ای از آنها دریافت می‌شود. ضمناً در برنامه‌های آموزشی سازمان نیز مبحث اخلا‌ق و رفتار حرفه‌ای نیز گنجانده شده که به‌نحو مناسب اجرا می‌شود.

قسمت دوم سیاستها و روشهای کنترل کیفیت در سطح موسسات حسابرسی مهارت و صلا‌حیت حرفه‌ای است. خصوصیات اخلا‌قی شرط ابتدایی در مورد اشخاصی است که می‌خواهند در این حرفه کارکنند. شرط دوم این است که این افراد باید دارای صلا‌حیت حرفه‌ای و تخصصی بوده و آموزشهای لا‌زم را نیز ببینند تا بتوانند وظایف خود را آگاهانه انجام دهند وقادر باشند با بکارگیری دانش و مهارت خویش، مراقبتهای حرفه‌ای را در اجرای وظایف خود به کاربرند.

حسابرسان با این ویژگیها باید در ضمن کار نیز آموزش ببینند ومهارت و دانش آنها افزایش یابد. به‌نظر می‌رسد اگر افراد ماهری را هم بکار بگیریم ولی به آنها آموزش مستمر بمنظور افزایش مهارت و دانش آنها داده نشود، کیفیت مورد انتظار حاصل نخواهد شد.

در ارتباط با انتخاب کارکنان از نظر دانش و صلا‌حیت فنی، روشهایی در استانداردها پیش‌بینی شده که نمونه‌هایی از آن به شرح زیرا ست.

هر موسسه حسابرسی باید با توجه به نیاز پرسنلی خود که تابع حجم کارهای در دست و یا کارهایی است که در آینده به موسسه ارجاع خواهد شد برنامه‌ای برای استخدام داشته باشد. مسئولا‌ن استخدام باید خود از صلا‌حیتهای حرفه‌ای (ا داری و تخصصی) برخوردار باشند.

به منظور استخدام باید شرایط و معیارهایی از پیش تعیین شود به طوریکه این معیارها دربرگیرنده‡ متغیرهایی مانند هوش، استعداد، درستکاری، صداقت ، انگیزه‌ها، استعداد حرفه‌ای، سوابق تحصیلی، موفقیتها وتجارب باشد.

پس برای ارزیابی داوطلبان استخدام در موسسه حسابرسی به شرایط و معیارهایی نیاز است که در این میان عنصرهای اخلا‌قی و بعضی خصایص شخصی بسیار مهم است. هوش و استعداد حسابرسان باید در سطح خوبی باشد.

نگهداری سوابق استخدامی در موسسه‌های حسابرسی مهم است. باید همواره سوابق استخدامی یکایک کارکنان موسسه حسابرسی حفظ شود . در پرونده سوابق استخدامی حسابرس وجود مدارکی نظیر درخواست همکاری، مستندات مربوط به مصاحبه، مدارک مربوط به سوابق تجربی و آموزشی و گواهی کار از کارفرمایان قبلی اهمیت خاصی دارد.

پس از استخدام برای حفظ و ارتقای کیفیت و دانش حرفه‌ای کارکنان باید برنامه‌ر یزی لا‌زم برای آموزش مستمر حرفه‌ای تدوین شود. برای این‌کار باید <کمیته اعتلا‌ی حرفه‌ای> در موسسه حسابرسی در نظر گرفته شود. اعضای این کمیته ‌باید دارای وظایف مشخص و اختیارات کافی باشند و باید برمبنای تصمیمات آنها برنامه‌های آموزشی ‌طراحی شود.

در برنامه‌های آموزشی موسسات حرفه‌ای باید هدفها، نحوه آموزش و پیش‌نیازهای آموزشی گنجانده شود.

ضمناً آموزش در داخل موسسه حسابرسی، شرکت کارکنان در کمیته‌های مختلف، تهیه و توزیع مقالا‌ت حرفه‌ای و همچنین آشنا کردن کارکنان با استانداردهای حرفه‌ای جدید به این امر کمک می‌کند. همچنین برخی از برنامه‌ها را می‌توان به صورت آموزشهای خاص برای تربیت کارکنان متخصص در صنایعی مانند بیمه و بانک تدوین نموده و با بهره‌گیری از منابع خارج از موسسه، از جمله رهنمودهای انجمنهای حرفه‌ای، اجرا کرد.

در برنامه‌های آموزشی خارج از سازمان، شرکت کارکنان در سمینارها را نیز می‌توان گنجاند. لا‌زمه اجرای مناسب برنامه‌های اعتلا‌ی حرفه‌ای نظارت براجرای آموزش است. سوابق‌آموزشی در سطح کل موسسه و تک تک کارکنان باید در قسمت آموزش نگهداری شود.

درخصوص‌ارتقای حرفه‌ای کارکنان، باید دستورعمل‌های خاصی داشته باشیم که در آن مسئولیتهای رده‌های مختلف تعیین شده باشد، ارزیابی عملکردشان انجام شود و شرایط ارتقا به رده‌های بالا‌تر تعیین شود و اینها قاعدتاً باید از طریق تعیین وظایف حرفه‌ای و ارزیابی آنها در مراحل مختلف کار حسابرسی از طریق آزمون دانش فنی، تواناییها و تحلیل قضاوتها و مهارتها و رهبری، چگونگی ارتباط با صاحبکار، ارزیابی گردد. ضمناً داوطلبان استخدام در موسسه نیز باید به این مسائل آگاهی کامل داشته باشند.

در زمینه‡ تقسیم کار حسابرسی نیز می‌دانیم که قاعدتاً کار توسط یک نفر انجام نمی‌شود. بنابراین کار حسابرسی باید با توجه به نوع و حجم کار تقسیم و زمانبندی شود. این تقسیم کار اهمیت خاصی دارد. در تقسیم کار باید به پیچیدگی و حجم کار و ضوابط استقلا‌ل توجه خاص شود.

پس باید افرادی واجد شرایط و تحت سرپرستی مناسب به‌نحو مطلوب کاری را به سامان برسانند. هر مرحله کار حسابرسی باید چنان هدایت و سرپرستی و بررسی شود که از انجام کار با کیفیت مناسب اطمینان به دست آید. پس هدایت و سرپرستی و بررسی مجدد کار جزو الزاماتی است که باید سرلوحه سیاستها و روشها قرار گیرد.

در انجام کار حسابرسی باید از نظر کارشناسان استفاده شود ودر تدوین رهنمودهایی که در زمینه مشاوره تدارک دیده می‌شود ‌باید زمینه‌های مناسب و منابعی دستیافتنی مطرح شود و به آگاهی کارکنان برسد. در این زمینه می‌توان از نظر مشورتی کارشناسان صنعتی، حقوقی، انجمنهای حرفه‌ای یا کمیته‌های تخصصی داخلی کمک گرفت. در ارتباط با مسائل فنی نیاز مبرمی به کارشناسان فنی در ارتباط با طرحهای عمرانی و طرحهای افزایش سرمایه داریم که بنظر می‌رسد همکاری آنها در انجام کار تاثیر زیادی در کیفیت کار خواهد داشت.

مطلب دیگر در مورد پذیرش و حفظ صاحبکار است. در این زمینه، الزام شده است که صاحبکاران باید به‌طور مستمر ارزیابی شوند. ارزیابی صاحبکاران از بُعد استقلا‌ل موسسه حسابرسی، توانایی موسسه حسابرسی در ارتباط با ارائه خدمات به آنها و الزامات قانونی پذیرش صاحبکار و از همه مهمتر درستکاری صاحبکاران بسیار اهمیت دارد. پس قبل از اینکه صاحبکاران پذیرش شوند باید از این دیدگاهها مورد ارزیابی قرار بگیرند.

ضمانت اجرای سیاستها و روشهای کنترل کیفیت در سطح موسسات حسابرسی، بررسی و بازبینی مستمر آنها می‌باشد. برای بررسی و بازبینی باید برنامه زمانبندی مشخص وجود داشته باشد و در دو بُعد انجام شود. یکی اینکه مسئله رعایت سیاستها و روشهای اجرا شده را آزمون کنیم و از بُعد دیگر، چگونگی اجرای عناصر کنترل کیفیت و نتایج آن در کار حسابرسی را بررسی نماییم بطوری که اطمینان پیدا کنیم در صورتی که نیاز به تغییرات داشته باشد، نسبت به تغییرات آنها اقدام لا‌زم صورت می‌گیرد.

اگر کنترل کیفیت کار را در سطح یک کار حسابرسی‌خلا‌صه کنیم، حسابرس در هر کار حسابرسی باید توجه داشته باشد که سیاست کنترل کیفیت موسسه و روشهای مناسب برقرار و درحال اجراست. نقش حسابرس به عنوان مسئول حسابرسی، درهدایت کارکنان در این جهت بسیار مهم است. اطمینان از اجرای درست روشهای حسابرسی، طرح کلی حسابرسی، وبرنامه‌های حسابرسی اهمیت اساسی دارد.

در تمام سطوح کار حسابرسی باید مسئولیت سرپرستی وجود داشته باشد. مسئولیت سرپرستی نظارت بر پیشرفت کار است که از طریق پیگیری کار از رده‌های بالا‌تر و اینکه کارکنان با مهارتهای مناسب کار حسابرسی را طبق برنامه انجام می‌دهند، انجام می‌شود.اطمینان از این مسئله می‌تواند نظارت و پیشرفت کار را عمیق و اجرایی کند. بررسی و تحلیل نتایج آنها، آثار آنها بر طرح کلی و برنامه‌های حسابرسی، ممکن است تغییراتی در کار حسابرسی ایجاد کند. که این البته بخشی از سرپرستی کار است.

بعد از این باید کار به وسیله رده‌های بالا‌تر بررسی شود و افرادی با صلا‌حیت بالا‌تر اجرای کامل برنامه‌های حسابرسی، بررسی مستندات و حل و فصل تمام موضوعات ناتمام را نظارت و سرپرستی‌‌نمایند.

در قسمت بررسی، کسی که مسئولیت نهایی حسابرسی را برعهده دارد باید طرح کلی حسابرسی و برنامه‌های حسابرسی، برآورد خطرذاتی و خطر کنترل و آزمون رعایت روشها، هرگونه تعدیل ناشی از آنها با بررسیهای اولیه‌ای که انجام شده، مستندسازی شواهد حسابرسی و نحوه گردآوری و نتیجه‌گیری آنها در پیشنویس گزارش را بررسی کند. همچنین مشاوره‌هایی که از اشخاص و کارشناسان گرفته شده باید به وسیله این مسئولا‌ن بررسی و صورتهای مالی، تعدیلا‌ت پیشنهادی و پیش‌نویس گزارش حسابرس ‌مورد بازبینی قرار گیرد.

رعایت استاندارد کنترل کیفیت ضامن بقای حرفه است . لذا بنظر می‌رسد در هر موسسه حسابرسی و در هر نوع کار حسابرسی، استاندارد کنترل کیفیت محیط و زمینه مساعدی ایجاد می‌کند که افرادی حرفه‌ای، مسئولیتهای خود را با کیفیت بالا‌ انجام دهند. ضمناً این اطمینان ایجاد می‌شود که ادعاهای حسابرس در اعتباردهی به صورتهای مالی، با صداقت و درستی و با درک کافی از مسئولیت حسابرسان در قبال جامعه انجام شده است.

استانداردهای طراحی کتابخانه

انواع کتابخانه ها در یک جامعه متنوع است. مثلاً کتابخانه های دانشگاهی، برای اهداف آموزشی و تحقیقی، آثار علمی را جمع آوری و ذخیره می کنند و معمولاً استفاده از آنها برای عموم آزاد است. کتابخانه های عمومی، امکان انتخاب وسیع آثار علمی عمومی تر و دیگر وسایل اطلاع رسانی و نیز تا حد امکان استفاده از کتابهای روی قفسه های باز را برای افراد فراهم می کنند. غالباً در شهرهای بزرک، کتابخانه های عمومی و دانشگاهی در یک کتابخانه ی منحصر به فرد در هم ادغام می شوند مثلاً کتابخانه های ملی، احتمالاً مجموعه ای از اسناد ادبی و تاریخی یک کشور و یا منطقه (نسخه های امانی) را در خود جای می دهند و استفاده از آنها برای عمومی آزاد است. این در حالی است که افراد خاص و اندکی، به کتابخانه های تخصصی حاوی مجموعه نوشته ها و اطلاعات درباره ی موضوعات تخصصی محدود دسترسی دارند.

در کتابخانه های دانشگاهی، اتاقی برای کتب مرجع فراهم می شوند. همچنین امکان دارد، در تالارهای مطالعه، پیشخوانهایی برای امانت گرفتن از قفسه های بسته و یا دسترسی آزاد به قفسه های باز مجلات، کتب و منابع آموزشی که جداگانه ارائه می شوند وجود داشته باشد. بجز کتابها و مجلات، تقریباً همه نوع ابراز اطلاع رسانی گرد آوری شده، برای استفاده در دسترس قرار می گیرند. تعداد مکانهای مطالعه به تعداد دانشجویان هر رشته بستگی دارد. اطلاعات بر حسب موضوع و با نظم خاصی مرتب می شوند. خدمات ارائه شده شامل امانت گرفتن و استفاده از کتاب در داخل کتابخانه فتوکپی مطالعه و چاپ میکروفرمها (میکروفیلم و میکروفیش ) است.
همچنین، انجام تحقیقات علمی و عملی با استفاده از پایگاه داده های ذخیره ای بر روی CD – ROM امکان پذیر می باشد.

قفسه ی کتابخانه های دانشگاهی، در دو ردیف یک یا دو طرفه سازماندهی می شود. سیستم یک طرفه به صورت مرکزی اداره می گردد (آماده کردن کتاب و ارائه خدمات) و معمولاً قفسه های مربوط به یک موضوع یا رشته ی جداگانه ی بسیار کمی دارد. سیستم دو طرفه، شامل یک کتابخانه ی مرکزی با تعداد زیادی کتابخانه های دانشکده ای ، موضوعی و آموزشگاهی است.      
در تالارهای مطالعه، ردیف کتابها در قفسه های     
باز یا مخازنی در دست (با قفسه هایی به فاصله ی مشابه مخازن بسته) به علاوه ی مخازن بسته با دسترسی محدود قرار دارد. چنین ترتیبی به اشکال مختلف، تقریباً در تمام کتابخانه های دانشگاهی مشاهده می شود. شیوه ی امانت گرفتن و استفاده از کتب مرجع (دسترسی به قفسه های باز و بسته) به نوع سازماندهی کتابها بستگی دارد یعنی اهداف کتابخانه ها و شکل ساختمانها اغلب نقش مهمی را در این زمینه ایفا می کنند. تعداد قفسه های کتاب به نوع سازماندهی، قابلیت دسترس بودن برای مراجعین، نوع قفسه بندی (ثابت یا متحرک) روش مرتب کردن موضوعات در دسترس و شیوه ی کار گذاری آن، جدا بودن قطعات مختلف و نیز شبکه ساختاری ساختمان بستگی دارد.    
مناطق تالار مطالعه، به همراه فضایی برای کار و خواندن کتاب باید به راحتی در دسترس باشد و در نتیجه، تا حد امکان سطح کمتری را اشغال نماید. این شرایط در جابجایی کتاب هم (موثر است). در کتابخانه ها، باید سیستم تابلوهای علایم واضح با حالت خوانا وجود داشته باشد تا قفسه های کتاب، و محل ارائه خدمات را نشان دهد. از بکار گیری کتابهای افست باید جلوگیری شود. برای افراد معمولی، دسترسی به محلهای استفاده از کتاب و تالار مطالعه در طبقات مختلف باید از طریق پلکانی صوت گیرد اما برای معلولین، و جابجایی کتاب برای این دسته از افراد باید از آسانسور استفاده کرد. پهنای مسیرهای چرخش باید بیشتر از ۲/۱ و پهنای فضای باز بین قفسه ها حداقل ۳/۱ تا ۴/۱ متر (یا براساس مقررات محل) باشد. باید حتی الامکان از تداخل و تقاطع مسیرهای مراجعین یا مسئولین کتابخانه و جابجایی کتابها جلوگیری گردد. دسترسی به تالارهای مطالعه می تواند از طریق درهای کنترل شده ی مجهز به تجهیزات ایمنی و در صورت امکان، نهاد یک ورودی و خروجی می باشد. به خاطر دلایل عملی، درهای کنترلی باید نزدیک میز امانت / قسمت مرکزی اطلاعات کتابخانه واقع شوند.

کتابخانه(استاندارد ها)

۱٫ بخش اصلی کتابخانه(سالن مطالعه, قفسه باز, قفسه مجلات, قفسه بسته(کتب مرجع,اسناد و مدارک))
۲٫ بخش خدمات کتابخانه (اتاق های اداری , انبار , چاپ و تکثیر, اتاق سمعی بصری )

نکات مهم درطراحی:

۱٫ آرامش و سکوت محیط(محل استقرار_مصالح)

۲٫در نظر گرفتن حداکثر انعطاف در بخش های مختلف(استفاده از پارتیشن های جدا کننده و…)

۳٫تابش مستقیم نور خورشید در کتابخانه نامطلوب است ,لذا حدالمقدور سعی شود نور کتابخانه از طریق جبهه شمالی تامین گردد.

۴٫دوری از سر و صدا و گرد و غبار.

۵٫دسترسی به قسمت های عملیاتی و اتاق های مطالعه در طبقات متفاوت باید با راه پله صورت پذیرد,اما آسانسور نیز باید برای استفاده معلولین و حمل کتاب مهیا باشد .

۶٫بار طبقات در قسمت های عملیاتی و مطالعه باید ≤m*m)/ KN )5 باشد.

۷٫پهنای مسیر های رفت و آمد باید>m 1.2 و فضای میان قفسه ها باید حداقل m1.4-1.3عرض داشته باشد.

۸٫از ایجاد تقاطع با تطابق مسیر کاربران ,کارمندان و حمل کتاب بپرهیزید.

۹٫دسترسی به اتاق های مطالعه باید از طریق ورودی های مجهز به تجهیزات ایمنی کتاب انجام گیرد.

۱۰٫طبقه آرشیو و بایگانی بهتر است در زیر زمین باشد,به دلیل بار زیاد روی کف طبقه.

تامین فضای کاری در کتابخانه های دانشگاهی به تعداد دانشجویان و توزیع افراد در هر رشته بستگی دارد، مکانهای خاصی هم برای افراد معلول (استفاده کنندگان از صندلی پرخدار، و کسانی که از ناحیه چشم آسیب دیده اند) و برای فعالیتهای خاص (مطالعه ی میکروفیلم و تجهیزات گسترش یافته ، کامپیوترهای شخصی و پایانه ها، بکار بردن CD-ROM ، … وجود دارد، ( به راهنماییهای مربوط توجه نمایید) همچنین مکانهایی هم برای مطالعات فردی (اتاقکها، کیوسکها، اتاقهای کار انفرادی) مورد نیاز است، محلهای کار باید ترجیحاً در قسمتهای روشن ساخته شوند، فضای مورد نیاز برای یک محل ساده ی مطالعه / کار ۵/۲ و برای کامپیوتر شخصی با محل کار شخصی مقدار ۰/۴ می باشد.
حفظ امنیت در بخشهای مربوط به استفاده کنندگان کتابخانه بسیار ضروری است. اقدامات احتیاطی در برابر خطر حریق باید مطابق با آیین نامه ها و مقررات ساختمانهای دولتی و محلی باشد. نصب سیستم امنیتی در کتابخانه از سرقت جلوگیری کرده و زمانی که زنگ خطر به صدا در می آید، خروجیهای اضطراری توسط قفلهای امنیتی برقی و اتوماتیک بدون نظارت انسان بسته می شوند. استفاده از درهای اضطراری ایمن خودکار به همراه آژیرخای صوتی – تصوریری زیاد موثر نیست.
به دلیل بار گذاری زیاد طبقات و وضعیت دمایی ثابت و بهتر، قسمت بایگانی ترجیحاً در زیر زمین قرار می گیرد.
به خاطر نیاز فوق العاده به کنترل وضعیت دمایی، حمل و نقل و امور کارکنان، و انعطاف پذیری، /تغییر پذیری محدود، چیدن کتابها بر روی هم مثل یک برج، مناسب نیست. بهترین روش، تعیین مکانهای مرتبط و تا حد امکان بزرگ و بدون اختلاف سطح است. تقسیم بندی میان مخازن ثابت و سیستمهای فشرده ی ) متحرک، به شبکه ی ساختاری ستونها بستگی دارد.        
نگهداری مجموعه ها و مواد خاص (مثل اسلاید های عکاسی ، فیلم و وسایل صوتی و ابزار اطلاع رسانی به علاوه کارتها، نقشه ها و آثار گرافیکی ) نیاز به دمای ویژه درونی دارند. محطی داخلی باید با تمام بخشهای کتابخانه تناسب داشته باشد یعنی در سرتاسر کتابخانه مساوی و یکسان نباشد. در قسمتهای اداری هم نباید دفتری با پلان باز وجود داشته باشد،با این وجود کنترل کامل مخازن در محیط ضروری است زیرا ساختار ساختمان نمی تواند به تنهایی شرایط مناسبی را فراهم نماید. 
کتابها باید به صورت افقی بر روی چرخهای دستی یا روی تسمه نقاله جابجا شوند (در این حالت باید مراقب آستانه ها بود. در تغییرات حاصله بر روی سطح باید از پله ای شیب دار کمتر با مساوی ۰۶/۰ با آسانسورهای تخت استفاده کرد.) برای حمل و نقل کتابها به صورت عمودی باید آنها را در آسانسور یا تسمه نقاله (مسیر و سطح شیبدار مایل باید به دقت طراحی شود، در این حالت هزینه های نگهداری بسیار کمتر می باشند.) توسط یک سیستم حمل و نقل کانتینری (قابل برنامه ریزی از لحاظ مکانیکی، ترکیبی از کشش های افقی و آسانسورهای پله برقی قائم) یا از طریق سیستم حمل و نقل کانتینری اتوماتیک (مسیرها به دلخواه، به صورت افقی یا عمودی، کاملاً اتوماتیک، و تحت کنترل کامپیوتر انتخاب می شوند. در این حالت بهره برداری با هزینه های بالا و بدون صرف هزینه های جاری بالا می باشد) جابجا نمود. امکانات داخل بخش کنترل شده باید شامل قسمتهای زیر باشد اطلاعات تالار مطالعه کتابنامه، پایانه های قابل استفاده ی کاتولوگ، ثبت نام و بر گرداندن کتابهایی که فقط داخل تالار مطالعه می توان از آنها استفاده کرد، وسایل و امکانات فتوکپی (در اتاقهای جداگانه) قفسه های باز به روی عموم، محلهای کار و در صورت لزوم منابع و مخزنهای باز به روی دیگران.
امکانات خارج از قسمت تحت نظارت باید شامل بخشهای زیر باشد: رخت کن با قفسه های کیف دستی و کت، توالت، سک غذا خوری، یک بخش مطالعه ی روزنامه (مطبوعات)، اتاقی برای نمایشگاه ، اتاقهای سخنرانی و کنفرانس (تا حد امکان برای استفاده در خارج از ساعات کار کتابخانه) بخش اطلاعات (سوالات اصلی و مهم)، فهرست های برگه ای و میکرومنشی، ترمینالهای قابل استفاده ی کاتولوگ، یک قسمت برای باز گرداندن کتاب و بخشی برای جمع آوری کتابهای سفارشی / رزرو شده.    
کتابخانه های عمومی، آثار علمی عمومی و دیگر ابزار اطلاع رسانی را عرضه می کنند که به طور مستقیم در قفسه های باز در دسترس هستند. وجود مجموعه های منظم و جستجوی موضوعی کتب به صورت چاپی و سایر امکانات، محدود به کتابخانه های عمومی بزرگتر می باشند. کتابخانه های عمومی هیچگونه وظایف آکادمیک یا اهداف بایگانی هم در آنها وجود ندارد. چنین کتابخانه هایی به راحتی در دسترس عموم بوده و توسط کودکان، نوجوانان و بزرگسالان استفاده می شوند. سطح علمی و. انتخاب کتابها و ارائه خدمات در کتابخانه های عمومی مطابق با نیازهای مراجعین است. کتابخانه به عنوان یک مرکز برقراری ارتباط برای تمام گروههای جامعه بوده و علاوه بر استفاده از روشهای نسبی فراهم کردن کتاب ، می تواند دارای بخشهای مطالعه ی مروری، بخش پرسشها و پیشنهادات شهروندان، یک غذاخوری امکانات گوش دادن به موسیقی، اتاقهای تفریحی و جلسات، و صندلیهای مطالعه برای گروهها و افراد دیگر باشد.
امکانات دیگر از قبیل وجود کتابخانه ی موسیقی، کتابخانه برای امانت دادن آثار هنری و سرویش متحرک برای امانت دادن، هم لازم می باشد. علاوه بر کتاب و روزنامه، ارائه ماهنامه ها و هفته نامه ها، بروشورها، بازی یا وسایل اطلاع رسانی جدید (ویدئو- نرم افراز – کامپیوتر شخصی) برای استفاده در کتابخانه یا امانت گرفتن وجود دارد.       
طراحی اتاق باید به گونه ای باشد که کودکان، بزرگسالان و جوانان را به خور جلب کند تا وقت خود را در فضاهای مجزا با پلان باز که مطالعات در آنجا انجام می شود بگذراند. مساحت زیر بنا به میزان اندازه مجموعه بستگی دارد. برای هر ۱۰۰۰۰ واحد ابزار اطلاع رسانی باید زمینی به مساحت ۳۰۰ متر مربع و قابل استفاده در مجموع در نظر گرفت. هدف از این کار فراهم کردن حداقل ابزار اطلاع رسانی به ازاء هر فرد می باشد. معمولاً در طراحی کتابخانه ، باید به استفاده از بخشهای عمومی و باز قابل توسعه و چند منظوره به شکل مربع که به صورت افقی سازماندهی شده اند و دارای ورودی جذاب و زیبایی هستند توجه کرد. مکانهای مورد استفاده برای بزرگسالان می تواند دارای ۵ یا ۶ قفسه (حداکثر دسترسی، ۸۰/۱ متر) و محلهای مخصوص کودکان ۴ قفسه با ارتفاع دسترسی حدود ۲/۱ متر باشد. طول راهروهای قفسه ها نباید بیش از ۳ متر بوده و باید محلهایی برای نمایش و قرار دادن کتابها داشته باشند. جابجایی کتابها باید با چرخهای دستی مخصوص به طول * عرض * ارتفاع: ۵۰۰*۹۹۰ * ۹۲۰ صورت گیرد. آسانسور حمل وسایل باید در قسمت ورودی ارائه خدمات بوده و کتابخانه های بزرگتر باید دارای وسایلی برای حمل کتابها باشند.

میزان فضاهای کتابخانه

عوامل مؤثر بر تخصیص میزان فضاهای کتابخانه عبارتند از حجم مواد ومتون و بخصوص کتابها، میزان سطح که در کتابخانه اشغال می‌کنندو میزان جمعیت کتابخانه که از طریق میزان گردش کتابها در سال تعیین می‌گردد.
فضای مورد میاز برای محاسبه زیربنای یک کتابخانه طبق فرمولی بنام VSC استاندارد IFLA به دست می‌آید.
(۱۱۰ / تعداد کتابها) + (مقدار محلهای نشستن + ۷۲/۳) + (۴۳۰ / گردش کتابها) مثلا برای جا دادن ۱۱۰ کتاب یک متر مربع در نظر گرفته می‌شود. محل نشستن یک خواننده ۷۲/۳ متراست.

ابعاد و استانداردهای پیشخوان و برگه دان : حداکثر ارتفاع قفسه‌های فهرست معمولا به اندازه ارتفاع ۶ کشو است و در هر کشو نیز در حدود ۱۰۰ کارت جای می‌گیرد. فهرست معمولا در ارتباط مستقیم با میز امانت و میز اطلاعات مرجع قرار دارند و اغلب در مجاورت آنها مجموعه‌ای از کتابهای مرجع عمومی یا موارد استفاده همگانی نیز قرار می‌گیرند. از این رو محل قرار‌گیری فهرستها معمولا فضایی باز است که در نزدیک ورودی قرار دارد و بوسیله ردیفهایی از قفسه‌های فهرستها و پیشخوان بررسی و جستجو کشوها تشکیل شده است. وسعت چنین محلی برای ۴ ردیف قفسه‌های دو طرفه در حدود ۱۲ متر مربع برآورد می‌شود.

استاندارد ابعاد قفسه ها – عمق قفسه‌ها: در اغلبکتابخانه‌ها حداقل ۹۰% کتابها دارای عرضی کمتر از ۲۳۰ میلی‌متر هستند و عملا می‌توان قفسه‌های با عمق ۲۳۰-۲۰۰ میلی‌متر را استاندارد کرد. در صورت بکارگیری قفسه‌های دو طرفه با عمق ۴۵۰ میلی‌متر حتی صرفه‌حویی بیشتری در فضا به عمل می‌آید.
چنانچه نگهداری کتابهایی با ابعاد کمی بزرگتر مورد نظر باشد عمق ۴۹۰ میلی‌متر جوابگوست. طبق یک قاعده تجربی در یک کتابخانه ۸۰% قفسه‌ها ۲۰۰ میلی‌متری، ۱۵% آنها ۲۵۰ میلی‌متری و ۵% باقیمانده ۳۰ میلی‌متر هستند.        
طول قفسه‌ها: طول استاندارد سالها برابر ۱۹۴۰ میلی‌متر بوده است. زیرا که پذیرفته شده بود که چشم خواننده توانایی دربرگرفتن بیش از این اندازه در یک نگاه ندارد. مطالعات بعدی اندازه بزرگتر تا ۲۲۲۰- میلی‌متر را نیز تایید کرد.        
ارتفاع قفسه‌ها: ارتفاع کتابها بر فاصله میان طبقات و در نتیجه تعداد طبقات تاثیر می‌گذارد. در اکثر کتابخانه‌ها حداقل ۹۰% کتابها را می‌توان در طبقات مرکز تا مرکز ۲۸۰ میلی‌متر جای داد. به این ترتیب ۷ طبقه و یک پاخور ۱۵۰ میلی‌متری مجموعا ارتفاع ۲۱۲۰ میلی‌متر را برای قفسه‌ها به وجود می‌آورند که بالاترین قفسه در ارتفاع ۱۸۳۰ میلی‌متری با دسترسی آسان قرار می‌گیرد. در مورد معلولین ارتفاع مناسب و دسترسی ۱۳۷۰ میلی‌متر برای زنان و ۱۵۰۰ میلی‌متر برای مردان است. پایین‌ترین طبقه در ارتفاع ۳۰۰ میلی‌متری است و چهار طبقه ۲۸۰ میلی‌متری (۳۰۰ میلی‌متری) به درون آن می‌باشد.    
استاندارد میزها: میزها از جمله مهمترین وسائل فضاهای مطالعه هستند.          
میزهای یک نفره: رقم قابل قبول برای این میزها ۹۰۰×۶۰۰ میلی‌متر می‌باشد. این رقم گاهی برای راحتی بیشتر خواننده تا یک متر نیز افزایش می‌یابد. اگر چه جذابیت بیشتری دارند ولی جای زیادی اشغال می‌کنند.
میزهای ۲ نفره: میزهای ۲ نفره‌ای که از هم جدا نشده‌اند ظاهرا برای خوانندگانی که روبروی هم قرار می‌گیرند جذابیت چندانی ندارند ولی در صورت قرارگیری در یک سمت ابعاد پیشنهادی ۹۰۰×۱۲۰ میلی‌متر می‌باشد.
میزهای طولانی: میزهای طولانی قابلیبت جای دادن ۴ تا ۱۲ نفر را دارند. میزهای ۴ نفره از بروز شلوغی جلوگیری کرده و در عین حال نحوه قرارگیری آنها جذاب و انعطاف‌پذیر نیز می‌باشند. عرض آنها نباید از ۱۲۰۰ میلی‌متر کمتر باشد. فضای جانبی میان خوانندگان نیز لازم است حداقل ۹۰۰ میلی‌متر باشد. بین میزهای موازی باید حداقل ۱۸۰۰ میلی‌متر فاصله پیش‌بینی شود. در عین حال نباید در انتهای این میزها محلی را برای نشستن در نظر گرفت.

نورپردازی : نورپردازی باید فضائی راحت برای مطالعه را به وجود آورد. موجب خیرگی و خستگی نشود، میزان گرما را افزایش ندهد و به جلوه ساختمان بیفزاید، جهت برآوردن موارد ذکر شده دو نوع نور وجود دارد: نور مصنوعی و نور طبیعی. 
نور پروژه هم از نور طبیعی و هم از نور مصنوعی سقفی استفاده شده است.   
روشنایی توصیه شده:     
اتاق‌های مطالعه روزنامه و مجلات( ۲۰۰ )
میزهای مطالعه کتابخانه‌های امانی( ۴۰۰ ) 
میزهای مطالعه کتابخانه‌های مرجع( ۶۰۰ )
پیشخوان‌ها ۶۰۰ 
مخزان بسته ۱۰۰
صحافی ۶۰۰
فهرست‌بندی طبقه‌بندی و اتاق‌های مخزن ۴۰۰

آکوستیک : هیچ استاندارد مشخصی در مورد آکوستیک کتابخانه وجود ندارد اما اغلب حد تراز صداهای داخلی را ۵۰ دسیبل (dB) تعیین می‌کنند.

تهویه مطبوع : به منظور ایجاد بهترین شرایط برای نگهداری مواد و فنون فضا باید عاری از هر گونه گرد و غبار اعم از گاز، مایع و اسید باشد و دما و رطوبت تحت کنترل باشد، چنین شرایطی تنها با نصب دستگاه کامل تهویه مطبوع امکان‌پذیر است

استانداردهای سنگ های تزئینی و نما

استانداردهای سنگ های تزئینی و نما

تاریخ : شنبه ٩ دی ۱۳٩۱ | ٢:٠٤ ‎ق.ظ | نویسنده : مهدی محمدی

از جمله مهمترین مشکلات صادرات سنگ ایران عدم شناخت مشخصات فنی آن توسط خریدار است که با تدوین استانداردهای جدید واجباری کردن آنها می توان سنگ ایران را به نحو بهتری برای جهان شناساند . هدف اصلی این نوشتار معرفی استانداردهای موجود در ایران و جهان و همچنین معرفی مهمترین استانداردهایی که در کشور ایتالیا از آنها برای معرفی سنگ استفاده می شود ̨است .

استاندارد شامل آن دسته از مشخصات فنی است که به طور عمومی پذیرفته شده و یا به طور رسمی لازم الاجرا می باشد و در واقع توافق افراد دولتی ̨شرکت های تجاری ̨افراد متخصص و شرکت های صنعتی شناخته شده ی ملی و بین المللی را در زمینه محصولات ̨روش ها یا عملیات نشان می دهد . معمولا استانداردها در کشورهای مختلف با یکدیگر فرق می کنند .

در سال های اخیر امریکا و اروپا تلاش کرده اند تا « استاندردهای کیفیت » را تعریف نمایند . در اروپا ISO 9000تعریف شده ات که در بسیاری از کشورها اجرا می شود .

در ایالات متحده نیز این استانداردها که هم اکنون Q90نامیده می شوند و برای نخستین بار توسط ANSĮASQC منتشر شده اند معرفی شده که مجموعه پیچیده ای است از ملزوماتی که به برقراری یک سیاست کیفی یکسان درساخت و تولید کمک می کند ̨ولی این که چگونه می توان این استانداردها را در صنعت سنگ (stone)به کار برد ̨مبهم و تعریف نشده است . در سیستم ISO9000استانداردهای مدیریت ̨اصول یا قواعد کلی ̨بازاریابی ̨آماده سازی نمونه ها ̨تجهیزات آزمایش ̨اقدامات اصلاحی ̨کارکنان و ایمنی محصول ̨همگی در زمره ی مسائل کیفی منظور شده اند ̨لیکن چون سنگ یک ماده ی طبیعی است ̨هیچ تلاشی برای تعریف «کیفیت سنگ »صورت نگرفته است .

رویه ای که یک شرکت برای تولید محصول ̨فروش آن و پشتیبانی بعدی از آن دنبال می کند نیز مساله ای است که باید مد نظر قرار گیرد . «کنترل کیفیت »سیستمی برای تایید وحفظ سطح مطلوب کیفیت یک محصول یا فرایند می باشد . سیستم کنترل کیفیت سنگ نیز تعریفی برای کیفیت سنگ ارائه نمی دهد . به جز این که آن را مشخصه ی وابسته به میزان مزیت یا برتری سنگ معرفی می کند . این ابهام در واژه های تعریف کیفیت موجب آشفتگی و گیجی می شود . چون فرآورده هایی طبیعی نظیر سنگ تزیینی و نما متناسب با کیفیتشانکه در حقیقت قابلیت یا توانایی پایداری آن ها در برابر عوامل طبیعی یا مصنوعی است ̨در درون یا بیرون بنا مورد استفاده قرار می گیرند . ولی علاوه بر مقاومت ̨مشخصه ای نظیر زیبایی سنگ نیز در کاربرد آن تاثیر ارد که در این واژه نمی گنجد و نمی توان آن را تعریف و استاندارد نمود .

سازمان های استاندارد گوناگون ̨تعاریف زیادی از واژگان مربوط به سنگ ارائه داشته اند ̨اما مطلبی در مورد کیفیت سنگ اظهار ننموده اند .

این سازمان ها ̨بیشتر استانداردهای مربوط به آزمایش سنگ از جنبه ی خصوصیات فیزیکی و مکانیکی آن نظیر سایندگی ̨مقاومت ̨جذب و غیره را تعریف می کنند . این خصوصیات همگی قابل تعریف و قابل کنترل هستند . نتایج چنین آزمایش هایی می تواند برای تعریف قابلیت سنگ به منظور کاربردی خاص مورد استفاده قرار گیرد. نتایجی خاص از آزمایش ها را می توان برای اطمینان از این که سنگ تحت استانداردهای حداقل عمل خواهد کرد ̨به کار برد . در صورتی که سنگی استانداردهای لازم را کسب نکند ̨بدین مفهوم نیست که از آن سنگ نمی توان استفاده کرد ̨بلکه فقط بدین معنی است که مهندسین و معماران به تعیین ویژگی ها یا محدودیت های لازم مثلا تعیین ضخامت ̨روش نصب ̨تعمیر و نگهداری یا دیگر محدودیت هایی که در انجام کار با سنگی خاص برای کاربردشان ضروری است نیاز خواهند داشت . به عنوان مثال سیگ های دارای جذب آب بالا را نباید برای نمای بیرونی ساختمان به کار برد . علاوه بر این ̨تعداد آزمایش هایی ه بر روی یک سنگ در فرایند تولید انجام می شود ̨متغیر است ̨به طوری که برخی سنگ ها در بعضی شرایط با استانداردی خاص تطابق داشته و همان سنگ تحت شرایط و مناطق دیگر از هماناستاندارد تبعیت نمی کند . به هر جهت آگاهی از نتایج آزمون های مربوط به خواص سنگ در انتخاب و طراحی معماری صحیص سنگ تزیینی و نما موثر است . انجام آزمایش های گوناگون بر روی سنگ های تزیینی و نما اطلاعات پایه ای درباره ریگ ̨بافت ابعاد دانه ها ̨خصوصیات فیزیکی ̨مکانیکی و هوازدگی آنها ارائه می نماید . این اطلاعات ̨تصمیم گیری در زمینه مناسب بودن سنگ برای کاربردی خاص را آسان می کند . شناخت خصوصیات فنی سنگ های تزیینی و نما و آگاهی از آنها نه تنها از جنبه ی کاربرد موثر است ̨بلکه در مراحل اکتشاف ̨استخراج و فرآوری ̨نیز در رقابت و بقای شرکت های تولید کننده سیگ تزیینی و نما در بازار جهانی تاثیرگذار است .

در کشور ایران وظیفه استانداردسازی بر عهده «موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران » می باشد که به موجب قانون تنها مرجع رسمی کشور در زمینه تعیین ̨تدوین و یشد استانداردهای ملی است . تدوین استاندارد در رشته های مختلف توسط کمیته های فنی مرکب از کارشناسان موسسه ̨صاحب نظران مراکز و موسسات علمی ̨پژوهشی ̨تولیدی و اقتصادی آگاه و مرتبط باموضوع انجام می شود . یکی از این کمیته ها ̨کمیته سنگ های ساختمانی است که در زمینه تدوین استانداردهای مربوط به خواص سنگ های ساختمانی فعالیتداشته و تا کنون 8 استاندارد را در این زمینه منتشر ساخته است . ( جدول 1 )

این استانداردها در واقع ترجمه هایی از استانداردهای ASTMو بعضا GOSTمی باشند که بخش کوچکی از استانداردهای مربوط به آزمایش هواص سنگ های تزیینی و نما را در بر می گیرد .

با توجه به گستردگی خواص سنگ های تزیینی و نما ̨این استانداردها ̨ناکافی به نظر می رسند . لذا برای تحت پوشش قرار دادن نسبی همه خواص ̨بررسی استانداردهای دیگر گشورهای مطرح در زمینه ی صنعت سنگ تزیینی و نما لازم است .

با بررسی اجمالی استانداردهای تدوین شده در کشورهای پیشرفته در این زمینه این نتیجه حاصل می شود که استانداردهای تدوین شده در کشورهای پیشرفته در این زمینه این نتیجه حاصل مشود که استانداردها به سه بخش واژه شناسسی فنی ̨مشخصات محصول و روش هال آزمایش استاندارد تقسیم شده اند . در جدول 2 کد این استانداردها به همراه عنوان مربوط به آنها ارائه شده است .

جدول 1- فهرست استانداردهای مربوط به سنگ تزیینی و نما موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

کد استاندار	نام استاندارد	ترجمه استاندارد
ISIRI 618	بلوک های سنگ های طبیعی برای برش به منظور استفاده در نما ̨کف و تزئیینات	GOST 9479-60
ISIRI 5694	سنگ گرانیت ساختمانی –ویژگی ها	ASTM C615-85
ISIRI 5695	سنگ آهک ساختمانی –ویژگی ها	ASTM C568-89
ISIRI 5696	سنگ مرمریت –ویژگی ها	ASTM C503
ISIRI 5697	سنگ های ساختمانی –روش های آزمون ضریب گسیختگی	ASTM C99-87
ISIRI 5698	سنگ های ساختمانی –روش های آزمون تاب فشاری	ASTM C170-87
ISIRI 5699	سنگ های ساختمانی –روش های آزمون تعیین جذب آب و چگالی	ASTM C97-88
ISIRI 5700	سنگ های ساختمانی –روش آزمون تعیین مقاومت سایشی در اثر تردد	ASTM C241-85

جدول 2 –فهرست استانداردهای مربوط به سنگ تزیینی و نما

موضوعات			استاندارد	ASTM	BIS	DIN	EN	UNI
واژه شناسی فنی			اصطلاحات علمی	C11903	1805-73		12670	8458
مشخصات محصول			مشخصات سرپانتین	C1526-03
			مشخصات ماربل	C503-03	1130-69
			مشخصات سنگ های تزیینی آهکی	C568-03	1128-1974
			مشخصات سنگ های تزیینی کوارتزدار	C616-03	3622-77
			مشخصات سنگ های تزیینی اسیلیتی	C629-03 C406	6250-81	EN12326-2	12326-2	EN12326-2
			مشخصات گرانیت	C615-99	3316-74
			مشخصات تراورتن	C1527
			روش شناسایی و مشخصات سنگ های طبیعی ساختمانی		1123-75
			ویژگی های هندسی		1128-74 1130-1969	EN13373	13373
موضوعات			استاندارد	ASTM	BIS	DIN	EN	UNI
			فرآوری سنگ های تزیینی		1129-72
			معیارهای ارزش سنگ			EN1244	12440	9725
			پلاک برای سنگ فرش			EN1341	1341	EN1341
			Settبرای سنگ فرش			EN1342*	1342	EN132
			خصوصیات سنگ جدول			EN1343 482	1343	EN1343
			چیدمان و پوشال گذاری پتاک ها		8348-1977
			تولیدات پرداخت شده̨خصوصیات کاشی سنگ های معمولی				PrEN12057
			تولیدات پرداخت شده̨خصوصیاتپلاک های کف و پله				PrEN12058
			تولیدات پرداخت شده̨خصوصیات سنگ های بعددار				PrEN12059
			خصوصیات بلوک خام				PrEN1467
موضوعات			استاندارد	ASTM	BIS	DIN	EN	UNI
			خصوصیات تولیدات نیمه پرداختی (پلاک خام)				PrEN1468
			خصوصیات تولیدات نیمه پرداختی (پلاک برای نما)				PrEN1469
			تعیین پرداختهای سطوح (Rugosity)				PrENw124 6030
آزمایش های استاندارد	خواص فیزیکی		جذب رطوبت	C121-90	1124- 1974	EN13755	13755	EN13755
			نفوذپذیری		4388-73
			وزن مخصوص و تخلخل	C97-02	1122-74 1124-74	EN1936 52102	1936	EN1936
			مطالعات پتروگرافی			EN12407 52100	12407	EN12407
			جذب آب تحت اثر خاصیت مویینگی		4121-67	EN1925	1925	EN1925 10859
			ضریب سرخوردگی				14231
			تعیین سرعت انتشار صدا در سنک				PrEN14579
موضوعات			استاندارد	ASTM	BIS	DIN	EN	UNI
آزمایش های استاندارد		خواص مکانیکی	مقاومت فشاری	C170-90	1121(p1)	EN1926	1926	EN1926
			مقاومت در برابر نیروی باد	C1201-91
			مقاومت خمشی و مول خمشی ارتجاعی	C1352 C880-98	1121 (P2)	EN12372	12372 13161	EN12372 EN13161
			مقاومت سایشی	C1353-98 C241-90	1706-72
			مدول گسیختگی	C99-87 C120-00
			دوام سنگ		1126-74
			مقاومت کششی		1121(P3)
			مقاومت برشی		1121(P4)
			سفتی		5218-69			EN14205
			مقاومت در طول زمان در حضور شوک حررارتی			EN14066	14066
			انرژی گسیختگی				14158
			مدول ارتجاعی استاتیکی				PrEN114580
موضوعات			استاندارد	ASTM	BIS	DIN	EN	UNI
			ضریب اتساع حرارتی				PrEN14581
		خواص هوازدگی	مقاومت در برابر اسید و هوازدگی	C217-94	4122-67 1125-74		13919
			مقاومت در برابر انجماد- آب شدن			52104-1 52104-2 EN12371	12371	EN2371
			مقاومت در برابر کریستالیزاسیون نمک			EN12370	12370	EN12370
			مقاومت در طول زمان در حضور غبار نمک				14147
ستانداردهای متفرقه			استخراج کواری		8381

کشورهای پیشرفته صنعت سنگ همچون ایتالیا برای معرفی سنگ های خود از بین استانداردهایی که در جدول 2 به آنها اشاره شد بعضی موارد را مورد استفاده قرار می دهند که در جدول 3 آورده شده اند .

جدول 3- استانداردهایی که اغلب شرکتهای ایتالیایی برای معرفی سمگ خود استفاده می کنند

ردیف	عنوان	ملاحظات	کد استاندارد ایرانی	کد استاندارد خارجی
1	ابعاد بلوک سنگ	استاندارد خاص ندارد و ابعاد بلوک استخراجی باید قید شود
2	مقاومت کششی			BIS 121
3	میزان جذب رطوبت		ISIRI 5699	Astm c121 BIS 1124 EN 13755
4	مقاوومت فشاری		ISIRT 5698	Astm c170 BIS1121 EN 1926
5	مقاومت سایشی		ISIRT 5700	Astm c1353 BIS 1706
6	وزن مخصوص		ISIRI 5699	Astm c97 BIS1121 EN 1936
7	مدل گسیختگی		ISIRI 5699	Astm c120
8	ضریب اتساع حرارتی			EN14581
9	مقاومت در برابر انجماد- آب شدن			DIN 52104 EN 12371
10	قابل دسترس بودن	استاندارد خاصی ندارد به چهار وجه 1-محدود 2-متوسط 3-خوب 4- خیلی خوب تقسیم می شود
11	مکان معدن	استاندارد خاصی ندارد و باید مکان جغرافیایی معدن قید شود

 بدین ترتیب می توان یتیجه گرفت که از جمله مهمترین استانداردها معرفی سنگ در دنیا موارد اشاره شده در جدول 3 است که برای تعداد 5 مورد آنها استاندارد معادل ایرانی وجود دارد که توسط موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ترجمه شده است .

استانداردها و ضوابط طراحی سینما

استانداردها و ضوابط طراحی

سالن انتظار سینما :

طبق استانداردها و ضوابط طراحی سینما مصوب سازمان مدیریت و برنامه‌ریز کشور حداقل میزان سطح اشتغال سالن انتظار سینما به ازای هر نفر 35/0 متر مربع و حداقل حجم سرانه سالنهای سینما 5/1 متر مربع می‌باشد. تعداد صندلیهای سالن به ازای هر 100 نفر، 10 صندلی می‌باشد. در صورت داشتن اختلاف سطح سالن با بیرون حداکثر شیب راهرو ورودی 8 درصد و عرض آن حداقل2/1 متر باشد. حداقل عرض ورودی سالن انتظار به ازای هر 100 نفر 56 سانتی‌متر می‌باشد.

ورودی سینما:

به دلیل کار کردن سینما با مجتمع فرهنگی، ورودی با ورودی مجتمع یکی است و فقط یک در برای ورود به سالن انتظار منظور گردیده است.

گیشة بلیط‌ فروشی :

گیشه در سینما باید در مکانی باشد که دید کافی بر فضای خارج سینما داشته باشد و در جایی باشد که صف مربوط به آن فراهم گردد مردم در معبر عمومی و همچنین مانع ورود و خروج مردم از سینما نباشد. در گیشه بهتر است به درون سالن انتظار باز گردد ولی این در طوری نباشد که با باز شدن آن درون گیشه مشخص گردد و سطح آن به ازای هر نفر حداقل 3 متر مربع می‌باشد.

راهروهای سالن نمایش :

 عرض راهروهای سالن را بر حسب تعداد جمعیت که از آن تخلیه می‌شوند محاسبه می‌شود ولی نه به این صورت که این عرض متغیر باشد. و اینگونه در نظر می‌گیریم که از تعداد جمعیت هر ردیف که در دو طرف آن راهرو می‌باشد 60 درصد آن از هر راهرو تخلیه می‌گردند. اگر عرض در خروجی سالن نمایش از عرض راهرو منتهی به آن بیشتر باشد باید حداقل فضایی برابر عرض خروجی جلوی در ورودی داشته باشد. حداکثر شیب مجاز در راهروهای سالن نمایش 8 درصد می‌باشد و اگر شیب بیشتر باشد باید از پله در راهرو استفاده گردد که ارتفاع و عمق موثر پله باید طبق استانداردها باشد.  پله‌ها و یا نقطه شروع شیب راهروهای سالن نمایش برای آگاهی تماشاگران باید با چراغ مخصوص روشن گردند.  مصالح کف راهروها باید از مصالح غیر لغزنده و غیر اشتعال باشند.

صندلی تماشاگران :

 استانداردهای صندلی تماشاگران در جداول ضمیمه آورده شده است. جنس و مصالح به کار رفته در صندلیهای سالن نمایش باید مقاوم، قابل شستشو، غیر قابل اشتعال باشد و از نظر آکوستیکی، مقدار صدائی که آنها جذب می‌کنند نباید به وجود و یا عدم وجود تماشاچی در آنها وابسته باشد. چیدن صندلیهای سالن نمایش مانند چیدمان صندلیهای آمفی‌تئاتر می‌باشد.

ورودی‌ها و خروجی‌های سالن نمایش سینما :

ورودی‌ها و خروجی‌های سالن نمایش سینما باید به گونه‌ای باشند که در معرض دید باشند و از ورود سروصدا به داخل و خارج سالن جلوگیری کنند.  حداقل تعداد در خروجی سالن نمایش 2 عدد می‌باشد و فقط در موارد خاص مانند گنجایش سالن کمتر از 100 می‌تواند 1 عدد باشد.  لازم به ذکر است که برای خروج از سالن نمایش بهتر از که درهای سالن نمایش به طرف بیرون باز گردند و برای ورود به طرف داخل باز گردند. حداقل فاصله دو در خروجی 5 متر می‌باشد و نباید از درهای یک لنگه استفاده نمود و باید از درهای دو لنگه استفاده گردد.  درهای سالن نمایش نباید قفل داشته باشند و بهتر است دارای ثابت‌کننده‌های فشاری باشند که با یک فشار روی آنها، در ثابت گردد.  

سرویسهای بهداشتی سینما :

طراحی و اجرای ساختمانی قسمتهای مختلف داخل سرویسهای بهداشتی باید به گونه‌ای باشد که شستشو و گندزدائی مستمر تمامی دیوارها و کف‌های سرویس میس گردد.

اتاق پروژکتور و ملحقات آن :

اتاق پروژکتور شامل حداقل 2 عدد پروژکتور به ابعاد 100×60 سانتی‌متر، میزهای برگردان و بازبینی فیلم به ابعاد 80×120 سانتی‌متر واتاق تقویت‌کننده‌های صدا می‌باشد. دستگاه‌هایی مانند رکتی نایر، تابلوی اصلی برق اتاق پروژکتور، و مسیرهای نور سالن و قفسه‌های فلزی مخصوص نگهداری فیلم در فضاهای مستقل قرار دارند.  اتاقک کوچکی جهت نگهداری باطریهای مخصوص روشنایی ایمنی سینما و سرویس بهداشتی در جنب اتاق پروژکتور قرار دارند. ابعاد اتاق پروژکتور با توجه به ابعاد پروژکتورها، فواصل آنها از هم و از دیوارهای جانبی، و میزهای برگردان و بازبینی فیلم و دستگاههای تقویت صدا در نظر گرفته می‌شود.  دیوارها و کف اتاق پروژکتور باید قابلیت 2 ساعت مقاومت در مقابل آتش‌سوزی را داشته باشند. مصالح به کار رفته در اتاق پروژکتور جهت نازک‌کاری و آکوستیک نباید قابل احتراق باشند کف اتاق پروژکتور برای انتقال کابلهای برق و صدا باید دو جداره بوده و کفپوش آن در مقابل برق عایق باشد.  وجود شیر یا کبسول آتش‌نشانی در نزدیک اتاق پروژکتور نیز توصیه می‌گردد.

پرده نمایش فیلم :

نوع پرده سینما با توجه به ابعاد سالن، قدرت پروژکتور، بهره روشنایی پرده و میزان روشنایی مطلوب پرده انتخاب می‌شود. اندازه پرده با توجه به عرض سالن نمایش در قسمت جلوی آن، ارتفاع سالن، عمق سالن و در نظر گرفتن فضائی در دو طرف پرده برای رفت و آمد به پشت پرده و جمع شدن پرده محافظ تعیین می‌شود. پرده نمایش بهتر است دارای انحناء باشد: بخصوص در سالن‌های عریض، این انحناء کمانی از دایره به مرکز لنز پروژکتور و به طول فاصله لنز پروژکتور از مرکز پرده می‌باشد.  اسکلت نصب پرده نمایش باید بزرگتر از پرده باشد (30 سانتی‌متر) تا نصب پرده آسان‌تر گردد و اسکلت از دیوار پشت پرده باید به اندازه‌ای که برای نصب بلندگوها مورد نیاز است (90 سانتی‌متر) فاصله داشته باشد. و باید اشاره نمود که بهتر است دریچه‌های هواکش و خروجی هوا یا حتی ورود هوا، پشت پرده تعبیه نگردد و اصولا سیستم‌های تاسیساتی و تهویه هوا به گونه‌ای باشند که هوا در پشت پرده چرخش نداشته باشد.

استانداردهای طراحی آمفی تئاتر

استانداردهای طراحی آمفی تئاتر

ورودی:

باید طوری باشد که از تجمع افراد در پشت در جلوگیری شود و افراد بتوانند به راحتی بلیط تهیه نمایند و وارد سالن شوند. از لحاظ ابعادی در هر متر مربع حداکثر 6 نفر میتواند قرار بگیرد. اگر افراد به صورت خطی قرار بگیرند (صف) هر 4 نفر 87/1 متر بصورت طولی فضا نیاز داریم پس نتیجه میگیریم اگر افراد بخواهند وارد سالن شوند بهتر است آنها را بصورت خطی سازماندهی کنیم.


سالن انتظار (سرسرا):


بعد از ورودی ما فضای سالن انتظار (سرسرا) را داریم. اگر سالن تیاتر ما 200 نفر گنجایش دارد حال به ازای 6 نفر 1 متر مربع و به ازای 200 نفر 34 متر مربع فضا احتیاج داریم البته این در صورتی هست که افراد متراکم قرار گرفته باشند به همین منظور ما ابعاد فوق را در 3 ضرب کرده و به 102 متر مربع تبدیل میکنیم تا افراد به اندازه ی 2 نفر فضا ی آزاد داشته باشند.
عنصر بعدی که در فضای سرسرا قرار می گیرد coffee break (کافی شاپ) است. برای این فضا برای هر میز 4 نفره 76/5 متر مربع فضا احتیاج داریم حال اگر در هر سانس اجرا 50 نفر بخواهند از کافی شاپ استفاده کنند ما احتیاج به 12 میز 4 نفره داریم یعنی 24/93 متر مربع فضا میخواهیم. در کنار آن 15 متر مربع فضای آشپزخانه و محل فروش می خواهیم.
فضای دیگر در سرسرا سرویس های بهداشتی است و از آنجا که جز فضاهای درجه 3 می باشد نباید در دید کامل قرار گیرد البته بهتر است جایی باشد که به راحتی در دسترس باشد. زیرا جز فضاهای خدماتی است 11/29 متر مربع برای 8 توالت و دستشویی احتیاج است.


سالن اجرا:

در کل حداکثر ظرفیت قسمت تماشاگران به شکل انتخاب شده و محدودیت های صمعی و بصری بستگی دارد که شاخص آنها نوع تولید برنامه است. عوامل دیگر شامل سطوح . خط دید . آکوستیک تراکم رفت . آمد و نیز اندازه و شکل سکو (صحنه) است.

طول ردیف: حداکثر 16صندلی به ازای هر راهرو. اگر برای هر 3-4 راهرو یک در خروجی جانبی به عرض۱متر در نظر گرفته شود به ازای هر راهرو 25 صندلی مجاز است.
برای هر تماشاچی نشسته بایدمساحتی برابر با حداقل 0.5 متر مربع در نظر گرفت. این عدد بر گرفته از عرض صندلی ضرب در اصله ی ردیف (حداقل 0.45 مترمربع برای هر صندلی) به علاوه ی یک حداقل اضافه ی 0.9 متر ضرب در 0.5 متر یعنی حدودا 0.05 متر مربع برای هر صندلی است.

حجم فضا: این حجم بر اساس شرایط آکوستیکی به این ترتیب است: تیاترها حدودا 5-4 متر مکعب برای هر تماشاچی و اپرا حدود 8-6 متر مکعب. (به دلیل تهویه ی هوا حجم نباید کمتر از این باشد)

نسبت های قسمت تماشاگران:
دید مطلوب بدون حرکت اما با حرکت جزیی چشم به مقدار حدود 30 درجه
دید مطلوب با حرکت جزیی سر و حرکت جزیی چشم به مقدار حدود 60 درجه
حداکثر زاویه ی ادراکبدون حرکت سر حدودا 110 درجه
به حرکت کامل سر و شانه ها میدان درک 360 درجه نیز امکان پزیر است.
فضاهای خدماتی پشت سن:

اتاق تعویض لباس: یکی از فضاهای کاربردی و اصلی سالن می باشد در طراحی این فضا باید دقت شود که این فضا به عنوان یک فضای خصوصی به حساب می آید و باید تمامی حریم های آن بخصوص برای خانم ها حفظ شود. مقدار فضای لازم برای هر نفر 5 متر مربع و برای 6 نفر با ۸ کمد 45 متر مربع می باشد. نکته ی دیگر وجود انبار لباس است که 5.7 متر مربع می باشد.

اتاق گریم: این فضا باید با سن در رابطه ی مستقیم عاری از صدا و دارای نور کافی باشد. محیطی که یک گریمور نیاز دارد تا بتواند به راحتی اطراف بازیگر حرکت کند و تمام کار خود را زیر نظر داشته باشد 28/2 متر مربع میباشد که با این حساب ما برای کار 3 گریمور به طور هم زمان کنار هم 72/6 متر مربع فضا می خواهیم. همچنین وجود سرویس دستشویی در این فضا ضروری می باشد.

اتاق نور و صدا: این فضا که بین نور پرداز و صدا بردار مشترک است باید دید مستقیم با قسمت اجرا داشته باشد که معمولا در جا نمایی این فضا آن را در قسمت پشت سالن در ارتفاع قرار می دهند همانند اتاق آپارات در سینما. حداقل فضا برای نور پرداز با دستگاه پرژکتور و ۴ نور انداز ۶ متر مربع و برای صدا بردار با دستگاه تنظیم و ضبط صدا ۵ متر مربع می باشد همچنین پلکان های ارتباطی هم باید در نظر گرفت اما یک انبار به اندازه ی ۱۲ متر مربع الزامی است.

اتاق کارگردان: که در کنار سن قرا می گیرد تا کارگردان در هنگام اجرا بطور مستقیم به نحوی که دیده نشود با سن در ارتباط باشد. ابعاد آن ۹ متر مربع می باشد.

اتاق گروه موسیقی: یکی از بخش های مهم یک کار تیاتر اجرای ملودیهای منظم در سکانسهای مختلف است. به همین منظور بهتر است کار گروه موسیقی همراه با تیاتر پیش رود برای همین ما فضایی را برای گروه موسیقی در نظر می گیریم. فضای گروه موسیقی باید بصورتی چیدمان شود که سرپرست تمام گروه را زیر نظر داشته باشد و همچنین در قسمت کم صدا قرار گیرد و حتما یک فضا برای نگهداری ساز به ابعاد ۴ متر مربع داشته باشد. ابعاد مناسب برای گرهه موسیقی ۱۶ متر مربع است.

اتاق استراحت گروه: فضای که گروه قبل از اجرا آنجا تمرکز و بعد از اجرا آنجا استراحت می کند. فضای کافی برای ۸ کاناپه و میز ۶ متر مربع است پس برای یک گروه ۱۶نفره ما ۴۰ متر مربع فضا می خواهیم.

اتاق مطالعه: قسمتی که گروه در آن استقرار می یابد و ضمن خواندن سناریو باهم شروع به تمرین کار هم می کنند. مقدار فضای کافی برای مطالعه ی ۲۰ نفر ۴۲ متر مربع است.

اتاق مصاحبه: فضای لازم ۱۶ متری است که شامل ۱ میز و ۱۰ صندلی است.

قسمت اداری سالن:

اتاق رییس: این اتاق از لحاظ استراتژیک باید در بهترین نقطه قرار گیرد. معمولا این فضا با اتاق جلسات ترکیب می شود که ابعاد مورد نظر برای ما 35 متر مربع است که میز جلسات هم یکی از الگو های این اتاق است.

بخش حسابداری: ۱۶ متر مربع برای خود اتاق و یک فضای ۵ متر مربع برای بایگانی و ۱ فضای ۱۶ مترمربع برای مرکز کامپیوتر نیاز است.

اتاق آرشیو: ۱۶ متر مربع برای اتاق بایگانی آرشیو که ۱۵ فایل را در خودش جا می دهد و ۹ متر مربع اتاق برای مسول اتاق آرشیو و ۲۰ متر مربع هم برای مرکز اسناد سالن نیاز است.

بخش خدماتی:

موتورخانه: این قسمت باید در جایی باشد که بتواند به همه سالن سرویس دهد. ابعاد مورد نظر برای سالن ما ۵۰ متر مربع است.

انبار مرکزی: به دلیل این که معمولا هر بخش یک انبار دارد ما فضای بزرگی را برای انبار مرکزی نمی خواهیم مقدار ابعاد لازم ۲۵ متر مربع است.

پارکینگ: فضای لازم برای پارکینگ ۷۵۰ متر مربع برای ۴۲ خودرو سبک در ضمن اگر در زیر ساختمان قرار گرفت فضای رمپ و تهویه مناسب هم در جدول محاسبه قرار می گیرد.

پاسخ با نقل قول

---

ساختار عمومی فضاهای نمایشی

ساختار عمومی فضاهای نمایشی می باید براساس سلسله مراتبی از فضاهای عمومی (مانند کارگاههای تولید نمایش و فضای کارمندان) استوار گردد و نحوۀ دسترسی به مجموعه فضای نمایشی و تردد در فضای داخلی آن با توجه به حریم محدوده فضایی بخشهای مختلف آن انجام گیرد.
ساختار فضایی اینگونه ساختمانها را با توجه به اصول هدایت کننده فوق می توان به دو عرصۀ بیرونی و درونی تقسیم نمود.
الف) عرصه بیرونی فضای نمایشی: این عرصه به طور کلی در ارتباط مستقیم با تماشاگران است.
ب) عرصه درونی فضای نمایشی: این عرصه شامل کلیۀ فضاهایی است که مربوط به امور نمایشی و اداری می شوند و از این رو با کارکنان و بازیگران ارتباط مستقیم دارند.

شکل و انواع مختلف صحنه نمایش

الف) تئاترهای دارای ایوانی که اینگونه تئاترها امکان نمایش فیلم را نیز دارند.
ب) تئاترهای دارای صحنه میدانی که صحنه از هر سو با تماشاچیان احاطه شده در اینگونه تئاترها حداکثر عمق میدان تماشاگران 6 تا 7 ردیف است و در صورتی که جایگاه در یک سطح باشد حداکثر تماشاگر از 300 الی 400 نفر بیشتر نخواهد بود.
ج) تئاترهای دارای صحنۀ هلالی یا صحنۀ آزاد جلو آمده. در این تئاترها صحنه به قلب جایگاه تماشاگران کشیده شده و ورودیها معمولاً در پشت صحنه و یا در داخل جایگاه تماشاگران قرار دارند.
د) نوع دیگر از تئاتر که ترکیبی از موارد بالاست در دوران معاصر مورد توجه طراحان بوده است. این نوع تئاتر با برخورداری از یک صحنۀ انعطاف پذیر برای تبدیل به شکلهای مختلف از خصوصیتی مستقل برخوردار
است. صحنه در اینگونه تئاترها می تواند با جابجایی صندلی ها و قسمتهایی از کف به صورت ایوانی – میدانی و هلالی ظاهر شود به اینگونه صحنه ها چند شکلی می گویند.

پاسخ با نقل قول

---

اکوستیک در هر فضای نمایشی قادر است تا انواع برنامه های نمایشی را تحت تأثیر قرار دهد و از آنجا که ایجاد تغییرات اساسی در وضعیت اکوستیک سالنهای نمایش بسیار دشوار است، از این رو لازم است تا از ابتدا تصمیمات لازم درباره خصوصیات اکوستیکی سالنهای نمایش گرفته شود. فضاهای نمایشی باید در برابر کلیۀ نوفه های خارجی ناشی از صدای هواپیما، ترافیک و همهمه افراد در سالن انتظار، عایق باشند و دستگاه های مکانیکی به گونه ای طراحی شده باشند که سطح نوفه ای که در داخل سالن نمایش ایجاد می شود از یک حد خاص تجاوز نکند.
برای برنامه های نمایشی زنده، در صورتیکه حداکثر تعداد تماشاگران 200 نفر باشد لزومی به استفاده از دستگاه های تقویت صدا نیست و در صورت کاهش فاصله متوسط بین تماشاگران و بازیگران استفاده از تمهیدات اکوستیکی برای نمایشنامه های معمولی رضایت بخش می باشد.
میزان شیب جایگاه همانقدر که برای دید تماشاگران اهمیت دارد، برای شنیدن هم مهم است زیرا صدا در هنگام عبور از جایگاه به علت خاصیت جاذب بودن بدن تماشاگران ضعیف می شود، از اینرو با استفاده از بازتابنده های سقفی، باید حداقل شیب لازم را که مانع دید تماشاگران نشود برای جایگاه در نظر گرفت.

پاسخ با نقل قول

---

عضو فعال

---

ی آمفی تئاتر

ورودی:
باید طوری باشد که از تجمع افراد در پشت در جلوگیری شود و افراد بتوانند به راحتی بلیط تهیه نمایند و وارد سالن شوند. از لحاظ ابعادی در هر متر مربع حداکثر 6 نفر میتواند قرار بگیرد. اگر افراد به صورت خطی قرار بگیرند (صف) هر 4 نفر 87/1 متر بصورت طولی فضا نیاز داریم پس نتیجه میگیریم اگر افراد بخواهند وارد سالن شوند بهتر است آنها را بصورت خطی سازماندهی کنیم.

سالن انتظار "سرسرا"

بعد از ورودی ما فضای سالن انتظار "سرسرا" را داریم. اگر سالن تیاتر ما 200 نفر گنجایش دارد حال به ازای 6 نفر 1 متر مربع و به ازای 200 نفر 34 متر مربع فضا احتیاج داریم البته این در صورتی هست که افراد متراکم قرار گرفته باشند به همین منظور ما ابعاد فوق را در 3 ضرب کرده و به 102 متر مربع تبدیل میکنیم تا افراد به اندازه ی 2 نفر فضا ی آزاد داشته باشند. عنصر بعدی که در فضای سرسرا قرار می گیرد coffee breakکافی شاپ است. برای این فضا برای هر میز 4 نفره 76/5 متر مربع فضا احتیاج داریم حال اگر در هر سانس اجرا 50 نفر بخواهند از کافی شاپ استفاده کنند ما احتیاج به 12 میز 4 نفره داریم یعنی 24/93 متر مربع فضا میخواهیم. در کنار آن 15 متر مربع فضای آشپزخانه و محل فروش می خواهیم.

فضای دیگر در سرسرا سرویس های بهداشتی است و از آنجا که جز فضاهای درجه 3 می باشد نباید در دید کامل قرار گیرد البته بهتر است جایی باشد که به راحتی در دسترس باشد. زیرا جز فضاهای خدماتی است 11/29 متر مربع برای 8 توالت و دستشویی احتیاج است.

سالن اجرا:

در کل حداکثر ظرفیت قسمت تماشاگران به شکل انتخاب شده و محدودیت های صمعی و بصری بستگی دارد که شاخص آنها نوع تولید برنامه است. عوامل دیگر شامل سطوح . خط دید . آکوستیک تراکم رفت . آمد و نیز اندازه و شکل سکو (صحنه) است.

طول ردیف: حداکثر 16صندلی به ازای هر راهرو. اگر برای هر 3-4 راهرو یک در خروجی جانبی به عرض ۱ متر در نظر گرفته شود به ازای هر راهرو 25 صندلی مجاز است.

برای هر تماشاچی نشسته بایدمساحتی برابر با حداقل 0.5 متر مربع در نظر گرفت. این عدد بر گرفته از عرض صندلی ضرب در اصله ی ردیف (حداقل 0.45 مترمربع برای هر صندلی) به علاوه ی یک حداقل اضافه ی 0.9 متر ضرب در 0.5 متر یعنی حدودا 0.05 متر مربع برای هر صندلی است.

حجم فضا: این حجم بر اساس شرایط آکوستیکی به این ترتیب است: تیاترها حدودا 5-4 متر مکعب برای هر تماشاچی و اپرا حدود 8-6 متر مکعب."به دلیل تهویه ی هوا حجم نباید کمتر از این باشد"
نسبت های قسمت تماشاگران:

دید مطلوب بدون حرکت اما با حرکت جزیی چشم به مقدار حدود 30 درجه

دید مطلوب با حرکت جزیی سر و حرکت جزیی چشم به مقدار حدود 60 درجه

حداکثر زاویه ی ادراک بدون حرکت سر حدودا 110 درجه

به حرکت کامل سر و شانه ها میدان درک 360 درجه نیز امکان پزیر است.

فضاهای خدماتی پشت سن:

اتاق تعویض لباس: یکی از فضاهای کاربردی و اصلی سالن می باشد در طراحی این فضا باید دقت شود که این فضا به عنوان یک فضای خصوصی به حساب می آید و باید تمامی حریم های آن بخصوص برای خانم ها حفظ شود. مقدار فضای لازم برای هر نفر 5 متر مربع و برای 6 نفر با ۸ کمد 45 متر مربع می باشد. نکته ی دیگر وجود انبار لباس است که 5.7 متر مربع می باشد.

اتاق گریم: این فضا باید با سن در رابطه ی مستقیم عاری از صدا و دارای نور کافی باشد. محیطی که یک گریمور نیاز دارد تا بتواند به راحتی اطراف بازیگر حرکت کند و تمام کار خود را زیر نظر داشته باشد 28/2 متر مربع میباشد که با این حساب ما برای کار 3 گریمور به طور هم زمان کنار هم 72/6 متر مربع فضا می خواهیم. همچنین وجود سرویس دستشویی در این فضا ضروری می باشد.

اتاق نور و صدا: این فضا که بین نور پرداز و صدا بردار مشترک است باید دید مستقیم با قسمت اجرا داشته باشد که معمولا در جا نمایی این فضا آن را در قسمت پشت سالن در ارتفاع قرار می دهند همانند اتاق آپارات در سینما. حداقل فضا برای نور پرداز با دستگاه پرژکتور و ۴ نور انداز ۶ متر مربع و برای صدا بردار با دستگاه تنظیم و ضبط صدا ۵ متر مربع می باشد همچنین پلکان های ارتباطی هم باید در نظر گرفت اما یک انبار به اندازه ی ۱۲ متر مربع الزامی است

اتاق کارگردان: که در کنار سن قرا می گیرد تا کارگردان در هنگام اجرا بطور مستقیم به نحوی که دیده نشود با سن در ارتباط باشد. ابعاد آن ۹ متر مربع می باشد.

اتاق گروه موسیقی: یکی از بخش های مهم یک کار تیاتر اجرای ملودیهای منظم در سکانسهای مختلف است. به همین منظور بهتر است کار گروه موسیقی همراه با تیاتر پیش رود برای همین ما فضایی را برای گروه موسیقی در نظر می گیریم. فضای گروه موسیقی باید بصورتی چیدمان شود که سرپرست تمام گروه را زیر نظر داشته باشد و همچنین در قسمت کم صدا قرار گیرد و حتما یک فضا برای نگهداری ساز به ابعاد ۴ متر مربع داشته باشد. ابعاد مناسب برای گرهه موسیقی ۱۶ متر مربع است.

اتاق استراحت گروه: فضای که گروه قبل از اجرا آنجا تمرکز و بعد از اجرا آنجا استراحت می کند. فضای کافی برای ۸ کاناپه و میز ۶ متر مربع است پس برای یک گروه ۱۶ نفره ما ۴۰ متر مربع فضا می خواهیم.
اتاق مطالعه: قسمتی که گروه در آن استقرار می یابد و ضمن خواندن سناریو باهم شروع به تمرین کار هم می کنند. مقدار فضای کافی برای مطالعه ی ۲۰ نفر ۴۲ متر مربع است.

اتاق مصاحبه: فضای لازم ۱۶ متری است که شامل ۱ میز و ۱۰ صندلی است.

قسمت اداری سالن:

اتاق رییس: این اتاق از لحاظ استراتژیک باید در بهترین نقطه قرار گیرد. معمولا این فضا با اتاق جلسات ترکیب می شود که ابعاد مورد نظر برای ما 35 متر مربع است که میز جلسات هم یکی از الگو های این اتاق است

بخش حسابداری ۱۶ مترمربع برای خود اتاق و یک فضای ۵ متر مربع برای بایگانی و ۱ فضای ۱۶ مترمربع برای مرکز کامپیوتر نیاز است.

اتاق آرشیو۱۶ متر مربع برای اتاق بایگانی آرشیو که ۱۵ فایل را در خودش جا می دهد و ۹ متر مربع اتاق برای مسول اتاق آرشیو و ۲۰ متر مربع هم برای مرکز اسناد سالن نیاز است.

بخش خدماتی:

موتورخانه: این قسمت باید در جایی باشد که بتواند به همه سالن سرویس دهد. ابعاد مورد نظر برای سالن ما ۵۰ متر مربع است.

انبار مرکزی: به دلیل این که معمولا هر بخش یک انبار دارد ما فضای بزرگی را برای انبار مرکزی نمی خواهیم مقدار ابعاد لازم ۲۵ متر مربع است.

پارکینگ:فضای لازم برای پارکینگ ۷۵۰ متر مربع برای۴۲خودرو سبک در ضمن اگر در زیر ساختمان قرار گرفت فضای رمپ و تهویه مناسب هم در جدول محاسبه قرار می گیرد

پاسخ با نقل قول

---

2010/3/17 #15

raha

نمایش مشخصات

مشاهده ی پست ها

مشاهده ی وب نوشت

View Articles

مدیر بازنشسته

---

تاریخ عضویت

2009/4

امتیاز

6525

پست ها

3,054

استاندارد ها و ضوابط طراحی سینما:

سالن انتظار سینما:
طبق استانداردها و ضوابط طراحی سینما مصوب سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
حداقل میزان سطح اشتغال سالن انتظار سینما به ازای هر نفر 35 سانتیمتر مربع و حداقل
حجم سرانه سالنهای سینما 5/1متر مربع می باشد.
تعداد صندلیهای سالن به ازای هر 100 نفر 10 صندلی می باشد.در صورت داشتن اختلاف
سطح سالن با بیرون حداکثر شیب راهرو ورودی 8% و عرض آن حداقل 2/1 متر می باشد.
حداقل عرض ورودی سالن انتظار به ازای هر 100 نفر 56 سانتیمتر می باشد.

ورودی سینما:
به دلیل کار کردن سینما به مجتمع فرهنگی ، ورودی با ورودی مجتمع یکی است و فقط یک
در برای ورود به سالن انتظار منظور می گردد.

گیشه بلیط فروشی:
گیشه در سینما باید در مکانی باشد که دید کافی بر فضای خارج سینما داشته باشد
و در جایی باشد که صف مربوط به آن فراهم گردد و مردم در معبر عمومی و همچنین مانع
ورود و خروج مردم از سینما نباشد.در گیشه بهتر است به درون سالن انتظار باز گردد ،
ولی این در طوری نباشد که با باز شدن آن درون گیشه مشخص گردد و سطح آن به ازای
هر نفر حداقل 3 متر مربع می باشد.

راهروهای سالن نمایش:
عرض راهروهای سالن را بر حسب تعداد جمعیت که از آن تخلیه می شوند محاسبه می شود.
ولی نه یه این صورت که این عرض متغیر باشد.و اینگونه در نظر می گیریم که از تعداد جمعیت
هر ردیف که در دو طرف آن راهرو می باشد، 60% آن از هر راهرو تخلیه می گردند.
اگر عرض در خروجی سالن نمایش از عرض راهرو منتهی به آن بیشتر باشد باید حداقل فضایی
برابر عرض خروجی جلوی در ورودی داشته باشد.حداکثر شیب مجاز در راهرو های سالن
نمایش 8% می باشد و اگر شیب بیشتر باشد باید از پله در راهرو استفاده گردد که ارتفاع و
عمق موثر پله باید طبق استاندارد ها باشد.پله ها ویا نقطه ی شروع شیب راهرو های سالن
نمایش برای آگاهی تماشاگران باید با چراغ مخصوص روشن گردند.مصالح کف راهروها باید از
مصالح غیر لغزنده و غیر اشتعال باشد.

صندلی تماشاگران:
استاندارد های صندلی تماشاگران در جداول ضمیمه آورده شده است . جنس و مصالح
به کار رفته در صندلیهای سالن نمایش باید مقاوم ،قابل شست وشو ،غیر قابل اشتعال باشد
و از نظر آکوستیکی،مقدار صدائی که آن ها جذب می کنند نباید به وجود ویا عدم وجود
تماشاچی در آن ها وابسته باشد . چیدن صندلیها ی سالن نمایش مانند چیدمان صندلیهای
آمفی تئاتر می باشد .

ورودی ها و خروجی های سالن سینما:
ورودی ها و خروجی های سالن نمایش سینما باید به گونه ای باشند که در معرض دید باشند
و از ورود سر وصدا به داخل وخارج سالن جلو گیری کنند . حد اقل تعداد در خروجی سالن
نمایش 2 عدد می باشد و فقط در موارد خاص مانند گنجایش سالن کمتر از 100 می تواند
1 عدد باشد .
لازم به ذکر است که برای خروج از سالن نمایش بهتر از که در های سالن نمایش به طرف
بیرون باز گردند .
حداقل فاصله دو در خروجی5 متر می باشد و نباید از در های یک لنگه استفاده نمود و باید
از در های دو لنگه استفاده گردد .
درهای سالن نمایش نباید قفل داشته باشند وبهتر است دارای ثابت کننده های فشاری
باشند که با یک فشار روی آن ها،در ثابت گردد.

سرویس های بهداشتی سینما :
طراحی و اجرای ساختمانی قسمت های مختلف داخل سرویس های بهداشتی باید
به گونه ای باشد که شست وشو وگندز دائی مستمر تمامی دیوارها و کف های
سرویس میس گردد .

اتاق پروژ کتور وملحقات آن:
اتاق پروژ کتور شامل حد اقل 2 عدد پروژ کتور به ابعاد 100×60 سانتیمتر ،میز های بر گردان
و باز بینی فیلم به ابعاد 80×120 سانتیمتر واتاق تقویت کننده های صدا می باشد .
دستگاه هایی مانند رکتی نایر ،تابلوی اصلی برق اتاق پروژکتور ،ومسیر های نور سالن
و قفسه های فلزی مخصوص نگهداری فیلم در فضاهای مستقل قرار دارند.
اتاقک کوچکی جهت نگهداری باطریهای مخصوص روشنایی ایمنی سینما و سرویس
بهداشتی در جنب اتاق پروژکتور قرار دارند.

ابعاد اتاق پروژکتور با توجه به ابعاد پروژکتور ها ، فواصل آنها از هم و از دیوارهای جانبی ،
و میز های برگردان و بازبینی فیلم و دستگاههای تقویت صدا در نظر گرفته می شود.
دیوارها و کف اتاق پروژکتور باید قابلیت 2 ساعت مقاومت در مقابل آتش سوزی را داشته
باشند.مصالح به کار رفته در اتاق پروژکتور جهت نازک کاری و آکو ستیک نباید قابل احتراق
باشند کف اتاق پروژکتور برای انتقال کابلهای برق وصدا باید دو جداره بوده و کفپوش آن در
مقابل برق عایق باشد .
وجود شیر یا کبسول آتش نشانی در نزدیک اتاق پروژکتور نیز توصیه می گردد.

پرده نمایش فیلم:
نوع پرده سینما با توجه به ابعاد سالن ،قدرت پروژکتور ، بهره روشنایی پرده و میزان
روشنایی مطلوب پرده انتخاب می شود . اندازه پرده با توجه به عرض سالن نمایش در
قسمت جلوی آن ،ارتفاع سالن ، عمق سالن ودر نظر گرفتن فضائی در دو طرف پرده برای
رفت وآمد به پشت پرده و جمع شدن پرده محافظ تعیین می شود . پرده نمایش بهتر است
دارای انحناء باشد :به خصوص در سالن های عریض، این انحناء کمانی از دایره به طول فاصله
لنز پروژکتور از مرکز پرده می باشد . اسکلت نصب پرده ی نمایش باید بزرگتر از پرده باشد
(30 سانتیمتر) تا نصب پرده آسان تر گردد واسکلت از دیوارپشت پرده باید به اندازه ای که
برای نصب بلند گو ها مورد نیاز است (90 سانتیمتر) فاصله داشته باشد .
باید اشاره نمود که بهتر است دریچه های هواکش وخروجی هوا یا حتی ورود هوا ،پشت
پرده تعبیه نگردد و اصولا سیستم های تاسیساتی وتهویه ی هوا به گونه ای باشند که هوا
در پشت پرده چرخش نداشته باشد.

نویسنده:محمود وجودی بستان آباد
برگفته از وبسایت تخصصی عمران و معماری

با تشکر از فعالیت های helensj عزیز در تالار معماری

پاسخ با نقل قول

---

تشکر از این پست

helensj

---

2010/3/17 #16

raha

نمایش مشخصات

مشاهده ی پست ها

مشاهده ی وب نوشت

View Articles

مدیر بازنشسته

---

تاریخ عضویت

2009/4

امتیاز

6525

پست ها

3,054

Coop Himmelb(l)au
UFA Cinema Center
Dresden, Germany

معماری های سینما معمولاً به شکل بسیار نادری موفق به سازگار کردن پتانسیل فیلم برای خرد کردن زمان و فضا به روایتگرهای متنوع است. سینمای coop Himmelb(1) aus که متعلق به UFA Palast در درسدن است. (98-1993) تنها ساختمان سینمایی است که در سالهای اخیر در آن سعی شده که فضا را درهم ریخته و روایت معماری را به شکلی درآورده که مستقیما ملهم از فیلم است.



زاویه های کوزه ای و سایه های دندانه داری که روی دیوارهای سینما ایجاد شده اند فضاهای روانی فیلمهای اکسپرسیونیستی اوایل سینمای آلمان را یادآوری می کنند. درحالی که تئاترهای سنتی فضاهای معماری را با شکل تالارهای که دور یک صحنه قرار گرفته اند و یک برج و در عقب و جلو تاسیسات، در حالی که سینما تنها یک جعبه کور است. مفهوم معماری میل به پیچیده شدن دور هسته ای جامد به شکل تالار دارد که تنها یک حجم عایق کاری شده است. درحالی که تئاترهای سنتی فضاهای معماری را با شکل تالارهای که دور یک صحنه قرار گرفته اند و یک برج و در عقب و جلو تاسیسات، در حالی که سینما تنها یک جعبه کور است. مفهوم معماری میل به پیچیده شدن دور هسته ای جامد به شکل تالار دارد که تنها یک حجم عایق کاری شده است. برخلاف بسیاری از سینماها که از داخل تنها یکبار بازدید کننده را متعجب می کننند، UFA palest یک نمای جلویی شفاف دارد و فضاهای داخلی بخشی از فضاهای شهری هستند. به خصوص در شب ، تبدیل یک لامپ نورانی می شود که یک سوی و تصاویر پیچیده و درهم ریخته از شهر در انعکاس تنوع صفحه سینما نشان می دهد.





یک دیوار ساختمان، صخره بزرگ سینمایی است که با پله های نمای بیرونی جدا می شود و تبدیل به صفحه ای عظیم برای نشان دادن فیلم های تریلر شده که در آن ساختمان است ، مرکزی برای تصویرها و حرکاتی است که حرکت در شهر را نشان می دهند.







سطوح عظیم شیشه و سیمان می توانند حجم مشترکی باشند که می توانند انسان ها را تا شکل مورچگان کوچک جلوه دهند، اما این مشکل مقیاس با درج یک سری تصا ویر و حجمهای مجسمه گونه که مقیاس انسانی را در حالی که مناطق ویژه ای در حجمهای عظیم فضاهای محلی نشان می دهند حل می شود. متمایز کننده ترین این ساختارهای داخلی قفس فلزی است که روی سکوی دایره ای هستند. این تراس کوچک که به شکلی معلق روی سالن در مرکز سازه است که تعدادی صندلی و میز را که متعلق به کافه است در آن قرار دارد. همچنین نوعی زیبایی شناسی گونه جیمزباندی است که به نظر می رسد دقیقاً مناسب وضعیت این فضای داخلی است.

پل ها و پله ها که فضاها را با زوایای تئاتری تقسیم می کند و یک برج آسانسور قرار دارد کمک می کند که مقیاس انسانی را مشخص می کند. نمای کوتاه برش عرضی در ساختمان قابلیت دراماتیک سرسرای شیشه ای و تقسیم آن یک سری از عناصر که درون آن قرار دارد نشان می دهد. همچنین به شکلی قدرتمند استفاده از نماهای شیشه ای که حالت اکسپرسیونیسم معماری آلمانی را دارد استفاده شده است. در این نماها(به ویژه طراحی های اولیه هانس شاورون، برونوو ماکس تارت و معمار چکی ونزل هابلیک) ساختمانهای کریستالی به شکلی بودند که گویی نوری غیبی منتشر می کردند. نوعی انرژی زمینی. در اینجا اشعه های نور به نظر به بیرون از میله های نوری که از پروژکتور بیرون می آمد، به شکلی که ساختمان تلالویی در خیابان های اطراف ایجاد می کرد. تضاد سبکی درخشش دیوارهای عظیم و شیشه و سازه های عظیم سیمانی که به نوعی احیای اکسپرسیونیسم را به خاطر می آورد، ساختمان مثل یک کلیسای جامع کریستالی بود که به شکلی عرفانی از دل صخره ای از بطن زمین برخاسته باشد.















منبع

با تشکر از فعالیت های helensj عزیز در تالار معماری

پاسخ با نقل قول

---

تشکرها از این پست

helensj,mandana-n

---

2010/3/27 #17

rozi.09

نمایش مشخصات

مشاهده ی پست ها

پیام خصوصی

مشاهده ی وب نوشت

View Articles

عضو

---

رشته

مهندسی معماری

تاریخ عضویت

2008/5

محل سکونت

اصفهان

امتیاز

73

پست ها

43

بچه ها من طرح 3 سینما دارم می خوام شروع کنم به طراحی(ایده وفرم و عملکردو ..)
اما عادت دارم قبل از طراحی مطالعاتم را ازپایه شروع می کنم
حالا یه سوال برام پیش اومده کسی میدونه از ابتدا اهداف سینما چی بوده و هست؟
آیا فقط برای دیدن فیلم میرفتن به سینما؟
این که چرا اصلا سینما به وجودآمده منظور منه
من می خوام بدینوسیله حسهای افراد داخل سینما را بشناسم
اینکه با یه فیلم گریه میکنند-میخندند- یاد خاطراتشان می افتند و از این جور چیزها
به ذهنم رسید که اگه برای طراحی سینما بیام از یک سری تکنیک های فیلم سازی استفاده کنم (اینکه آخر فیلم را اول نشان میدهند برای جذب بیننده یا اینکه مثل فیلم کمدی -طنز در عین حال که مردم را میخندوند مشکلات زندگی را هم نشان میدهند نظرتون چیه؟

آرزوی تازه می خواهم...

پاسخ با نقل قول

---

2010/4/01 #18

معمار67سبز

نمایش مشخصات

مشاهده ی پست ها

پیام خصوصی

مشاهده ی وب نوشت

View Articles

عضو فعال

---

رشته

مهندسی معماری

تاریخ عضویت

2008/11

محل سکونت

تبریز

امتیاز

3032

پست ها

2,121

یک فایل pdf از طراحی سینما داشتم آپلود کردم، دانلود کنین به دردتون می خوره

Download Now

یک نفر دلتنگ است

یک نفر می گرید

یک نفر سخت دلش بارانی است

یک نفر در گلوی خویش بغض خیسی دارد

بغض کالی دارد

یک نفر طرح وداع می کشد روی گل سرخ خیال

*7*

پاسخ با نقل قول

---

تشکرها از این پست

raha,rozi.09

---

2011/3/26 #19

DDDIQ

نمایش مشخصات

مشاهده ی پست ها

پیام خصوصی

مشاهده ی وب نوشت

View Articles

مدیر تالارهای فنی مهندسی
مدیر تالار مهندسی معماری

---

رشته

مهندسی معماری

تاریخ عضویت

2010/7

امتیاز

19767

پست ها

8,454

معیارهای طراحی سینما
نشریه 245

تعاریف پایه
فصل اول فضاهای تشکیل دهنده سینما
فصل دوم توصیه های طراحی

فایل ضمیمه

ضوابط طراحی سین
.pdf (1.42 مگابایت, 1565 نمایش)

عبادت بجز خـدمـت خـلق نیست . به تسـبیح و سجـاده و دلـق نیست

پاسخ با نقل قول

---

تشکرها از این پست

raha,ارشیتکت86

---

2011/8/01 #20

marali_64

نمایش مشخصات

مشاهده ی پست ها

پیام خصوصی

مشاهده ی وب نوشت

View Articles

عضو فعال

---

رشته

مهندسی معماری

تاریخ عضویت

2008/11

محل سکونت

gorgan

امتیاز

515

پست ها

321

ضوابط طراحی مرکز پژوهش‌های موسیقی:

12-1) فضاها و روابط عملکردی

12-1-1) سالن همایش‌ها:
تصویر12-1:سالن همایشها با فرم ایوانی
این سالن با ظرفیت تقریبی250 نفر به عنوان بزرگترین فضای مرکز پژوهش‌ها در نظر گرفته شده است. این سالن جهت سخنرانی، ارائه مقالات علمی، تبادل نظر هنرمندان، جلسات پرسش وپاسخ،… درنظر گرفته می‌شود. در کنار این سالن اصلی می‌توان در صورت نیاز از چند سالن کوچکتر با ظرفیت 50-20 نفر نیز استفاده کرد. سالن اصلی باید شرائط آکوستیکی مناسب و امکانات نورپردازی کافی در اختیار داشته باشد و دیواره‌ها و بازشوهای آن در برابر نوفه‌های خارجی ایزوله گردند. سالن از محل نشستن حاضرین، صفحه سخنرانی، راهروها و فضاهای جانبی تشکیل می‌شود و به لحاظ تکنولوژیک باید در سطح بسیار بالائی باشد. از جمله امکان نمایش فیلم به طریق VHS ، VCD و DVD و نیز امکان نمایش اسلاید، دستگاه اُپک و مشابه آن باید فراهم باشد. همچنین لااقل در ردیف‌های جلو امکان نصب‌ گوشی برای حاضرین خارجی و ترجمة همزمان مقالات از طریق مترجم‌های حاضر در سالن نیز باید فراهم باشد. فضاهای جانبی سالن شامل بخش تأسیسات، برق، سرویس‌های بهداشتی، آشپزخانه جهت پذیرائی در طول برنامه‌ها، … می‌باشد. این سالن می‌تواند به فرم‌های ایوانی، میدانی یا کمانی طراحی شود.
12-1-2) کتابخانه و سایت کامپیوتری:
وجود یک کتابخانه مرجع شامل کتاب‌های تاریخی و روز موسیقی، نشریات مختلف و در کنار آن امکان دسترسی به نرم‌افزارهای مربوطه و امکان استفاده از اینترنت در مرکز پژوهش‌ها الزامی است. کتابخانه با ظرفیت کلی حداقل 150 نفر و سایت کامپیوتری با ظرفیت حداقل 30 نفر در نظر گرفته می‌شود. کتابخانه شامل سالن مطالعه عمومی، انبار کتاب، سالن کتاب‌های مرجع، بخش امانات، سالن نشریات ومدیریت کتابخانه است و سایت کامپیوتری شامل بخش فنی و مدیریت سایت می‌باشد.
13-1-3) محل استراحت مدعووین:
فضائی است برای استراحت مدعووین داخلی یا خارجی در طول روز که می‌توانند در آن به صرف چای، قهوه، آب‌میوه، … اقدام کنند. در این فضا وجود کاناپه، کمد، اتاق سیگاری‌ها، قفسه‌های ساز، قفسه کتاب و آینه لازم است. بهتر است میهمانان ویژه خارجی‌، در طول روز در این فضا امکان استراحت داشته باشند و در طول شب در هتل‌های شهر اسکان یابند.
12-1-4) روابط عمومی و بین‌الملل:
ارتباط مناسب علمی – هنری این مرکز با کلیة مراکز و نهادهای فعال و صاحبنظر موسیقی داخل و خارج ما را مجاب می‌سازد که فضائی جهت یک تیم حرفه‌ای موسیقی و توانا در برقراری ارتباطات مناسب حرفه‌ای با این مراکز و نهادها، طراحی کنیم. این فضا شامل نامه‌ها و مراسلات، بخش گرافیک و تبلیغات، مدیریت، اتاق جلسات، امکانات مخابراتی و شبکه می‌باشد.
12-1-5) آرشیو موسیقی:
در این مکان به تفکیک نوع موزیک، برگزیدة آثار موسیقی داخلی و خارجی نگهداری می‌شود. این بخش می‌تواند شامل فضای امانت، بخش انبار کاست‌ها، C Dها و … باشد که به اساتید، دانشجویان و هنرجویان موسیقی امانت داده می‌شود. لازم است از هر اثر هنری چند کپی و یک کپی اضافه که غیرقابل امانت دادن باشد تهیه شود.
12-1-6) مدیر و معاونان:
یک اتاق برای مدیرمرکز پژوهش‌ها و چند اتاق برای معاونان وی لازم است. به ویژه آنکه معاونان روابط عمومی، هنری، اجرائی و مالی لازم است در جلسات منظم با مدیرکل به هماهنگی، برنامه‌ریزی و ترسیم خط مشی حرکتی مرکز پژوهش‌ها اقدام کنند. لذا یک اتاق برگزاری جلسات نیز پیش‌بینی شده است.
کلیات:
10-1-1) دسترسی‌:
گرچه در حالت ایده آل بهتر است امکان دسترسی به تالار از ضلع‌های مختلف امکانپذیر باشد، ولی تعریف یک دسترسی اصلی و قابل شناسایی اهمیت بالاتری دارد. امکان دسترسی سواره و پیادة افراد مسن و معلولین اهمیت ویژه ای دارد و باید بوسیله راه پله‌های با شیب کم، نصب نرده‌ها و فاصلة حداقل ورودی مجموعه و خروجی پارکینگ ها تا ورودی تالار، این امر در طراحی لحاظ شود.
10-1-2) گنجایش مجموعه :
گنجایش یک تالار با میزان استقبال شنوندگان طراحی می‌شود. ظرفیت تالارها باید در حد تعادل کمترین و بیشترین تعداد مراجعین باشد. زیرا در صورت خالی ماندن صندلی‌ها به لحاظ برهم خوردن شرایط آکوستیکی و متضرر گشتن اقتصادی شرایط نامناسبی ایجاد می‌شود. همچنین اثرات روانی خالی ماندن صندلی‌ها ناخوشایند است و در کنار آن سالن‌های پرجمعیت و ازدحام مردم برای خرید بلیط بالاترین تبلیغ برای یک تالار محسوب میشود. به طور عمومی‌تالارها را به 4 دسته تقسیم می‌کنند: کوچک ( کمتر از 500 نفر )، متوسط ( 900-500 نفر )، بزرگ ( 1500- 900 نفر ) و خیلی بزرگ ( بیش از 1500 نفر ). به رغم مشکلات موجود در حل کردن شرایط آکوستیکی تالار، حداکثر فاصله شنوندگان و هنرمندان (برخلاف تئاتر) تابعی از کیفیت صوت در سالن است نه کیفیت دید.
در کشور ما با توجه به علاقه و استقبال فعلی از موسیقی و اینکه تالار جهت برنامه‌های شاخص موسیقی در نظر گرفته می‌شود،ظرفیت 2000 نفر، کمترین مقدار می‌تواند باشد و چون حل شرایط آکوستیکی برای ظرفیت‌های بیش از 3000 نفر دشوار است، ظرفیت تقریبی2500 نفر برای تالار در نظر گرفته می‌شود. به این ترتیب شاهد یک تالار از نوع خیلی بزرگ خواهیم بود.
به علت جمعیت زیاد حاضر در تالار و تأسیسات و تجهیزات گرانبهای آن لازم است تالار از ضریب ایمنی بالایی برخوردار باشد. کلیه درب‌های ورودی و خروجی تماشاگران به سالن باید روبه بیرون باز شود و برای هر 4 ردیف صندلی 5/1 متر درب طراحی می‌شود. در دو طرف سالن دربها و پله‌های فرار تعبیه می‌شوند که حداکثر فاصلة آنها با حاضرین 30 متر است. همچنین شیب راهروها به علت شلوغی هنگام حادثه و ازدحام، از5% تجاوز نمی‌کند. از دیگر ضوابط ایمنی تالارها نصب چراغهای روشنایی اضطراری در کلیه بخش‌های ساختمان از جمله راهروها، پله‌ها، بالای درهای فرار و درهای خروجی و اطراف سالن در ارتفاع 20 تا 30 سانتی متری جهت رؤیت صندلی‌ها و نیز در فضای پشت صحنه است. روشنایی این چراغ‌ها در زمان قطع برق باید بطور خودکار توسط ژنراتور موجود در سایت تأمین شود.مساله اساسی دیگر ایجاد یک انشعاب آب جداگانه برای سیستم آتش نشانی در محل است که این انشعاب پس از ورود به منبع‌های تحت فشار به شبکه اطفاء حریق کلی ساختمان راه می‌یابد. نقاط حساس شبکه اطراف سالن‌ها، راهروها، صحنه و بالای صحنه هستند. یک سیستم لوله کشی جدا نیز برای صحنه و پشت صحنه تعبیه می‌شود تا در لحظات حریق آب را با فشار کافی جاری کند. تهیه و نصب سیستم‌های اعلام حریق حساس به دود و حرارت لازم است. از طرفی به علت ارتفاع زیاد سقف و وجود نورافکن‌ها با دما و
حرارت بالا، سیستم‌های گشت و بازبینی نقاط حساس ساختمان نیز لازم است .علاوه بر موارد بالا جهت کنترل

تصویر10-1:جزییات پرده آتش[1]
حریق، در کلیه مراکز وپست‌های برق و اتاق‌های کنترل، کپسول‌های کوچک و بزرگ چرخ دار پودر و گاز نیاز است و نهایتاً نصب پرده آتش در تالارهای بزرگ اجتناب ناپذیر است. این پرده که صحنه را از سالن جدا می‌کند شامل یک قاب فولادی ضد آتش، صفحه های آسیستمی‌ثابت شده به قاب فولادی و ورقة فلزی ثابت شده به قاب فولادی ضد آتش است که در مواقع حریق بصورت خودکار آزاد می‌شود و لولة آبفشان آن فعال می‌شود. همچنین بهتر است ارتفاع فضای زیر سقف جهت بازبینی سنسورهای اعلام حریق دست کم10/2 متر باشد. در تصویر10-1 جزئیات پردة آتش را می‌بینیم.از دیگر ضوابط ایمنی تالار، مقاومت آن در برابر زلزله است.به این منظور، انتخاب سازه های مقاوم وسقفهای سبک بهترین راه حل است.
10-1-4) ضوابط ویژة معلولین:
معلولین باید بتوانند با صندلی چرخدار بدون مانع به همه بخش‌های عمومی‌و اداری دسترسی داشته باشند. حداکثر شیب راهپ‌ها 5/7 % و حداکثر طول رامپ‌ها 12 متر است و در انتهای این مسیرها وجود فضاهای مسطح تقاطع با سایر مسیرها الزامی‌است. در غیر اینصورت در آن مسیرآسانسور پیش بینی می شودبرای نابینایان در کنار مسیرهای حرکتی بویژه پله‌ها باید دستگیرة مناسب تعبیه شود. در شرایط اضطراری آسانسورهای ویژة معلولین جهت جلوگیری از بند آمدن راه توسط صندلی‌های چرخدار، لازم است.

آدما دو جور زندگی می‌کنن
یا غرورشون رو زیر پاشون میذران و با انسان‌ها زندگی می‌کنن…
یـــــــــــــــــــــا
انسان‌ها رو زیر پاشون میذارن و با غرورشون زندگی می‌کنن…

---

مقدمه:
بنیاد معماری میرمیران در تداوم برگزاری مسابقات سالانه معماری که در سالهای قبل به تاثیر رابطه عناصر بنیادین طبیعت (پنج اصل نور، آب، گیاه، خاک و باد)در شکل گیری فضای معماری اختصاص داشت، در سال گذشته موضوع معماری فردا با رویکرد مسکن را انتخاب نمود و در سال جاری با توجه به ارتباط نزدیک و تنگاتنگ این دو رشته هنری ، موضوع (معماری و سینما) را به عنوان هشتمین دوره مسابقه معماری میرمیران برگزار میکند.
دو هنر متعالی معماری و سینما وجوه مشترک و افتراق با یکدیگر دارند. سینما نشان دهنده شقوق گوناگون زندگی انسانها، احوال روزمره یا غیر منتظره، غم و شادی آنها در محیط است و معماری عرضه کننده بستر کالبدی و سکونتگاه انسانهاست و به عبارتی دیگر سینما متحرک است و معماری پویائی فضایی دارد . از اختراع سینما تاکنون کمی بیشتر از یک قرن میگذرد ولی از سکونتگاه های اولیه انسان تاکنون بیشتر از سی قرن! با وجود این اختلاف فاحش زمانی، سینما همانند معماری سبکهای مختلفی را تجربه کرده است و به تعالی فکری انسان و درک بهتر او از جهان ومحیط پیرامون خود کمک کرده و میکند.
سینما محیطهای زندگی شهری و معماری شهرها و روستاها و طبیعت را به سادگی به تماشاگران خود عرصه میکند و معماری به عنوان محیط مصنوع انسان، ساختار شهرها و  روستاها را اعم از بخش های سکونتی ، کار، تفریحی، گذرگاهها و میادین را به وجود می آورد. وجوه مشترک این دوهنر بسیار زیاد است از جمله نور، ریتم، توالی و تداوم و سکانس در هر دو هنر نقش بسیار مهم و سازنده دارند.
هدف این مسابقه نمایش هم آهنگی ها یا تفاوتهای موجود بین سینما و معماری است بنیاد معماری میرمیران از تمامی معماران ، دانشجویان معماری ، طراحان و اندیشمندان جوان که به این موضوع علاقمند می باشند دعوت می کند تا در این مسابقه شرکت نمایند .

شد .

هیأت داوران:
اسامی هیأت داوران این مسابقه براساس حروف الفبا به شرح ذیل اعلام میگردد :
جناب آقای دکتر ایرج اعتصام  (ریاست هیات داوران)
سرکار خدانم مهندس فریار جواهریان
جناب آقای دکتر روح اله حسینی
جناب آقای میشل دندس
جنداب آقدای دکتر داراب دیبا
جناب آقای دکترعلی اکبر صارمی
جناب آقدای مهندس سید علیرضا قهاری
جنداب آقدای دکتر شهاب کاتوزیان
جناب آقای عباس کیا رستمی
جناب اقای مهندس حمید میرمیران

اشتراک

ایمیل

BalatarinBalatarinDonbalehCloobFacebookTwitterGoogle+PinterestLinkedInStumbleUponRedditGoogle BookmarksWordPressTumblrDeliciousDiggMySpaceYahoo BookmarksBeboMister-WongApp.netWaneloOrkutXINGBufferEvernoteWhatsAppMendeleyPocketVKPinboardSpringpadFlipboardArtoAIMYahoo MessengerPlurkDiasporaBlogger PostTypePad PostBox.netKindle ItBaiduNetlogCiteULikeJumptagsFunPInstapaperPhoneFavsXerpiNetvouzDiigoBibSonomyBlogMarksStartAidKhabbrMeneameYoolinkBookmarks.frTechnotizieNewsVineFriendFeedProtopage BookmarksBlinklistYiGGWebnewsSegnaloPushaYouMobSlashdotFarkAllvoicesJamespotTwiddlaLinkaGoGoNowPublicLiveJournalLinkatopiaBuddyMarksViadeoWistsSiteJotDZoneCare2 NewsBitty BrowserOdnoklassnikiMail.RuSymbaloo FeedsFolkdNewsTrustAmazon Wish ListPrintFriendlyTuentiEmailRediff MyPage

Google GmailYahoo MailOutlook.comAOL MailAny email    

By AddToAny

آرشیو

ویدیو

عکس

ارسال یادداشت

عضویت در خبرنامه

پیوندها

ارتباط با ما

تبلیغات در این سایت

بعدازظهر ۱۶:۲۱ | سه شنبه ۶ اسفند ۱۳۹۲ | 25 February 2014

·        

صفحه اصلی

·        

یادداشت و گفتگو

·        

تکنولوژی نوین/ایده های نو

o        فناوری نانو

o        انرژی های نو

o        طراحی صنعتی

o        سیستم پرتابل

o        گوناگون

·        

معماری جهان

o        پاولیون

o        هتل

o        موزه

o        اداری ، تجاری

o        مسکونی

o        ورزشی ، تفریحی

o        فرهنگی - آموزشی

o        بهداشتی - درمانی

o        مذهبی

·        

معماری ایران

o        دانش معماری

o        باغ ایرانی

o        آثار تاریخی

o        مرمت

o        معماری و گردشگری

o        بزرگان معماری

·        

شهرسازی

o        شهرآینده

o        طراحی شهری

o        برنامه ریزی شهری و منطقه ای

o        مدیریت شهری

o        اقتصاد شهری

o        حمل و نقل

o        تاسیسات شهری

o        جامعه شناسی شهری

o        محیط زیست

o        بافت فرسوده

o        زیر ساخت های شهری

·        

معماری داخلی

o        اتاق کودک

o        اتاق خواب

o        آشپزخانه

o        حمام

o        پذیرایی و غذاخوری

o        آپارتمان

o        ویلا

o        مبلمان

o        هتل

o        دفتر کار

o        رستوران - کافی شاپ

o        مجتمع تجاری - فروشگاه

o        سیستم کم جا

o        سیستم روشنایی - نورپردازی

o        روانشناسی رنگ

o        گوناگون

·        

معماری منظر

o        منظر شهری

o        منظر فرهنگی

o        منظر طبیعی

o        منظر تاریخی

o        باغ سازی

o        منظر و جامعه

o        فضای جمعی

o        منظر و محیط زیست

·        

معماری عمران

o        مصالح نوین

o        مصالح کلاسیک

o        سازه

o        تاسیسات

o        تکنولوژی بتن

o        ژئوتکنیک (خاک و پی)

o        مهندسی زلزله

o        مدیریت پروژه ساخت

o        راه و ترابری

o        مهندسی آب

o        مهندسی جوش

o        نقشه برداری

·        

نمایشگاه، همایش، کارگاه

o        لیست نمایشگاه های سال 92

o        لیست همایش و کنفرانس سال 92

o        لیست دوره و کارگاه های آموزشی سال 92

خبرخوان

اولین و تنها سایت خبری مستقل در حوزه معماری / شهرسازی / عمران

ایجاد نظام حرفه ای متکی بر حقوق اجتماعی

)

۰

(

توصیه به دیگران

متن خبر

نظرات کاربران 5

تاریخ انتشار : ۱۳۸۹/۱۲/۲۴

کد مطلب : 3859

چاپ مطلب

دریافت فایل مطلب

ارسال این مطلب

پردیس سینمایی پارک ملت

پردیس سینمایی پارک ملت که رتبه نخست ساختمان‌های عمومی جایزه معمار 1387 و همچنین عنوان پروژه منتخب در فستیوال 2009 بارسلونا را به خود اختصاص داده است.

پردیس سینمایی پارک ملت که رتبه نخست ساختمان‌های عمومی جایزه معمار 1387 و همچنین عنوان پروژه منتخب در فستیوال 2009 بارسلونا را به خود اختصاص داده، به اعتقاد نگارنده، یکی از آثار شاخص و قابل اعتنای معماری معاصر ایران در سال‌های اخیر است که از نظر نحوه برخورد معمار آن با مقوله طراحی معماری، می‌تواند به عنوان الگویی کارآمد و راهگشا برای تعریف و ارائه هویتی جدید از معماری ایران، مورد توجه نسل جوان معماری کشور قرار گیرد.

 معمار این ساختمان، رضا دانشمیر،دانش‌آموخته دانشگاه علم و صنعت در سال 1370 است که از سال 1383 به همراه همسرش کاترین اسپریدونف، مهندسان مشاور حرکت سیال را تأسیس کرده و در کارهایش همواره بر ارائه آثاری مبتنی بر یک ایده مشخص تأکید ورزیده است.



آنچه پردیس سینمایی پارک ملت را در ردیف آثار شاخص و قابل اعتنای معماری معاصر ایران قرار می‌دهد، در درجه نخست مربوط به دیدگاه ارزشمند و متعالی معمار آن درباره ماهیت معماری و موفقیت نسبتاً قابل توجه او در جامه عمل پوشاندن به این دیدگاه در قالب یک اثر ساخته‌شده است.



دانشمیر، ماهیت معماری را طرح مسأله فضا و خلق چشم‌اندازهای نوینی از آن می‌داند. به اعتقاد او، معماری عبارت است از طرح ساختاری یکپارچه و جامع که در عین هدایت و سازمان‌دهی کلیه مسائل و نیازهای پروژه، از قبیل برنامه، سازه، سیرکولاسیون و فرم، شکل‌دهنده و خالق فضای متناسب با زمان حال نیز باشد. در واقع، دانشمیر خلق فضای زمان حال را جنبه درونی و اصلی معماری و مقدم بر جنبه بیرونی آن، یعنی پاسخ‌گویی به نیازهای مختلف، به شمار می‌آورد.



 بر این اساس، او این پرسش را مطرح می‌کند که چه ویژگی منحصربه‌فردی است که امکان پیدایش اثری را در گذشته ناممکن می‌کند و تا زمان حال به تأخیر می‌اندازد؟



دانشمیر بر این باور است که معمار باید فرایند سیستماتیک جامع و مانعی را برای کار بر روی ایده اولیه که از ادراک او از فضای زمان حال سرچشمه گرفته است، و انطباق آن با شرایط بیرونی به وجود آورد.



رضا دانشمیر بر اساس دیدگاه خویش نسبت به معماری، در پردیس سینمایی پارک ملت، تلاش کرده است ایده‌ای جدید از فضا را هماهنگ با برنامه و سازه پروژه مطرح کند. او برای رسیدن به این هدف، سازمان‌دهی فضایی پروژه را با استفاده ازاتصال شیب دو سالن نمایش در امتداد یکدیگر و ایجاد یک ایوان سرپوشیده بزرگ در زیر آنها که به عنوان محل گفتگو و تبادل‌نظر و نیز اجرای مراسم و رویدادهای متنوع فرهنگی و اجتماعی عمل می‌کند، انجام داده است.



 اتخاذ این راهبرد خلاقانه و نوآورانه در سازمان‌دهی فضایی پروژه، منجر به شکل‌گیری ساختمانی شده است که ضمن برقراری ارتباط ساختاری با محیط اطراف و ایجاد فضاهای متنوع، تصویر ذهنی ما را از ساختمان سینما به چالش می‌کشد و بدین‌ترتیب چشم‌انداز نوینی از فضا را را در برابر دیدگان ما قرار می‌دهد.



تصویر ذهنی ما از ساختمان سینما، با توجه به الزامات کارکردی آن، اغلب حجمی است صلب، یکنواخت و بدون شفافیت و هرگونه منفذ و روزن، اما دانشمیر در پردیس سینمایی پارک ملت، با استفاده از یک ایده خلاقانه برای سازمان‌دهی فضا و نیز هره‌گیری مناسب از تکنولوژی و امکانات نوین، این تصویر ذهنی غالب را با تصویر جدیدی از ساختمان سینما به عنوان یک حجم کاملاً شفاف و پویا جایگزین کرده و حتی به گفته کارفرمای پروژه، باعث شده شهروندان تهرانی در کنار این ساختمان عکس یادگاری بگیرند.



در واقع، او با این کار صرفاً ساختمانی به هزاران ساختمان موجود در شهر تهران نیافزوده، بلکه اثری به جامعه عرضه کرده که دربرگیرنده نگرش‌ها و توانمندی‌های دوران خویش است و از این‌رو حرف‌ها و آموزه‌های بسیاری برای گفتن و یادگرفتن دارد.



به یقین، با دیدن پردیس سینمایی پارک ملت، این پرسش کلیشه‌ای تقریباً یکصدساله به ذهن‌ خیلی‌ها متبادر شده، می‌شود و خواهد شد که آیا این ساختمان واجد هویت معماری ایرانی است؟ با توجه به اینکه ایجاد نوعی معماری نوین که حامل هویت یرانی باشد، سال‌ها، به عنوان یک هدف آرمانی، توسط معماران مختلف کشور تعقیب شده و البته در اغلب موارد نمود عینی و کالبدی مناسب و قابل استنادی نیافته است، برای پاسخ به این پرسش، از خود دانشمیر کمک می‌گیریم که «معماری یک حرکت رادیکال است و معمار رادیکال می‌تواند هویت را تعریف کند یا به عبارتی مقوله هویت به واسطه او تعریف می‌شود؛ این معمار رادیکال است که به مردم هم تعهد بیشتری دارد، چون ابداع فکر می‌کند و به ارتقای شرایط موجود می‌پردازد.

 کسانی که محافظه‌کارانه معماری می‌کنند، نمی‌تواننددر ایجاد هویت تأثیر بگذارند.

کلمات کلیدی : پردیس سینمایی پارک ملت + معماری ایران

پردیس سینمایی پارک ملت

تعداد نظرات ارسالی : ۹

غیر قابل انتشار : ۰

نظرات انتشار یافته : ۵

saeede

۱۳۸۹-۱۲-۲۶ ۲۲:۵۱:۵۴

۱۰

taqlide jalebie (771)

مهاباد

۱۳۹۰-۰۲-۰۲ ۰۱:۰۳:۰۱

۰۳

میدونید چرا از عکسهای سیاه وسفید در نشون دادن مجموعه استفاده کردید چون متریال پردیس سینما ملت واقعا زشت و خجالت آوره.متاسفم واسه پروژه ای که این قدر ازش تعریف میشه ولی فقط حجم زیبایی داره نه جذابیت.البته من تقصیر رو گردن کارفرما میزارم نه معمار.ولی اگه از متریال زیبا و متناسب استفاده میشد عجب ساختمونی میشد!!! (991)

...

۱۳۹۰-۰۷-۳۰ ۲۰:۵۴:۲۹

۲۱

خانوم محترمی که در مورد خجالت آور بودن این شاهکار حرف میزنیدوقبل از اینکه بخواید نظر بدید کمی اطلاعاتتون رو بالا ببرید،اتفاقا استفاده از این متریال برای این پروزه کاملا نظر معمار این پروزه بوده و ربطی به کارفرما نداشته،سبک این کار مینیماله،برید یه کم تحقیق کنید راجع به این سبک بعد دلیل استفاده از این متریال رو می فهمید (3061)

shima p

۱۳۹۰-۱۲-۱۶ ۲۲:۳۰:۱۹

۲۰

khob bood mer30 (4277)

abbas

۱۳۹۱-۰۷-۰۴ ۰۶:۳۲:۴۱

۰۰

احتمالا بهتر بود کاشی هفت رنگی ، آلوبوندی ، یه مشت مس زنک زده ای ، یا از این کارا ، یا شایدم نمای سنک سفید با نمات های هخامنشی و آشوری روش کار میکرد ، جان خودم معرکه می شد ، حداقل به زعم دوستمون مهاباد که عالی می شد.
من که خودم بیشتر از این سرم نمیشه.
ولی از بابت کپی بودن که دوست دیگرمون به زیبایی اشاره کردن ، احتمالا خانوم سعیده خیلی از هبئت تحریریه انشارات phaidon که هر ساله یه مجموعه از برگزیده ترین آثار معماری جهان رو توی یک کتاب چاپ میکنه، از معماری بیشتر سر در میارن و فقط به شنیده ها اتکا نمیکنن و کمی هم تحقیق رو ضمیمه حرفاشون میکنن.
آخه این بیچاره ها این اثر ناقابل و کپی رو توی کتابشون چاپ کردن .
چی بگم از این همه حرف بی سند و تحقیق .
چی بگم.
(5984)

معماری نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی کند.

لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمییابند.

توصیه می شود به جای ارسال کامنت هایی مشابه با نظرات منتشر شده ، از مثبت و منفی استفاده فرمایید.

معماری سینما و خاطره‌های ما

روزگار مالتی پلکس‌ها

سید حسام فروزان

همه دوستداران سینما در ایران احتمالاً به یاد دارند که پس از آتش‌سوزی عجیب سینما آزادی، حدود ده سال شروع بازسازی آن طول کشید. سینما آزادی (شهرفرنگ سابق) و سینما شهرقصه دو سینمای خاطره‌انگیزی بودند که  برای نسل های مختلف تماشاگران سینما در ایران خاطرات نابی ساختند و رفتند. صف های پر شور و حال دوران رونق جشنواره فجر را در اطراف همین سینما ها به یاد می‌آوریم. و خاطره تماشای فیلمهای بزرگ تاریخ سینما با دوبله های خوب قدیمی و روی پرده سینما شهرقصه تکرارنشدنی بنظر می‌‌آید. اما بالاخره بعد از ده سال و تمام شدن اختلافات شهرداری و حوزه هنری، مسابقه یا مناقصه ای برای طراحی سینمایی جدید برگزار شد و از قرار معلوم مجموعه فعلی آزادی را برنده همان مناقصه ساخته است.

حالا این روزها که به مجموعه سینما آزادی می رویم چه می‌بینیم؟ به گمان من این ساختمان بیشتر شبیه به یک پاساژ تجاری مدرن است تا مجموعه سینمایی. همان اولین باری که می‌خواستم قدم به ساختمان جدید بگذارم آرزو کردم کاش معماری طراحی‌اش کرده باشد که عاشق سینما باشد یا لااقل بداند یک تماشاگر جدی سینما دوست دارد در چه جور جایی فیلم ببیند. داشتن هفت سالن مدرن و تمیز با امکانات صوتی و تصویری خوب البته لازم است، اما فقط همین؟ روح سینما کجای این ساختمان بلند شیشه‌ای است؟ اگر تابلوی فیلمها را برداریم آیا این مکان مثلاً با پاساژ گلستان فرقی دارد؟‌ در طراحی فضای داخلی سینما هیچ نشانه یا عنصری دیده نمی‌شود که نشان دهنده حضور در مکانی فرهنگی هنری باشد. فضای داخلی این سینما خشک و بی‌روح و حتی سرد است. فکری برای جای نشستن تماشاگران پیش از فیلم نشده،‌انگار که هرکس بلیط خرید باید بلافاصله برود بنشیند توی سالن! مساله دیگری هم که واقعاً باعث عذاب شده است جای پارک است. واقعاً عجیب نیست که یک مجموعه سینمایی با هفت سالن طراحی می‌شود اما جایی برای یک پارکینگ کوچک اختصاصی سینما هم در نظر گرفته نمی شود! سینما آزادی امروز متاسفانه سینمای خاطره سازی نیست. کاش معماران و طراحان آن توجه می‌کردند که دارند یکی از مهمترین سینماهای مرکز پایتخت را می‌سازند. چیزی که هست انگار بیشتر به درد نمایش فیلمفارسی های جدید سینمای ایران و کمدی های مفرحی! چون «چارچنگولی» می‌خورد که تماشاگر ببیند و کمی بخندد و از سالن هم که بیرون آمد فراموش کند تا دفعه بعد.

سبک معماری ساختمان سینما آزادی و ساختمان های مشابه سبک های-تک (High Tech)خوانده می شود. در تعریف این سبک آمده که سازه مدرن باید آشکار و نمایان باشد، شاید به همین دلیل بیشتر توجه سازندگان سینما آزادی به نمای بیرونی ساختمان بوده و داخل آن خالی از روح هنری است. معمار این ساختمان باید کاربری فرهنگی و هنری را با سبک معماری های-تک تلفیق می‌کرده. روشن است که با طراحی و نصب دکورهای هنری و معماری داخلی قوی و استفاده از رنگهای گرم داخلی می شد سردی و روح ماشینی این سبک را در داخل از بین برد. یک نمونه معروف استفاده از  از این سبک برای کاربری فرهنگی در کشورهای مهد هنر مرکز فرهنگی ژورژ پمپیدو در پاریس است. در مجموع باید ساخت اینگونه مجموعه‌های فرهنگی را به فال نیک گرفت و امیدوار بود که در دیگر شهرهای ایران هم ساخت آنها آغاز شود.  خوب است که میان این همه سینماهای قدیمی و از رده خارج، لااقل در پایتخت معدود سینماهای مدرنی هم داشته باشیم که از دور خودنمایی کنند.

سالها از ساخت مجموعه‌های فرهنگی هنری چندمنظوره یا «مالتی پلکس» ها در کشورهای غربی می‌گذرد و این مراکز کارکرد اصلی خود را یافته‌اند و به طرزی همه جانبه در بافت شهری جاافتاده اند. این پدیده در ایران هنوز پدیده تازه‌ای است که تا پیش از این سابقه‌ای از آن وجود نداشته است. متولیان امر می‌توانند خیلی راحت چرخ را دوباره اختراع نکنند و از تجربیات کشورهای دیگر بهره برند. نیازی نیست راه دوری برویم. همین نزدیک دست خودمان، در کشور کوچکی مثل امارات که در همین  سال اخیر در توسعه اقتصادی و اجتماعی پیشرفت کرده،  مجموعه‌های فرهنگی درست و درمانی ساخته شده که اصولی هستند و قواعد اینگونه محیطها در آنها رعایت شده است.

 در تهران این سالها، علاوه بر سینما آزادی مجموعه های دیگری نیز ساخته شده اند. پردیس سینمایی ملت و مجموعه اریکه ایرانیان نیز دو مجموعه تقریباً تازه‌ای هستند که به سینماهای تهران اضافه شده اند. پردیس سینمایی ملت معماری متفاوت و خیره‌کننده‌ای دارد که هر رهگذری را کنجکاو می‌کند. محوطه و منظره این مجموعه زیباست و طراحی ساختمانش ایده مبتکرانه‌ای دارد. فضای بین سالنهای این مجموعه نیز چنگی به دل نمی‌زند اما طراحی سالنهایش حرفه‌ای و امروزی کار شده است. خوب است اگر متخصصان معماری و فضاهای شهری این مجموعه های نوساز را بررسی کنند و با نشان دادن نقاط قوت و ضعف آنها، از تکرار اشتباهات در مجموعه‌های بعدی جلوگیری شود.

نکته‌ای که مهم است اینکه در مجموعه‌های فرهنگی کشورهای دیگر می‌بینیم خدمات فرهنگی و تجاری و اجتماعی در کنار هم در یک مجموعه جمع می‌شوند. در این مجموعه‌ها علاوه بر سالن‌های سینما، تئاتر، گالری نقاشی، مراکز فروش فیلم و موسیقی، کتابفروشی و کافی نت و مرکز بازی‌های کامپیوتری در کنار هم به مشتری خدمات ارائه می‌دهند. 

نوشته‌های مرتبط

معماری و سینما مجموعه ای از هنر و فنونی هستند که به کمک دستان توانای معمار و فیلم ساز درهم آمیخته اند. معماری و سینما هر دو به ایجاد فضا و روح زندگی می پردازند و در فرایند ادراک فضا، هر دو هنر به اصول مشترکی پایبندند. جهان معماری و دنیای سینما از عناصر بنیادی مشترکی همچون صحنه، فضا، نور، حرکت و دید برخوردارند. هنر معماری در سینما به عنوان عامل اصلی ایجاد تعادل و هماهنگی در شکل تصاویر و ترکیب صحنه مطرح می شود. خاصیت مکانی یا زمانی فضا، رنگ، نور، سایه روشن تاثیر متفاوتی بر بیننده می گذارد. همچنین فضاهای بصری مهم ترین عامل بیان در فیلم هستند. عوامل بصری موجود در بافت یک بنای معماری مانند: «رنگ، سطح، خط، نقطه و ...» نیز می تواند عوامل بصری برای پس زمینه تصاویر یک فیلم باشند و معانی مورد نظر کارگردان را تقویت کند و فیلم سازان با بهره گیری از معماری از طریق معنا و فضاسازی بصری به شخصیت پردازی، ایجاد هویت و خلق مکان بپردازند. در این میان فضاهای شهری و بناهای معماری به عنوان مکان یک رویداد فیلم از اهمیت زیادی برخوردارند و معرف موقعیت زمانی، فرهنگی، تاریخی، اجتماعی و ... در فیلم هستند. به طوری که توجه به مقوله شهر در سینما به صورت جدی و آگاهانه، ایده جدیدی است که می تواند مورد توجه کارگردانان و فیلم سازان قرار گیرد. فضاهای شهری ما در سینمای ایران باید دارای شخصیت گردیده و به عبارتی منعکس کننده هویت ایرانی باشند. در این مقاله برآنیم به ارتباط متقابل معماری و سینما به عنوان دو عنصر مکمل و نقش آن ها در هویت بخشی به مکان ها و فضاهای شهری، پرداخته و همگامی این دو هنر و فن را مورد بحث و بررسی قرار دهیم.

چه عواملی معنای معماری را پدید می آورد؟

همه چیز درباره شهرک اکباتان

ماسوله، نمادی از معماری پایدار

معرفی رتبه اول مسابقه طراحی مجتمع تجاری صنعت ساختمان رشت

مجتمع مسکونی باغ ونک

فرهنگسرای نیاوران

کاربرد نور در معماری ایرانی

رتبه دوم مسابقه طراحی سردر دانشگاه خیام

استاندارد نمونه گیری از مخلوطهای آسفالتی استاندارد ASTM : D979

استاندارد نمونه گیری از مخلوطهای آسفالتی

استاندارد ASTM : D979

1- هدف :

این روش شامل نمونه گیری از مخلوطهای آسفالتی در محل کارخانه ، انبار یا کارگاه می باشد . محدوده مقادیر در واحدهای متریک قابل قبول است .

2- اهمیت و موارد کاربرد :

نمونه گیری اهمیتی معادل انجام آزمایش دارد و شخص نمونه گیرنده باید دقت بسیاری در نمونه گیری بعمل آورد تا نمونه ها ، بیانگر قابل قبولی از طبیعت و حالات موادی که از آنها نمونه گرفته شده است ، باشند . برای بدست آوردن اطلاعات اولیه ، نمونه ها باید توسط قسمتی که مسئولیت تکمیل اطلاعات را دارد گرفته شوند . برای کنترل فرآورده تهیه شده در کارخانه یا انبار ، یا در محل مصرف بوسیلة سازنده ، پیمانکار یا مسئولین دیگر بخشها برای حسن انجام کار ، اخذ می شوند . نمونه هایی که برای آزمایش هایی جهت پذیرش یا عدم پذیرش از نظر خریدار ، مورد استفاده واقع خواهند شد توسط خریدار یا نماینده قانونی او گرفته می شوند .

3- روش آزمایش :

3-1- بررسی –مواد باید برای تعیین اختلافات قابل تشخیص بررسی شوند .فروشنده باید تجهیزات لازم برای بررسی و نمونه گیری مناسب و ایمن را فراهم کند .

3-2- نمونه گیری – روشهای انتخاب محل و تعداد دفعات نمونه گیری در استاندارد ASTM D3665 تشریح شده اند .

3-2-1- نمونه گیری از تسمه نقاله – تسمه نقاله را متوقف کرده و به طور تصادفی حداقل سه مساحت تقریباً هم اندازه را روی تسمه ، برای نمونه گیری انتخاب کنید . در هر محل نمونه گیری صفحه ای را قرار دهید ، که شکل هر صفحه با شکل تسمه یکنواخت باشد . از محلهای انتخابی ، مقادیر تقریباٌ مساوی از مصالح بگیرید که در نهایت نمونه ای به مقدار معادل یا ببیش تر از حداقل مقدار پیشنهادی در استاندارد مربوطه داشته باشید . سپس همة  مصالح روی صفحات را بدقت در ظرف مناسب بریزید .

3-2-2- نمونه گیری از کامیون یا حمل کننده های جاده ای – با یک روش تصادفی ، بخشهایی را برای نمونه گیری از فرآورده حمل شده ، انتخاب کنید . حداقل سه نمونه با مقادیر تقریباً مساوی بگیرید . به طور تصادفی از واحدهایی که نمونه گیری شده ، انتخاب و با یکدیگر مخلوط کنید تا نمونه صحرایی به مقدار معادل یا بیش از حداقل مقدار پیشنهادی در استاندارد مربوطه داشته باشید . نمونه ممکن است بوسیلة جمع آوری مقادیر با یک بیلچه یا بیل بدست آید .

3-2-3- نمونه گیری از جاده قبل از تراکم – وقتی فقط یک نمونه باید گرفته شود ، حداقل سه مقدار تقریباً مساوی به طور تصادفی از بخشی که باید نمونه گیری شود بدست آورده ، نمونه ها را با هم ترکیب کنید تا نمونه صحرایی به میزان بیش از حداقل مقدار پیشنهادی در استاندارد داشته باشید .

وقتی تعداد سه نمونه یا بیشتر برای ارزیابی مقدار زیادی از مصالح باید گرفته شود ، از روش تصادفی برای تعیین محل نمونه گیری استفاده کنید و یا می توان همه مقادیر یا نمونه ها را از سطح جاده با توجه به اینکه شامل کلیة مواد قرار گرفته در زیر باشد ، از عمق کامل مصالح بگیرید . در صورت لزوم صفحات را روی سطح راه موجود قرار دهید تا شامل همة مصالح مخلوط باشد . با علامتهایی ، قسمتهایی را که باید از آنها نمونه گرفته شود مشخص کنید . صفحاتی که قبل از پخش مخلوط قرار داده می شوند می توانند دلیل روشنی بر توزیع تقریباً یکنواخت باشند .

4- نمونه گیری از یک نقاله متحرک که مخلوط را به مخزن صندوقی حمل می کند – بخشهایی را برای نمونه گیری از نقاله متحرک ، به روش تصادفی ، بسته به ظرفیت مخزن صندوقی انتخاب کنید. پس از خالی شدن پیمانة کارخانه آسفالت نقاله متحرک را متوقف کرده سپس شیاری به پهنای 150 میلیمتر از بالا تا پایین حفر کنید . تقریباً سه مقدار مساوی از بالا ، میانه و ته شیار ، نمونه برداشته و نمونه های هر بخش را در یک ظرف بریزید . سپس نمونه ترکیب شده از بخشهای مختلف باید نمونه صحرایی به مقدار معادل یا بیش از مقدار حداقل پیشنهادی در استاندارد را بدهد .

5- نمونه گیری از قیف تغذیه نقاله برای انتقال مخلوط به انبار – بر اساس حداکثر ظرفیت انبار به طور تصادفی بخشهایی را برای نمونه گیری از قیف انتخاب کنید . حداقل سه مقدار تقریباً مساوی از مواد برای هر نمونه ، با گذراندن تابه یا سطل و یا ظرف مناسب دیگری از میان جریان کامل موادی که از قیف بر روی نقاله می ریزند ، اخذ کنید . از ترکیب های هر بخش ، باید مقدار نمونه صحرایی معادل یا بیش از حداقل مقدار پیشنهادی در استاندارد باشد ، بدست آید .

6- نمونه گیری از جاده پس از تراکم – بخشهایی را به طور تصادفی برای نمونه گیری از مصالح در محل انتخاب و سه مقدار مساوی انتخابی به طور تصادفی از بخشی که باید نونه گیری شود ، بدست آورید . هر مقدار را آزمایش کرده و برای تعیین قابلیت پذیرش ، از نتایج آزمایشها میانگین بگیرید . همه مقادیر مصالح را از کل عمق آن اخذ و توجه کنید که تمام مواد لایه را شامل شود . هر یک از مقادیر باید به روش مغزه گیری ، اره کردن و دیگر روشهایی که حداقل دستخوردگی را در مصالح ایجاد کند ، گرفته شود .

3- تعداد و مقادیر نمونه های صحرایی :

3-1 تعداد نمونه های صحرایی لازم بستگی به حساسیت و تنوع خواصی که باید اندازه گیری شوند ، دارد . هر بخشی را که باید یک نمونه صحرایی از آن گرفته شود قبل از نمونه گیری ، علامت گذاری کنید . تعداد نمونه های صحرایی اخذ شده باید کافی باشند تا نتایج آزمایش رضایت بخش باشد .

توجه 1 : راهنمایی برای تعیین تعداد نمونه های لازم برای کسب نتایج آزمایش را می توان در روش ASTM D2234 و دستورالعملهای ASTM E105 ، ASTM E122 و ASTM E141 یافت .

 3-2 راهنمایی در مورد مقدار مواد در نمونه های صحرایی در جدول یک ارائه شده است . مقادیر نمونه ها بستگی به نوع و تعداد آزمایشهایی که مواد تحت آنها قرار می گیرند دارد و مقدار کافی مواد باید برای انجام مناسب این آزمایشها اخذ شوند . کنترلهای استاندارد و آزمایش های قابل قبول در استانداردهای ASTM آورده شده و مقداری از نمونه صحرایی را که برای هر آزمایش خاص لازم است ، در این استانداردها مشخص می شود .

جدول یک – راهنمایی برای تخمین مقدار نمونه

حداکثر اندازه اسمی مصالح سنگی (الف)	حداقل وزن تقریبی مخلوط متراکم نشده برحسب کیلوگرم	حداقل مساحت تقریبی مخلوط متراکم شده برحسب سانتیمتر مربع
3/2 میلیمتر (شماره 8)	8/1	232
7/4 میلیمتر (شماره 4)	8/1	232
5/9 میلیمتر (اینچ)	6/3	232
5/12 میلیمتر ( اینچ )	4/5	413
19 میلیمتر (اینچ )	3/7	645
0/25 میلیمتر (1 اینچ)	1/9	929
1/38 میلیمتر( اینچ)	3/11	929
50 میلیمتر (2 اینچ)	9/15	1453

الف) حداکثر اندازه اسمی مصالح سنگی ، بزرگترین اندازه الک در ردیف مشخصات اجرایی است که مصالح سنگی مجازند روی آن باقی بمانند .

به طور کلی ، مقادیر مشخص شده در جدول یک مقدار کافی از مصالح را برای آزمایشها متداول آماده خواهد کرد . مقدار نمونه آزمایش را از نمونه های صحرایی با چهار قسمت کردن یا دو قسمت کردن به روشی مشابه با دستورالعمل ASTM C702 یا در صورت لزوم با روشهای آزمایش کاربردی دیگر بدست آورید .

توجه 2 : مساحتهای تقریبی یک نمونه با وزن معین نمونه در جدول یک ارائه شده است . این ابعاد بر اساس ضخامت معمول برای هر اندازه مصالح سنگی مقرر شده ، می باشد . تغییر در ضخامتها ، وزن مخصوص مصالح سنگی و طرح اختلاط سبب تغییر در این مساحتها خواهد شد .

1-                    انتقال نمونه ها :  

1-1-     نمونه ها را در ظروفی که به نحوی ساخته شده اند که مانع از دست دادن و یا آلودگی هر قسمت از نمونه و یا محتویات آن به علت عملکرد نامناسب در ضمن انتقال شود حمل کنید .

1-2-     مشخصات نمونه ها باید جداگانه بر روی آنها چسبانیده شود تا اطلاعات لازم را به استفاده کننده نمونه ارائه دهند . نمونه ای از نوع اطلاعاتی که ممکن است مفید باشد شامل موارد زیر است ، لیکن اطلاعات فقط به این موارد محدود نمی شود .

4-2-1-کاری که مصالح برای آن مورد استفاده قرار می گیرد ، شماره قطعه پروژه ، شماره مسیر بزرگراه ، استان .

4-2-2- منبع نمونه ، برای نمونه های مخلوط کارخانه ای ، این اطلاعات شامل مسئول کارخانه ، محل کارخانه و نوع کارخانه ، مشخصات قیر و مصالح سنگی مورد استفاده می باشد .

4-2-3- برای نمونه های اخذ شده از جاده نقطه ای که نمونه گیری شده ، همراه با شماره ایستگاه و موقعیت طولی در روسازی و موقعیت محل دقیق نمونه گیری .

4-2-4- نمونه گیری در چه تاریخی اخذ شده و توسط چه کسی و با چه عنوانی انجام شده است .

5-2-5- مشخصات و آدرس درخواست کننده و اینکه برای چه کسی گزارش باید تهیه شود .

استاندارد تعیین میزان پخش مواد قیری

ASTM D2995

1- هدف: این دستورالعمل شامل تعیین میزان پخش طولی و عرضی مواد قیری بر حسب لیتر در متر مربع می باشد.

2-خلاصه دستورالعمل :

2- 2-1 روش آزمایش A - صفحات کالیبراسیون از قبل توزین شده، بر روی سطح راه در جلو ماشین قیرپاش کالیبره شده قرارداده می شوند. ماشین قیرپاش که باید کالیبره شود، در حالیکه قیر را پخش می کند از روی صفحات کالیبراسیون عبور می کند. سپس از روی سطح راه برداشته و دوباره توزین می شوند. وزن قیر داخل صفحات با تفریق کردن، تعیین شده و میزان پخش آن محاسبه می شود.

2-2 روش آزمایش B -ظروفی زیر هر فواره ماشین قیرپاش قرار گرافته و مواد قیری به داخل ظرف در یک مدت زمان معین پاشیده می شوند. حجم مواد قیری پاشیده شده در این مدت زمان، محاسبه می شود. یکنواختی عرضی مواد قیری پاشیده شده بر روی روسازی، از این محاسبه بدست می آید و پخش طولی مواد قیری بر روی روسازی به صورت تابعی از سرعت ماشین قیرپاش محاسبه می گردد.

3- مشخصات و موارد کاربرد: مقدارمواد قیری پاشیده شده در سطح روسازی، توسط دستگاه قیرپاش با استفاده از این روش می تواند تعیین شود.

4-وسایل آزمایشگاهی :

4-1 روشهای آزمایش A یا B :

 4-1-1 ترازو: با دقت تا 1/0 گرم .

4-1-2 جعبه توزین یا محافظ ترازو: برای حفاظت ترازو از باد، وقتی که ترازو در محل کارگاه استفاده
می شود.

4-1-3 میز ترازو: میزکار برای وزن کردن .

4-2 روش آزمایش B :

4-2-1 ظروف بیضی: با اندازه های تقریبی طول قطر کوچک 9/88 میلیمترو قطر بزرگ 6/228 میلیمترو 2/203 میلیمترکه حجم داخلی تقریبی یک گالن می باشد.

4-2-2 باندهای لاستیکی، با قابلیت محکم شدن وقتی که اطراف ظروف بیضی کشیده می شوند.

4-2-3 زمان سنج: با توانایی ثبت تا 1/0 ثانیه .

5- مواد :

5-1 روش آزمایش A :

5-1-1 صفحات ژئوتکستایل – با حداقل وزن 8 اونس بریارد مربع و اندازه 12 اینچ در 12 اینچ (8/304 میلیمتردر 8/304 میلیمتر) .

5-1-2 نواربا روکش آلومینیومی – با اندازه پهنای 2 اینچ (8/50 میلیمتر) و طول 6 اینچ (4/152 میلیمتر).

5-1-3 کاغذ بوخر (Butcher Paper) نمره 50 – با اندازه 30 اینچ (762 میلیمتر) در 950 فوت برای حفاظت موقت صفحات ژئوتکستایل در ضمن کالیبراسیون .

5-2 روش آزمایش B :

5-2-1 کیسه های پلاستیکی – با قابلیت جای گیری داخل ظروف بیضی اما با ابعاد بزرگتر به طوریکه وقتی داخل ظرفهای بیضی قرار می گیرند لبه های آن به سمت خارج برگردند.

6- روش آزمایش (میزان پخش عرضی) .

6-1 روش آزمایش A :

مقدار کافی از صفحات ژئوتکستایل کارخانه ای انتخاب کنید به طوریکه وقتی سرتاسر آنها روی سطح راه قرار می گیرند، نوار پیوسته ای در پهنای راهی که باید قیر پخش شود، بوجود آید سپس حلقه ای با نوار ایجاد کیند، بطوریکه سمت چسبنده آن به طرف بیرون باشد، دو حلقه از نوار روی یک لبه از هر صفحه ژئوتکستایل قرار دهید.

وزن مجموعه صفحه و نوار را با دقت 1/0 گرم بدست آورید این مجموعه را از ظرف نوار بر روی جاده قرار دهید به طوریکه لبه نواری شده، رو در رو با پخش کننده باشد. برای چسباندن صفحه نواربندی شده به سطح راه مقداری فشار اعمال کنید. این عمل را برای باقیمانده صفحات برای عرض کامل موردنظر برای کالیبراسیون ادامه دهید.

دو ورق از کاغذ بوخر بر روی مجموعه صفحات در محلهایی که چرخهای پخش کننده بر روی مجموعه صفحات می افتند، قرار دهید این ورقها باید طوری قرار گیرند تا مجموعه صفحه را از خرابی ناشی از عبور چرخهای کامیون پخش کننده از روی مجموعه صفحه، محافظت کند.

این ورقها باید به جلو و عقب چرخها در سطح راه بچسبند، بطوریکه وقتی پخش کننده از روی مجموعه صفحه عبور می کند، مجموعه صفحه را با قیر پخش شده روی آن ترک نماید.

به محض عبور پخش کننده از مجموعه صفحه کالیبراسیون، هر مجموعه صفحه را از روی سطح راه بردارید سپس هر صفحه را با دقت 1/0 گرم توزین کنید. وزن هرصفحه و موقعیت صفحه بر روی سطح راه را، در برگ گزارش ثبت کنید.

6-2 روش آزمایش B :

یک کیسه پلاستیکی داخل هر ظرف قرار داده و قسمت اضافی پلاستیک را بالای سر ظرف برگردانده و با یک نوار لاستیکی محکم کنید. وزن مجموعه ظروف بیضی، کیسه پلاستیکی و نوار لاستیکی را با دقت 1/0 گرم ثبت کنید.

یک مجموعه ظرف زیر هر فواره لوله پخش کن برای کالیبراسیون دستگاه پخش قیر قرار دهید و اطمینان حاصل کنید که بالای مجموعه ظرف هم سطح یا بالاتر از انتهای فواره قرار گرفته است. لوله پخش کن را بکار بیندازید به طوریکه وقتی قیر از هر فواره پاشیده می شود کاملا بر هر یک از مجموع ظروف از قبل توزین شده، متصل باشد. به محض شروع پر کردن مجموعه ظروف، کرنومتر را بکار بیندازید.

وقتی که تقریبا ظرف پر شد، جریان قیر لوله پخش کن را متوقف کنید. به محض قطع جریان قیر به داخل ظرف، کرنومتر را متوقف کنید. وزن هر یک از مجموعه های ظروف را، در جای مشخصی روی برگ گزارش ثبت کنید.

زمان سپری شده بین آغاز و پایان جریان قیر به داخل مجموعه ظروف را ثبت کنید.

7- روش آزمایش ( میزان پخش طولی)

7-1 روش آزمایش A :

مجموعه صفحات کالیبراسیون و  نوارهای تشریح شده در بخش قبل را آماده کنید. تعداد کافی صفحات را لب به لب روی روسازی قرار دهید به طوری که میزان مواد قیری که درجهت طولی باید پاشیده شود، بپوشانید. صفحات را در جائی قرار دهید که چرخهای پخش کننده با آنها تماس پیدا نکنند.

به محض اینکه دستگاه قیرپاش، قیر را روی صفحات کالیبراسیون پاشید، صفحات برای توزین برداشته و روی میز توزین قرار دهید سپس هر مجموعه صفحه را با دقت 1/0 گرم توزین کرده و وزن هر صفحه و موقعیت آن را در برگ گزارش ثبت کنید.

7-2 روش آزمایش B :

سرعت پیشروی دستگاه قیرپاش را بر حسب فوت در دقیقه، از سرعت سنجی که قیلا کالیبره شده و روی دستگاه نصب است یا با اندازه گیری زمان لازم برای اینکه این وسیله طول معینی را روی روسازی طی کند. تعیین کنید این سرعت را با G یادداشت کنید سپس پهنائی که قیر پاشیده شده، اندازه گیری کنید و این پهنا را بر حسب فوت بصورت H یادداشت کنید.

8- محاسبات (میزان پخش عرضی)

8-1 روش آزمایش A : وزن مجموعه صفحه را وزن کل مجموعه صفحه پوشیده شده با قیر، کم کنید. (هر صفحه ای را که کاملا با قیر پوشیده نشده است در نظر نگیرید)

میزان پخش قیر را برای هر مجموعه صفحه بر حسب لیتر در متر مربع بر اساس رابطه زیر تعیین کنید.

(فوت مربع بر متر مربع) 764/10*(لیتر بر سی سی) 001/0 *= میزان پخش بر حسب لیتر بر متر مربع

به طوریکه :

A = وزن خالص قیر در مجموعه صفحه بر حسب گرم .

B = وزن مخصوص قیر در دمای پاشیدن .

8-2 روش آزمایشB :

8-2-1 میزان جریان قیر از هر فواره را بر اساس جدول یک محاسبه کنید.

زمان سپری شده t  (ثانیه)=
شماره ظرف	(a) وزن ظرف+کیسه+نوار (گرم)	(b) وزن ظرف+کیسه +نوار+قیر (گرم)	(c) وزن قیر (گرم)	(d) میزان پخش قیر (گالن بر دقیقه) ]   0/158t*[	(e) انحراف از میانگین (درصد)
			متوسط (F) =

جدول یک – تعیین میزان جریان از فواره های دستگاه پخش قیر

9- محاسبات (میزان پخش)

9-1 روش آزمایش A : همان روشهایی را که در بندهای 8-1 عنوان شد.

9-2 روش آزمایش :

9-2-1 میزان پخش طولی برای پخش با سیستم پاشیدن، مستقل از مکانیزم حرکت ماشین به صورت زیر است:

                                                        (G*H)/ (40/74F) = میزان پخش بر حسب لیتر بر متر مربع

به طوریکه:F = میزان پخش قیر بر حسب گالن بر دقیقه .

G= سرعت دستگاه قیرپاش بر حسب فوت در دقیقه .

H= عرض پاشیدن بر حسب فوت .

استاندارد قیر

استاندارد قیر

1- تعریف قیر :

قیر ماده ا است به رنگ سیاه مرکب از هیدروکربورهای آلی با ترکیبات پیچیده که از تقطیر نفت خام بدست می آید و یا در طبیعت بصورت معادنی مخلوط با مواد معدنی وجود دارد. قیر بدو صورت جامد و مایع تهیه میگردد.

 2- اصطلاحات :

2-1- قیرهای جامد(Asphalt Cement)  : قیرهائی است که از تقطیر نفت خام بدست می آید و علامت اختصاری آن AC می باشد .

2-2- قیرهای اکسیدهRubbery or oxidized Grade) ): قیرهائی است که از دمیدن هوا در مخلوطی از قیرهای نرم و مواد روغنی بدست می آید و علامت اختصاری آن R است .

2-3- قیرهای مایع(Cut Backs ) : قیرهائی است که با حلالهای نفتی رقیق شده و بصورت قیر مایع در آمده باشد و در حقیقت بخش سبکی از محصولات نفتی که بوسیله تقطیر بدست آمده مجددا به باقیمانده آن (قیر) برگردانده شده است و علامت اختصاری آن CB می باشد .

2-4- قیر مایع زودگیر ( : (Rapid Curing  قیرهای مایعی است که با حلال سبک تهیه شده و پس از مصرف حلال بسرعت تبخیر میگردد و قیر خالص بصورت اولیه (قبل از مخلوط شدن با حلال) برجای می ماند و علامت اختصاری آن R.C می باشد .

2-5- قیرهای مایع کندگیر(Medium Curing ) : معرف قیرهای مایعی است که حلال آنها بزودی تبخیر نشده  و به کندی لخته و سفت میشود و علامت اختصاری آن M.C می باشد .

2-6- قیرهای مایع دیرگیر(Slow Curing ) : قیر مایعی را نشان میدهد که خیلی به آرامی لخته شده و در واقع عمل تجزیه بر روی مواد متشکله قیر مایع صورت میگیرد و علامت اختصاری آن SC    می باشد .

3- مواد متشکله قیر :

ترکیبات مختلف قیر تا کنون بخوبی شناخته نشده اند ولی عمده این ترکیبات که بوسیله حلالهای مختلف از قیر جدا گردیده، عبارتند از مواد اسفالتین - رزین و روغنهای سنگین که گاهی با مقدار کمی مواد معدنی همراه بوده و در محیط کلوئیدی روغنی مجاور یکدیگر قرار گرفته اند. خاصیت قابلیت انعطاف و چسبندگی قیر به رزین مربوط میباشد از طرفی هر چه اسفالتین زیادتر باشد قیر سخت تر است ولی با ازدیاد روغن قیر نرم تر میگردد . با حرارت دادن قیر مواد روغنی تبدیل به رزین و همچنین رزینها تبدیل به مواد اسفالتین شده و در حرارت بیش از حد قیر تبدیل به ذغال و بخار آب میگردد.

4- انواع قیرابه :

اگر ماده قیرابه ساز از نوع کاتیونی باشد ( قیرابه کاتیونی ) ذرات ریز قیر ، دارای بار مثبت می شود.در حالی که با استفاده از قیرابه ساز آنیونی ( قیرابه آنیونی ) بار الکتریکی ذرات منفی خواهد بود .

قیرابه های بدون یون نیز وجود دارد که گاهی در مواردی که قیرابه های فوق العاده پایدار مورد نیاز است و در درجه اول برای مخلوطهای سردی که دارای مقادیر زیادی دانه های ریز می باشد ، از آن استفاده می کنند .

مشخصات عمومی و طبقه بندی و انتخاب نوع قیر

قیر ماده ای است که در سالیان دراز تغییر شکل پیدا نکرده و پایدار میماند. این پایداری مربوط به خواصی است که قیر خالص دارا میباشد باین معنی که هرچه پایه نفتی آن مناسبتر باشد پایدارتر خواهد بود.

مشخصات عمومی مهم قیرها عبارتند از:

الف - غیرقابل نفوذ بودن  در مقابل آب و رطوبت .

ب - مقاومت در مقابل اسیدها - بازها – نمکها .

پ - قابلیت ارتجاع .

ت – چسبندگی .

ث - محلول بودن در برخی از حلالها (بدون از دست دادن خواص خود) .

ج - عایق بودن در مقابل جریانهای الکتریکی .

چ - تشکیل دادن فیلم پایدار بروی اجسام مختلف .

ح - داشتن رنگ ثابت .

در بعضی از موارد قیر خاصیت اصلی خود را از دست میدهد بطوریکه نمی توان از آن بخوبی استفاده نمود که به موارد ذیل می توان اشاره نمود .

الف - تجزیه شدن در حرارت زیاد و تبدیل آن به ذغال توام با اشتعال .

ب - نداشتن خاصیت چسبندگی در محیط مرطوب و آلوده بخاک نرم .

پ - تغییر شکل پذیرفتن در مقابل فشار و حلالها .

طبقه بندی قیرها :

الف - قیرهای جامد (Penetration Grade Asphalt Cement)

این محصولات مستقیما از تقطیر نفت خام بدست آمده و بر حسب درجه نفوذ نامگذاری شده اند. قیرهای نرمتر که دارای درجه نفوذ بیشتری هستند (درجه نفوذ  60تا 300) از تقطیر نفت خام و قیرهائی که دارای درجه نفوذ کمتری هستند (درجه نفوذ  10تا 60) از هوا دادن به قیرهای فوق بدست می آیند.محصولاتی که مستقیما از تقطیر نفت خام در ایران تولید میشوند عبارتند از:

 85/100 130/150 180/200 220/250 280/320و  60/70و قیرهائی که با هوا دادن به یکی از قیرهای نرم فوق تهیه میگردند عبارتند از:(در بعضی موارد 60/70) 10/20 20/30 30/40 40/50اعداد مذکور مشخص کننده درجه نفوذ قیر میباشند.

ب - قیرهای جامد اکسید شده (Rubbery Grade Oxidized Grade)

این محصولات از اکسیده شدن مخلوطی از قیرهای نرم با مواد روغنی Waxy Distillate) سنگین بدست آمده و بر حسب نقطه نرمی و درجه نفوذ نامگذاری شده اند. این مواد چون دارای خاصیت انعطاف  Rubbery میباشد با علامت  R مشخص شده و شامل انواع زیر میباشند. R 85/25و R 90/15 اعداد  85و  90نقطه نرمی قیر و اعداد  15و  25درجات نفوذ آنها را نشان میدهد.

پ - قیرهای مایع  Cut Back این قیرها از حل کردن یکی از قیرهای جامد در حلالهای مختلف بدست میآید و این عمل بمنظور پائین آوردنViscosity)  )قیر انجام میگردد قیرهای مایع پس از مصرف و تبخیر حلال سفت شده و بصورت اولیه در میآیند. این فرآورده ها نیز بر حسب Viscosity) )تقسیم بندی گردیده اند. حلالهائی که در تهیه این محصولات بکار برده میشوند ممکن است از مواد نفتی سبک متوسط و یا سنگین بترتیب مانند نفتا، نفت چراغ و گازوئیل باشند.

قیرهای مایع به سه دسته تقسیم می شوند که هر یک دارای  6نوع محصول میباشند:

1) قیرهای مایع زودگیر - این دسته از قیرها از رقیق نمودن قیر  85/100درصد مواد نفتی سبک مانند نفتا بدست می آیند و چون حلال آنها در شرایط معمولی بزودی تبخیر می گردد باین جهت قیر زودگیر نامیده شده اند. انواع قیرهای این دسته عبارتند از:RC0   RC1   Rc2   RC3   RC4   RC5

2) قیرهای مایع کندگیر - این دسته از قیرهای مایع از حل کردن قیر  85/100در حلالی مانند نفت چراغ بدست می آیند و چون حلال آنها دیرتر از نوع قبلی تبخیر میگردد بنام قیرهای مایع کندگیر موسوم شده اند. انواع این قیرها                     عبارتند از:MC0   MC1   MC2   MC3   MC4   MC5

3) قیرهای مایع دیرگیر - این قیرها که از حل کردن قیر  85/100در حلالهای سنگین مانند گازوئیلGas oil  یا نفت سیاه  Fuel oil  بدست آمده اند حلالشان در شرائط معمولی پس از مصرف تبخیر نمیشود، بلکه پس از تجزیه بتدریج سخت میگردد. انواع این دسته از قیرها عبارتند از: SC0   SC1   SC2   SC3   SC4   SC5

علاوه بر قیرهای نامبرده در فوق قیرهای مایع دیگری کهViscosity) ) آنها در حدود ویسکوزیته قیرهای مایع مذکور است تهیه میگردد. حلال این قیرها همان حلالهای نامبرده در فوق میباشد.انواع این قیرها عبارتند از  S125 که با حلال سبک (نفتا) تهیه گردیده و همچنین قیرهای:

CB 500/700 CB 400/500 CB  300/400 CB 200/300 CB 150/200  CB 50/100

که حلال متوسط دارند (نفت چراغ )و قیر  CB 100/150 که از قیر  40/50تهیه گردیده است.

انتخاب نوع قیر :

انتخاب نوع قیری که در راه سازی بکار می رود با توجه به چند عامل مهم انجام می شود که عبارتند از :

شرایط جوی محل ، نوع آمد و شد ، وسایل نقلیه ، نوع روسازی ، جنس و دانه بندی مصالح سنگی و نحوه اجرای روسازی .

برای ساختن مخلوط بتن آسفالتی گرم از قیر خالص و برای ساختن مخلوط بتن آسفالتی سرد از قیرهای محلول یا قیرابه استفاده می شود . میزان تخلخل و خلل و فرجی سطحی که باید با قیر اندود شود در انتخاب نوع قیر موثر است .

هر اندازه میزان تخلخل سطح بیشتر باشد باید از قیر محلول کند روان تری برای اندود کاری استفاده شود .در مناطق با آب و هوای سرد و خشک بهتر است از قیرهای محلول و در مناطق با آب و هوای مرطوب یا با مصالح سنگی مرطوب بهتر است که از قیرابه ها استفاده شود .

امولسیون های قیر یا قیرابه و انواع آن

این نوع قیر از مخلوط کردن قیر و آب به کمک یک ماده قیرابه ساز به دست می آید . قیر در این نوع مخلوط در آب حل نمی شود بلکه به صورت گلبول یا کره هایی به قطر 01/0 تا 001/0 میلی متر در آب شناور می شود .

گاهی اوقات برای افزایش پایداری قیرابه ها در برابر لخته شدن و به هم پیوستن دانه های قیر ، به آنها مواد پایدار کننده نظیر صابونهای پتاسیم اضافه می کنند . افزودن مواد پایدار کننده سبب می شود که قیرابه پس از مصرف ، بهتر دانه های مصالح سنگی را اندود کرده و همچنین پایداری قیرابه انبار شده نیز بیشتر می شود .

قیرابه ها معمولاً دارای 3/0 تا 5/0 درصد ماده قیرابه ساز و 30 تا 50% آب هستند .

قیرابه ها پس از مصرف و تماس با مصالح سنگی شکسته شده و قیر آن بصورت لایه نازکی سطح دانه ها را اندود کرده و آب آن تبخیر شده و یا جریان می یابد .نشانه شکستن قیرابه ، تغییر رنگ آن از قهوه ای به سیاه می باشد  .

از آنجا که قیرابه ها بصورت سرد مصرف می شوند و لزومی به حرارت دادن آنها نیست ، از نقطه نظر اقتصادی و همچنین ایمنی بر انواع دیگر قیرها برتری دارد . اشکالی که در استفاده از قیرابه ها وجود دارد آب ناشی از شکسته شدن آنهاست که باید دفع شود تا بتوان مصالح را به خوبی کوبیده و متراکم کرد .

از قیرابه ها برای تثبیت ماسه بادی ، قیر پاشی سطح راههای خاکی به منظور جلوگیری از گردخاک و تهیه مخلوطهای قیری برای لکه گیری روساز ها استفاده می شود . قیرابه ها در راهسازی مصارف بسیار دارد . در روکش های سطحی ، مخلوط های معلق ، ماکارام های نفوذی ،  تحکیم خاک ها ، مخلوط های سرد ماشینی ، اندود سطحی ، اندود تقویتی ، غبار نشانی و تعمیرات جزئی راه کاربرد دارد .

آزمایشات قیرهای خالص

آزمایشات انجام شده برروی قیرهای خالص به شرح ذیل می باشد :

1- نقطه نرمی قیر (  ASTM D2398- AASHTO36T53) : در این آزمایش قیرها با افزایش دما به تدریج نرم شده و کندروانی آنها کمتر می شود .

2- درجه نفوذ قیر (ASTM D 5- AASHTOT49) : این آزمایش به منظور برای اندازه گیری قوام مواد قیری بکار    می رود .

3- وزن مخصوص قیر (ASTM D 70-AASHTO T228 ) : در این آزمایش مقادیر وزن مخصوص و دانسیته برای تبدیل حجم ها به واحد جرم هایی که در دیگر استانداردهای ASTM و در مرحله انجام کار لازم است ، استفاده میشود .

4- درجه اشتعال قیر ( ASTM D 92-AASHTO T48) : این آزمایش به منظور شامل تعیین نقطه اشتعال و نقطه شعله ور شدن همه فرآورده های قیری بجز روغن های نفتی و آنهایی که نقطه اشتعال زیر 79 درجه سانتی گراد دارند ، میباشد .

5- کشش میزان انگمی قیر (ASTM D 113 -   AASHTO T51) :ا این آزمایش ندازه ای از خواص کششی مواد قیری را فراهم کرد و ممکن است برای اندازه گیری میزان انگمی برای مشخصات مورد لزوم استفاده شود .

6- افت حرارتی TFOT (ASTM D 1754 -  AASHTO T172 ) : در این آزمایش روش تغییرات تقریبی خواص قیر در مدت عمل آوردن مخلوط آسفالتی گرم در حرارت 150 درجه سانتیگراد که بوسیله اندازه گیری ویسکوزیته درجه نفوذ یا کشش انجام می شود ، شرح داده شده است . خصوصیات مانده قیر افت حرارتی بطور تقریب مشابه قیر مصرفی در جاده می باشد .

7- کند روانی کینماتیک (ویسکوزیته) قیر (ASTM D 2170- AASHTO T 201) : در این آزمایش کندروانی کینماتیک ، چگونگی رفتار جریان مایع (قیر) را توصیف می نماید . از این روش برای تعیین قوام به عنوان یک عنصر در شناخت یکنواختی محموله های آن و منابع تولید استفاده می شود . دماهای لازم برای دستیابی به اینگونه مشخصات معمولاً 60 و 135 درجه سانتی گراد می باشد .

8- حلالیت مواد قیری در تری کلرواتیلن ( ASTM D 2042 - AASHTO T44) : در این آزمایش اندازه گیری حلالیت قیر در تری کلرواتیلن انجام می شود . بخشی که در تری کلرواتیلن حل می شود نشانگر وضعیت اجزاء سیمانی آن است.

در ادامه به 8 مورد از عنوانهای روشهای استاندارد آزمایشات مربوط به قیرها بیان می گردد .

1-روش استاندارد آزمایش درجه نفوذ مواد قیری :

Standard Test Method For Penetration Of Bituminous Materials

2- روش استاندارد آزمایش نقطه نرمی قیر (با ابزار ساچمه و حلقه ) :

Standard Test Method For Softening Point Of Bitumen (Ring-And-Ball Apparatus)

3- روش استاندار و آزمایش وزن مخصوص دانسیته مواد قیری نیمه جامد :

Standard Test Method For Specific Gravity And Density Of Semi-Solid Bituminous Materials )

4- روش استاندارد آزمایش نقطه اشتعال و نقطه شعله ور شدن با ظرف روباز کلوند :

Standard Test Method For Flash And Fire Points By Cleveland Open Cup

5- روش استاندارد آزمایش تعیین میزان انگمی مواد قیری :

Standard Test Method For Ductility Of Bituminous Materials

6- روش استاندارد آزمایش حلالیت مواد قیری در تری کلرواتیلن :

Standard Test Method For Solubility Of Asphalt Materials In Trichloroothy Lene

7- روش استاندارد آزمایش تعیین کندروانی کینماتیک قیرها :

Standard Test Method For Kinematic Viscosity Of Asphalts(Bitumens)

8- روش استاندارد آزمایش اثر حرارت و هوا بر مواد قیری ( TFOT) :

Standard Test Method For Effect Of Hoot And Air On Asphaltic Materials (Thin Film Oven Test)

روش استاندارد آزمایش درجه نفوذ مواد قیری

Standard Test Method For Penetration Of Bituminous Matrrials

ASTM D5-AASHTO T44

هدف : این روش آزمایش شامل تعیین درجه نفوذ مواد قیری نیمه جامد و جامد می شود ، موادی که دارای درجه نفوذ کمتر از 350 هستند می توانند با وسایل استاندارد روش تشریح شده آزمایش شوند .

اهمیت : آزمایش درجه نفوذ برای اندازه گیری قوام بکار می رود . مقادیر بالاتر درجه نفوذ نرمتر بودن را نشان می دهند . قوام مواد قیری به عنوان طولی که یک سوزن استاندارد برحسب یک دهم میلیمتر به طور قائم در نمونه قیر تحت شرایط مشخص بار –زمان و دما نفوذ می کند ، بیان می شود.

روش انجام آزمایش : نمونه گرم شده را در ظرف مخصوص ریخته و سپس پس از اینکه در دمای محیط خنک شد پس از نیم ساعت در حمام آب 25 درجه سانتیگراد نگهداری می کنیم . نمونه قیر را همراه با ظرف حمام آب 25 درجه سانتیگراد در محل نفوذسنج قرار می دهیم و وزنه 50 گرمی را بالای سوزن قرار داد که کل بار وارده 1/0  100 گرم می باشد .

 در چنین حالتی سوزن را به آرامی پایین آورده تا نوک آن با سطح نمونه تماس پیدا کند . این امر با آوردن نوک واقعی سوزن به صورت مماس با تصویر منعکس شده توسط سطح نمونه زیر منبع نوری که در جای مناسبی قرار گرفته است انجام میشود . نگهدارنده سوزن را سریعاً برای مدت زمان معین شده (5 ثانیه) آزاد کرده و وسیله اندازه گیری را برای اندازه گیری فاصله نفوذ برحسب یک دهم میلیمتر تنظیم کنید .

روش استاندارد وزن مخصوص دانسیته مواد قیری نیمه جامد

ASTM D 70-AASHTO-T228

هدف : این آزمایشات شامل تعیین وزن مخصوص و دانسیته مواد قیری نیمه جامد – قیر خالص و قطران نرم با استفاده از پیکنومتر می باشد .

اهمیت : مقادیر وزن مخصوص و دانسیته برای تبدیل احجام به واحد جرم هایی که در دیگر استانداردهای ASTM و در مرحله انجام کار لازم است ، استفاده می شوند .

روش انجام آزمایش : نمونه قیر گرم شده را در پیکنومتر مخصوص ریخته بطوریکه هیچ گونه حبابی نداشته باشد . پس از اینکه به مدت 30 دقیقه در هوای محیط خنک شد ، آن را وزن نموده و سپس آب مقطر سرد شده را به آن اضافه و درب پیکنومتر را می بندیم . را گذاشته و سپس در حمام آب 25 درجه سانتیگراد به مدت نیم ساعت قرار می دهیم . آنگاه پیکنومتر را از حمام درآورده کاملاً خشک نموده و وزن کنیم .

وزن مخصوص دانسیته مواد قیری نیمه جامد از رابطه زیر قابل محاسبه است .

= وزن مخصوص

WT*وزن مخصوص = دانسیته

A= وزن پیکنومتر با درب.

B= وزن پیکنومتر با آب.

C= وزن پیکنومتر با قیر.

D= وزن پیکنومتر +قیر+آب.

WT= دانسیته آب دردمای آزمایش.

روش استاندارد نقطه نرمی قیر ( با روش حلقه و گلوله )

ASTM D2398        AASHTO T53

هدف : این روش آزمایش برای تعیین نقطه نرمی قیر در محدوده دمایی از 30 تا 157 درجه سانتیگراد با استفاده از ابزار ساچمه و حلقه غوطه ور شده در آب مقطر بکار می رود .

اهمیت : قیرها موادی ویسکو الاستیک بدون نقطه ذوب معین می باشند که با افزایش دما به تدریج نرم تر شده و کند روانی آنها کمتر می شوند . به دلیل نقاط نرمی باید به وسیله یک روش قراردادی و بدقت تعریف شده معین شوند تا نتایج قابل تعمیم باشند .

روش انجام آزمایش : نمونه قیر گرم شده را در حلقه های برنجی ریخته و سطح آن را صاف کنید سپس اجازه دهید تا در جریان هوا خنک شود . حلقه های نمونه و هادیهای ساچمه را در نگهدارنده قرار داد و در حمام آب 5 درجه سانتیگراد به مدت نیم ساعت قرار دهید . سپس حمام را از زیر حرارت دهید بطوریکه آهنگ افزایش دما در یک دقیقه 5 درجه سانتیگراد باشد . هنگامی ساچمه همراه قیر بر سطح پائینی نگهدارنده افتاد درجه حرارت یادداشت می شود .

استاندارد فضای سبز

مقدمه

  هرچند که فضای سبز در ایران قدمت چندین هزار  ساله دارد ولی وضعیت فضای سبزشهری ایران در حد مطلوب نبوده که مهمترین دلیل آن را می توان به خاطر عدم مدیریت فضای سبز شهری ذکر کرد. با مدیریت فضای سبز شهری می توان هر شهری را با توجه به ظرفیت و پتانسیل موجود فضای سبز متناسب با محیط فراهم کرد که سالهای سال اثرات مطلوب خود را به شهر ارزانی دارد .  فضای سبز شهری منطقه ای پوشیده از گیاه درداخل و اطراف شهر ها که دارای دو کارکرد مهم برای شهر می باشد تعدیل دما ،تلطیف هوا وزیبا آفرینی.

˜ جامعترین تعریف. فضای سبز شهری بخشی از فضاهای باز شهری است که در عرصه های طبیعی یا مصنوعی آن تحت استقرار درختان ، گل ها ، چمن ها و سایر گیاهان است که بر اساس نظارت و مدیریت انسان با در نظر گرفتن ضوابط ، قوانین وتخصص های مرتبط با آن برای بهبود شرایط زیستی ،زیستگاهی ورفاهی شهروندان ومراکز جمعیتی غیر روستایی ،حفظ ،نگهداری یا بنا میشود

ضرورت فضای سبز

مهمترین اثرات فضای سبز در شهرها ،کارکرد های زیست محیطی آنها است که ایجاد تعادل بخشی در متابولیسم شهر از یک سو و بالا بردن سطح زیبایی از سوی دیگر ،سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می شوند .ودر حقیقت فضای سبز ریه های تنفس شهرها به شمار می آیند.

مدیریت فضای سبز شهری

مدیریت فضای سبز شهری در اصل کلیه مراحل ارزیابی ،طــراحی و کاشت متناسب با محـل ،نظارت در حفـظ و نگهداری آن با همکاری مردم می باشد .

نگهداری فضای سبز

نگهداری فضای سبز یکی از اصول اساسی در مدیریت فضای سبز محسوب می شود.در نگهداری سه کار اساسی انجام می شود .

    آبیاری

     در مناطقی که بارندگی سالیانه کمتر از 700میلی لیتر ویا غیر متعادل باشد باید در ایام خشک آب مورد نیاز فضای سبز را بوسیله آبیاری تامین کرد .

    انواع آبیاری که در فضای سبز به کار گرفته می شود

الف) روش کرتی یا غرقابی 
 ب ) روش نشتی 
 پ ) روش بارانی 
 ت ) روش قطرهای

کود دهی

باتوجه به اینکه فضای سبز ما هر ساله یکنواخت و همان گیاه در محل ثابت است نیاز مبرمی به کود دهی دارد کود های اصلی که گیاهان به آن احتیاج دارند عبارتند ازازت ، فسفر،پتاس، کلسیم ،منیزیم وگوگرد و مواد دیگر به مقدار کم مورد نیاز هستند مواد غذای درجه دوم مانند آهن ،روی ،منگنز وغیره را باید تنهادر زمانی که کمبود آن در فضای سبز مشاهده شد اضافه کرد کود های حیوانی دارای ارزش غذایی چندانی نیستند و بیشتر به خاطر بهبود خواص فیزیکی خاک وبالا بردن قدرت نگهداری آب مورد مصرف قرار می گیرند . 

اصول هرس وتربیت

بطور کلی هرس عبارتست از قطع کامل یا جزیی شاخه ،ریشه ،پوست ،برگ،گل ویا میوه به منظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت نحوه رشد و باروری گیاه 

 دلایل و فواید هرس                                          

 1 )سلامت گیاه با حذف شاخه های مزاحم ،خشک شده،آفت زده ومریض 

  2)ایجاد شکل ویژه در تاج گیاه که در فضای سبز جهت تزیین مد نظر قرار می گیرد              

  3)ایجاد تعادل بین شاخه ،برگ وریش                                

  4) جوان ساختن درختان مسن

شکل های که در فضای سبز بیشتر کاربرد دارد

oالاچیق سازی

oحاشیه سازی

oشکل سازی

oشکل هرمی

مبلمان پارک

    با توجه به گوناگونی که در فضای سبز مشاهده می شود ما می توانی بطور کلی فهرست نیاز های یک پارک شهری بزرگ را بیان کنیم که بر حسب موقعیت فضای سبز استفاده می شود

    مبلمان پارک

    نیمکت،زباله دان ،تابلوهای راهنمایی،پایه های مخصوص روشنایی ،سایبان ،مکان پیک نیک ، ورودی وخروجی 

ابنیه پارک

    کتابخانه ،نمایشگاه ،گالری،آمفی تاتر ،آبنما ،کیوسک های فروش مجلات ،تاسیسات رفاهی ،دستشویی،کافه تریا ورستوران ،خدمات درمانی وکمک های اولیه

تجهیزات خدماتی

    موتور خانه ،گلخانه ،انبار نگهداری وسایل ،نهالستان ،محل تهیه کود وکمپوست ،مکان استراحت مستخدمین پارک 

 زمین بازی

    زمین بازی والیبال ،بسکتبال ،تنیس ،بدمینتون ،تنیس رومیزی

نشانه های تجسمی

   مجسمه های اساطیر،مشاهیر ،بزرگان وشخصیت های مورد علاقه جوامع ،کتیبه ها ،یاد بود احداث پارک ،سردر های ویژه

وسایل بازی

    این نوع وسایل تنوع زیاد داشته و متناسب با طبقات سنی تغییر می کند وبا توجه به فرهنگ وسنن هر جامعه این نوع وسایل متفاوت است

طراحی وکاشت

    درختان ، درختچه ها ، پیچ های زینتی ،گیاهان پوششی وگل های یکساله وچند ساله غالباَ مهمترین عناصر در محوطه سازی و طراحی فضای سبز به شمار می روند. انتخاب ،بکار گیری و نگهداریاز این گیاهان سه عامل اساسی در کارایی فضای سبز هستند که باید همواره توسط طراح مورد توجه قرار گیرند . بنابراین نکته بسیار مهم در طراحی فضای سبز انتخاب گیاهی است که بتواند بیشترین کارایی ممکن را با حداقل نیازبه نگهداری فراهم آورد .نکته دیگر استفاده از گیاهان مناسب با توجه به نیاز های مختلفی است که طراح با آن روبرواست در فرایند طراحی کاشت ،توجه به نوع گیاهان و نحوه قرار گرفتن گیاهان نسبت به یکدیگر در جهت رسیدن به یک طرح زیبا وکارا ضرئری به نظر می رسد .

راهکار های که در طراحی مد نظر قرار می گیرد

oفاکتور ها مورد نیاز برای یک طراحی مناسب

    گیاهان بومی

    عوامل اکولوژیکی (دما ،پستی وبلندی ،بافت وساختمان خاک ،میزان بارش......

 کناره هم قرار گرفتن گیاهان

عناصر مورد نیاز در طراحی فضای سبز شهری 

معیار های وخواسته ها

qمعیار های انتخاب درختان

Å معیار های نخستین 

عمر طولانی

ابعاد متوسط

سیستم ریشه ای عمیق

پاکیزه وبهداشتی بودن آن

 Å  معیار های دومین

˜آلودگی های شیمیایی هوا وخاک

˜خشکی

˜گرما وسرما

˜باد وطوفان

˜فشردگی خاک

˜ایجاد باد شکن وجلو گیری از گرد وخاک

˜آفات و بیماریها

˜آشنا کردن مردم با در ختان ودرختچه ها مختلف

˜آرایش روی چمن

˜ایجاد دیواره های سبز،پرچین واسپاله

˜ ایجاد مکانی مناسب برای جذب پرندگان

˜ایجاد پیکره های سبز معماری

 Åخواسته ها

˜آرایش وزیبایی خیابان ها

˜ایجاد سایبان

˜جلو گیری از آلود گی صدا

˜ایجاد باد شکن وجلو گیری از گرد وغبار

˜ارایش روی چمن

˜به نمایش گزاردن اندام درختان

˜ایجاد پیکره در هنر معماری سبز

˜تولید میوه مناسب برای حیات وحش

 oگل ها

    با آرایش گلها می توان به زیبایی فضاهای شهری افزود حتی اگر گلها ،به خودی خود جنبه تزیینی نداشته باشند ،می توان آنها را در ترکیب با درختان و بوته ها و روی چمن ها بیشتر به رخ کشید در مکانهای ویژه مانند چهار راه ها،مدارس ،ایستگاه راه آهن ،شهرداری و.....باید سیاست گل کاری اولویت داشته باشد .

oچمن

    پس از درختان وگل ها ،چمن سومین عنصر تشکیل دهنده فضای سبز شهری است و معمولا سه گونه مختلف دارد چمن ظریف ،چمن معمولی و چمن بادوام

oپرچین ها

     پرچین ها حصاری سبزند که برای حفاظت و تفکیک یا تعیین حدود به کار می روند ،پس این مزیت را دارند که به جای حصار یا دیوار ،در فضای سبز شهری مورد استفاده قرار گیرند پرچین ها معمولا به صورت هرس شده،آزاد ،و وحشی در فضای سبز دیه میشوند

oگیاهان خزنده بالا رونده

     از جمله گیاهان گل داری که در محیط شهری پرورش داده میشود می توان به گیاهان خزنده بالا روند و چسبنده اشاره  کرد که معمولا سه کاربردی که برای انها ذکر میکنند پوشاندن دیوار های سنگی یا سطوحی که نمای جالبی ندارند پوشاندن داربست ها وآلا چیق ها یا استفاده برای پوشش  زمین به جای چمن

راهکارهای برای افزایش مشارکت مردمی  

o1-تغییرعناوین وسرفصل دروس دوره های تحصیلی ابتدای ، راهنمایی ومتوسطه با هدف تاثیر گزاری بر ساختار و قالب فکری نوجوانان

o2-ایجاد تشکلهای محلی ،منطقه ای  وNGO  

o  3-تهیه نشریات و برگه های ساده ترویجی با هدف نشر مربوط به حفظ و حراست از فضای سبز شهری

o     4-تهیه استانداردهای آموزشی ایجاد ،حفاظت و توسعه فضای سبز شهری با هدف حرفه ای کردن مدیریت فضای سبز و گسترش دانش مربوط به آن

مشارکت مردم در مدیریت فضای سبز شهری  

o    مفهوم کاربردی از نظر گاه های مختلف دارای سطوح و درجات متفاوتی است شرکت مردم بدون برنامه وضابطه خاص دربرنامه ها وطرح های فرهنگی،اجتماعی ، اقتصادی وسیاسی به صورت داوطلبانه به اعتقاد برخی صاحب نزران توسعه مشارکت مردم نامیده می شود نتیجه بارز مشارکت ایجاد حس مسولیت پذیری و تعهد در تک تک افراد جامعه در زمینه ملک بودن ومسئولیت داشتن در حفاظت از امکانات ،نهادها وتجهیزات موجود در بخش های مختلف جامعه می باشد.

نتیجه گیری

    با توجه به رشد نامورن شهرها و تخریب فضای سبز و زمینهای حاصل خیز لازم است که قوانینی اتخاذ گردد که از قدرت اجرایی برخوردار باشد و هر گونه ساخت و ساز را مشروط بر اختصاص زمینی برای فضای سبز گرداند. در کشور ما با توجه به اقلیم آن و مخصوص مناطق کویری که از فضای سبز طبیعی محروم می باشند لازم است به فضای سبز اهمیتی ویژه دهند. با نگاهی گذرا در پارکها می توان به قدمت آن پی برد که بیشتر در چند دهه اخیر بوده است

    ولی با این وجود حد سرانه فضای سبز با رشد جمعیت کاهش یافته و جوابگوی این جمعیت انبوه نبوده است. در مرحله اول نیاز است که تمام نیروی کاری سازمان تخصص لازم را داشته باشند زمانی که طراحان غیر متخصص باشند از مردم ما انتظار نمی رود که در قبال فضای سبز شهر خود مسئول باشند عدم توجه به فرهنگ شهر موردنظر باعث گردیده است در بعضی از شهرها فضای سبز پناهگاهی برای افراد ولگرد و معتادین گردد که این امر باعث گردیده محیط فضای سبز ناامن و غیر استفاده برای مردم عادی کرده است عدم توجه به گونه ها بومی در طراحی و کاشت و جایگزین کردن گونه های غیر بومی و وارداتی باعث گردیده علاوه بر  اینکه هزینه ها را چند برابر کرده درصد موفقیت طرح بسیار پائین و دوام چندانی نداشته باشد.

پیشنهادات

         oپرورش نیروهای متخصص، ماهر و در عین حال متعهد

         oآگاه سازی مردم از اثرات مطلوب فضای سبز در اصل هدایت دید یک جانبه  به همه جانبه

         oمشارکت مردم در مدیریت فضای سبز

         oشناسایی گونه های بومی منطقه و استفاده بیشتر از گونه های بومی درطراحی و کاشت

         oدخیل دادن فرهنگ منطقه در طراحی فضای سبز

         oمدیریت را از حالت سنتی به سمت علمی و مکانیزه پیش بریم.

o         اتخاذ قوانینی که هر گونه ساخت و ساز را ملزم به اختصاص مکانی برای فضای سبز کند.

منابع وماخذ

1- جوانشیر کریم .مجموعه مقالات علمی تخصصی فضای سبز ،جلد اول

2-حاجی میر رحیمی ،سید داود .مجموعه مقالات همایش آموزش وپژوهش فضای سبز شهر تهران

3-خوشخوی،مرتضی .شیبانی بیژن.روحانی ،ایرج.وتفضیلی عنایت الله .اصول باغبانی ،انتشارات دانشگاه شیراز

4-شیبانی مهدی .مجموعه مقالات علمی تخصصی فضای سبز جلد اول

5-مجنونیان ،هنریک .پارکداری

6-امانی ،منوچهر . پیام سبزشماره 7

7- گلکاری وچمن ومهندسی فضای سبز ،شماره اول

8-فضای سبز استان اصفهان ،مدیریت پژوهش وبرنامه ریزی

9-قوانین ومقررات مربوط به شهرو شهرداری،سال

استاندارد فضای سبز

تعیین سطح و سرانه کاربری فضای سبز در ایران ، تاکنون عمدتاً براساس استانداردهای مورد استفاده در کشورهای دیگر بوده است.

تعیین سرانه فضای سبز تا حد زیادی بستگی به خصوصیات بیوکلماتیک منطقه و شهر دارد، بر این مبنا باید گفت سرانه فضای سبز در یک شهر کویری و یا یک شهر  بزرگ مانند تهران نمی‌تواند شرایطی همانند با یک شهر ساحلی در استان مازندران داشته باشد. با وجود این ، اطلاع از استانداردهای فضای سبز می تواند به عنوان هدایتگر فعالیتها و خط مشی‌ها به شمار آید.

براساس مطالعات و بررسیهای وزارت مسکن و شهرسازی ، سرانه متعارف و قابل قبول فضاهای سبز شهری در شهرهای ایران بین 7 تا 12 مترمربع برای هر نفر است که در مقایسه با شاخص تعیین شده از سوی محیط زیست سازمان ملل متحد (20 تا 25 مترمربع برای هر نفر)، رقم کمتری است. با وجود این ، در شهرهای مختلف کشور نیز این رقم ، با توجه به ویژگیهای متفاوت جغرافیایی و اقلیمی آنها، با اختلافاتی همراه است که میزان آنرا طرحهای مصوب هر یک از شهرها تعیین میکنند.

در مجموع « آنچه از دیدگاه محیط اجتماعی در ارتباط با فضای سبز شهری اهمیت دارد، میزان فضای سبز عمومی است ، یعنی فضای سبزی که رفت و آمد عموم مردم در آنها بدون مانع باشد، یا به تعبیر دیگر فضای سبز اجتماعی »

بنابراین مفهوم سرانه فضای سبز تنها میتواند برای آن نوع فضای سبز به کار رود که برای گذران اوقات فراغت ، بازی و تفریح مهیا شده است.

مکان‌یابی فضای سبز

نکته‌ای که درخصوص فضای سبز از اهمیت بالایی برخوردار است، مکان‌یابی آن میباشد. جین‌جکوب ، منتقد شهرسازی معاصر معتقد است که « پارک باید در جایی باشد که زندگی در آن موج میزند، جایی که در آن ، فرهنگ و فعالیتهای بازرگانی و مسکونی است. تعدادی از بخشهای شهری، دارای چنین نقاط کانونی ارزشمندی از زندگی هستند که برای ایجاد پارکهای محلی یا میادین عمومی ، مناسب به نظر میرسند.

بر این اساس مکان‌یابی فضای سبز باید از اصولی چون « مرکزیت ، سلسله مراتب و دسترسی» تبعیت کند :

مرکزیت فضای سبز به این مفهوم است که فضای سبز حتی‌المقدور در مرکز محله، ناحیه و یا منطقه شهری مکانیابی شود. همچنین فضاهای سبز در مقیاسهای متفاوت اعم از پارکهای محله‌ای، منطقه‌ای و امثال آنها ، باید با ساختار کالبدی متناظر خود انطباق داشته باشد، به عنوان مثال پارک منطقه‌ای در محدوده منطقه پیشنهاد شود.

یکی از معیارهای دیگری که در مکان‌یابی فضای سبز باید به آن توجه شود، معیار « دسترسی» است. به این مفهوم که پارکهای شهری باید از چهار جهت به شبکه ارتباطی دسترسی داشته باشند تا بدین طریق هم جمعیت بیشتری از آن استفاده کند و هم امکان نظارت اجتماعی و امنیت پارک افزایش یابد. بدین‌ترتیب امکان بهره‌برداری دیداری از جلوه‌های زیبای پارک برای رهگذران از چهار جهت فراهم می شود.

معمولاً شهرها از چهار نوع فضای اصلی پوشیده شده‌اند و در واقع کل سطح زمین موجود در شهرها به این فضاها اختصاص یافته است ، که عبارتند از :

فضاهای مسکونی ، فضاهای سواره و پیاده ، فضاهای سبز و اماکن ورزشی و سایر فضاهای خدماتی که به ترتیب و به طور معمول حدود آنها در تراکمهای متوسط شهری ، 50 ، 25 ، 15 ، 10 درصد سطح زمین میباشد.

 سرانه فضای سبز موجود در تهران

استاندارد سرانه فضای سبز- جدا از استانداردهای فضاهای تفریحی- در دنیا برای هر فرد 25 متر مربع است و در ایران برای هر فرد 9 مترمربع؛ در حالی که در حال حاضر تنها 4/6 متر مربع از این فضا در تهران تأمین شده است که پراکندگی این 4/6 متر نیز از توازن درستی برخوردار نیست.

روش پیشنهادی برای تعیین سرانه فضای سبز

روش پیشنهادی برای تعیین سرانه فضای سبز، عمدتا به منظور تعیین سرانه فضاهای سبز خاص گذران اوقات فراغت، یعنی پارک‌ها و گردشگاه‌های سبز شهری، طراحی شده است و سایر فضاهای سبز عمومی مانند فضای سبز میدان‌ها، شبکه راه‌ها، لچکی‌ها و جز اینها را در برنمی‌گیرد؛ زیرا در یک محیط شهری هر یک از عناصر سبز باید متناسب با عملکردی که بر عهده گرفته‌اند، ارزیابی شوند.

برای مثال، هر چند ممکن است فضای سبز متعلق به شبکه راه‌ها آثار اکولوژیکی زیست محیطی داشته باشد، ولی عملکرد اصلی آن با شبکه و جریان ترافیک ارتباط می‌یابد و از همین لحاظ سایر اثرات آن از اهمیت کمتری برخوردار است. بنابراین، برای عناصر سبز شهری نیز همانند سایر کاربری‌های شهری باید هویت مستقلی در نظر گرفت.

روش پیشنهادی برای محاسبه سرانه فضای سبز

برای محاسبه فضای سبز درون شهری برای شهرهای ایران چهار پارامتر زیر استفاده شده است.

1. متوسط مساحت مورد نیاز برای رشد سالم یک درخت

2. ویژگی‌های اقلیم محلی

3. کیفیت محیط زیست

4. تراکم نفر یا اتاق در واحدهای مسکونی

استاندارد فضای سبز

استاندارد نشانگر وضعیت بهینه ای است که نظریه ها و سلیقه های گوناگونی در آن دخالت دارد. استاندارد فضای سبز دارای ابعاد اقتصادی –اجتماعی--فرهنگی و مهمتر از آنها ارزشهای اجتماعی محل رقم می خورد و نمی توان انتظار داشت که برای سراسر ایران سطح یا حجم استاندارد دارای واحد معین و یکسانی باشد.چرا که علاوه بر موارد فوق  شرایط آب و هوایی و اقلیم هر منطقه –انتخاب ارقام گیاهی مختلف و خصوصیات بیو کلیماتیک منطقه متفاوت بوده و در مقدار این استاندارد حتی در بین کشورهای مختلف متفاوت است. لیکن اطلاع از استانداردهای فضای سبزرا می توان بعنوان یک سطح هدایتگر وراهنمای ما در انجام پروژهها –برنامه هاو خط مشی ها دانست.

 تعیین سطح و سرانه ی فضای سبز در ایران تا کنون بر اساس استانداردهای مورد استفاده در کشورهای دیگر بوده است. بر اساس مطالعات و بررسی های وزارت مسکن و شهر سازی سرانه متعارف و قابل قبول فضاهای سبز شهری در شهرهای ایران بین 7 تا 12 متر مربع برای هر نفر در نظر گرفته اند.در حالیکه شاخص تعیین شده از سوی محیط زیست سازمان ملل متحد (20—25) متر مربع اعلام شده است.

 طبق گزارش مطالعات و برنامه ریزی وزارت کشور زندگی سالم درجایی امکان پذیر است که سهم سرانه هر فرد از فضای سبز در منطقه مسکونی از (30—50) متر کمتر نبوده و برای رسیدن به پارک نیز بیش از (15-20) دقیقه وقت لازم نباشد.

 تعدادی از شهر سازان پیشنهاد می کنند که (1/0 تا 06/0 ) در صد  کل  شهر صرف نظر از تراکم جمعیتی به فضا ی سبز اختصاص یابد .

 سرانه فضای سبز کشورهای مختلف نیز متفاوت است مثلا انگلستان و ایتالیا  10 متر---فرانسه 18 متر—آمریکا 50 متر— آلمان (30 تا 60 ) متر--- سوئیس و سوئد—60 )متر وسازمان ملل (20 –25 )متر در نظر گرفته اند.

متاسفانه وضعیت سرانه فضای سبز شهرها با جمعیت شهری در کشورمان از رابطه معکوسی برخوردار است زیرا هر اندازه که جمعیت شهرها بیشتر می شود سرانه فضای سبز کاهش می یابد. لذا توصیه ها و ساز و کارهای زیر می تواند در این رابطه کار ساز باشد.

• جمعیت و سطح شهر بایستی دو پارامترمهم برای تعیین ضابطه سرانه در نظر گرفته شود.

 توزیع فضای سبزدر مرکز شهر و مناطق جمعیتی با حد اقل فاصله باشد.

 کمیت آب نیز در تعیین سرانه دخالت داده شود.

 مجموع آثار آلاینده های منابع آب و خاک و هوا در تعیین میزان سرانه دخالت داده شود.

 در نظر گرفتن وضعیت موجود زمینهای سطح شهر

 در هر زمین پیش بینی شده برای ایجاد فضای سبز و تاسیسات آن باید حد اکثر 30 درصد زیر پوشش ابنیه و آسفالت و 70 درصد زیر پوشش گیاه باشد.

 در هر حال برای شهر نشینان بایستی در این امر مهم نیاز به اکسیژن –بالا بردن رطوبت –کم کردن صدا و گرد و غبار و آلودگی و تفریح و گذران اوقات  فراغت را به بهترین شکل موجود فراهم نمود.

در طراحی فضای سبز همواره نور یک عنصر بسیار مهم ,و اساسی به شمار می رود زیرا کلیه نقاط کانونی فضای سبز, درب ورودی ، خیابانها ، آلاچیق ها ، استخر و برکه ، آبشار ، فوراه ها ، مجسمه ها ، محل نشستن, راهروها و دیگر وسایل زینتی باید امکانات روشنایی داشته باشد. در غیر اینصورت از فضای سبز طراحی شده در شب نمی توان استفاده نمود.  نور یک عامل مهم برای تفکیک رنگ ها و تعریف راهها و معابر در شب می باشد. در صورت نبودن نور همه چیز را سیاه و سفید می بینیم.لذا نیاز به نور در شب به بیشترین حد خود می رسد.

 نور در ایجاد سایه‌روشن و نمایان ساختن رنگ‌ها، نقش عمده‌ای دارد. نور ضمن عبور از آسمان(جو)، توسط ذرات گرد و خاک در طول موج آبی باز تابیده می‌شود و زمینه‌ای نیلی‌فام به کوه‌هایی که در فواصل دور دیده می‌شوند می‌دهد.. بنابراین نور می‌تواند برای نشان دادن فاصله یا ژرفا، مورد استفاده قرار گیرد. با عبور خورشید در آسمان سایه‌هایی روی زمین تشکیل می‌‌شوند که پیوسته تغییر می‌کنند و با آن‌که خود، چشم‌اندازهای زیبایی می‌سازند ممکن است در طراحی ایجاد شده، اختلال  وارد کند. در شب، انداختن نور مصنوعی روی درختان و درختچه‌ها، همراه با طرحی که سایه‌ی آن‌ روی زمین یا دیوار پدید آید، می‌تواند چشم‌اندازهای زیبا و  دلپذیری فراهم آورد.

در واقع نورپردازی قسمتی از طراحی شب پارک و باغ ها می باشد که به طور همزمان باید در طراحی کلی مد نظر قرار گیرد و تابع سبک و روح حاکم بر فضا گردد. عناصر روشنایی می توانند در صورت طراحی مناسب به عنوان عناصر معماری در روشنایی روز نیز استفاده گردند؛ در غیر این صورت می بایست با محیط همخوان و یا پنهان شوند.

هر فضا دارای خصوصیاتی است که طرح نورپردازی باید در راستای تقویت آن خصوصیات باشد. استفاده از تکنیک های نور پردازی و شناخت صحیح ویژگی های نور به طراحی مناسب به سیمای شبانه کمک می نماید

نورپردازی فضاهای مختلف پارک، نیاز به شناخت روشها و فنون مختلف نورپردازی و استفاده صحیح از ویژگی های نور و ارتباط با محیط پیرامونش را دارد. نورپردازی در پارک شهری می بایست در راستای اهداف زیر باشد؛

1- کمک به خوانایی نقاط عطف، نشانه ها، مسیرهای عبورو مرور و مناطق پر تراکم

2- تسهیلاتی برای حرکت پیاده ها و وسایل نقلیه، ترویج ایمنی بیشتر در محیط

3- کمک به تاکید نقاط کانونی,نقاط عطف پارک و تشویق استفاده کنندگان در شب.

  ویژگیهای قابل توجه در نورپردازی نقاط مختلف فضای سبز

 مجموعه های ورودی

• ورودی های اصلی یا فرعی عموماً با عنایت به این مسئله باید قابل رویت بودن و تشخیص آنها از فضای اطراف به سهولت انجام گیرد. بنابراین برای نورپردازی این قسمت هاعمدتاً از چراغهای پرنور و نورافکن استفاده گردد. استفاده از زاویه تابش مناسب به گونه ای که موجب خیرگی چشم در افراد نگردد و علاوه بر آن در ایجاد زیبایی فضای ورودی نیز موثر باشد، از ویژگیهای نورپردازی این قسمتها ست.

مسیرهای چند منظوره

• شدت نور، زیبایی، فواصل چراغها نسبت به یکدیگر و نسبت به عرض خیابان از جمله مسایلی هستند که در مقوله فوق  اهمیت بسزایی دارند. بوسیله نورپردازی می توان مسیرهای عبور و مرور را طراحی و تعیین موقعیت  نمود. همچنین نور مورد استفاده برای روشن کردن این قسمت ها بر فضای سبز ایجاد شده اثر مستقیم دارد.

فضاهای سبز

نورپردازی حجم های مختلف گیاهی از قبیل بته زارها و سایر گیاهان انبوه می توانند در برقراری ویژگیهای بصری روی بیننده  تاثیر بگذارند و دسترسی بهتر به این گونه فضاها و تسلط بر آنها و همچنین بر وضوح پوشش های گیاهی می تواند موثر باشد. باید توجه داشت که گل، چمن، درخت و گیاهان مختلف به رنگهای گوناگون خودنمایی می کنند و هر کدام از آنها، در روشنایی بخصوصی جلوه دارند. بنابراین باید برای روشن کردن آنها از روشهای متفاوتی استفاده نمود. بسیار از گیاهان که در طول روز با نور طبیعی قابل توجه نیستند وقتی در زمینه تاریک نورپردازی شوند منظره جالبی را ایجاد می کنند، درختان بعنوان اعضاء اصلی و حاکم بر فضای سبز هستند، لذا می توانند بعنوان عناصر نوری عظیم مورد استفاده قرار گیرند .

سطح دریاچه- آبنما و...

تابانیدن نور بر آبهای راکد ایجاد زیبایی نمی کند، بلکه باید با استفاده از آینه و شیشه نور تغییر جهت داده را بر آب تابانید تا تصویر درختان و سایر اشیاء در آن انعکاس یابند.  در مورد فواره های مجموعه رقص آب نیز نوررا بایستی از میان پودر آب عبور داد و لذا، می توان لامپهای رنگی را در زیر سطح آب نصب نمود.

انواع زمین بازی

مهمترین و اصلی ترین مطلبی که برای روشنایی زمین بازی مطرح است ایمنی می باشد که از دو جهت قابل بررسی است؛ نخست از جهت ایمن بودن وسایل روشنایی مورد استفاده در این بخش و دومین مطلب مربوط به تامین روشنایی کافی جهت بازی است. زاویه نورافکن ها باید طوری تنظیم شود که حتی المقدور، در تمام نقاط مختلف میدان، روشنایی یکسان وکافی و بدور از چشم زدگی داشته باشد. همچنین ترکیب نورافکن ها در اطراف زمین ایجاد سایه های تند و طولانی را ننماید.  

محلهای نشیمن

• طراحی نور پردازی، در محل های نشستن باید دارای ویژگیهای روانشناسانه باشد، بطوریکه افراد به هنگام نشستن و استراحت در مکانی که واجد نورپردازی مناسبی است باید احساس آرامش و امنیت نماید و جنبه های خصوصی گرایانه فضا بطور کامل از بین نرفته باشد. این مکانها از یک سو نباید بوسیله نورافکن ها و چراغهای پر نور محاصره شوند و از سوی دیگر نیز نباید در تاریکی فرو رفته و یا با نورهای بسیار ضعیف طراحی شوند.

سایبانها و آلاچیق ها

از این عناصر که معمولاً بصورت توقف های یک یا چند ساعته و به منظور نشستن، استفاده می شود. نیازمند نوری ملایم و نرم شده می باشد. به همین منظور استفاده از ابزارهای نورپردازی در لابلای پوشش گیاهی موجود و یا بین دیواره و سقف سایبانها و آلاچیق ها مناسب می باشد.

پارکینگ

• در نور پردازی پارکینگ برای اینکه روشنایی کافی به نقاط دور از محل نصب چراغ برسد، چراغهایی بکار گرفته می شوند که حداکثر شدت نور آنها در زاویه ی 70 تا 75 درجه عمودی اتفاق افتد. با استفاده  از این چراغها می توان فاصله چراغهای مجاور را تا حدود 5/4 برابر ارتفاع نصب انتخاب نمود و یکنواختی کافی در شدت روشنایی بدون ایجاد چشم زدگی به دست آورد.

تابلو ها و عناصر نشانه (همانند پرچم های ورودی و تابلو های راهنما و ....)

بهترین راه برای نورپردازی اشیا استفاده از نورهای مختلف به صورت توامان است. یک منبع نور به وسیله تضاد بین سطح جسم و سایه تیز آن باعث برجسته شدن شکل و فرم شی و منبع نوری دیگر با روشن کردن سطح شی باعث وضوح جزییات شی می گردد.

1.     کوچکترین آنرا play lot  گویند. یعنی زمینی که برای بازی بچه ها مناسب است. معمولا اندازه ووسعت این پارکها بین 500 تا 1000 مترمربع می باشد. این پارکها در نزدیکی خانه های محل قرارداشته وهدف ازآنها ایجاد فضای تفریحی و مطمئن برای پر کردن اوقات فراغت بچه های محل میباشد .

 برای این پارکها حوض شنی—تاب—سرسره—وسایر لوازم بازی و کم خطر مناسب حال بچه های 5 تا6 سال در نظرگرفته می شود.علاوه بر آن مقداری درخت سایه دار—گل و چمن نیز در گوشه وکنار پارک کاشته می شود.

 2.    پارک همسایگی

این پارکها بشعاع 800 متری از خانه های اطراف قرارداشته و وسعتی بالغ بر 6 هکتار را شامل می گردد و قادراست حد اقل یک مدرسه ابتدایی را سرویس دهد.مناسب است این پارکها در نزدیکی مدرسه ابتدایی یا چسبیده به آن در نظر گرفته شده و بشعاع 2000 متر چنین مجموعه هایی ساخته شوند. استفاده از این پارکها برای عموم مناسب است .

 3.    پارک محله ای

مجموعه ای ازچند پارک همسایگی است. خانه هارا تا شعاع 5/1 تا2 کیلو متر سرویس می دهد.مساحت این پارکها تا 13 هکتارمی رسد. در این پارکها علاوه بر فضای سبز مناسب و دلنشین مواردی همچون انواع زمینهای ورزشی( نظیر بسکتبال—والیبال—استخر شنا—تنیس) بوفه – آبنما و کارگاههای آموزشی (خیاطی –شیرینی پزی و....) در نظر می گیرند.

 4.    پارکهای شهری

      وسعت این پارکها قریب به 40 هکتار می رسد.محل این پارکها در داخل شهر یا کاملا چسبیده به شهرهاست . انواع زمینهای ورزشی –گلف--بسکتبال –والیبال—قایقرانی—دریاچه و....در این پارکها تعبیه می گردند./

 5.    پارک منطقه ای

  وسعت این پارکها 90 هکتاریا بیشتراست . جای بازی برای سنین مختلف مدسه –میدانهای ورزشی –آمفی تئاتر –فضا برای نمایشگاه های مختلف ( نظیر اتومبیل و...) --15 تا 20 هکتار فضای طبیعی  --کلوب مختلف اسکی—پارکینگ ماشین با تعداد زیاد--دریاچه --آبشار و... در نظر گرفته می شود.این پارکها چسبیده به شهر بوده یا حد اکثر5/0 ساعت فاصله تا شهردارد.

 6. پارکهای ملی

    این پارکها ساخته نمی شوند بلکه در نقاطی که از نظر طبیعی زیباست انتخاب می گردند . در این پارکها به حد می نیمم امکاناتی برای عموم در نظر گرفته شده  و بیشتر حا لت کمپینگ دارد.  در این پارکها رستوران و توالت وحمام نیز یافت می شود.

 در هر حال در پارکسازی بایستی به  شرایط اقلیمی منطقه -- آداب و رسوم-- فرهنگ ملی و....توجه شود و پس از رعایت استانداردها کم کم مراحل پیشرفت فراهم گردد.

استاندارد آسانسور

استاندارد آسانسور
شرط اول مبحث 15 مقررات ملی ساختمان

سال 1377 به علت حوادث متعدد آسانسوری که باعث کشته شدن تعدادی از هموطنانمان گردید، شورای عالی امنیت ملی تشکیل جلسه داد و پس از تصمیم گیری نهایی یک مقررات مختصر در مورد ایمنی آسانسورها تدوین نمود و در سال 1377 استاندارد ویرایش اول را نوشته و از تیر ماه 77 اجرایی نمودند.
در تاریخ 1/1/1380 ویرایش دوم استاندارد نوشته و اجرایی شد. بر اساس استاندارد EN81 اروپا ورژن 1985 استاندارد ملی آسانسور را تدوین نمودند که استاندارد ملی آسانسورهای الکتریکی به شماره 1-6303 و استاندارد ملی آسانسورهای هیدرولیک 2-6303 می باشد.
بازدید آسانسورها از 1/1/1382 در تهران و از 1/1/1387 در مشهد بر طبق استاندارد ملی به شماره 1-6303 و 2-6303 بازدید می شوند.

استاندارد چاه آسانسور 

1. دیواره های چاه آسانسور باید بدون شکاف باشند. تنها جاهای باز مجاز دربهای طبقات، دریچه های بازدید و سوراخهای محل عبور سیم بکسلها و کابلهای برق و فرمان می باشند.
2. دیواره های جانبی و سقف چاه آسانسور باید مقاومت مکانیکی کافی برای عملکرد ترمز ایمنی (پاراشوت) داشته باشند.
3. در صورتی که چاه دارای دربهای اضطراری و بازرسی است حرکات کابین منوط به بسته بودن کلیه این دربها نیز می باشد.
4. چاه بایددارای روشنایی مناسب در هر طبقه بوده و هوای داخل آن قابل تهویه طبیعی باشد.
5. هیچ وسیله ای غیر از تجهیزات آسانسور نباید از چاه آسانسور عبور داده شود.
6. حداقل ابعاد چاه، چاهک و موتورخانه بایستی متناسب با ظرفیت و سرعت آسانسور در نظر گرفته شود.

استاندارد موتورخانه آسانسور

1. سیستم محرکه و قطعات گردنده بایستی در اتاق ویژه ای با دیوار و سقف و دربهای محکم که تنها می تواند در دسترس افراد مسئول قرار گیرد، باشد.
2. فلکه های کشش و گاورنر به شرطی که در هنگام بازرسی و تعمیرات و نگهداری در دسترس باشد می تواند در محوطه داخل چاه قرار گیرد.
3. موتورخانه نباید حاوی هر گونه وسایلی غیر از تجهیزات آسانسور باشد، مگر وسایل روشنایی – تهویه هوای موتورخانه و وسایل اطفاء حریق
4. موتورخانه باید در مقابل بارها و نیروهایی که در معرض آن قرار می گیرد مقاوم باشد، گرد و غبار را به خود جذب نکند و کف آن لغزنده نباشد.
5. ابعاد موتورخانه باید به اندازه ای باشد که سرویس و دسترسی به کلیه تجهیزات داخل آن آسان و ایمنی پرسنل نیز تامین شود. ارتفاع زیر سقف آن از روی سقف چاه حداقل 8/1 متر باشد.
6. یک یا چند قلاب باید جهت بالا بردن تجهیزات سنگین هنگام نصب یا در مواقع تعمیر، در سقف موتورخانه تعبیه شود.
7. درب ورودی موتورخانه باید متناسب با تجهیزات نصب شده در موتورخانه با حداقل عرض 6/0 و ارتفاع 8/1 متر باشد. دریچه ها با حداقل ابعاد 5/0 * 5/0 و دارای تحمل بار حداقل 2 نفر (حدود 2000 نیوتن) باید قفل دار بوده و بدون کلید از درون باز شود.

استاندارد ریل های راهنما

1. کابین و وزنه تعادل بایستی هر کدام بوسیله حداقل دو ریل راهنمای سخت، هدایت شوند.
2. توان و استحکام ریلها، متعلقات و اتصالات آنها باید جهت تحمل نیروهای ناشی از عملکرد ترمز ایمنی (پاراشوت) و همچنین انحنا و پیچش های ناشی از بار نامتعادل داخل کابین، کافی باشد.
استاندارد اتاقک (کابین) و وزنه تعادل
1. ارتفاع درب کابین و همچنین ارتفاع مفید کابین بایستی حداقل 2 متر باشد.
2. حداکثر سطح قابل استفاده کابین متناسب با وزن و حداقل آن متناسب با تعداد نفرات بایستی طبق جدولی که در مطلب "دستور العمل های کارکرد و آزمون ها" درج شده است، در نظر گرفته شود.
3. کابین بایستی حتماً مجهز به ترمز ایمنی (پاراشوت) مناسب باشد.
4. کابین بایستی دارای روشنایی مناسب باشد.
5. دیواره ها، سقف و بدنه کابین می بایستی کاملاً پوشیده باشد، به جز ورودی کابین، دریچه اضطراری و محل های تهویه هوا.
6. در جلو آستانه کابین می بایستی صفحه ای جهت جلوگیری ورود پا به زیر کابین با ارتفاع حداقل 75 سانتی متر و لبه شیب دار 10 سانتی متر نصب شود.
7. کابین بایستی دارای درب باشد. درب های کشویی افقی و عمودی با حفاظت های خاصی جهت کابین به کار می روند.
8. درب کابین باید دارای وسیله ای الکتریکی باشد که هنگام باز بودن یا باز شدن آن، کابین حرکت نکند یا متوقف شود.
9. در محدوده تراز طبقه، در صورت لزوم بایستی بتوان درب کابین را با دست و اعمال حداکثر نیروی 300 نیوتن باز نمود.
10. سقف کابین بایستی تحمل وزن حداقل دو نفر را داشته باشد.
11. برای تسهیل بازرسی و سرویس آسانسور، روی سقف کابین تجهیزاتی به ترتیب زیر در محل مناسبی باید نصب گردد.
الف- یک کلید دو حالته جهت انتخاب وضعیت های عادی یا بازرسی
ب- دو عدد شستی برای حرکت کابین در جهت های بالا و پایین با سرعت کم، حداکثر تا 63/0 متر بر ثانیه که با فشار مداوم کار می کند.
ج- یک کلید توقف اضطراری دو حالته (stop )
12. هنگام انتخاب وضعیت بازرسی از روی کابین، فرمان آسانسور از شستی های داخل کابین و طبقات نباید امکان پذیر باشد ولی کلیه کلیدهای ایمنی باید کماکان موثر باشند.
13. وزنه های تعادل داخل قاب مربوط بایستی به طریقی باشند که در اثر ضربات احتمالی شکسته نشده و از قاب خارج نشود.
14. دیواره ها، کف، سقف، قاب و کفشک های کابین و قاب وزنه باید مقاومت کافی در برابر نیروهای وارده در هنگام کارکرد عادی، عملکرد ترمز ایمنی و بر خورد احتمالی روی ضربه گیرها را داشته باشد و نباید از موادی ساخته شده باشد که سریع آتش بگیرند یا در اثر گرما، گازهای خفه کننده ایجاد کنند.

استاندارد فواصل بین دیواره چاه کابین و فاصله بین کابین و وزنه تعادل

1. در آسانسورهای با درب کابین، فاصله بین سیل کابین و سیل درب های طبقات نباید از3 سانتیمتر بیشتر باشد.
2. فاصله بین کابین و متعلقات آن با وزنه تعادل و متعلقات آن حداقل می بایستی 5 سانتیمتر باشد. (متعلقات ثابت با متحرک 3 سانتیمتر و متعلقات متحرک با متحرک 5 سانتیمتر)
استاندارد سیم بکسل ها و ایمنی های مکانیکی (ترمز ایمنی – گاورنر – ضربه گیر)
1. سیم بکسل های متصل به کابین و وزنه تعادل می بایستی حتماً از جنس فولاد، حداقل 2 رشته با حداقل قطر 8 میلیمتر باشند و مخصوص آسانسور ساخته شده باند.
2. ضریب ایمنی سیم بکسل در صورتی که تعداد سیم بکسل ها 3 رشته یا بیشتر باشند، حداقل 13 و در صورتی که 2 رشته باشند، حداقل 16 می باشد.
3. حداقل نسبت بین قطر فلکه ها به قطر سیم بکسل 40 می باشد.
4. بارهای وارده می بایستی به صورت یکسان روی کلیه رشته های سیم بکسل توزیع گردد.
5. کلیه فلکه های گیربکس و هرزگرد بایستی دارای مانع خروج سیم بکسل از شیار باشند.
6. ترمز ایمنی (پاراشوت) صرفاً هنگام پایین آمدن کابین فعال بوده و به وسیله فک ها یا قرقره های درگیر با ریل ها در اثر افزایش سرعت کابین از گاورنر فرمان می گیرد، عمل می کند.
7. ترمز ایمنی (پاراشوت) برای آسانسورهای با سرعت حداکثر یک متر بر ثانیه حتماً از نوع لحظه ای یا نوع تدریجی (Progressive ) و برای سرعت های بیشتر از یک متر بر ثانیه حتماً از نوع تدریجی باشد.
8. ترمز ایمنی (پاراشوت) می بایستس ترجیحاً در پایین ترین قسمت کابین مستقر شده و پس از عمل کردن فقط با بالا آوردن کابین آزاد گردد.
9. وسیله ای الکتریکی باید قبل از عملکرد کامل ترمز ایمنی یا درست هنگام ایستادن کابین، موتور را از کار بیاندازد.
10. کنترل کننده های مکانیکی سرعت (گاورنرها) می بایستی متناسب با سرعت نامی آسانسور و رعایت مقررات مربوطه (EN81-9.9 ) تنظیم و ثابت شده باشد.
11. سیم بکسل گاورنر می بایستی با قطر حداقل 6 میلیمتر، دارای حداقل ضریب اطمینان 8 و بسیار انعطاف پذیر باشد.
12. کنترل کننده های سرعت (گاورنر) بایستی دارای وسیله ای الکتریکی باشد که پس از عملکرد یا آزاد نکردن کابین از حرکت آن جلوگیری نماید.
13. آسانسورها بایستی دارای ضربه گیرهای کابین و وزنه تعادل باشند که در پایین ترین حد حرکت کابین و وزنه تعادل و بر روی ستون هایی (سکوهایی) نصب می شوند و نوع مناسب آنها با توجه به سرعت و ظرفیت آسانسورها انتخاب می شود.
14. ضربه گیرهای سیار که با کابین و وزنه تعادل در حرکت هشتند، بایستی با ستون های (سکوهای) حداقل نیم متر ارتفاع که در پایین ترین حد حرکت کابین و وزنه تعادل (در چاهک) تعبیه شده اند تماس حاصل نمایید.
15. در هر صورت هنگام نشستن کابین روی ضربه گیرها بایستی فضای مناسب در چاهک به عنوان جان پناه وجود داشته باشد.

استاندارد سیستم محرکه آسانسور

1. هر آسانسور باید حداقل یک سیستم محرک مخصوص به خود داشته باشد.
2. حرکت دادن آسانسور به دو روش مجاز است:
الف- سیستم اصطکاکی (By traction ) با استفاده از سیم بکسل و فلکه و وزنه تعادل
ب- سیستم مستقیم (Positive drive ) این سیستم چه از نوع وینچی بدون وزنه تعادل و چه از نوع زنجیری فقط برای سرعت های کمتر از 63/0 متر بر ثانیه مجاز است.
3. آسانسور باید مجهز به سیستم ترمزی باشد که در مواقع قطع منبع تغذیه موتور اصلی و یا مدارهای فرمان به صورت خودکار سیستم محرکه را متوقف نماید.
4. سیستم ترمز باید بدون هیچگونه تاخیری پس از قطع مدار بازکننده ترمز، عمل نماید. (دیود با خازنی که به طور مستقیم به ترمینال سیم پیچی ترمز متصل است، به عنوان یک وسیله تاخیر دهنده محسوب نمی شود.)
5. سیستم ترمز باید یک ترمز الکترومکانیکی (اصطکاکی) داشته باشد.
6. فشار کفشک های ترمز باید توسط نیروی فنر تامین شود.
7. ترمز باید دارای حداقل دو کفشک با لنت های نسوز باشد که روی دیسک یا استوانه عمل می کنند.
8. استفاده از ترمز نواری ممنوع است.
9. وجود چرخ طیار یا وسیله دیگری برای رساندن کابین در حالت اضطراری تا سر طبقه ضروری است.
10. برای قسمت های گردنده در دسترس با سطح ناصاف نظیر زنجیرها، چرخ زنجیرها و چرخ دنده ها بایستی حفاظت موثری پیش بینی شود.
11. کلیه اجزای گردنده با سطح صاف بایستی به رنگ زرد باشد.

استاندارد لوازم و تجهیزات و حفاظت های الکتریکی

1. کنتاکتورهای اصلی طبق استاندارد CENELEC HD 419 و IEC 158.1.mod به صورت زیر طبقه بندی می شوند.
الف- برای موتورهای a.c کنتاکتورهای AC-3
ب- برای قدرت d.c کنتاکتورهای DC-2
2. رله ها طبق استانداردهای CENELEC HD 420 و IEC 158.1.mod
الف- AC-11 برای کنترل کردن الکترومگنت های AC
ب- DC-11 برای کنترل کردن الکترومگنت های DC
3. تغذیه موتورهای محرکه اصلی چه از نوع DC و چه از نوع AC بایستی به وسیله دو کنتاکتور مستقل قطع شود.
4. موتورهایی که به طور مستقیم به شبکه متصل می شوند بایستی دارای حفاظت در برابر اتصال کوتاه و اضافه بار الکتریکی باشند.
5. حفاظت اضافه بار الکتریکی (OVER LOAD ) پس از عمل کردن نباید به صورت خودکار به حالت اولیه برگردد.
6. چنانچه حفاظتی با افزایش درجه حرارت سیم پیچ موتور فرمان می گیرد، می تواند به طور خودکار پس از آنکه موتور به اندازه کافی خنک شد از مدار خارج گردد.
7. هر آسانسوری بایستی دارای سوئیچ های حد نهایی باشد که در صورت حرکت بیش از حد کابین آن را از حرکت بازدارد. (برای جلوگیری از بروز خطرات احتمالی) این سوئیچ ها بایستی قبل از تماس کابین و وزنه تعادل با ضربه گیرها، عمل نماید. در چنین شرایطی آسانسور بایستی خارج از سرویس باقی بماند.
8. کلیه سیم کشی و کابل کشی های چاه و موتورخانه به جز روشنایی های آن بایستی در لوله یا کانال های مخصوص قرار گیرند.
9. در کابین بایستی وسیله ای تعبیه گردد که به سهولت قابل تشخیص و دسترس بوده و جهت اطلاع به بیرون از چاه آسانسور در مواقع اضطراری استفاده شود. این وسیله می تواند زنگ، آیفون، تلفن و یا وسیله مشابه دیگری باشد که با قطع برق نباید از کار بیفتد.
10. کلیه حفاظت های الکتریکی باید به صورت سری در مدار قرار گیرند.
11. کلیدهای توقف اضطراری (STOP ) در چاهک، روی سقف کابین و داخل کابین های بدون درب بایستی تعبیه گردد و باید از نوع دو حالته بوده و طوری باشد که پس از قطع فقط بتوان دستی آن را به حالت اولیه برگرداند. (در مورد کابین های دارای درب نصب این کلید در داخل کابین مجاز نیست.)
12. از ولتاژهای خطرناک (110 به بالا) در تجهیزات چاه و کابین و درب های طبقات به جز محرکه درب اتوماتیک کابین، پریزها و روشنایی ها نباید استفاده شود.
13. اشکالات قطعات الکتریکی نباید باعث عملکرد خطرناک آسانسور شود.
14. تابلو تغذیه برق، تابلو فرمان، سیستم محرکه و اتاقک (کابین) باید سیستم اتصال زمین (EARTH ) مناسب داشته باشند.
15. در هر صورت در کلیه موارد الکتریکی آسانسور باید استانداردهای مربوطه رعایت گردد.
16. کلیدهای اصلی:
الف- هر آسانسور باید دارای یک کلید اصلی دو حالته باشد که ظرفیت قطع بالاترین شدت جریان اصلی را داشته باشد این کلید نباید روشنایی های موتورخانه، چاه و کابین، هواکش کابین، پریزهای کابین و موتورخانه و زنگ اضطراری را قطع کند.
ب- کنترل کلید اصلی بایستی در نزدیکترین نقطه در دسترس ورودی موتورخانه باشد.
پ-کابل فرمان کابین بایستی مخصوص آسانسور ساخته شده و دارای انعطاف و استحکام کافی باشد.

دستورالعمل های کارکرد و آزمون ها

1. رنگ کلیدهای توقف اضطراری قرمز و تکمه زنگ اضطراری زرد و سایر تکمه ها، رنگی غیر از این دو رنگ دارند.
2. در کابین های بدون درب با درج علامت و نوشته از نزدیک شدن افراد و یا بار به آستانه درب جلوگیری شود.
3. جهت جلوگیری از دسترس افراد متفرقه بایستی علائم و نوشته های هشدار دهنده روی درب موتورخانه نصب گردد.
4. کلیدهای مختلف داخل موتورخانه برای یک یا چند آسانسور به تفکیک می بایستی مشخص شوند.
5. دستورالعمل مشروحی جهت چگونگی حرکت دادن کابین به صورت دستی در مواقع اضطراری بایستی در داخل موتورخانه و در محل مشخصی موجود باشد.
6. پلاک ظرفیت کابین بر مبنای کیلوگرم و تعداد نفرات به همراه نام کارخانه سازنده بایستی با خط خوانا در داخل کابین در معرض دید مسافران نصب گردد.
7. نقشه های اجرایی و مشخصات فنی آسانسور و تجهیزات ایمنی از قبیل :
درب ها و قفل آن ها
کنترل کننده مکانیکی سرعت (گاورنر)
ترمز ایمنی (پاراشوت)
ضربه گیرها
ترمز سیستم محرکه
طناب های فولادی و آویزهای آن بایستی توسط فروشنده مهر و امضا شده به خریدار تحویل شود.
8. قبل از بهره برداری عادی آسانسورها، حداقل بایستی عملکرد صحیح و کامل تجهیزات ایمنی آزمایش شده و صحت نقشه های اجرایی و مشخصات فنی موضوع ردیف بالا (10-7) کنترل شود.
9. در برگه گواهی آزمایشات مشخصات اصلی آسانسور و نتیجه آزمایشات فوق الذکر نوشته شوند.
10. آسانسورهای در حال بهره برداری بایستی توسط شخص یا گروه واجد صلاحیتی سرویس و نگهداری شوند.

استاندارد درب طبقه

1. درب طبقات باید فاقد هر گونه منفذ و لبه های تیز و برنده باشد و فاصله بین لبه ها و چهارچوب از 6 میلیمتر تجاوز ننماید.
2. درب ها و چهارچوب ها بایستی ترجیحاً فلزی و یا از جنسی ساخته شود مه با گذشت زمان تغییر شکل نیابد.
3. ارتفاع درب های طبقات حداقل دو متر باشد، کف درگاه بایستی مقاوم به بارهای وارده باشد.
4. نیروی بسته شدن درب های اتواتیک نباید در حدی باشد که به اشخاص آسیبی برسد. نیروی لازم جهت جلوگیری از بسته شدن درب نبایستی از 150 نیوتن تجاوز کند. (بوسیله نیرو سنج)
5. هنگام عبور و یا گیر کردن مسافر بین درب ها، باید درب به صورت اتوماتیک باز شود.
6. به منظور تشخیص حضور کابین در طبقه در درب های لولایی دریچه ای با پوشش شفاف که دارای مقاومت مکانیکی کافی باشد و در صورت شکسته شدن ریخته نشود باید تعبیه گردد. (شیشه 6mm سیم دار)
7. درب طبقه در هیچ شرایطی به جز هنگام توقف کابین مقابل همان طبقه نباید باز شود. (تا 20 سانتی متر بالا و پایین طبقات نیز مجاز می باشد)
8. درب طبقات بایستی دارای قفل با مقاومت مکانیکی کافی و مقاوم در مقابل گرد و غبار که پس از قفل شدن تحت هیچ شرایطی باز نشده و حرکت کابین منوط به اطمینان از قفل شدن آن (با وسیله الکتریکی و مکانیکی) باشد.
9. قفل ها بایستی به شکلی باشند که در صورت لزوم از بیرون با کلید مخصوص توسط افراد مسئول باز شوند.
10. درب های طبقات پس از باز شدن اضطراری و در صورت رها شدن بایستی به صورت خودکار بسته شوند.

استاندارد های طراحی آمفی تئاتر

استاندارد های طراحی آمفی تئاتر

یک نگاه کلی به اجزا و استاندارد های معلوم برای یک فضا می تواند کمک کند تا شرایط ایمنی آن را بهتر و دقیقتر بررسی کرد.

ورودی :

باید طوری باشد که از تجمع افراد در پشت در جلوگیری شود و افراد بتوانند به راحتی بلیط تهیه نمایند و وارد سالن شوند. از لحاظ ابعادی در هر متر مربع حداکثر 6 نفر می توانند قرار بگیرند . اگر افراد به صورت خطی قرار بگیرند ( صف) هر 4 نفر 87/1 متر بصورت طولی فضا نیاز داریم پس نتیجه می گیریم اگر افراد بخواهند وارد سالن شوند بهتر است آنها را بصورت خطی سازماندهی کنیم .

سالن انتظار ( سرسرا):

بعد از ورودی ما فضای سالن انتظار ( سرسرا) را داریم. اگر سالن تئاتر ما 200 نفر گنجایش دارد حال به ازای 6 نفر 1 متر مربع و به ازای 200 نفر 34 متر مربع فضا احتیاج داریم البته این در صورتی هست که افراد متراکم قرار گرفته باشند به همین ما ابعاد فوق را در 3 ضرب کرده و به 102 متر تبدیل می کنیم تا افراد به اندازه 2 نفر فضای آزاد داشته باشند.

عنصر بعدی که در فضای سرسرا قرار می گیرد Coffee break (کافی شاپ) است. برای این فضا برای هر میز 4 نفره 76/5 متر مربع فضا احتیاج داریم حال اگر در هر سانس اجرا 50 نفر بخواهند از کافی شاپ استفاده کنند ما احتیاج به 12 میز 4 نفره داریم یعنی 24/93 متر مربع فضا می خواهیم. در کنار آن 15 متر فضای آشپزخانه و محل فروش می خواهیم.

فضای دیگر در سرسرا سرویس های بهداشتی است و از آنجا که جز فا های درجه 3 می باشد نباید در دید کامی قرار گیرد البته بهتر است جایی باشد که به راحتی در دسترس باشد . زیرا جزء فضا های خدماتی است. 11/29 متر مربع برای 8 توالت و دستشویی احتیاج است.

سالن اجرا :

در کل حداکثر ظرفیت قسمت تماشاگران به شکل انتخاب شده محدودیت های سمعی و بصری بستگی دارد که شاخص آنها نوع تولید برنامه است. عوامل دیگر شامل سطوح، خط دید، آکوستیک تراکم رفت، آمد . نیز اندازه و شکل سکو ( صحنه ) است.

طول ردیف :

حداکثر 16 صندلی به ازای هر راهرو . اگر برای هر 3-4 راهرو یک در خروجی جانبی به عرض 1 متر در نظر گرفته شود به ازای هر راهرو 25 صندلی مجاز است.

برای هر تماشاچی نشسته باید مساحتی برابر با حداقل 0.5 متر مربع در نظر گرفت.

حجم فضا :

این حجم بر اساس شرایط آکوستیکی به این ترتیب است : تئاتر حدودا 5-4 متر مکعب برای هر تماشاچی و اپرا حدودا 8-6 متر مکعب. (به دلیل تهویه ی هوا حجم نباید کمتر از این باشد)

نسبت های قسمت تماشاگران :

1-    دید مطلوب بدون حرکت اما با حرکت جزیی چشم به مقدار حدود 30 درجه.

2-    دی  مطلوب با حرکت جزیی سر و حرکت جزیی چشم به مقدار حدود 60 درجه.

3-    حداکثر زاویه ادراکبودن حرکت سر حدود 110 درجه.

4-    به حرکت کامل سر و شانه ها میدان درک 360 درجه نیز امکان پذیر است.

فضاهای خدماتی پست سن

ساخت کولوسئوم یا آمفی تئاتر Flavian توسط Vepasian امپراطور سال های 69 تا 70 روم پایه گذاری شد، پس از ان پسرش Titus در سال 80 بعد از میلاد آنرا بنا کرد ، که نهایتا توسط Domitian برادر Titus که در سال 81 بر وی غلبه کرد و بر جایگاه امپراطور رون نشست ، کامل شد و به پایان رسید . کولوسئوم به عنوان اولین آمفی تئاتر دائمی و ماندگار ساخته شده در روم ، در زمین های باتلاقی ما بین تپه های Esquiline و Caelian واقع شده بود.

قدمت تاریخی و شکوه و جلال این عمارت از یک شو و کارآمدی آن برای اجرای نمایش و امکان کنترل جمعیت ، از سوی دیگر ، باعث شد این سالن یکی از بزرگترین بنا های مکعماری روم بشمار رود.

این آمفی تئاتر ، به شکل یک بیضی عظیم است که ردیف های صندلی به تعداد پنجاه هزار تماشاچی ،دور تا دور یک صحنه بیضی شکل مرکزی قرار گرفته است.

کف صحنه چوبی است و در زیر آن مجموعه ای از اتاق ها و گذر گاه ها  برای عبور حیوانات وحشی و سایر تدارکات لازم جهت زا هاندازی و اجرای نمایش قرار گرفته است. تعداد 80 دیوار به عنوان تکیه گاه برای طاق های گنبدی شکل ، گذر گاه ها ، پلکان  و ردیف های صندلی ، روی صحنه قرار گرفته است . لبه بیرونی طاق های متوالی باعث اتصال طبقات مختلف و پلکان بین انها به یکدیگر شده است.

سه ردیف طاق های گنبدی شکل رو در روی ستون ها و سر ستون ها قرار گرفته اند، در ستون های طبقه اول سبک معماری دوریک (Doric) ، در طبقه دوم سبک ایونیک (Ionic)  ، و در طبقه سوم سبک قرنتی (Corinthian) که نزدیک به سبک کلاسیک یونان بود، به کار رفته است.

در بالای این سه طبقه اصلی ، طبقه زیر شیروانی شامل ستون های مسطتیل شکل سبک قرنتی قرار دارد. فضای بین ستون ها با 40 عدد پنجره کوچک مستطیل شکل پر شده است. در قسمت بالا، دیوار کوبها و بندگاه ها یی وجود دارد که تیرک هایی را که سایه بان ها به انها آویزان است نگه داشته اند.

در ساخت عمارت با دقت بسیاری از انواع ترکیبات ساختمانی استفاده شده ، برای فونداسیون از بتون و برای ستون ها و اطاق ها از سنک آهک (تراورتن) استفاده شده، در ستون های به کار رفته برای دیوار دو طبقه زیرین ، ازنوع سنگ متخلخل به نام توفا (Tufa) استفاده شده است.

جزئیات :

کولوسئوم طوری طراحی شده که درآن پنجاه هزار تماشاگر جا بگیرد . در حدود 80 ورودی داردکه جمعیت روی 80 دیوار محوری نگهدارنهده برای محافظت از ردیف های صندلی ، گذرگاه ها و پلکان ، قرار گرفته اند.

ارتفاع نمای بیرونی شامل سه ردیف طاق به انضمام طبقه زیر شیروانی حدود 48.5 متر می باشد که معادل یک ساختمان 12 تا 15 طبقه است.

اتاق تعویض لباس :

یکی از فضا های کاربردی و اصلی سالن می باشد در طراحی این فضا باید دقت شود که این فضا به عنوان یک فضای خصوصی به حساب می آید و باید تمامی حریم های ان بخصوص برای خانوم ها حفظ شود. مقدار فضای لازم برای هر نفر 5 متر مربع و برای 6 نفر با 8 کمد 45 متر مربع می باشد. نکته دیگر وجود انبار لباس است که 5.7 متر مربع می باشد.

اتاق گریم :

این فضا باید با سن در رابطه  یمستقیم عاری از صدا و دارای نور کافی باشد. محیطی که یک گریمور نیاز دارد تا بتواند به راحتی اطراف بازیگر حرکت کند و تمام کار خود را زیر نظر داشته باشد 28/2 متر مربع می باشد  که با این حساب ما برای کار 3 گریمور بطور هم زمان کنار هم 72/6 متر مربع فضا می خواهیم. همچنین وجود سرویس دستشویی در این فضا ضروری است.

اتاق نور و صدا:

این فضا که بین نور پرداز و ضدا بردار مشترک است باید دید مستقیم با قسمت احرا داشته باشد که معمولا در جا نمایی این فضا آن را در قسمت پسشت سالن در ارتفاع قرار می دهند همانند اتاق آپارات در سینما. حداکثر فضا برای نور پرداز با دستگاه  پرژکتور و 4 نور انداز 6 متر مربع و برای صدا بردار با دستگاه تنظیم و ضبط صدا 5 متر مربع می باشد، همچنین پلکان ها ی ارتباطی هم باید در نظر گرفت اما یک انبار به ادازه ی 12 متر مربع الزامی است.

اتاق کارگردان:

که در کنار سن قرار می گیرد تا کارگردان در هنگام اجرا بطور مستقیم به نحوی که دیده نشود با سن در ارتباط باشد . ابعاد ان 9 متر مربع می باشد.

اتاق گروه موسیقی:

یکی از بخش های مهم یک کارتیاتر اجرای ملودیهای منظم در سکانسهای مختلف است.به همین منظور بهتر است کار گروه موسیقی همراه با تیاتر پیش رود برای همین ما فضایی را برای گروه موسیقی در نظر می گیریم. فغضای گروه موسیقی باید بصورتی چیدمان شود که سرپرست تمام گروه را در نظر داشته باشد و همنچنین در قسمت کم صدا قرار گیرد و حتما یک فضا برای نگهداری ساز به ابعاد 4 متر مربع داشته باشد. ابعاد مناسب برای گروه موسیقی 16 متر مربع است.

اتاق استراحت گروه :

فضایی که گروه قبل از اجرا آنجا تمرکز و بعد از اجرا آنجا استراحت می کند . فضای کافی برای 8 کاناپه و میز 6 متر مربع است پس برای یک گروه 16 نفره ما 40 متر مربع فضا می خواهیم.

اتاق مطالعه:

قسمتی که گروه در آن استقرار می یابد و ضمن خواندن سناریو با هم شروع به تمرین کار هم می کنند. مقدار فضای کافی برای مطالعه ی 20 نفر 42 متر مربع می باشد.

اتاق مصاحبه :

فضای لازم 16 متری است که شامل یک میز و 10 صندلی است.

اتاق رئیس:

این اتاق از لحاظ استراتژیک باید در بهترین نقطه قرار گیرد. معمولا این فضا با اتاق جلسات ترکیب می شود که ابعاد مورد نظر برای ما 35 متر مربع است.

بخش حسابداری :

16 کمتر مربع برای خود اتاق و یک فضای 5 متر مربع برای بایگانی و 1 فضای 16 متر مربع برای مرکز کامپیوتر نیاز است.

اتاق آرشیو :

 16 متر مربع برای بایگانی آرشیو که 15 فایل را در خودش جا می دهد و 9 متر مربع اتاق برای مسئول اتاق آرشیو و 20 متر مربع هم برای مرکز اسناد سالن نیاز است.

بخش خدماتی

موتورخانه:

این قسمت باید در حایی باشد که بتواند به همه سالن سرویس بدهد. ابعاد مورد نظر برای سالن ما 50 متر مربع است.

انبار مرکزی:

به دلیل این که معمولا هر بخش یک انبار دارد ما فضای بزرگی برای انبار مرکزی نمی خواهیم مقدار ابعاد لازم 25 متر رمبع است.

پارکینگ :

فضای لازم برای پارکینگ 750 متر مربع برای 42 خودرو سبک در ضمن اگر در زیر ساختمان قرار گرفت فضای رمپ و تهویه مناسب هم در جدول محاسبه قرار می گیرد.

گرایش های ساخت وساز تیاتر

امروزه به طور کلی دو گرایش وجود دارد

1-    حفظ ، احیا و مدرن کردن تیاتر های قرن نوزدهم و اواسط قرن بیستم

2-    ساختمان های جدید با مشخصه های فضای باز ، مثلا تیاتر Lehniner-Platz برلین

در جهتی مشابه با تغییراتی فراوان اتاق های پیشین را به کارگاه های تیاتری با صندلی هایی برای حدود 160-80 تماشاچی تبدیل کردند.

تیاتر از نظر ساختاری بر مبنای آلمانی در تیاتر های قرن نوزدهم قرار دارد . شاخص ان چیدن غرفه ها و صحنه جلو آمده است.

-         تیاتر ها » سالن هایس نمایش

o       تماشاگران : تشخیص تقاضا

یکی از عوامل مهم طرح توجیهی تشخیص تقاضا برای به اجرا در آوردن هنر ها در جامعه ای است که در آن تسهیلات برای مردم فراهم می شود. هدف تعیین این مطلب است که آیا برای برنامه پیشنهادی تماشاگری وجود دارد یا خیر و هدف دیگر تعیین یک محل مناسب برای جذب تماشاگران است.

برا ی تعیین محل مورد نظر باید مطالعات زیر انجام شود .  

·        مشخصه های جمعیت

·        مشخصه های حمل ونقل

·        ظرفیت بلقوه تماشاچیان

·        رسوم فرهنگی محلی

·        تدارکات موجود

·        تماشاچیان واقعی

·        طرح راهنمایی

قسمت مخصوص تماشاگران و صحنه / محل بازی

گنجایش نشستن : در کل حداکثر ظرفیت قسمت تماشاگران به شکل انتخاب شده و محدودیت های صمعی و بصری بستگی دارد. که شاخص آنها نوع تولید برنامه است.

عوامل دیگر شامل سطوح خط دید ، آکوستیک ، تراکم رفت و امد ، نشستن و نیز اندازه و شکل سکو / صحنه است.

-         اندازه قسمت تماشاگران برای هر تماشاچی نشسته باید مساحتی برابرm2 0.5 در نظر گرفته شود به علاوه یک حداقل اضافه 9/0*5/0 یعنی حدودا m2 05/0 برای هر صندلی است.

-         طول ردیف ها : حداکثر 16 صندلی به ازای هر ردیف راهرو – اگر برای هر 4-3 راهرو یک در خروجی جانبی به عرض 1 متر در نظر گرفته شود به ازای هر راهرو 25 صندلی مجاز است.

-         حجم فضا : این حجم بر اساس شرایط آکوستیکی و انعکاس صدا به ترتیب زیر است :

تیاتر حدودا m3 5-4 برای هر تماشاچی ، اپرا حدود m3 8-6  برا یهر تماشاچی به دلیل تهوایه هوا حجم ها نباید کمتر از این مقدار باشد . تا از تعویض سریع هوا جلوگیری شود .

-         نسبت های قسمت تماشاگران :

-         این نسبت ها از درک روان شناختی تماشاگران زاویه دید و نیز شرایط یک دید مطلوب از تمام صندلی ها بدست می آید .

o       دید مطلوب بدون حرکت اما با حرکت جزیی چشم به مقدار حدود 30 درجه.

o       دی  مطلوب با حرکت جزیی سر و حرکت جزیی چشم به مقدار حدود 60 درجه.

o       حداکثر زاویه ادراکبودن حرکت سر حدود 110 درجه است یعنی در این میدان هر چیزی که بین گوشه های چشم به وقوع می پیوندد درک می شود.

ارتفاع صندلی ها:

ارتفاع صندلی ها در قسمت تماشاگران از خط دید بدست  میآید. از آنجا که تماشاگران در تو رفتگی ها می نشینند فقط هر ردیف یک در میان نیازمند ارتفاع دید کامل است.(cm12)

نوشته های ریاضی خاصی به مشکلات دید در تیاتر اشاره دارد. ردیف های تماشاگران نباید در قطعات قوسی و در ارتباط به صحنه شکل گیرد که نه تنها برای نظام بلکه برای درک متقابل احساس مجموعه بهتر است.

صحنه ها و فضای ثانویه :

3 شکل برای صحنه وجود دارد : صحنه کامل، صحنه کوچک و Set Area

-         صحنه کامل  بیش از m2100 مشاحت سقف صحنه و بیش از m1 بالاتر از قسمت فوقانی کمان جلوی صحنه است . مشخصه اساسی یک صحنه کامل یک پرده ی ایمنی آهنی است که در صورت بروز خطر صحنه را از جایگاه تماشاگران جدا می کند.

-         صحنه کوچک : مساحت آن کمتر از m2100 است . سقف صحنه کمتر از m1 بالاتر از قسمت فوقانی جلوی صحنه است . صحنه های کوچک نیاز به پرده ایمنی آهنی ندارند.

-         Set Area: محل بازی برآمده در اتاق های بدون پیش آمدگی سقف، ویژگی SetArea ها مقررات مربوط به پرده ها و صحنه ها است.

استادیوم معلق هانوور

استادیوم معلق هانوور

استادیوم معلق هانوور، تلفیقی از معماری سنتی و مدرن

سقف ورزشگاه هانوور جدا از کل ورزشگاه بنا شده و فرمی معلق گونه به آن داده است.

شهر هانوور آلمان در یکی از قدیمی‌ترین محله‌های این کشور قرار دارد. قدمت این شهر به قرون وسطی بر می‌گردد. هانوور به معنای «ساحل بالا» است و به آن خاطر این اسم را به آن داده‌اند که در آن زمان این شهر بزرگترین دهکده‌ای بود که در کنار رودخانه 271 کیلومتری «لاینه» واقع شده بود. امروزه با وسعت یافتن هانوور دیگر این شهر در کنار رود نیست بلکه رودخانه لاینه را در دل خود جای داده است.

رودخانه لاینه اگرچه نسبت به رودخانه‌های دیگر آلمان بسیار کوچک است اما تأثیرات مستقیمی بر نحوه زندگی ساکنان آن منطقه در طول تاریخ داشته است. از آن جمله می‌توان به صنعت شیلات اشاره کرد که عمده‌ترین صنعت هانوور محسوب می‌شود.

هانوور که یکی از ده شهر بزرگ آلمان به شمار می‌رود از سال 1946 مرکز ساکسونی سفلی بوده است. ورزشگاه شهر هانوور یکی از خیره‌کننده‌ترین قسمت‌های آن شهر به شمار می‌رود. یکی از افتخارات این استادیوم آن است که منحصرأ برای فوتبال ساخته شده است. نیدرزاکسن ‌اشتادیون چنان مشتاق فوتبال است که از سال 2004 خود را برای جام جهانی امسال آماده کرده بود.

سقف معلق این ورزشگاه 50 هزار نفری از مهم‌ترین ویژگی‌های آن به حساب می‌آید. سقف ورزشگاه هانوور به نحوی مستقل و جدا از کل ساختمان ورزشگاه بنا شده است.

معماران و طراحان این استادیوم جنس سقف ساختمان را از ورقی ساخته‌اند که نسبت به نور ماورا بنفش نفوذپذیر است و علت این کار تأمین نور محوطه به اندازه مطلوب بوده است.

عملیات ساخت این استادیوم در سال 2000 در شورای شهر به تصویب رسید. پروژه ساخت استادیوم هانوور در سال 2002 آغاز شد و تا سال 2005 بدون وقفه ادامه یافت.

معماران این استادیوم 80 هزار متر مکعبی تمام تلاش خود را کرده‌اند تا معماری سنتی این بنا را حفظ کنند و به این ترتیب سنت و مدرنیته به زیبایی در کنار هم قرار گرفته‌اند. در این استادیوم تمام تلاش معماران آن بوده که با استفاده از بهترین امکانات به اهداف زیست محیطی خود نزدیک‌تر شوند. بدین‌ترتیب مخازن وسیع آب باران در استادیوم طوری تعبیه شده‌اند که قابلیت ذخیره کامل آب باران را دارا هستند و نیازهای آبی این ورزشگاه را تأًمین می‌کنند.

یکی دیگر از ویژگی‌های این زمین فوتبال آن است که علاوه 50 هزار نفری که در آن امکان نشستن دارند هفت‌هزار نفر دیگر هم می‌توانند به طور ایستاده بازی‌ها را تماشا کنند.

در ساخت این پروژه تا آن‌جا که ممکن بوده به تمام جوانب پرداخته شده است. از 126 میلیون یورویی که به این پروژه اختصاص داده شده بود 45 میلیون یورو برای راه‌های داخل شهری و ریل راه‌آهن صرف شد.

این استادیوم ششمین استادیومی بود که از طرف فدراسیون بین‌المللی فوتبال، فیفا، مجوز میزبانی بازی‌های جام‌جهانی 2006 آلمان را دریافت کرد.

استادیوم آلیانز مونیخ

استادیوم آلیانز مونیخ

ماندگارترین حضور ورزشی

ژاک هرتزوگ (Jacques Herzog) و پیر دمورن (Pierre de Meuron) هر دو در سال 1950 در شهر باسل (Basel) سوئیس به دنیا آمده و تحصیلات خود را در انیستیتو تکنولوژی سوئیس (ETH) در شهر زوریخ در سال 1975 به اتمام رساندند. ژاک هرتزوگ و پیر دمورن در سال 1978 شرکت معماری خود را با عنوان Herzog & de Meuron تاسیس نمودند. شاید بتوان گفت هرتزوگ و دمورن عمده شهرت خود را مدیون طراحی گالری جدید هنر مدرن موزه تیت (Tate Museum) در لندن هستند. این پروژه که در واقع تبدیل نیروگاه عظیم برق در کنار رودخانه تایمز (Thames River) به یک گالری بود، تحسین گسترده همگانی را در پی داشت.

هرتزوگ و دمورن ضمن تدریس در دانشگاه‌هایی چون دانشگاه کورنل (Cornell)، دانشگاه هاروارد (Harvard) و انیستیتو تکنولوژی سوئیس (ETH)، تاکنون پروژه‌های مختلفی چون ساختمان‌های مسکونی، آپارتمان، کتابخانه، مدرسه، استودیو عکاسی، هتل، ساختمان‌های خدمات رفاهی راه‌آهن، دفاتر اداری، کارخانه و چندین موزه و مجموعه ورزشی را طراحی نموده‌اند. این دو معمار در سال 2001، موفق به دریافت جایزه معماری پریتزکر شدند.

آنچه که به نوعی سبب تمایز هرتزوگ و دمورن نسبت به معماران حرفه‌ای چون فرای اتو (Frei Otto) طراح استادیوم المپیک مونیخ، رنزو پیانو (Renzo Piano) طراح استادیوم سن نیکولا (San Nocola) در شهر باری (Bari) ایتالیا، نورمن فوستر (Norman Foster) و HOK طراح استادیوم ویمبلی (Wembley Stadium) و ... می‌کند، حضور گسترده و چشمگیر ایشان در عرصه معماری ورزشی به خصوص طراحی استادیوم می‌باشد.

طراحی تقریبا هم زمان ورزشگاه‌های سه رویداد بزرگ جهان ورزش، یعنی طراحی استادیوم آلیانز در شهر مونیخ که بازی افتتاحیه جام جهانی فوتبال 2006 در آن برگزار خواهد شد، طراحی استادیوم اصلی المپیک 2008 پکن و طراحی استادیوم مرکزی مسابقات فوتبال جام ملت¬های اروپا 2008 در شهر باسل (زادگاه هرتزوگ و دمورن) سوئیس (که به طور مشترک با میزبانی هم زمان سوئیس و اتریش برگزار خواهد شد.) نمونه‌ای از مهم‌ترین پروژه‌های ورزشی اخیر هرتزوگ و دمورن می‌باشند.

استادیوم آلیانز مونیخ

در شمال شهر مونیخ و میان تپه‌ها و علف‌زارهای بیرون شهر (مابین شهر و فرودگاه مونیخ)، پیکره مشبک فشرده‌ای با عنوان استادیوم آلیانز قرار گرفته است. هیجان حاصل از این پیکره نورانی که از فاصله بسیار دور نیز قابل رویت است، به قدری است که افرادی را که علاقه‌ای به رویدادهای ورزشی ندارند را نیز به سوی خود جذب می‌کند.

ایده اصلی معماران استادیوم، هرتزوگ و دمورن، سنت شکنی در شیوه طراحی رایج استادیوم‌های ورزشی بود. آنها قاعده کلی طراحی استادیوم را که تقریبا از سال 1972 (زمانی ‌که فرای اتو (Frei Otto) استادیوم المپیک مونیخ را طراحی کرد)، شروع شده بود و روش غالب در طراحی پوشش سقف استادیوم‌های ورزشی و شیوه پایداری آن (فرم‌های سازه) به‌شمار می‌رفت، کنار نهادند.

آنها با استناد به این که طراحی استادیوم یک امر انسان‌ساز فرهنگی است نه یک کار مهندسی صرف، کار طراحی را آغاز کردند. منبع الهام آنها در طراحی استادیوم، معماری بر مبنای فرم سازه‌های کششی و سیستم‌های خرپایی یا ایده‌ای چون سازه یک پل معلق نبود، بلکه تصویر کلاژ شده‌ای از نمایش بازیکنان فوتبال در یک تئاتر باروک بود.

همچنین هرتزوگ و دمورن بر این باور بودند که، استادیوم‌ها تنها مکان‌هایی برای تماشای یک مسابقه ورزشی نیستند، بلکه همچون یک شهر کوچک دارای رستوران‌ها، فروشگاه‌ها، تسهیلات برگزاری همایش‌ها و امکانات رفاهی دیگر برای برگزارکنندگان و رسانه‌های گروهی می‌باشند که در این میان شیوه پوشش سقف و گاه خودنمایی سازه آن به عنوان ویژگی منحصربفرد استادیوم تنها بخشی از معماری آن را شکل می‌دهد.

در خصوص فضای داخلی استادیوم نیز، اولین مسئله مورد توجه آنها، ایجاد نزدیک‌ترین رابطه و هیجان ممکن میان بازیکنان و تماشاگران فوتبال بود. فضایی که هرتزوگ و دمورن آن را به تئاتر های گلوب شکسپیری یا دهانه آتشفشان (به سبب وجود حرارت و التهاب ناشی از گدازه‌ها) تشبیه می‌کنند. زمانی که استادیوم در طی یک مسابقه مملو از تماشاگر است‌، در این صورت است که معماری به کنار رفته و تماشاگران و بازیکنان برای تجربه‌ای از جنس هیجان به جزئی از بنا تبدیل می‌شوند. این فضا (سکوهای تماشاگران) به مثابه مکانی است که کیفیت‌های فضایی آن به وسیله شیب قرارگیری صندلی‌ها، حس پیوستگی میان قسمت‌های زیرین و بالایی، ایجاد حالت انحنا و خمیده در ردیف‌های صندلی‌ها برای القا حس بیشتری از احاطه‌داشتن بر بازی، و پوشش سازه پشت تماشاگران و سپس صفحات مات ETFE، تعیین می‌شود.

برای رسیدن به چنین کیفیتی که مورد نظر هرتزوگ و دمورن بود، آنها 66000 صندلی تماشاگران را در سه تراز به شکل مورد نظر خود آرایش دادند. پوشش نقره‌ای صندلی‌های استادیوم که از نوع استاندارد تاشو، صندلی های VIP و صندلی‌ لژ (The Box Seat) می‌باشند، سبب می‌شود که صندلی‌ها بسته به زاویه برخورد نور، رنگ‌مایه‌های مختلفی منعکس کنند و این عامل حالت‌های بصری مختلفی را در استادیوم ایجاد می‌نماید. البته تعداد 10000 صندلی که در هرکدام از دو جایگاه شمالی و جنوبی قرار گرفته‌اند به صورت صندلی‌های متحرک می باشند که در موارد ضروری برچیده شده و تماشاگران به صورت ایستاده تماشا خواهند نمود.

پوشش سقف (سقف استادیوم مساحتی حدود 37600 مترمربع را پوشش می‌دهد) و نمای بیرونی استادیوم، که به صورت پیوسته می‌باشند، پوسته‌ای تشکیل یافته از سیستم ETFE (Ethylene Tetrafluoroethylene) است که به صورت توده‌های لوزی شکل قرار گرفته‌اند. (تصویر 4) سیستم ETFE از یک سری المان‌های نورانی رنگی همانند یک صفحه عظیم LED (Light Emitting Diodes) می‌باشد که قابلیت تغییر و تبدیل به رنگ‌های مختلف را دارد.

این سیستم مطابق با برنامه تیم‌های فوتبال مونیخی که در زمین مسابقه دارند، یعنی قرمز و سفید برای باشگاه بایرن مونیخ (FC Bayern Munich) که لباس‌های قرمز دارند و سفید و آبی برای باشگاه مونیخ 1860(TSV 1860) که لباس‌های آبی دارند، به وسیله سیستم دیجیتالی ارسال کنترل شده گازهای رنگی در توده‌های لوزی شکل ETFE، تغییر رنگ می‌دهد. این پوشش طی روز، سفیدی مرواریدسانی دارد و در طول شب به صورت پیکره‌ای سرخ‌فام می‌درخشد، و چنان که گفته شد بسته به بازی تیم به رنگ های سفید و آبی و سفید و قرمز تبدیل می‌شود.

هرتزوگ و دمورن معتقدند که نمای بیرونی استادیوم تجسمی از یک ایده ناپایدار و بی‌ثبات است، که با پویایی و تغییر خود هیجان درون استادیوم را هم‌زمان به بیرون نیز منتقل می‌کند. علاوه بر این، نوع پوسته نمای بیرونی و توانایی آن در تغییر رنگ، این امکان را می‌دهد تا استادیوم جلوه چشمگیرتری داشته باشد و احساس سبکی و بی وزنی نسبت به سازه سنگین بتنی بنا ایجاد نماید.

لنداسکیپ استادیوم نیز با تپه‌ها و علف‌زارهای موجود ترکیب شده و نحوه قرارگیری استادیوم در سایت آلیانز به گونه‌ای است که استادیوم همچنان که (از سمت شهر) به سایت نزدیک می‌شویم به آرامی پدیدار می‌شود. مجموعه استادیوم آلیانز علاوه بر تسهیلات و امکانات لازم برای یک استادیوم، دارای دو رستوران اختصاصی هرکدام با ظرفیت 1500 نفر برای تیم مونیخ 1860 در شمال استادیوم و برای تیم بایرن مونیخ در جنوب آن می‌باشد.

بی‌شک می‌توان استادیوم آلیانز مونیخ و استادیوم المپیک پکن را، به دلیل طراحی استادیوم دو رویداد بزرگ تاریخ ورزش جهان و هم به دلیل نقطه اوجی در طراحی خاص این دو معمار سوئیسی یعنی تاکید بر طراحی سطح و پوسته بیرونی که پیش از این دو پروژه نیز در کارهای قبلی این دو معمار می‌توان مشاهده نمود، نقطه عطفی در میان پروژه‌های هرتزوگ و دمورن قلمداد نمود.

استادیوم آلیانز مونیخ که عملیات ساخت آن از 21 اکتبر 2002 شروع شده بود، در 30 می 2005 بازگشایی و با بازی دوستانه دو تیم هم‌شهری مونیخ 1860 و بایرن مونیخ، در 2 جولای 2005 به طور رسمی فعالیت خود را آغاز نمود.

آسانسور و تاریخچه آن

آسانسور و تاریخچه آن

آسانسور وسیله حمل و نقل عمودی است مه با سیستم تعلیق و تعادل نیروی محرکه عمل جابه جایی انجام می دهد در واقع برای آشنایی بیشتر با این وسیلهباید گفت که بشر در قرن های گذشته از بالابر استفاده کرده است اما پایه گذار علمی و طراح آسانسور امروزی دانشمند و ریاضی دان بزرگ اتوود است که با ساختن ماشین اتوود که عبارت بود از دو وزنه که با یک نخ به یکدیگر مربوط می شدند و روی قرقره ها بالا و پایین می رفتند توانست طرج ابتدایی یک آسانسور را ارائه دهد اما اولین آسانسور به شکل امروزی که دارای ترمز ایمنی بود توسط اوتیس در آمریکا ساخته و آزمایش شده و سپس بعد از آن دیگران نیز به ساخت انواع آسانسور دست زدند و صنعت آسانسور شکل گرفت نکاتی درباره ایمنی و استفاده از آسانسور آسانسور راننده یا خلبان ندارد و به صورت شبانه روز آماده کار می باشد مسافرین بیرون آسانسور فرمان احضار می دهند و مبدا و مقصد را مشخص می نمایند و در زمان مناسب پاسخ می دهد بنابراین فشارهای مجدد بر روی دکمه های احضار کابین کاری بیهوده است مسافرین درون کابین فرمان حرکت می دهند و مقصد را مشخص می نمایند این وسیله قادر به شناسایی مسافرین از نظر سن قد مونث و یا مذکر و بیمار یا سالم بودن و میزان وزن دقیق مسافرین نمی باشد اذل در پاره ای از موارد به وسیله بسیار خطرناکی تبدیل می شود دکمه های فرمان در محلی نصب شده است که کودکان کمتر از هفت سال قادر به احضار و صدور فرمان نباشند ولی همواره باید به خاطر بسپاریم که هرگز کودکان به تنهایی نباید از این وسیله استفاده نمایند با ایجاد شرایط مناسب فضای بازی و گاهی مذاکره دست جمعی با کودکان و نوجوانان باید به صورت جدی و کامل از بازی با آسانسور جلوگیری نماییم در هنگام استفاده از آسانسور حتما باید به ظرفیت نهائی آن توجه شود ظرفیت ها معمولا 4 6 8 10 12 15 18 20 و ... می باشند که باید بر روی پلاک مشخصات در کابین نصب باشد معمولا کابین آسانسور به صورتی طراحی و ساخته می شود که حداکثر ظرفیت به سختی در آن جا شوند زیرا استفاده خارج از ظرفیت خطرات بسیار جدی در بر دارد که قابل قیاس با انواع خودروها و وسایل دیگرنیست اصولا آسانسور باید مجهز به سیستم آلارم ظرفیت مجاز و غیر مجاز باشد ولی رعایت ظرفیت آسانسور توسط مصرف کنندگان در اولویت قرار دارد هرگز در هنگام وارد شدن به کابین آسانسور در حال گفتگو به صورت عقب یا از پهلو اقدام ننمایید همواره در هنگام ورود به کابین آسانسور از وجود کابین در مقابل خود مطمئن شوید و رو به کابین وارد شوید

روش های ساده اطمینان از وجود روشنایی کابین دیدن تصویر خود در آینه کابین و مشاهده افراد درون کابین است در اوقاتی که ساختمان خلوت است حتی الامکان به تنهایی از آسانسور استفاده ننمایید اگر زمانی در آسانسور محبوس شدید هرگز خوف نکنید و نهراسید اول بر ترس خود غالب شوید و کنترل منطقی خود را به دست آورید سپس دست به اقدامات زیر بزنید زنگ خطر آسانسور را به صدا در آورید تا برای کمک و خارج نمودن شما از بیرون اقدام نمایند اگر در کابین تلفن نصب است از آن برای درخواست کمک استفاده نمایید اگر هیچ یک از این دو نبود ضمن حفظ خونسردی از تلفن همراه خود استفاده نمائید در غیر این صورت با صدای بلند ولی خونسرد مکررا در خواست کمک نمائید

تاریخچه آسانسور در ایران

آسانسور به صورت امروزی در حدود 50 سال پیش وارد کشور شده است و اولین نمایندگی فروش آسانسور در کشور مربوط به یک شرکت سوئیسی می باشد که توسط یک شرکت ایرانی وارد شد و بعد از آن نیز شرکت های خارجی دیگر در این زمینه فعالیت داشتند اولین کارخانه در ایران توسط وزارت مسکن و شهر سازی در سال 1350 در شهر صنعتی البرز قزوین تحت لیسانس یک شرکت سوئیسی بنا گردید و بعد از آن نیز کارخانجات دیگری توسط شرکت های خارجی در ایران فعالیت نمودند ولی با توجه به تحریم وسایل بعد از انقلاب و بر اساس ضرورت و نیاز شروع به فعالیتهای تولیدی در زمینه ساخت قطعات یدکی آسانسور نمودند و در واقع آسانسور به صورت تلفیقی در کشور تولید و نصب گردید تا اینکه در دهه 70 مجوز واردات آزاد شده وبه تبع آن واحدهای فروش آسانسور به صورت رسمی و غیر رسمی بوجود آمدند .

نحوه کار آسانسور

اصول عملکرد:

یک آسانسوربرقی با نیروی محرکه کششی دارای اتاقکی است که ازکابلهای فولادی آویزان است و این کابلها برروی قرقره محرک شیار دارحرکت می کنند.کابلهای فولادی از یک طرف به بالای اتاقک و از طرف دیگر به قاب وزنه تعادل متصل می شوند.وزنه تعادل ازمیزان بار روی موتور الکتریکی به اندازه اختلاف وزن موجود میان اتاقک همراه با بار و وزنه تعادل یا اصطکاک کم می کند.این اختلاف وزن را ((بار غیر متعادل))می نامند.

وزنه تعادل معمولاً ۴۰ تا ۵۰ درصد وزن اتاقک به علاوه بار آن و اصطکاک وزن دارد. اصطکاک معمولاً ۲۰ درصد وزنه تعادل است.

انواع کابل کشی:

۱-کشش تک رشته ای:

این شکل از کابل کشی معمولاً همراه با ماشینهای گیر بکسی به کارمی رود، اما از آن می توان برای ماشینهای بدون گیربکس با سرعتهای پایین تر ۱.۷۵ تا ۲.۵متر بر ثانیه نیز استفاده کرد.در این دو حالت معمولاً زاویه تماس کابل فولادی باقرقره محرک به ترتیب ۱۴۰ و ۱۸۰ است.

قرقره محرک به ندرت از چنان قطری برخوردار است که در فاصله میانی مرکز اتاقک و وزنه تعادل قرار گیرد،به همین دلیل استفاده از قرقره انحراف ضرورت پیدا می کند.

۲-کشش دو رشته ای:

چون استفاده از قرقره انحراف خطر لغزش کابل فولادی را در نتیجه کاهش سطح اصطکاک کابل با قرقره محرک افزایش می دهد ، می توان از قرقره دو رشته ای استفاده کرد.از این روش در آسانسورهای پر سرعت وسنگین بار استفاده می شود

۳-کابل کشی ۲ به ۱ :

از این روش گاهی به همراه ما شینهای گیربکسی در سرعتهای پایین تر اتاقک یعنی در حدود ۱.۷۵ تا ۳ متر بر ثانیه استفاده می شود.در این حالت سرعت اتاقک و وزنه تعادل نصف سرعت محیطی قرقره محرک است و این بار روی قرقره را به نصف کاهش می دهد وامکان استفاده از موتورهای پر سرعت را فراهم می سازد که نسبت به موتورهای کم سرعت ارزانتراند.

۴-کابل کشی ۳ به ۱:

از این نوع کابل کشی برای آسانسورهای سنگین کالا در مواردی استفاده می شود که باید توان موتوروفشار روی یاتاقانها راکم کرد.

۵-کابلهای توازن:

در ساختمانهای بلند بالاتر از ده طبقه،بار کابل فولادی که در حین حرکت اتاقک از آن به وزنه تعادل(و بر عکس)منتقل می شود مقدار قابل توجهی است و با رسیدن اتاقک به بالا، بار کابل سیمی به وزنه تعادل منتقل می گردد.برای توازن و کاهش این پدیده،به قسمت تحتانی اتاقک و وزنه تعادل، کابلهای توازن متصل می گردد. برای جای دادن کابلهای توازن به یک گودال عمیق تر نیاز است.

تصویری از بیرون یک آسانسور

اتاق ماشین آلات در سطح پایین

در صورتی که اتاق ماشین آلات در یک طبقه میانی یا در کف چاه آسانسور واقع شود به کابل سیمی طویلتری احتیاج است ودر این حالت کابل از دور قرقره های بیشتری عبور می کند که این خود به مقاومت اصطکاکی بالاتر و ضرورت کار نگهداری بیشتر منجر می گردد. اما چنانچه اتاق ماشین آلات در طبقه همکف قرار گیرد، چاه آسانسور از وزن ماشینهای کابل پیچی و تجهیزات کنترل خلاص می شود. موقعیت اتاق ماشین آلات مسیله نفوذ دال بام و هوابندی را نیز منتفی می سازد.

محرک استونه ای:

در این شکل کابل در جهت حرکت عقربه های ساعت و کابل دیگر در خلاف جهت حرکت عقربه های ساعت به دور یک استوانه می پیچد، بنابر این زمانی که کابل به دور استوانه می پیچد ، کابل دیگر از دور آن باز می شود ، نقطه ضعف محرک استوانه ای آن است که با افزایش ارتفاع ،استوانه بزرگ و سنگین می شود و بنا بر این استفاده از این سیستم به ارتفاع حداکثر ۳۰ محدود می گردد.

کابلهای سیمی :

این نوع ازکابلهای مورد استفاده، کابلهای سیم فولادی با مقاومت کششی بالا هستند و تعداد کابلهای هر آسانسور بین ۴ تا ۱۲ عدد است . قطر کابلها ۹ تا ۱۹ میلیمتر و ضریب ایمنی آنها ۱۰ است.

موتورهای کابل پیچی:

درصورتی که نیروی محرکه انتقالی به قرقره کششی از طریق یک چرخ دنده حلزونی باشد،موتور از «نوع گیربکسی»است. اما چنانچه نیروی محرکه از طریق اتصال مستقیم از موتور به قرقره کشش منتقل گردد،موتور از«نوع بدون گیر بکس» است. توان موتورهای بدون گیر بکس از۲۲تا ۸۳کیلو وات متفاوت است،اما موتورهای گیر بکسی کشش از توان۳ تا ۳۰ کیلو وات برخوردارند.

موتورهای گیر بکسی تک سرعته کشش:

این نوع موتور شامل یک چرخدنده حلزونی است و با برق مستقیم یا متناوب کار می کند.زمانی که اتاقک به فاصله کمی از پا گرد طبقات میرسد،ترمز به صورت اتوماتیک عمل می کند تا اتاقک به شکل آرامی متوقف شود.

موتورهای گیر بکسی دو سرعته کشش:

در این حالت از یک موتور با دو سیستم سیم پیچ جداگانه یا از دو موتور جداگانه استفاده می شود .در زمان شروع،موتور با سیم پیچ پر سرعت به کارمی افتدو برای محدود کردن جریان،یک مقاومت بصورت سری به آنها متصل است.شتاب گیری آرام اتاقک با کاهش تدریجی میدان مقاومت صورت می گیرد.با نزدیک شدن به پا گرد طبقه،موتور یا سیم پیچ پر سرعت از کار می افتدوموتور با سیم پیچ کم سرعت متصل به چوک به کار می افتد.سرعت اتاقک تا رسیدن به فاصله کمی از پا گرد به صورت تدریجی کاهش می یابدودر این زمان جریان برق قطع می شود و ترمز به صورت اتوماتیک اتاقک را به آرامی متوقف می سازد.

موتورهای گیر بکسی ولتاژ متغیر کشش:

در سیستم ولتاژ متغیر مزایایی وجود دارد که با دیگر سیستمها نمی توان به آن دست یافت.شتاب گیری مثبت ومنفی بسیار آرام،این سیستم را نسبت به سیستمهای یک یا دو سرعته برتر می سازد.تجهیزات این سیستم شامل موتوری با برق متناوب است که برق مستقیم موتور محرک ماشین گیر بکسی را تأمین می‌کند.

موتورهای بدون گیر بکس ولتاژ متغیر کشش:

وجود این تجهیزات برای آسانسور های پرسرعتی با سرعت ۱.۷۵ متر بر ثانیه و بالاتر بسیار مهم است. این تجهیزات بیانگر بهترین روش جدید در برآورنده ساختن شرایط ترافیکی با کارآیی بالا است.

برای شتاب گیری آرام،در مدار میدان ژنراتور از رگولاتور تنظیم کننده ای استفاده می شودکه بازده خروجی ژنراتور را کنترل می کند.یک مقاومت متغیر در مدار میدان به تدریج میزان مقاومت را کاهش و ولتاز ژنراتور را افزایش می دهد تا اتاقک آسانسور باشتاب گیری آرام به سرعت کامل برسد. با ایجاد سرعت کامل، ولتاژ ژنراتور تا کاهش سرعت اتاقک ثابت باقی می ماند.برای کاهش سرعت و توقف اتاقک از یک مجموعه کلید القایی استفاده می شود.ترمزها تنها در زمان ثابت بودن اتاقک عمل می کنند.

ترمزها:

برای انواع تجهیزات ماشینی آسانسور وجود یک ترمز برقی- مکانیکی با عملکرد ایمنی در زمان قطع برق ضرورت دارد.زمانی که آسانسور در حال حرکت است،کفشکهای ترمز به صورت برقی- مکانیکی از استوانه ترمز فاصله می گیرند،یعنی بر نیروی فنرهای لوله ای یا صفحه ای ترمز در زما ن ثابت بودن اتاقک غلبه می شود. قطع جریان برق سبب به کار افتادن ترمز می شود و بنا براین در موقع رفتن برق ترمزها ایمنی ایجاد می کنند.

اتاق ماشین آلات:

در موارد ممکن،اتاق ماشین آلات را باید در بالای چاه آسانسور قرار داد،،این مکان بالاترین کارایی را ایجاد می کند .این اتاق را باید تهویه کرد و با عایق کردن پایه بتنی ماشین آلات از دیوارها و کف به کمک صفحات چوب پنبه فشرده ،به مسیله انتقال صوت توجه نمود.

وجود یک تیر بالابر سقفی درست در بالای ماشین آلات برای نصب یا پیاده کردن تجهیزات ضروری است ودر داخل کف در بالای پا گرد نیز باید یک دریچه دسترسی ایجاد کرد تا از طریق آن بتوان تجهیزات را در صورت ضرورت جهت تعمیر یا تعویض پایین برد.برای این اتاق باید یک در قفل دار نصب کرد و وجود فضای کافی جهت کنترل کنندها، انتخاب کننده طبقات و دیگر تجهیزات ضروری است.

دراین اتاق وجود پریز و تجهیزات روشنایی خوب ضرورت داردو استفاده کافی از نور طبیعی روز توصیه میشود.دمای اتاق نباید از۱۰ درجه کمتر و از ۴۰ درجه بیشتر شود و برای این منظور وجود امکانات گر مایش و تهویه ضروری است . برای پرهیز از ایجاد گرد و غبار باید دیوارها،سقف و کف را رنگ کرد،چرا که گرد .

طراحی آسانسور

پس از آنالیز ترافیک و بررسی محدودیتهای ابعادی که بر اساس فرم صفحه بعد اطلاعات اولیه آن از طریق بازدید از محل و یا نقشه های ابعادی و مشاوره با کارفرما صورت می گیرد. امر طراحی آسانسور صورت می گیرد.

فاز اول - بررسی و تعیین آبعاد و اندازه ها

فاز دوم - بررسی و تعیین مشخصات فنی قطعات

فاز سوم - تهیه نقشه های اجرایی جهت عملیات نصب و راه اندازی

استاندارد مورد نظر در طراحی: EN81

فاز اول طراحی: طراحی ابعاد و اندازه هاپس از انتخاب آسانسور مناسب از نظر تعداد، سرعت و ظرفیت که با بررسی محاسبات ترافیکی و محدودیتهای ابعادی صورت پذیرفت، بر اساس جداول ابعاد و اندازه های مطابق مقررات EN81 و توصیه های ISO که در صفحات بعد آمده است. سعی می شود مناسبترین ابعاد و اندازه ها انتخاب گردد.

شایان ذکر است ابعاد و اندازه های ارائه شده صرفا" برای آسانسورهای معمولی و استاندارد می باشد. در شرایط خاص و آسانسورهای گرد، آسانسورهای پاناروما(شیشه ای) و یا آسانسورهای صنعتی، ابعاد و اندازه ها بر اساس شرایط موجود تعیین می گردد اما همواره سعی می شود مقررات EN81 برای میزان فضای هر مسافر (مساحتها) رعایت گردد.

خروجی های فاز اول طراحی عبارتند از:

تعیین ابعاد چاهک (عرض - عمق - ته چاه Pit - اورهد - طول مسیر)

تعیین ابعاد موتورخانه و محل آن (طول - عرض - ارتفاع - بالا یا پایین)

تعیین ابعاد کابین (یک طرف درب - دو طرف درب)

تعیین نوع دربها و سمت بازشو (چدنی - سربی - در ابعاد مختلف)

نوع وزنه تعادل و ابعاد آن (چدنی - سربی - در ابعاد مختلف)

موقعیت وزنه تعادل (پشت کابین - بغل کابین)

فاز دوم طراحی: تعیین مشخصات فنی قطعاتپس از انتخاب ابعاد و اندازه ها، فاز دوم طراحی که در واقع مشخص نمودن دقیق پارامتر های فنی قطعات می باشد شروع می شود. ابعاد و اندازه های طراحی شده برای چاهک، کابین و درب ها پارامتر های بسیار مهمی هستند که در انتخاب مشخصات فنی قطعات مؤثر می باشد. لذا عوامل اصلی مهم، در انتخاب قطعات و مشخصات فنی آنها عبارتند از:

عوامل موثر در انتخاب تجهیزات

1- نوع استادارد EN81

2- سرعت آسانسور

3- ظرفیت آسانسور

4- طول مسیر حرکت (تراول) آسانسور

5- ابعاد و اندازه ها (چاهک، موتورخانه، کابین، درب)

6- نوع کاربری آسانسور

7- محیط کاربری آسانسور

8- اتخاب نوع و کیفیت حرکت آسانسور

فاز سوم طراحی: تهیه نقشه های اجرایی جهت عملیات نصب و راه اندازیپس از طراحی ابعادی و تعیین مشخصات فنی قطعات و تجهیزات، نقشه های اجرایی جهت آماده سازی چاه و همچنین نحوه قرارگیری و نصب تجهیزات و نقشه های مدار های کنترل تهیه می گردد.

در این مرحله از طراحی پارامتر های زیر مشخص می شود.

1- نحوه اسکلت فلزی و آهن کشی جهت چاهک های آجری (محل نصب براکت های ریل)

2- نحوه  پلیت گذاری برای چاهک های بتنی (محل نصب براکت های ریل)

3- نحوه قرارگیری تجهیزات آسانسور برای عملیات نصب

4- مشخص نمودن محل سوراخهای سکوی موتورخانه

5- نحوه بتن ریزی کف چاهک و محل قرار گرفتن بافرها

6- نحوه آماده سازی محل های نصب درها

7- محابه نیرو های وارده به سازه اصلی چاه

8- مشخص نمودن نقشه اجرایی موتورخانه (قلاب سقف - هواکش موتورخانه و چاهک - درب ورودی - محل تابلوی 3 فاز)

9- تهیه نقشه های کنترل فرمان و نحوه سیم کشی چاهک و موتورخانه

10- ارائه دستورالهمل های کابل کشی و آماده سازی تابلو 3 فاز جهت کارفرما

11- انجام بازرسی های فنی نهایی و تحویل تجهیزات به کارفرما

پله برقی

پله برقی گونه‌ای نقاله جابجایی است که برای جابجا کردن افراد به‌کار می‌رود. پله برقی از پله‌های به‌هم‌پیوسته‌ای تشکیل شده که به حالت افقی می‌مانند و برای بالا و پایین بردن افراد استفاده می‌شود.

پله برقی یک چرخه تکرارشونده از پله‌های در گردش است، که در آن پله‌های بازگشتی در زیر پله‌های بالایی پنهان شده‌اند. وزن پله‌های پنهان با وزن پله‌های آشکار موازنه و برابری می‌کند، بنابراین موتور پله برقی بایستی تنها وزن افراد روی پله برقی را (که در حال بالا یا پایین رفتن هستند) تحمل کند.

پله برقی‌ها با موتور کار می‌کنند و رهگذران را در مسافت‌های عمودی بالا و پایین می‌برند. از پله‌های برقی بیشتر در اماکنی استفاده می‌شود که استفاده از آسانسورها کاربردی نباشد. کاربرد اصلی پله‌های برقی در متروها، فروشگاه‌های بزرگ، فرودگاه‌ها، همایشگاه‌ها، هتل‌ها و ساختمان‌های همگانی است.

مزایای زیادی برای پله‌های برقی می‌توان برشمرد. با وجود اشغال فضایی همسان با پلکان معمولی، یک پله برقی می‌تواند شمار زیادی از افراد را جابجا کند. در صورت رعایت قانون باز گذاشتن سمت چپ برای راه‌روندگان در پله برقی، این پله‌ها می‌توانند جابجایی بسیار سریع افراد را میسر کنند.

آمارها نشان می‌دهد که در ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۴ تعداد ۳۰ هزار پله برقی وجود داشت و در آن کشور هر ساله ۹۰ میلیارد جابجایی افراد بر روی این پله‌ها انجام می‌گیرد.

درون پله برقی

پله‌های پله برقی چرخ‌هایی دارد که روی دو دسته ریل حرکت می‌کنند. دستگیره‌های پله برقی تسمه‌های انعطاف‌پذیر هستند که از روی دو چرخ در بالا و پایین عبور می‌کنند. موتور الکتریکی این تسمه را به حرکت در می‌آورد. صفحات شانه‌ای شکل در انتهای پله برقی مانع از این می‌شود که اشیاء در پله‌ها گیر کنند.

پله‌های برقی در ایستگاه انگل در متروی لندن.

هشدارهای معمول در پله‌های برقی اسپانیا.

 

پیشینه

نخستین پله برقی توسط جس وبلیورنو در سال ۱۸۸۱ میلادی در ایالات متحده آمریکا ساخته‌شد و از آن برای انتقال دیرک‌های چوبی و میله‌های فلزی به درون کشتی‌ها استفاده می‌شد. نام پله برقی برای نخستین بار در سال ۱۹۰۰ میلادی برای پلکان متحرکی به کار رفت که در نمایشگاهی در شهر پاریس به نمایش گذاشته شده بود. بیشینهٔ ارتفاع پله‌های برقی امروز ۱۸ متر است.

ایمنی در آسانسور  و پله برقی

آسانسور و پله برقی

 آسانسور

یک آسانسور دستگاه بالا برنده دایمی است که طبقات تعریف شده ای را سرویس می دهد، شامل اتاقکی است که ابعاد و ساختمان آن اجازه و امکان دسترسی افراد را به آن می دهد و صورت عمودی بین هدایت کننده های عمودی حرکت می کند. همچنین آسانسور وسیله ای است برای بالا بردن و پایین آوردن افراد یا کالاها از طبقه ای که به آن وارد می شوند به طبقه مقصد در یک ساختمان که می تواند دمستقیماً (با فشار دکمه کنترل تکی)یا از طریق توقف های بین طبقات (کنترل جمعی)انجام گیرد.تعریف شامل آسانسورهای نفربر و نیز آسانسورهای کالاها، بخصوص آن دسته که برای بالا بردن بار به اتفاق نفر (شخص) طراحی گردیده اند و بالابرهای تختخواب برای جابه جایی تختخواب ها و برانکاردها در بیمارستان ها، پرورشگاها و خانه های سالمندان می گردد.

طبقه دوم آسانسور سرویس می باشد که دستگاهی دایمی برای سرویس دهی طبقات تعریف شده ای است که شامل کابین کوچکی است که برای افراد به علت ابعاد و ساختمانش قابل دسترسی نمی باشد. این تعریف شامل آسانسورهایی می گردد که ابعاد محدودی داشته و برای جابه جایی غذا در هتل ها و و بیمارستان ها، کتاب ها در کتاب خانه ها، بسته های پستی در پست خانه ها و غیره استفاده دارند. در جهت تطبیق شرایط به منظور عدم دسترسی مساحت اتاقک (کابین) نباید بیش تر از 1 متر مربع بوده و عمق آن 1 متر و ارتفاعش نیز 2/1 متر بیش تر نباشد. باید تأکید شود که بالابر تنها برای حمل کالا می باشد. ولی کابین برای پایین آوردن افراد از نقطه ای منطبق با قواعد ایمنی باید قابلیت دسترسی را دارا بوده باشد، در طبقه بندی (بالابرها) و نه در طبقه بندی (بالابرهای سرویس). آسانسورها توسط موتورهای الکتریکی هم به صورت مستقیم (آسانسورهای برقی) (تصویر 1) و هم به صورت غیرمستقیم در اثر جابه جایی مایعات تحت فشار که توسط پمپی که به وسیله موتور الکتریکی کار می کند حرکت می کنند (آسانسورهای هیدرولیکی).

آسانسورهای برقی تقریباً و منحصراً توسط ماشین های کششی کار می کنند که ممکن است دارای جعبه دنده و یا بدون آن باشند که بستگی به سرعت کابین دارد.

«کشش» بدین معناست که قدرت موتور الکتریکی به دسته ای از طناب ها انتقال یافته که اتاقک و وزنه تعادل به آن ها آویزان می باشند و همراه با اصطکاک بین شیارهایی با اشکال مخصوص که اتاقک در آن رانده شده و یا «کشیده» می شود حرکت می کند. این یکی از حالت های متعدد ایمنی این سیستم می باشد، زیرا وقتی که وزنه تعادل در چاهک آسانسور روی ضربه گیرها قرار می گیرد کشش قطع شده و دیگر نیرویی برای به حرکت در آوردن طناب های کابین و وزنه تعادل به سمت بالا وجود ندارد.   

بالابرهای هیدرولیکی در دهه اخیر برای جابه جایی کالا و افراد مورد استفاده زیادی قرار گرفته اند، که معمولاً این استفاده تا حد 6 طبقه می باشد.

روغن هیدرولیک به عنوان مایع تحت فشار مورد استفاده قرار می گیرد. سیستم عملکرد مستقیم و حرکت دادن کابین ساده ترین روش می باشد.

استاندارد کردن

کمیته فنی 178 مربوط به سازمان بین المللی استاندارد (ISO) اخیراً استانداردهایی برای مواردی که به آن ها اشاره می گردد تعیین کرده اند، این موارد عبارتند از: بارها (ظرفیت) و سرعت ها تا 5/2 متر در ثانیه، کابین و ابعاد مناسب برای افراد، کالاها، تختخواب و آسانسورهای خدماتی برای ساختمان های مسکونی، ادارات، هتل ها، بیمارستان ها و خانه های پرورشگاهی، و هم چنین قسمت های کنترل، علایم و لوازم اضافی؛ انتخاب و طرح آسانسورها در ساختمان های مسکونی. هر ساختمان مسکونی باید حداقل مجهز به یک دستگاه آسانسور برای افراد معلول و قابل استفاده برای چرخ های دستی معلولان باشد. انجمن فرانسوی استاندارد (AFNOR) مسؤولیت دبیرخانه کمیته فنی را عهده دار می باشد.

 نیازمندی های ایمنی عمومی

آسانسورهای افراد، کالاها و نیز آسانسورهای سرویس باید مطابق قواعد ایمنی باشند تا افراد و اشیای مورد حمل در مقابل خطرهای ناشی از عملکرد آن ها ایمن باشند. هر کشور صنعتی کدهای ایمنی را رعایت کرده و توسط کمیته ملی استانداردها آن ها را به روز در می آورد. می توان این طور فرض کرد که از 60 سال پیش که این کار شروع شد کدهای مختلفی با تفاوت هایی رشد کرده اند که عموماً اصولی نیستند.

در سال 1970 سازمان بین المللی کار، ددر یک همکاری نزدیک با (CIRA) نسبت به چاپ کدهای عملی برای ساخت و نصب و سرویس آسانسورها اقدام کرد و چند سال بعد برای پله های برقی نیز این مطلب عملی گردید.این راهنمایی ها قرار است که به عنوان راهنمایی در کشورهایی که کدهای ایمنی ندارند به عنوان قواعد ایمنی مورد استفاده قرار گیرد و همچنین برای سایر کشورها وقتی که قصد تجدید نظرهایی در قواعد موجود دارند.

به عنوان یک پیشرفت جدید، جامعه اروپا (EC) به کمیته اروپایی استاندارد (CEH) خاطر نشان ساخته که نسبت به تهیه استاندارد اروپایی قواعد ایمنی برای آسانسورهای برقی و هیدورلیک و نیز خدماتی، پله های برقی و نوار انتقال دهنده های افراد اقدام نماید، با حذف حصارها و سدهای فنی برای تجارت بین کشورهای عضو جامعه اروپا.

(CEN) کمیته فنی CEN/TCIO را با عنوان « آسانسورهای افراد، کالا و خدمات» تأسیس نمود، دبیرخانه این کمیته به عهده (AFNOR) واگذار شد. اولین چاپ (1977) استاندارد (1-81 EN) با توجه به پذیرش 9 کشور عضو مورد تأیید قرار گرفت.

برای تهیه قواعد ایمنی اتفاقات امکان پذیر در رابطه با آسانسورها باید در نظر گرفته شوند، طبیعت کار آن ها، بریدن (قیچی شدن)، له شدن، سقوط، ضربه، در تله افتادن، آتش سوزی، ضربه الکتریکی (شوک)، خسارت به مواد، حوادث ناشی از فرسودگی و در نهایت حوادث در اثر خوردگی و زنگ زدگی.

افرادی که باید محافظت شوند عبارتند از: استفاده کنندگان، افراد مسؤول تعمیرات و نگهداری و بازرسی، افراد خارج از چاه آسانسور و اتاق موتورخانه آن. اشیایی که باید محافظت شوند عبارتند از: بارهای داخل کابین، قطعات مربوط به نصب آسانسور، و ساختمان.

کمیته هایی که قوانین ایمنی را تنظیم می کنند باید بر این فرض باشند که همه قطعات صحیح طراحی گردیده اند، از قطعات مکانیکی و الکرتیکی سالم ساخته شده اند، از مواد با مقاومت کافی و کیفیت مناسب ساخته شده اند، و بی نقص هستند.عملکرد بی احتیاطانه استفاده کنندگان باید مدنظر قرار گیرد ولی دو عمل همزمان در این خصوص یا استفاده نادرست از آموزش های ایمنی را نمی توان در نظر گرفت.

از برش (قیچی کردن) با ایجاد فضای کافی بین قطعات متحرک و نیز بین قطعات ثابت و متحرک جلوگیری می شود. از له شدن و خرد شدن با تأمین ارتفاع کافی در بالای چاه آسانسور، بین سقف کابین و سقف ساختمان در وقتی که کابین در بالاترین حد خود می باشد جلوگیری می شود، از این جهت فضای کافی برای استقرار شخص وقتی که کابین در پایین ترین حالت خود در چاه آسانسور قرار می گیرد لازم است. اطمینان از این فضاها با ضربه گیرها و یا متوقف کننده ها قابل تأمین است.

حفاظت از سقوط در چاه آسانسور توسط درهای بی منفذ پاگرد که قابل باز شدن خود به خود نیستند به دست می آید، از حرکت اتاقک تا زمانی که درها کاملاً بسته نشده و به طور ایمن قفل نگردیده اند به وسیله قطع نیروی محرکه ای که مدار کنترل را تغذیه می کند جلوگیری می شود. ترجیحاً، بهتر است درهای ورودی پیاده شدن در آسانسورهای مسافر بر از نوع موتوری و کشویی باشند.

برخورد و ضربه با جلوگیری انرژی جنبشی که بستن درهای موتوری و در تله افتاند مسافران در یک آسانسور از حرکت افتاده به وسیله نصب یک بازشوی اضطراری روی درها و وسیله ای برای بلند کردن ترمز و حرکت دادن ماشین با دست امکان پذیر است.

از اضافه بار کابین با تعیین نسبت دقیق بین مقدار بار مقرر و مساحت مفید کف کابین جلوگیری می شود. درها در آسانسورهای حمل نفر به گونه ای هستند که از گیر کردن افراد در فضای بین آستانه کابین و چاه و یا در محل درهای پاگرد جلوگیری می شود. آستانه کابین باید توسط محافظ انگشت پا با ارتفاعی که کم تر از 75/0 متر نباشند جهت جلوگیری از حادثه مطابق آن چه که در تصویر 2 نمایش داده شده مجهز شود.

کابین باید با چرخ دنده ایمنی مجهز شود تا در مواقع حوادثی نظیر سرعت زیادتر از حد نرمال و یا فقدان تعلیق بتواند آن را متوقف کرده و یا آن را نگه دارد. این جرخ دنده توسط یک کنترل کننده (فرمانده) وارد عمل می شود، این فرمانده توسط طنابی که به کابین وصل شده فرمان می گیرد. (تصویر 1 را ببینید).

وقتی که مسافران در کابین به حالت عمودی ایستاده و در این جهت حرکت می کنند تأخیر در طول عملکرد بخش ایمنی باید بین g  2/0 تا 9 m/s2 بوده باشد تا از مجروح شدن افراد جلوگیری شود. (g= شتاب ثقل استاندارد در سقوط آزاد).

تجربه نشان داده است که حداکثر شتاب حرکت ناگهانی m/s2 1 تا شتاب m/s2 4/1 حد عملی راحتی هستند که باید در نظر گرفته شوند.

بسته به مقررات ملی، اصولاً بالابرهایی که برای جابه جایی کالاها، وسایط نقلیه و موتورآلات در نظر گرفته شده اند باید توسط افراد مجاز و آموزش دیده همراهی شوند و ممکن است دارای یک یا دو ورودی مقابل هم بدون در باشند مشروط بر این که سرعت به 63/0 متر در ثانیه نرسد. عمق کابین کم تر از 5/1 متر نباشد و دیوار چاه در سمتی که در تعبیه شده هم سطح صاف باشد.

در بالابرهای مخصوص حمل کالاهای سنگین درهای پاگرد معمولاً در جهت عمودی دو نیمه است و با موتور حرکت می کنند که معمولاً چنین شرایطی را شامل نمی شوند، در این شرایط بالابر نیاز به یک در عمودی کشویی که از توری فلزی ساخته شده باشد دارد. عرض مفید کابین و درهای پاگرد یکسان هستند تا خطری در پیاده کردن بار در اثر شاخک های لیف تراک و یا سایر ماشین آلات ایجاد نشود. طراحی این بالابرها باید به گونه ای باشد که تحمل بار، وزن تجهیزات و نیروهای ناشی از حرکت، توقف و حرکت معکوس را داشته باشند. ریل های هدایت کابین باید بخصوص تقویت شوند. وقتی که اجازه حمل اشخاص داده می شود تعداد آن ها باید متناسب با حداکثر مساحت کف در دسترس کابین باشد. به عنوان مثال، مساحت لازم برای یک بالابر برای جابه جایی 2500 کیلوگرم 5 مترمربع است که متناسب با 33 نفر می باشد. بارگیری و همراهی بار باید به دقت انجام گیرد. تصویر شماره 3 یک حالت اشتباه را نشان می دهد.

کنترل ها

 همه بالابرهای جدید توسط دکمه فشاری کنترل می شوند، کلید کابین که توسط مراقب دستگاه به کار افتد متروک شده است. ترافیک زیاد، سرعت های بالاتر، هم سطح کردن اتوماتیک و درهای موتوری این شغل را اساساً به شروع و توقف با آزاد کردن دسته کاهش داده است.به علاوه این شغل یکنواخت و خسته کننده بود و بهتر بود که کارگران از این شغل خلاص شوند.دکمه فشاری منفرد جهت کنترل ساده ترین نوع عملکرد اتوماتیک است ولی فقط برای شرایط ترافیکی خیلی سبک مناسب می باشد زیرا وقتی که یک نفر کابین را در کنترل گرفت تا وقتی که به مقصد برسد آن را در اختیار خواهد داشت.

بالابرها به صورت منفرد و یا گروهی با ترکیبی از دو تا هشت دستگاه معمولاً با کنترل های جمعی مجهز می شوند که در حالت نصب دستگاه های متعدد به یکدیگر ارتباط دارند. خصوصیت اصلی کنترل های جمعی آن است که فرمان در هر لحظه ای می تواند داده شود، یعنی این که خواه کابین در حرکت است و یا در حالت سکون، درهای پاگرد باز هستند و یا بسته فرقی نمی کند.هر دو حالت پیاده شدن (توقف) و یا فرمان آمدن کابین، در حافظه الکترونی ذخیره شده و تا زمان پاسخ نگهداری می شوند.صرف نظر از توالی فرمان های داده شده پاسخ لازم منطبق با تسلسل منطقی و در جهت حرکت کابین داده می شود.

معاینه و آزمایش ـ قبل از این که بالابری در سرویس قرار گیرد باید توسط سازمان مورد تصویب مقامات مسؤول در کشور جهت بررسی تطبیق آن با قواعد ایمنی آزمایش شود تا از عملکرد آن اطمینان حاصل گردد.یک سری مدارک فنی باید از طرف کارخانه سازنده در اختیار بازرس قرار گیرد.قطعات مختلف باید آزمایش شده و روش های آزمایش نیز باید تحت عنوان کدهای ایمنی درج شده باشد. آزمایش هایی که مورد تأیید آزمایشگاه مجاز می باشند ضروری می باشد که این آزمایش ها شامل قسمت های قفل کننده، درهای دسترسی (در صورت امکان تست آتش)، چرخ دنده ایمنی، تنظیم کننده سرعت خارج از حد و ضربه گیرهای روغنی می باشد. گواهی نامه های مربوط به قطعات مورد استفاده در نصب دستگاه ها باید ثبت شده باشند. برای وارسی بالابر در جهت این که در طول کارکرد خوب و ایمن باشد آزمایش های متناوب در فواصل زمانی لازم منطبق با حجم کارکرد دستگاه باید انجام گیرد.این آزمایش ها ممکن است از آزمایش های اولیه به منظور قبول سیستم سخت تر نباشد.قطعاتی که در کارکردهای معمولی مورد استفاده قرار نمی گیرد مانند چرخدنده ایمنی و ضربه گیرها باید در حالت خالی بودن کابین و یا سرعت پایین مورد آزمایش قرار گیرند تا از ایجاد فرسودگی و تنش زیاد در قطعات جلوگیری شود.

تعمیرات و نگهداری

یک بالابر و قطعاتش باید در فواصل معین توسط مهندسان واجد شرایط مورد تعمیر و کارهای ایمنی قرار گیرد که این مهندسان باید مهارت و دانش لازم را در زمینه های مکانیکی و جزئیات مربوط به بالابرها و مسائل ایمنی را از ابتدا از طریق آموزش توسط استاد و سپس تحت نظر یک مهندس سرویس کار آزموده فرا گرفته باشند.ترجیحاً مهندس سرویس توسط کارخانه سازنده و یا نصب کننده دستگاه استخدام شده و باید یک نفر شاگرد با حداقل 18سال سن داشته باشد.معمولاً مهندس سرویس قرارداد سرویس تعداد معینی بالابر را دارد با این امتیاز که از طرف صاحبان بالابرها شناخته شده و می تواند رابطه کاری خوبی داشته باشد.

کارهای تعمیراتی معمولاً شامل سرویس های معمولی می شوند که عبارتند از روغن کاری قطعاتی که نیاز به روغن کاری دارند، تنظیم و پاک کردن، سرویس پیشگیری در مقابل اشکالات احتمالی و بازدیدهای اضطراری در حالتی که دستگاه از کار افتاده، تعمیرات اساسی که معمولاً با مشورت مدیریت انجام می شود.قبل از شروع به کار تعمیراتی باید در هر طبقه یادداشتی مبنی بر در دست تعمیر بودن دستگاه نصب گردد.

به عنوان پیشگیری تعمیراتی بازبینی عینی دقیق، بررسی حرکت راحت و آزادانه و شرایط قطعات در حین اتصال و عملکرد رله های زمانی معمولاً کافی می باشد.تجهیزات نصب شده در چاه بالابر از طریق سقف کابین قابل بازبینی هستند، دسترسی به سقف از طریق در آخرین طبقه و بازکردن آن با استفاده از بازکردن در در حالت های اضطراری و پایین آوردن کابین با سرعت کم امکان پذیر است. یک سیستم کنترل بازرسی در سقف کابین نصب شده که شامل:کلید فرمان برای عملکرد دستگاه و خنثی کردن کنترل ها که مشتمل بر عملکرد درها نیز می باشد.بالا و پایین کردن دستگاه توسط دکمه هایی با فشار ثابت می باشد که دستگاه را با سرعت کاهش داده شده و کم تر از 63/0 متر بر ثانیه حرکت می دهد. عمل بازرسی باید تابع قسمت های ایمنی باقی بماند (درهای بسته شده و قفل شده و غیره) و نباید امکان حرکت خارج از حد نرمال وجود داشته باشد.

نصب یک کلید توقف در ایستگاه کنترل بازرسی مانع از حرکت غیر قابل پیش بینی کابین می باشد، ایمن ترین راه حرکت در جهت پایین است.مگرا این که یک وسیله کنترل قابل حمل از طریق کابل برق به پریز خروجی وصل می شود تهیه شده و مهندس سرویس در حالت چمباتمه در هنگام حرکت از این که در موقعیت مطمئن بوده و بتواند محکم در محل خود استقرار یابد اطمینان حاصل کند.قبل از ترک و پایان سرویس، مهندس سرویس باید مسؤول آسانسور را در جریان قرار دهد.

پله های برقی

پله برقی یک راه پله پیوسته متحرک است که توسط یک موتورالکتریکی به حرکت در می آید و جابه جایی افراد را به طرف بالا و یا پایین انجام می دهد.پله های برقی در مکان هایی مورد استفاده قرار می گیرند که انبوهی از افراد بخواهند حرکت کنند.مانند ساختمان های تجارتی، فروشگاه های بزرگ، ایستگاه های راه آهن و ایستگاه های زیرزمینی مترو.پله های برقی بهترین و مناسب ترین جهت هدایت حرکت مردم در مسیرهای تعریف شده از یک طبق به طبقه دیگر است(از سطحی به سطحی دیگر).ظرفیت نظری پله های برقی، تعداد نفر در 5 دقیقه، در 3 حالت عرض و سرعت های مختلف طبق جدول زیر است:

عرض (متر)                            سرعت (متر در ثانیه)

                                         5/0                     6/0                   75/0

6/0                                     325                   480                   560

8/0                                     560                   750                   850

-/1                                     750                   975                   1125

این ظرفیت ها ممکن است در حداکثر زمان مصرف و در زمان های کوتاه اتفاق بیفند، ولی در مجموع ظرفیت کلی از 70 درصد این مقادیر تجاوز نمی کند.

نیازمندی های ایمنی عمومی

انواع مختلف حوادث ممکن است در زمان استفاده از یک پله برقی اتفاق بیفتد و در جهت حفظ افراد است که قواعد ایمنی برای این نوع وسایل مبتنی بر (CIRA)وضع شده که راهنمایی است برای پله های برقی و توسط (ILO)در سال 1976چاپ شده و به وسیله گروهی از کارشناسان (CEN)تهیه شده است. دبرخانه توسط در جمهوری فدرال آلمان، در ماین/فرانکفورت تشکیل شده است.انجمن استاندارد ملی امریکا نشریه شماره 1/17 ANSIA در مورد کدهای ایمنی را چاپ کرده و شامل پله های برقی نیز می شود.

پله های برقی شامل زنجیره ای از پله های به هم پیوسته هستند که توسط ماشینی که با موتور به چرخش در می آید توسط دو غلتک زنجیری که در هر دو قسمت نصب شده اند به حرکت در می آیند.پله ها توسط غلتک هایی که در مسیر نصب شده اند هدایت می شوند به گونه ای که پله در قسمتی که باید مورد استفاده قرار گیرد به حالت افقی در آید.در ورودی و نیز در بخش خروجی پله ها، و در یک فاصله 8/0 تا 10/1 متری، بسته به سرعت و زاویه خیز پله ها، تأمین سطح افقی از تعدادی از پله ها توسط هادی ها انجام می شود. ابعاد پله ها و ساختمان آن ها در تصویر 4 نشان داده است.

در بالای هر طارمی و یا نرده یک دست انداز به ارتفاع 8/0پتا حداکثر 1/1متر نصب می شود که موازی با پله ها حرکت می کند و سرعت آن اساساً باید با سرعت  پله ها یکی باشد. دست انداز در هر بخش انتهایی پله ها و در قسمتی که پله ها به حالت افقی در آمده اند، باید حداقل 3/0 متر بیش تر از پایان محل کار پله ها ادامه یابد (تصویر 5 را ببینید) و پایه اصلی پله برقی شامل دست انداز نیز 6/0 متر بیش تر باید ادامه یابد. دست انداز باید در ورود به بخش اصلی پله برقی (پایه اصلی) در ارتفاع کمی از کف قرار گیرد و باید در این قسمت دارای حفاظ و کلید ایمنی جهت توقف دستگاه در حالاتی که انگشت و یا دست در آن گیر می کند بوده باشد.سایر موارد خطرناک حادثه ساز در اثر فاصله لازم بین بدنه و پله ها و طارمی ها می باشد، همین طور بین پله ها و دندانه ها (شانه ها)و بین قسمت عمودی پله ها و کف پله ها، که این آخری بیش تر و بخصوص در جهت بالا و در قسمت انحنای جایی که یک حرکت نسبی بین پله های متوالی وجود دارد اتفاق می افتد. نصب گیره و زبر نبودن قسمت های عمودی پله ها می تواند از این خطر جلوگیری کند.

مردم ممکن است با کفش هایشان خلاف طارمی سر خورده و حرکت کنند که این حالت ممکن است باعث گیر کردن و تله افتادن در وقتی که پله ها حالت مسطح به خود می گیرند شوند. شیب پله برقی نباید بیش تر از 30 درجه باشد مگر وقتی که ارتفاع 6 متر یا کم تر و سرعت در طول شیب حداکثر 5/0 متر در ثانیه باشد، 35 درجه مجاز می باشد. موتورخانه و بخش های رفت و برگشت باید فقط برای پرسنل تعمیرات و نگهداری به راحتی قابل دسترس باشد. این فضاها می توانند داخل خرپا و یا مستقل باشند. ارتفاع مفید باید 8/1 متر باشد (سرپوشیده باشد) و فضای کافی جهت کار  به صورت ایمن در دسترس باشد. ارتفاع مفید بالای پله ها در هر حال نباید از 30/2 متر کم تر باشد و در جایی که خطر حادثه و زخمی شدن در تقاطع کف ها وجود دارد یک مثلث بدون روزنه با ارتفاعی نه کم تر از 3/0 متر باید نصب گردد.

معمولاً شروع، توقف و یا حرکت معکوس راه پله باید فقط توسط کارکنان مجاز انجام گیرد.شروع اتوماتیک همراه با عبور افراد در حالت های خاص مجاز می باشد بدین معنی که پله برقی قبل از رسیدن فردی به آن شروع به حرکت کند.پله برقی باید مجهز به یک سیستم کنترل و بازرسی برای زمان تعمیرات و بازبینی باشد.

نگهداری و بازرسی

مطالب آمده تحت عنوان (بالابرها)برای پله های برقی هم، با تغییراتی برای این دستگاه کاملاً متفاوت، تناسب داشته و باید توسط افراد مجاز برای نگهداری دستگاه نصب شده در کیفیت خوب و کارکرد ایمن مورد استفاده قرار گیرد.مدارک فنی حاوی اطلاعات باید در دسترس باشد، جزئیات محاسبات اصلی تقویت ساختمان، پله ها، قطعات مربوط به حرکت پله ها، داده های عمومی، نقشه های کلی، نمودار طرح سیم کشی ها و آموزش های لازم پس از آزمایش به وسیله شخص و یا سازمان مجاز تایید شده توسط سازمان های مجاز ملی، پله های برقی در سرویس قرار می گیرند. بازرسی های دوره ای در فواصل زمانی داده شده لازم و ضروری می باشد.

انتقال دهنده افراد (کف های متحرک)

انتقال دهنده افراد

یک مسیر پیوسته جهت انتقال افراد بین دو نقطه در یک سطح و یا در دو ارتفاع مختلف بوده و توسط موتور به حرکت در می آید.انتقال دهنده ها برای جابه جایی تعداد زیادی از افراد درفرودگاه ها از ایستگاه اصلی به دروازه ها و بالعکس مورد استفاده قرار می گیرند، همچنین در فروشگاه های بزرگ و سوپرمارکت ها، وقتی که انتقال دهنده ها افقی هستند کالسکه بچه ها، چرخ های دستی، چمدان ها و وسایل حمل غذا را می توان بدون خطر با آنها انتقال داد.ولی وقتی که انتقال دهنده ها دارای شیب هستند این وسایل به خصوص وقتی که سنگین باشند باید دارای قفل و ترمز خودکار باشند، مسیرها شامل صفحات فلزی هستند ماند پله های برقی ولی بلندتر، و یا به صورت تسمه فلزی می باشند.هر دو باید در جهت حرکت آجدار بوده و شانه ها باید در هر دو انتها نصب شده باشند. شیب نباید بیش تر از 12 درجه باشد و در نقاط انتهایی و در شیب بیش از 6 درجه صفحات و تسمه قبل از رسیدن به انتها باید حداقل در فاصله 4/0متری به حالت افقی در آیند.در مسیر انتقال و در طول آن باید دست اندازی با نوار متحرک بر روی آن نصب شود که اساساً سرعت آن مطابق سرعت انتقال دهنده افراد می باشد.سرعت نباید بیش تر از 75/0متر در ثانیه باشد مگر در حالتی که انتقال دهنده به صورت افقی حرکت کند که در این حالت سرعت تا 9/0 متر در ثانیه مجاز بوده و در عرض مسیر نباید از 1/1 متر افزون باشد.

نیازمندی های ایمنی برای انتقال دهنده افراد عموماً مانند همان هایی است که برای پله های برقی عنوان شد و باید شامل همان موارد گردد.

بالابرهای (سنگین) ساختمانی

این بالابرها به صورت موقت جهت جابه جایی افراد و مصالح ساختمانی در محوطه ساختمان نصب می گردند.آنها شامل اتاقکی هستند که در ریل ها حرکت کرده و باید توسط یک نفر مسئول که در داخل آن استقرار می یابد مورد استفاده قرار گیرند. استانداردهای ایمنی در این دستگاه ها به نسبت متفاوت می باشد. در حالت های به خصوص و نادری، این بالابرها مطابق استانداردهای ایمنی برای بالابرهای دایمی کالا و افراد نصب می گردند، با این استثنا که حصار چاه از شبکه فولادی قوی برای کاهش نیرو باد ساخته می شود. استاندارد ایمنی مشکل برای این گونه بالابرهای ساختمانی که نیازمندی های لازم را مشخص می کنند دارا می باشند. در هر حال، در خیلی از موارد استاندارد ایمنی و جزئیات ساخت خیلی پایین می باشد، کابین که فقط توسط یک کابل فولادی معلق است به وسیله یک موتور دیزل به حرکت در می آید.بالابرهای ساختمانی باید توسط موتور الکتریکی به حرکت در آیند تا حد سرعت ایمن و مجاز آنها رعایت گردد. کابین باید محصور شده و حفاظ های لازم در ورودی آن پیش بینی گردد. بازشوهای مناسب در دسترس های طبقات باید متناسب با درهای بسته به ارتفاع 1متری از کف باشند، بخش بالایی در باید از شبکه فولادی با روزنه هایی حداکثر به ابعاد 10×10 میلی متر باشد. آستانه درهای دسترسی و کابین ها باید مجهز به حفاظ باشد: کابین باید به دنده ایمنی مجهز باشد. یکی از اتفاقات عادی در اثر استفاده کارگران از بالابری است که تنها برای جابه جایی مصالح و کالا ساخته شده و دارای دیوارهای جانبی و در جهت حفاظت آنها در برخورد با قطعات داربست و یا سقوط آنها در طی انتقال نمی باشد. قطعاً لازم است که قواعدی به اجرا گذارده شود و سازمان بین المللی کار کدهایی منتشر کرده و پیشنهادهای عمومی را عنوان کرده است.

بالابرهای پیاده رو

این بالابرها خطرهای زیادی برای افرادی که با آنها کار می کنند و یا عابرهای ایجاد می کند. نیازمندی های ایمنی ویژه هماند بالابرهای معمولی برای آنها لازم است. در حالت خاص، این بالابرها نباید در محل درهای ورودی و خروجی های اضطراری (حریق) استقرار یابند و بالاترین بازشوی دسترسی باید دارای حفاظ برای جلوگیری از خطر برخورد افراد با دریچه ها و یا کابین، وقتی که به طرف و یا از پیاده رو حرکت می کند، باشد.

بالابرها برای انسان

مخاطرات برای افرادی که با این انتقال دهنده های موتوری که با تسمه حرکت می کنند به شرح زیر می باشند:

الف) سوارشونده ممکن است تا نقطه اوج حمل شود؛

ب) سوار شونده ممکن است قادر به ایجاد توقف اضطراری نباشد؛

ج) سر یا شانه های شخص ممکن است به لبه های بازشوی طبقات برخورد کند؛

د) سوار ممکن است در سوار شدن یا پیاده شدن از کابین پس از عبور از سطح پله به بیرون و یا از روی آن جهش کند.

هـ) ممکن است سوار شونده قادر به رسیدن به مقصد به علت قطع نیرو و یا توقف تسمه نشود.

این انتقال دهنده ها خیلی خطرناک هستند به طوری که هر گونه تلاش ممکن باید برای جایگزینی آنها با وسیله ای ایمن تر به عمل آید، که در آلمان انجام گرفته است، که در آنجا کارخانه سازنده بالابر (Muhlenaufzug)ساخت بالابر موسوم به بالابر آسیا را توسعه داده است.با در نظر گرفتن استفاده کنندگان محدود این دستگاه ها، طرح فنی ساده ای برای کاربرد آنها داده شده است.ظرفیت 200 کیلوگرم، درهای دسترسی شامل دکمه های فشار با فشار یکنواخت می باشد و از کابین یک طناب به کلید حرکت معکوس متصل می گردد.

 

مخاطرات آتش

عموماً چاه آسانسور در تمامی ارتفاع ساختمان بالا رفته و طبقات مختلف را به هم وصل می کند.آتش و یا دود ناشی از آتش در طبقات پایین ساختمان ممکن است از طریق چاه آسانسور و در شرایط خاص به دلیل خاصیت دودکش کردن چاه گسترش یابد.یک چاه آسانسور نباید به عنوان یک قسمت از سیستم تهویه را تشکیل دهد. بلکه باید کلاً به وسیله دیوارهای بدون سوراخ محصور بوده و چنین دیوارهایی نباید از مواد قابل اشتغال باشد و در هنگام آتش سوزی نیز نباید گاز و بخارهای زیان آور یا دود تولید کند.

ورودی ها باید از درهای ضد آتش باشند.نیازمندی ها معمولاً در مقررات ساختمانی کشوری آورده شده ولی منطبق با شرایط و کشورها فرق می کند. یک هواکش با مقطع کافی باید در محل معینی در بالاترین نقطه چاه و یا در بالای موتورخانه روی آن جهت خروج دودها در نظر گرفته شود.

اگر قرار باشد درها پاگرد کارکرد قابل اعتمادی داشته باشند نمی توانند ضد دود باشند.اگر مسدود کردن دود در نظر می باشد باید وسایل اضطراری جدای از درهای ورودی در نظر گرفته شود.

عموماً، یکی از آسانسورها که تمامی طبقات را سرویس می دهد جهت آتش نشان ها در نظر گرفته می شود و می تواند در اختیار آنها قرار گیرد که به وسیله کلیدی که در طبقه اصلی قرار دارد به کار افتد.ظرفیت، سرعت و ابعاد کابین باید مطابق شرایط معین  باشد. به عنوان یک قاعده پیشنهاد می گردد که در زمان آتش سوزی به دلیل امکان قطع برق و سایر دلایل نباید از آسانسور برای جابه جایی افراد به دلیل احتمال گیر افتادن آنها در کابین استفاده کرد. در ساختمان های بلند، بالابرها تنها وسیله عملی برای تخلیه افراد می باشند و معمولاً طبق مقررات آسانسورها باید تا در سطح خیابان باز شوند و به سالن های ضد آتش که دسترسی نزدیک به خیابان دارند سرویس دهند.

تسمه نقاله

تسمه نقاله

تسمه نقاله چیست؟

اگر تا به حال به سالن یک فرودگاه مراجعه کرده باشید حتما متوجه نوارهای سیاه رنگ متحرکی شده اید که وظیفه حمل بار, ساک و چمدان مسافران را برعهده دارد.این نوارها که می تواند به رنگ ,عرض , طول و ضخامتهای مختلف باشد تسمه نقاله نام دارد.
کاربرد این وسایل حمل و نقل امروزه چنان فراگیر و گسترده شده است که می توان آنها را نه تنها در سالن های مجلل فرودگاه ها بلکه در اعماق خاک گرفته معادن نیز یافت.
اما چه چیز چنین کاربرد گسترده و صنعت پیچیده ای را برای تسمه نقاله فراهم ساخته است؟آیا مگر تسمه نقاله یک نوار لاستیکی صاف و ساده نیست که دور محوری می چرخد و بارها را جابجا می کند ؟پس این امر نباید موضوعی پیچیده و سخت باشد و مسلما هر شرکت و کارخانه ای که دستگاه های مورد نظر را داشته باشد ,قادر به تولید این نوار خواهد بود.آیا غیر از این است؟
آنچه در این مقاله پیش روی شما قرار خواهد گرفت قصد دارد فرآیند تولید این محصول را تا حدی شرح داده و در نهایت قضاوت را به خواننده بسپارد.

ابتدا به بیان شمایی کلی از ساختار تسمه نقاله لاستیکی می پردازیم.
تسمه نقاله از سه قسمت اصلی تشکیل شده است :

1.لاستیک روکش بالای تسمه: قسمتی است که بار روی آن قرار می گیرد و جنس و ضخامت این لایه باید متناسب با نوع مواد حمل شونده و شرایط کارکرد تسمه باشد.مشخصات فیزیکی مواد از قبیل دما ,ریز و درشت بودن ذرات, برندگی یا صاف بودن و نیز مشخصات شیمیایی مواد حمل شونده در انتخاب ضخامت و جنس لاستیک روکش موثرند. لذا تسمه نقاله ای که در فضای باز و شرایط جوی گوناگون اقدام به حمل قطعات تیز و برنده می کند دارای جنسی بسیار متفاوت با دیگری است که در سالن یک کارخانه عهده دار حمل وسایل سبک و یکنواخت است.

2. منجید تسمه نقاله : این قسمت دارای اهمیت خاصی در ترکیب تسمه می باشد , چرا که تامین استحکام مورد نیاز جهت حمل بار و به گردش در آوردن تسمه بر روی ماشین نقاله به عهده منجید می باشد.

3.لاستیک روکش پایین تسمه: این قسمت منجید را در مقابل سایش قسمتهای مختلف ماشین نقاله و سرریز مواد حمل شونده محافظت می کند. عموما ضخامت روکش لاستیک پایین از ضخامت روکش لایه رویه کمتر است.
لایه رویه تسمه نقاله براساس زاویه شیب حمل بار و نوع بار می تواند به شکل های صاف, متخلخل (گریپ)V, شکل و... باشد.ضمن اینکه لاستیکی که جهت رویه تسمه بکار می رود می تواند مقاوم حرارت ,مواد شیمیایی ,اجسام برنده ,اجسام ساینده و ... باشد.
پس همانطور که می بینیم انتخاب جنس مناسب برای رویه و زیره, منجید مناسب با تعداد لایه های کافی که توانایی حمل بار مورد نظر را داشته باشد و در نهایت پخت کامل و بی نقص لایه هایی که بر روی هم قرار گرفته اند نقشی تعیین کننده و اساسی در تولید یک تسمه نقاله مناسب دارند.
اکنون مختصری به تولید تسمه می پردازیم:
ابتدایی ترین و البته مهم ترین مرحله که در اصل تعیین کننده مرغوبیت تولید نهایی است تهیه فرمول آمیزه است.آمیزه ای که قرار است با کنار هم قرار دادن اجزایی ریز و درشت, برخی چندین کیلوگرم و برخی چند گرم, تشکیل شود.اجزایی که هریک نقشی مهم و تعیین گر در ساختار نهایی محصول خواهند داشت.محصولی که قرار است بدست مشتری برسد و رضایت او را در پی داشته باشد.پس باید نهایت دقت در این مرحله اعمال شود.
سپس کار بدست واحد تولید سپرده می شود تا مواد درج شده در فرمولاسیون را توزین کرده و پس از اختلاط به صورت ورق های لاستیکی درآورد.اما این ورقه ها هنوز کامل نیستند تا زمانی که با منجید پیوسته شده و پخت شوند.پخت لاستیک است که آن را از ورقه ای نرم و شکل پذیر به قطعه ای مستحکم تبدیل می کند.
در طی تمامی مراحل باید بازرسانی باشند تا از کیفیت مناسب تولید مطمئن شده و حتی از محصول نهایی شکل گرفته نیز به سادگی نگذرندو تا زمانی که از قابلیت تسمه اطمینان حاصل ننموده اند اجازه ارسال به مشتری را ندهند!

تسمه نقاله ها به طور گسترده در کارخانجات ومعادن برای انتقال مواد مورد استفاده قرار می گیرند.از خصوصیات این ماشین آلات ظرفیت های بالا و حداقل نیاز به تعمییرات ونگهداری استامروزه خطوط انتقال کالا که اصطلاحا  نقاله  نامیده  میشوند  بخش  لاینفک صنایع مختلف تولید استخراج ، فرآوری ، مونتاز و غیره است. از آنجا که غالبا  فرآیندهـای  تولید هر محصول متشکل از بخشهای گوناگون هستند و مـــواد اولیــه یا کالای نیم ساخته باید مسافتی را بین ایستگاه هـای مختلف طی نماید تا به محصول نهایی تبدیل شو د ، کانوایر از حیث افزایش راندمــــان ، تولید  و  کاهش هزینه  جابجایی مناسبترین ابزار ممکن است . از ســایر دلایل کاربرد یک کانوایر میتوان به جلوگیری از تماس انسان بامحیطهای آلوده یا خطرناک مثل کوره های پخت رنگ و محیطهای حاوی مواد سمی اشاره نمود. کاهش جابجایی بی مورد  ابزارهـا و نیروی انسانی و  روتین نمودن پروسـه تولید از سایر مزایای استفاده از یک سیستم کانوایر است.نوار های نقاله از تجهیزات بسیار مهم جهت انتقال مواد جامد می باشند.در این تجهیزات ، مواد پس از تخلیه مناسب بر روی باند، در فواصل طولانی و شرایط حتی نا مناسب محیطی از نقطه ای به نقطه دیگر منتقل می گردند.لازمه افزایش کیفیت و کمیت یک محصول، استفاده از ماشین آلات پیشرفته و اتوماتیک می باشد. ماشین آلاتی که بیشتر مراحل کاری آنها به طور خودکار صورت گرفته و اتکای آن به عوامل انسانی کمتر باشد. از نمونه های متداول این ماشین آلات در صنعت می توان به نقاله های مکانیکی اشاره کرد که نقش بسزایی را در توسعه روشهای حمل و نقل دارند.

تسمه نقاله لاستیکی

این نوع از نقاله ها از ترکیباتی از کائوچوی طبیعی و رابر ساخته می شود و در انواع گوناگون از نظر کشش و مقاومت جهت مصارف گوناگون مورد استفاده قرار می گیرد.

§         تسمه های مواد غذایی که به جهت نداشتن رنگ و بو و طعم و سم در صنایع غذایی و بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرد.

§         تسمه های ضد سایش و مقاوم در برابر بریدگی و دارای ضریب کششی بالا. این نوع تسمه برای جابجایی انواع کلوخهای معدنی فلزی ،‌ پوکه زغال سنگ ،‌ کلوخ معدنی مس و سنگ آهک یا خرده شیشه و انواع بار فله برنده و دارای سایش بالا مورد استفاده قرار می گیرد.

§         تسمه های با آج V:این نوع تسمه برای جابجایی انواع مواد فله و بسته بندی در شیب هایی با زوایای مختلف به کار یروند.

اساسنامه مؤسسه

                                                            بسمه تعالی

                                                                       اساسنامه مؤسسه

ماده 1 : نام مؤسسه.....................

ماده 2:موضوعمؤسسه...............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

ماده 3 : مرکز اصلی مؤسسه..........................................

ماده 4 : سرمایه مؤسسه.................................................

ماده 5 : مدت مؤسسه ................................................... به مدت نا محدود

ماده 6:  تابعیت مؤسسه: تابعیت ایرانی است.

ماده 7 : هیچیک از شرکاء حق انتقال سهم الشرکه خود را به غیر ندارند مگر با رضایت و موافقت دارندگان سه چهارم سرمایه مؤسسه که دارای اکثریت عددی نیز باشند و انتقال سهم الشرکه  بعمل نخواهد آمد مگر به موجب سند رسمی

ماده 8 : مجمع عمومی عادی مؤسسه در ظرف مدت چهار ماه اول هر سال پس از انقضای سال مالی مؤسسه تشکیل، ولی ممکن است بنا به دعوت هر یک از اعضاء هیئت مدیره و شرکاء بطور فوق العاده تشکیل گردد.

ماده 9 : دعوت هر یک از جلسات مجامع عمومی توسط هر یک از اعضاء هیئت مدیره، مدیر عامل یا شرکا بوسیله دعوتنامه کتبی یا درج آگهی در یکی از جراید کثیرالانتشار بعمل خواهد آمد فاصله دعوت تا تشکیل مجمع حداقل 10 روز و حداکثر 40 روز خواهد بود.

ماده 10 : در صورتی که کلیه شرکاء در هریک از جلسات مجامع عمومی حضور یابند رعایت ماده 9 اساسنامه ضرورت نخواهد داشت.

امضاء مؤسسین:

ماده 11 : وظایف مجمع عمومی عادی بشرح زیر می باشد:

الف- استماع گزارش هیئت مدیره در امور مالی و ترازنامه سالیانه مؤسسه و تصویب آن

ب- تصویب پیشنهاد سود قابل تقسیم از طرف هیئت مدیره

ج- تعیین خط مشی آینده مؤسسه و تصویب آن

د- انتخاب هیئت مدیره و در صورت لزوم بازرس

ماده 12 : وظایف مجمع عمومی فوق العاده

الف- تغییر اساسنامه یاالحاق یا حذف یک یا چند مواد اساسنامه

ب- افزایش یا تقلیل سرمایه مؤسسه

ج- ورود شریک یا شرکاء جدید مؤسسه

ماده 13 : تصمیمات شرکاء در مجمع عمومی فوق العاده با موافقت دارندگان سه چهار سرمایه که اکثریت عددی دارند و در مجمع عمومی عادی طبق دستور ماده 106 قانون تجارت معتبر و لازم الاجرا خواهد بود.

ماده 14 : هیئت مدیره مؤسسه مرکب از ...................................نفر خواهد بود که توسط مجمع عمومی عادی یا عادی بطور فوق العاده از بین شرکاء و یا خارج انتخاب می شوند.

ماده 15 : هیئت مدیره از بین خود یک نفر را به سمت رئیس هیئت مدیره و یک نفر را به سمت مدیر عامل انتخاب و همچنین می تواند برای اعضاء خود سمتهای دیگری تعیین نماید.

ماده 16 : .................................................................نماینده قانونی و تام الاختیار مؤسسه بوده و می تواند در کلیه امور مداخله و اقدام نماید مخصوصاً در موارد زیر:

امور اداری مؤسسه از هر قبیل، انجام تشریفات قانونی، حفظ و تنظیم فهرست دارایی مؤسسه و تنظیم بودجه و تعیین و پرداخت حقوق و انجام هزینه ها رسیدگی به محاسبات، پیشنهاد سود قابل تقسیم سالیانه، تهیه آیین نامه های داخلی، اجرای تصمیمات مجامع عمومی، اداری دیون و وصول مطالبات تأسیس شعب، واگذاری و قبول نمایندگی، انتخاب و انتصاب و استخدام متخصصین و کارمندان و کارگران، عقد هرگونه پیمان با شرکتها و بانکها و ادارات و اشخاص خرید و فروش و اجاره اموال منقول و غیر منقول و ماشین آلات و بطور کلی وسائل مورد نیاز و همچنین معاملات بنام و حساب مؤسسه مشارکت با سایر مؤسسات و شخصیت ای حقیقی و حقوقی، استقراض یا رهن یا بدون رهن و تحصیل اعتبار و وام دادن و وام گرفتن از بانکها و اشخاص و مؤسسات و بازکردن حسابجاری و ثابت در بانکها، در یافت وجه از حسابهای مؤسسه صدور ظهر نویسی و پرداخت بروات و اسناد و سفته ها و هزینه ها، مرافعات مؤسسه چه مدعی باشد و چه مدعی علیه، در تمام مراحل باتمام اختیارات از رجوع به دادگاه های صالحه و ابتدایی و استیناف و دیوان کشور، انتخاب وکیل و وکیل در توکیل، دادن اختیارات لازمه بنامبرده و عزل آن ، قطع و فصل دعاوی با صلح و سازش : اختیارات فوق جنبه محدودیت نداشته و هر تصمیمی را که هیئت مدیره جهت پیشرفت مؤسسه اتخاذ نماید معتبر می باشد.

ماده 17 : جلسات هیئت مدیر با حضور اکثریت اعضاء رسمیت می یابد و تصمیمات هیئت مدیره با اکثریت آراء معتبر است.

ماده 18 : دارندگان حق امضاء در مؤسسه، دارندگان حق امضاء اوراق و اسناد بهادار از قبیل چک، سفته، برات، اسناد تعهدآور و قراردادها را هیئت مدیره تعیین می کند.

ماده 19 : هر یک از اعضاء هیئت مدیره می تواند تمام یا قسمتی از اختیارات و همچنین حق امضاء خود در بهر یک از شرکاء برای ه مدت که صلاح بداند تفویض نماید و همچنین هیئت مدیره می تواند تمامی یا قسمتی از اختیارات خود را مدیر عامل تفویض نماید.

ماده 20 : سال مالی مؤسسه از اول فروردین ماه هر سال شروع و به آخر اسفند ماه همانسال خاتمه می یابد به استثنای سال اول که ابتدای آن از تاریخ تأسیس مؤسسه است.

ماده 21 : تقسیم سود- از درآمد مؤسسه در پایان هر سال مالی هزینه اداری – حقوق کارکنان و مدیران ، استهلاک، مالیات سایر عوارض دولتی کر و پس از وضع صدی ده بابت ذخیره قانونی بقیه که سود ویژه است به نسبت سهم الشرکه بین شرکاء تقسیم             خواهد شد.

ماده 22: فوت یا محجوریت هر یک از شرکاء باعث انحلال مؤسسه نخواهد شد و وراث شریک متوفی و یا ولی محجور می توانند به مشارکت خود ادامه دهند.

در غیر این صورت بایستی سهم الشرکه خود را پس از انجام تشریفات قانونی دریافت و یا به شریک دیگری منتقل و از مؤسسه خارج شوند.

ماده 23: انحلال ، مؤسسه مطابق ماده 114 قانون تجارت منحل خواهد شد . در صورتی که مجمع شرکاء رأی به انحلال مؤسسه دهد یک نفر از بین شرکاء و یا از خارج مؤسسه به سمت مدیر تصفیه تعیین خواهد شد وظایف مدیر تصفیه طبق قانون تجارت می باشد.

ماده 24: اختلافات حاصله بین شرکاء مؤسسه از طریق حکمیت و داوری حل و فصل          خواهد شد.

ماده 25: در سایر موضوعاتی که در این اساسنامه قید نشده است مطابق مقررات قانون تجارت ایران و سایر قوانین موضوعه عمل و رفتار خواهد شد.

ماده 26: این اساسنامه در 26 ماده تنظیم و به امضاء کلیه مؤسسین مؤسسه به اسامی ذیل رسید و تمام صفحات امضاء شد. /ع1

بسمه تعالی

صورتجلسه مجمع عمومی شرکاء و مؤسسین مؤسسه

در ساعت........................... مورخ...................................اولین جلسه مجمع شرکاء و مؤسسین مؤسسه مذکور با حضور کلیه شرکاء در محل مؤسسه تشکیل و تصمیمات ذیل به اتفاق آراء مورد تصویب قرار گرفت.

1. اساسنامه مؤسسه مشتمل بر 26 ماده تنظیم و به تصویب کلیه شرکاء مؤسسه رسید.
2. تقاضانامه مؤسسه به امضاء کلیه شرکاء رسید.
3. جهت انتخاب اعضاء هیئت مدیره و دارندگان حق امضاء اخذ رأی به عمل آمد و در نتیجه :

خانم/آقا ............................................................ به سمت...............................................................

خانم /آقا............................................................ به سمت...............................................................

که بعنوان اعضای هیئت مدیره برای مدت ....................انتخاب شدند.

همچنین امضاء کلیه اوراق و اسناد بهادار و تعهدآور مؤسسه از قبیل چک، سفته، برات، قراردادها، عقود اسلامی با امضاء ............................ همراه با مهر مؤسسه معتبر می باشد.

4 .      هر یک از اعضاء هیئت مدیره با امضاء ذیل این صورتجلسه قبول سمت نمودند.

6 .   مبلغ ................................................................. ریال سرمایه مؤسسه که از طرف کلیه شرکاء پرداخت گردیده و در تحویل و اختیار .........................................................مؤسسه قرار گرفت و ............................................با امضاء ذیل این صورتجلسه وصول آنرا اعلام می دارد.

6 .   به ..........................................................  احدی از شرکاء وکالت و اختیار تام و تمام داده شد تا با مراجعه به اداره ثبت شرکتها و پرداخت حق الثبت و آگهی های مربوطه ذیل ثبت دفاتر مربوط به ثبت این مؤسسه را در اداره ثبت شرکت ها امضاء نماید./ع1

اساسنامه شرکت با مسئولیت محدود

اساسنامه

شرکت ...................................................... بامسئولیت محدود

شماره ثبت .......................................................................

تاریخ ثبت ..............................................................

بسمه تعالی

شرکت ................................................................................................... .بامسئولیت محدود

شماره ثبت ....................................................................................................

تاریخ ثبت .....................................................................................................

ماده 1 : نام ونوع شرکت : شرکت ......................................................... بامسئولیت محدود

. ماده 2) موضوع شرکت

موضوع شرکت عبارت است از: ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................

ماده 3 : مرکزاصلی شرکت : ........................................ خیابان ..........................................................

کوچه .......................................  پلاک ............................ کدپستی ........................................................

تبصره : هیئت مدیره می تواند مرکزشرکت رابه هرکجا که صلاح ومصلحت بداند منتقل و یا شعبی راتأسیس وصورتجلسه راجهت ثبت به اداره ثبت شرکتها تقدیم نماید .

ماده 4 : سرمایه شرکت ............................................................................................ ریال 

ماده 5 : مدت شرکت : ازتاریخ ثبت به مدت نامحدود

ماده 6 : تابعیت شرکت : تابعیت شرکت ایرانی است

ماده 7 : هیچیک ازشرکاء حق انتقال سهم ا لشرکه خود رابغیر ندارند مگر بارضایت و موافقت دارندگان سه چهارم سرمایه شرکت که دارای اکثریت عددی نیز باشند و انتقال سهم الشرکه بعمل نخواهد آمد مگر به موجب سند رسمی .

ماده 8 : مجمع عمومی عادی شرکت درظرف مدت چهار ماده اول هرسال پس از انقضای مالی شرکت تشکیل ولی ممکن است بنابه دعوت هریک ازاعضاء هیئت مدیره باشرکاء مجمع عمومی بطور فوق العاده تشکیل گردد .

نام ونام خانوادگی و امضاء شرکاء

ماده 9 : دعوت برای تشکیل مجامع عمومی ، توسط هریک ازاعضای هیئت مدیره یا مدیرعامل ویااحدی ازشرکاء به وسیله دعوت نامه کتبی یادرج آگهی دریکی ازجراید کثیرالانتشار بعمل خواهد آمد ، فاصله بین دعوت تاتشکیل مجمع حداقل ده روز و حداکثر 40 روز خواهد بود .

ماده 10 :  درصورتی که کلیه شرکاء درهریک ازجلسات مجامع عمومی حضوریابندرعایت ماده 9 اساسنامه ضرورت نخواهد داشت .

ماده 11 : وظایف مجمع عمومی عادی یاعادی بطور فوق العاده

الف – اسماع گزارش هیئت مدیره درامورمالی وتصویب تراز وحساب سودوزیان شرکت

ب – تصویب پیشنهاد سود قابل تقسیم ازطرف هیئت مدیره

ج – تعیین خط مشی آینده شرکت و تصویب آن

د – انتخاب هیئت مدیره ودرصورت لزوم بازرس

ماده 12 – وظایف مجمع عمومی فوق العاده

الف – تغییراساسنامه یاالحاق یاحذف یک یاچند مواد اساسنامه

ب – تنظیم اساسنامه جدید یاتبدیل نوع شرکت

ج – افزاریش یاتقلیل سرمایه شرکت

د – تصویب ورود شریک یاشرکاء جدید به شرکت

ماده 13 – تصمیمات شرکاء درمجمع عمومی فوق العاده باموافقت دارندگان سه چهارم سرمایه که اکثریت عددی دارند ودرمجمع عمومی طبق دستور ماده 106 قانون تجارت معتبر ولازم الاجرا خواهد بود .

ماده 14 : هیئت مدیره شرکت مرکب از .......................................... نفرخواهد بود که درمجمع

عمومی عادی یاعادی بطورفوق العاده ازبین شرکاء ویاخارج از انتخاب می شوند .

نام ونام خانوادگی و امضاء شرکاء

ماده 15 : هیئت مدیره ازبین خود یکنفر رابه سمت رئیس هیئت مدیره ویکنفر رابه سمت مدیرعامل انتخاب وهمچنین می تواند برای اعضاء خود سمتهای دیگری تعیین نماید .

ماده 16 : ........................................................................................ نماینده قانونی وتام الاختیار شرکت بوده و می تواند درکلیه امور مداخله واقدام نماید مخصوصاً درموارد زیر :

امور اداری ازهرقبیل ، انجام تشریفات قانونی ، حفظ وتنظیم فهرست دارائی شرکت و تنظیم بودجه وتعیین و پرداخت حقوق و انجام و هزینه ها رسیدگی به محاسبات ، پیشنهاد سود قابل تقسیم سالیانه ، تهیه آئین نامه های داخلی ، اجرای تصمیات مجامع عمومی ، اداء دیون ووصول مطالبات ، تأسیس شعب ، واگذاری وقبول نمایندگی ، انتخاب و انتصاب واستخدام متخصصین وکارمندان وکارگران ، عقد هرگونه پیمان باشرکتهاو بانکها وادارات واشخاص خرید وفروش واجاره اموال منقول وغیرمنقول وغیرمنقول وماشین آلات و بطور کلی وسائل مورد نیاز وهمچنین معاملات بنام وحساب شرکت ، مشارکت باسایر شرکتهاو شخصیتها حقیقی و حقوقی استقراض بارهن یابدون رهن وتحصیل اعتبار و وام دادن ووام گرفتن ازبانکها واشخاص وشرکتها وبازگردن حسابجاری وثابت دربانکها ، دریافت وجه ازحسابهای شرکت ، صدورظهرنویسی وپرداخت بروات واسناد وسفته ها ، هزینه ها ، مرافعات ، چه شرکت مدعی باشد و چه مدعی علیه ، درتمام مراحل باتمام اختیارات ازرجوع به دادگاههای صالحه ابتدایی واستیناف ودیوان عالی کشور ، انتخاب  وکیل ووکیل درترکیل ، دادن اختیارات لازمه بنامبرده و عزل آن ،  قطع وفصل دعاوی با صلح وسازش ، اختیارات فوق جنبه محدودیت نداشته وهرتصمصمی راکه هیئت مدیره جهت پیشرفت شرکت اتخاذ نماید معتبر می باشد .

ماده 17 :  جلسات هیئت مدیره باحضور اکثریت اعضاء رسمیت می یابد و تصمیمات هیئت مدیره بااکثریت آراء معتبراست .

ماده 18 : دارندگان حق امضاء درشرکت : دارندگان حق امضاء اوراق واسناد بهادارازقبیل چک – سفته – برات – اسناد تعهدآورو قرارداد ها راهیئت مدیره تعیین می کند .

 نام ونام خانوادگی و امضاء شرکاء

ماده 19 : هریک ازاعضاء هیئت مدیره می تواند تمام یاقسمتی ازاختیارات وهمچنین حق امضاء خودرابه هریک ازشرکاء برای هرمدت که صلاح بداند تفویض نماید و همچنین هیئت مدیره                   می تواند تمامی یاقسمتی ازاختیارات خودرابه مدیرعامل تفویض نماید .

ماده 20 : سال مالی شرکت ازاول فروردین ماه هرسال شروع وبه آخراسفند ماه همان سال خاتمه می یابد به استثنای سال اول که ابتدای آن ازتاریخ تأسیس شرکت است .

ماده 21  : تقسیم سود – ازدرآمد شرکت درپایان هرسال مالی هزینه های اداری – حقوقی کارکنان ومدیران ، استهلاکات ، مالیات وسایرعوارض دولتی کسرو پس از وضع صدی ده بابت ذخیره قانونی بقیه که شود ویژه است به نسبت سهم الشرکه بین شرکاء تقسیم خواهد شد .

ماده 22 : فوت یا محجوریت هریک ازشرکاء باعث انحلال شرکت نخواهد شد ووارث یاوارث شریک معرفی ویاولی محجورمی تواند به شرکت خود ادامه دهند . درغیراین صورت بایستی سهم الشرکه خودراپس از انجام تشریفات قانونی دریافت ویابه شریک دیگری منتقل وازشرکت خارج شوند .

ماده 23 : انحلال شرکت – شرکت مطابق ماده 114 قانون تجارت منحل خواهد شد .

ماده 24 : درصورتی که مجمع عمومی فوق العاده شرکاء رأی به انحلال شرکت دهدیک نفرازبین شرکاء ویاخارج از شرکت به سمت مدیرتصفیه تعیین خواهد شد ، وظایف مدیرتصفیه طبق قانونی تجارت می باشد .

ماده 25 : اختلافات حاصله بین شرکاء شرکت ازطریق حکمیت وداوری حل وفصل خواهدشد .

ماده 26 : درسایرموضوعاتی که دراین اساسنامه قید نشده است مطابق مقررات قانون تجارت ایران وسایر قوانین موضوعه عمل ورفتارخواهد شد .

ماده 27 : این اساسنامه در27 ماده یک تبصره تنظیم وبه امضاء کلیه مؤسسین شرکت به اسامی دیل رسید وتمام صفحات آن امضاء شد .

 نام ونام خانوادگی و امضاء شرکاء

بسمه تعالی

صورتجلسه مجمع عمومی مؤسس شرکت .................................................... بامسئولیت محدود

درساعت ................................................. صبح روز......................................................... اولین جلسه مجمع عمومی

مؤسس شرکت باحضور کلیه شرکاء درمحل شرکت تشکیل وتصمیمات ذیل به اتفاق آراء مورد تصیب قرارگرفت .

1-   اساسنامه شرکت مشتمل بر27 ماده یک تبصره تنظیم وبه تصویب کلیه شرکاء شرکت رسیده وذیل تمام صفحات آن امضاء شد .

2-     اظهارنامه وشرکتنامه رسمی شرکت نیزامضاء شد .

3-     جهت انتخاب اعضاء هیئت مدیره و دارندگان حق امضاء اخذ رأی بعمل آمده ودر نتیجه :

آقای ................................................... به سمت

خانم

آقای ................................................... به سمت

خانم

آقای ................................................... به سمت

خانم

بعنوان اعضای هیئت مدیره برای مدت ............... انتخاب شدند .

همچنین کلیه اوراق واسناد بهاداروتعهدآور ، شرکت ازقبیل چک – سفته – بروات – قراردادها عقود اسلامی باامضاء .................................................................................................................................. همراه با مهر شرکت معتبر می باشد.

4 – هریک ازاعضاء هیئت مدیره باامضاء ذیل این صورتجلسه قبول سمت نمودند .

5 – مبلغ ..............................................................................................................  ریال سرمایه شرکت که ازطریق کلیه 

شرکاء پرداخت گردیده وتحویل ودراختیار مدیرعامل شرکت قرارگرفت ومدیرعامل باامضاء ذیل این صورتجلسه وصول آنرااعلام می دارد .

6 – به آقای ..................................................... احدی ازشرکاء وکالت داده شدتا ضمن مراجعه به اداره ثبت شرکتها نسبت به پرداخت هزینه های قانونی وامضاء ذیل ثبت دفتراقدام نماید .

نام ونام خانوادگی و امضاء شرکاء

اساسنامه

       اساسنامه

شرکت........................سهامی خاص

شماره ثبت...............................

تاریخ ثبت................................

بسمه تعالی

  بخش اول

نام – موضوع – مدت و مرکز اصلی شرکت

ماده 1) نام شرکت

نام شرکت عبارت است از شرکت                                                           (شرکت سهامی خاص)

ماده 2) موضوع شرکت

موضوع شرکت عبارت است از: .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

ماده 3) مدت شرکت

از تاریخ ثبت به مدت نا محدود تعیین شده است .

ماده 4) مرکز اصلی شرکت و شعب آن

مرکز اصلی شرکت ................ خیابان ................................................

کوچه ..........................شماره........................ کد پستی..........................

بخش دوم

       سرمایه و سهام

ماده 5) سرمایه

سرمایه نقدی شرکت مبلغ ..........................ریال منقسم به.....................سهم با نام ........................و ..............................سهم بی نام هر یک به ارزش .............................ریال می باشد که مبلغ ..................ریال آن نقداً پرداخت و مبلغ ........................ریال بقیه از طرف صاحبان سهام تعهد شده است.

ماده6) پرداخت بقیه مبلغ اسمی سهام

قسمت پرداخت نشده مبلغ اسمی سهام مذکور در ماده ششم بر حسب احتیاجات شرکت در موعد یا مواعدی که طبق تصمیم هیئت مدیره تعیین می شود پرداخت می گردد و در این مورد هیئت مدیره وفق مواد 35 تا 38 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت اقدام خواهد نمود.

ماده 7) اوراق سهام

کلیه سهام شرکت با نام است . اوراق سهام شرکت متحدالشکل و چاپی و دارای شماره ترتیب و حاوی نکات مذکور در ماده 26 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب اسفند ماه 1347 بوده و به امضای دو نفر از مدیران شرکت که از طرف هیئت مدیره تعیین می شوند خواهد رسید و به مهر شرکت مهمور می گردد.

ماده 8) گواهینامه موقت سهام

تا زمانی که اوراق سهام صادر نشده است شرکت به صاحبان سهام گواهینامه موقت سهم می دهد که معرف تعداد و نوع سهام و مبلغ پرداخت شده آن است.

ماده 9) غیر قابل تقسیم بودن سهام

سهام شرکت غیرقابل تقسیم می باشد مالکین مشاع مکلفند که در برابر شرکت تنها به یک نفر از خودشان نمایندگی بدهند.

ماده 10) انتقال سهام با نام

صاحبان سهام حق انتقال سهام خود را ندارند مگر با موافقت هیئت مدیره ، نقل و انتقال سهام با نام باید در دفتر ثبت سهام شرکت به ثبت برسد و انتقال دهنده و انتقال گیرنده یا نمایندگان قانونی آنها باید در دفتر شرکت حاضر شده نقل و انتقال را گواهی می نماید . نقل وانتقال سهام با نام بدون رعایت تشریفات فوق از درجه اعتبار ساقط بوده و شرکت کسی را صاحب سهم خواهد شناخت که سهام به نام او در دفتر سهام شرکت به ثبت رسیده باشد و علی الاصول مواد 39 و 40 لایحه اصلاحی قانون تجاری مجری خواهد بود.

ماده 11) مسئولیت صاحبان سهام

مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آنها است.

بخش سوم

تغییرات در سرمایه شرکت

ماده 12) کاهش یا افزایش سرمایه شرکت

هرگونه کاهش یا افزایش در سرمایه شرکت با رعایت مقررات لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب اسفند ماه 1347 صورت خواهد گرفت.

تبصره 1: اساسنامه شرکت نمی تواند متضمن اختیار افزایش سرمایه برای هیئت مدیره باشد.

ماده 13) حق تقدم در خرید سهام جدید

در صورت افزایش سرمایه صاحبان سهام شرکت در خرید سهام جدید به نسبت سهامی که مالکند حق تقدم خواهند داشت ترتیب استفاده از این حق تقدم طبق مقررات لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب اسفند ماه 1347 خواهد بود.

بخش چهارم

         مجامع عمومی

ماده 14) مقررات مشترک بین مجامع عمومی

مجامع عمومی عادی سالانه و مجامعی عمومی فوق العاده را هیئت مدیره دعوت می کند هیئت مدیره و همچنین بازرس شرکت می توانند در مواقع مقتضی مجمع عمومی عادی را بطور فوق العاده دعوت نمایند. در این صورت دستور جلسه مجمع باید در آگهی دعوت قید شود.

 علاوه بر این سهامدارانی که اقلاً یک پنجم سهام شرکت را مالک باشند، حق دارند که دعوت صاحبان سهام را برای تشکیل مجمع عمومی از هیئت مدیره خواستار شوند و هیئت مدیره باید حداکثر تا بیست روز  مجمع مورد درخواست را با رعایت تشریفات مقرره دعوت کند . در غیر اینصورت در خواست کنندگان می توانند دعوت مجمع را از بازرس یا بازرسان شرکت خواستار شوند و بازرس یا بازرسان مکلف خواهند بود که با رعایت تشریفات مقرره مجمع مورد تقاضا را حداکثر تا ده روز دعوت نمایند و گرنه ان گروه از صاحبان سهام حق خواهند داشت ، مستقیماً به دعوت مجمع اقدام کنند بشرط آنکه کلیه تشریفات راجع به دعوت مجمع را رعایت نموده و در آگهی دعوت به عدم اجابت درخواست خود توسط هیئت مدیره و بازرسان تصریح نمایند.

ماده 15) شرایط لازم برای داشتن حق حضور و رأی در مجامع عمومی

صاحبان سهام یا نمایندگان آنان قطع نظر از عده سهام خود می توانند در مجامع عمومی حضور بهم رسانند و برای هر یک سهم یک رأی خواهند داشت مشروط براینکه بهای مطالبه شده سهام خود را کاملاً پرداخت نموده باشند.

ماده16) محل انعقاد مجامع عمومی

مجامع عمومی اعم از عادی و فوق العاده در مرکز اصلی شرکت یا در محلی که در آگهی دعوت صاحبان  سهام تعیین می شود منعقد خواهد شد.

ماده 17) دعوت مجامع عمومی

دعوت صاحبان سهام برای شرکت مجامع عمومی از طریق نشر آگهی در روزنامه کثیرالانتشار که آگهی های مربوط به شرکت در آن نشر می گردد بعمل خواهد آمد و دستور جلسه و تاریخ و محل تشکیل مجمع با قید ساعت و نشانی کامل در آگهی ذکر         خواهد شد.

تبصره 2: در مواقعی که کلیه صاحبان سهام در مجمع عمومی حاضر باشند انتشار آگهی و رعایت تشریفات دعوت الزامی نیست.

ماده 18) دستور جلسه

هرگاه مجمع عمومی بوسیله هیئت مدیره دعوت شده باشد دستور جلسه را هیئت مدیره و هر گاه بوسیله بازرس دعوت شده باشد بازرس معین می نماید. و هرگاه مجمع عمومی توسط صاحبان سهام دعوت شود دستور جلسه توسط آنان تعیین خواهد شد.

تبصره 3: دستور جلسه باید در آگهی دعوت بطور خلاصه ذکر گردد مطالبی که در دستور جلسه پیش بینی نشده باشد به هیچ وجه در مجامع عمومی مطرح نخواهد شد.

ماده 19) فاصله بین دعوت و انعقاد مجامع عمومی

فاصله بین دعوت و انعقاد هر یک از جلسات مجامع عمومی عادی فوق العاده حداقل 10 روز حداکثر 40 روز خواهد بود.

ماده 20) وکالت و نمایندگی

در کلیه مجامع عمومی حضور وکیل یا قائم مقام قانونی صاحبان سهام و همچنین حضور نماینده یا نمایندگان اشخاص حقوقی بشرط تسلیم مدرک وکالت یا نمایندگی به منزله حضور خود صاحب سهم است.

ماده21) هیئت رئیسه مجمع

مجامع عمومی اعم از عادی و فوق العاده به ریاست رئیس یا نایب رئیس هیئت مدیره و در غیاب آنها به ریاست یکی از مدیرانی که به این منظور از طرف هیئت مدیره انتخاب شده باشند تشکیل خواهد گردید مگر در مواقعی که انتخاب یا عزل بعضی از مدیران یا کلیه آنها جزء دستور جلسه مجمع باشد که در این صورت رئیس مجمع از بین سهامداران حاضر در جلسه با اکثریت نسبی انتخاب خواهد شد. دو نفر ناظر از سهامداران از طرف مجمع عمومی باکثریت آراء یک نفر منشی از بین صاحبان سهام یا از خارج تعیین می نمایند. هر گاه مجامع عمومی عادی بوسیله بازرس دعوت شده باشد ریاست یا بازرس خواهد بود.

ماده 22) صورتجلسه ها

از مذاکرات و تصمیمات مجامع عمومی اعم از عادی و فوق العاده صورت جلسه ای توسط منشی ترتیب داده می شود که به امضاء هیئت رئیسه مجمع رسیده و یک نسخه از آن در مرکز شرکت نگهداری خواهد شد.

چنانچه تصمیمات مجامع عمومی شامل یکی از موارد مشروحه زیر باشد یک نسخه از صورت جلسه مربوطه جهت ثبت و درج در روزنامه رسمی به اداره ثبت شرکتها تقدیم می گردد.

1. انتخاب مدیران و بازرسان
2. تصویب ترازنامه
3. کاهش یا افزایش سرمایه شرکت و یا هرگونه تغییر در موارد اساسنامه
4. انحلال شرکت و نحوه تصفیه آن

ماده 23) اثر تصمیمات

مجامع عمومی اعم از عادی و فوق العاده که طبق مقررات قانون و اساسنامه حاضر تشکیل می گردد نماینده عمومی سهامداران است و تصمیمات آنها برای همگی صاحبان سهام ولو غایبین و مخالفین الزام آور می باشد.

ماده24) مجمع عمومی عادی

مجمع عمومی عادی شرکت لااقل سالی یکدفعه حداکثر ظرف مدت 4 ماه از تاریخ انقضای سال مالی شرکت منعقد می گردد.

ماده25) حد نصاب مجمع عمومی عادی

در مجمع عمومی عادی، حضور دارندگان اقلاً بیش از نصف سهامی که حق رأی دارند ضروری است . اگر در اولین دعوت حد نصاب مذکور حاصل نشد مجمع برای بار دوم دعوت خواهد شد و با حضور هر عده از صاحبان سهامی نه حق رأی دارند رسمیت یافته و اخذ تصمیم خواهد نمود بشرط آنکه در دعوت دوم نتیجه اول قید شده باشد.

ماده 26) تصمیمات در مجمع عمومی عادی

در مجمع عمومی عادی تصمیمات همواره با اکثریت نصف بعلاوه یک آراء حاضر در جلسه رسمیت خواهد یافت مگر در مورد انتخاب مدیران و بازرسان که مطابق ذیل ماده 88 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت عمل خواهد شد.

ماده 27) اختیارات مجمع عمومی عادی

مجمع عمومی عادی می تواند باستثناء مواردیکه درباره آنها در قوانین تعیین تکلیف شده یا اتخاذ تصمیم درباره آنها در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده و مؤسس می باشد           تصمیم گیری نماید.

ماده 28) حدنصاب مجمع عمومی فوق العاده

در مجمع عمومی فوق العاده باید دارندگان بیش از نصف سهامی که حق رأی دارند حاضر باشند اگر در اولین دعوت حد نصاب مذکور حاصل نشد برای بار دوم دعوت و با حضور دارندگان بیش از یک سوم سهامی که حق رأی دارند رسمیت یافته و اتخاذ تصمیم خواهد نمود بشرط آنکه در دعوت دوم نتیجه دعوت اول قید شده باشد.

ماده 29) اکثریت در مجمع عمومی فوق العاده

تصمیمات مجمع عمومی فوق العاده همواره باکثریت دو سوم آراء حاضر در جلسه رسمی معتبر خواهد بود.

ماده 30) اختیارات مجمع عمومی فوق العاده

هرگونه تغییر در موارد اساسنامه یا در سرمایه شرکت یا انحلال شرکت قبل از موعد منحصراً در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده می باشد.

بخش پنجم

          هیئت مدیره

ماده 31) عده اعضای هیئت مدیره

شرکت بوسیله هیئت مدیره ای مرکب از .................................نفر عضو که بوسیله مجمع عمومی عادی از بین صاحبان سهام انتخاب می شوند اداره خواهد شد مدیران کلاً  یا بعضاً قابل عزل می باشد.

تبصره4 : انتخاب مجدد مدیران توسط مجمع عمومی عادی بلامانع است.

ماده 32) مدت مأموریت مدیران

مدت مأموریت مدیران دو سال است مدت مذکور تا وقتی که تشریفات راجع به ثبت و آگهی انتخاب مدیران بعدی انجام گیرد خودبخود ادامه پیدا می کند و براساس ماده 136 لایحه اصلاحی قانون تجارت انجام وظیفهمی نمایند.

ماده 33) سهام وثیقه مدیران

هریک از مدیران باید در مدت مدیریت خود مالک حداقل .....................................سهم از سهام شرکت بوده و ورقه سهم مزبور را به عنوان وثیقه و تضمین خساراتی که ممکن است از تصمیمات مدیران منفرداً یا مشترکاً بر شرکت وارد شود و به صندوق شرکت بسپارد وثیقه بودن ورقه سهم مانع استفاه مدیر از حقوق ناشیه ار ان از قبیل حق رأی و دریافت سود نمی باشد ملی مادامی که مدیر مفاصا حساب دوره تصدی خود را شرکت دریافت نکرده سهم مذکور به عنوان وثیقه در صندوق شرکت باقی خواهد ماند.

ماده 34) رئیس و نایب رئیس هیئت مدیره

هیئت مدیره در اولین جلسه خود که حداکثر ظرف یک هفته بعد از مجمع عمومی عادی که هیئت مدیره انتخاب کرده است منعقد خواهد شد و از بین اعضای هیئت یک رئیس و یک نایب رئیس برای هیئت مدیره تعیین می نماید.

مدت ریاست رئیس و نایب رئیس بیش از مدت عضویت آنها در هیئت مدیره نخواهد بود هیئت مدیره می تواند از بین خود یا از خارج یکنفر را هم به سمت منشی برای مدت یکسال انتخاب نماید . رئیس و نایب رئیس قابل عزل و تجدید انتخاب خواهند بود. در صورت غیبت رئیس و نایب رئیس، اعضای هیئت مدیره یکنفر از اعضای حاضر در جلسه را تعیین  می نماید تا وظایف رئیس را انجام دهد.

ماده 35) مواقع تشکیل جلسات هیئت مدیره

هیئت مدیره در مواقعی که خود بطور هفتگی یا ماهیانه معین می کند و یا به دعوت کتبی رئیس و یا نایب رئیس و یا دیگر اعضاء هیئت مدیره یا به دعوت مدیر عامل در هر موقع که ضرورت ایجاب کند تشکیل جلسه خواهد داد . چنانچه تاریخ تشکیل جلسه تعیین و ذکر گردد در این صورت ارسال دعوت نامه برای اعضائی که در جلسه مذکور حضور داشته اند ضروری نخواهد بود.

ماده 36) محل تشکیل جلسات هیئت مدیره

جلسات هیئت مدیره در مرکز اصلی شرکت یا در هر محل دیگری که در دعوت نامه تعیین شده باشد تشکیل خواهد شد.

ماده 37) حد نصاب و اکثریت لازم برای رسمیت جلسه

جلسات هیئت مدیره در صورتی رسمیت دارد که اکثریت مدیران در جلسه حضور داشته باشند تصمیمات با اکثریت آراء حاضرین اتخاذ می گردد.

ماده 38) تصمیمات امضاء شده

تصمیماتی که به امضای کلیه مدیران رسیده باشد دارای اعتبار تصمیماتی خواهد بود که در جلسه هیئت مدیره اتخاذ شده باشد.

ماده 39) صورتجلسات هیئت مدیره

برای هر یک از جلسات هیئت مدیره صورتجلسه ای تنظیم و به امضای اکثریت مدیران حاضر در جلسه می رسد در صورتجلسات هیئت مدیره نام مدیرانی که حضور دارند یا غایب می باشند و خلاصه ای از مذاکرات و همچنین تصمیمات متخذه در جلسه با قید تاریخ ذکر و نظر هر یک از مدیران که با تمام یا بعضی از تصمیمات مندرج در صورتجلسه مخالف باشد در صورتجلسه درج می گردد در مورد ماده 38 تصمیم امضاء شده توسط مدیران بجای صورتجلسه هیئت مدیره نگهداری خواهد شد.

ماده 40) اختیارات هیئت مدیره

هیئت مدیره برای هرگونه اقدامی بنام شرکت و انجام هرگونه عملیات و معاملاتی که مربوط به موضوع شرکت بوده و اتخاذ تصمیم درباره آنها صریحاً در صلاحیت مجامع عمومی قرار نگرفته باشد دارای وسیع ترین اختیارات است هیئت مدیره مخصوصاً اختیارات زیر را دارا می باشد.

1. نمایندگی شرکت در برابر اشخاص و کلیه ادارات دولتی و مؤسسات خصوصی.
2. تصویب آئین نامه های داخلی شرکت به پیشنهاد مدیرعامل .
3. ایجاد و حذف نمایندگی ها یا شعبه ها در هر منطقه ای از ایران یا خارج از ایران.
4. نصب و عزل کلیه مأمورین و کارکنان شرکت و تعیین شغل و حقوق و دستمزد و انعام و ترفیع و تنبیه و تعیین سایر شرایط استخدام و معافیت و خروج آنها از خدمت و مرخصی و بازنشستگی و مستمری وراث آنها.
5. تصویب بودجه برای اداره کردن شرکت.
6. افتتاح حساب و استفاده از آن بنام شرکت نزد بانکها و مؤسسات.
7. دریافت مطالبات شرکت و پرداخت دیون آن از اصل و بهرو متفرعات.
8. تعهد ، ظهرنویسی، قبولی، پرداخت و واخواست اوراق تجارتی.
9. عقد هر نوع قرارداد و تغییر و تبدیل یا فسخ و اقامه آن در مورد خرید و فروش و معاوضه اموال منقول و غیر منقول و ماشین آلات و مناقصه و مزایده و غیره که جزء موضوع شرکت باشد بالجمله انجام کلیه عملیات و معاملات.
10. مبادرت به تقاضا و اقدام برای ثبت هرگونه علامت تجارتی و اختراع.
11. به امانت گذاردن هرنوع اسناد و مدارک و وجوه در صندوق های دولتی و خصوصی و استرداد آنها.
12. تحصیل اعتبار از بانکها و شرکتها و مؤسسات و هرنوع استقراض و اخذ وجه بهر مبلغ و بهر مدت و بهر میزان بهره و کارمزد و یا هرگونه شرایطی که مقتضی باشد.
13. اقامه هرگونه دعوی و دفاع از هرگونه دعوی یا تسلیم به دعوی یا انصراف از آن اعم از حقوقی و کیفری با داشتن تمام اختیارات مراجعه به امر دادرسی از حق پژوهش، فرجام مصالحه، تعیین وکیل، سازش ادعای جعل نسبت به سند طرف و استرداد سند تعیین داور با یا  بدون اختیار صلح و بطور کلی استفاده از کلیه حقوق و اجرای کلیه تکالیف ناشیه از قانون داوری تعیین وکیل برای دادرسی و غیره با یا بدون حق و توکیل و وکیل در توکیل ولو کراراً تعیین مصدوق و کارشناس، اقرار خواه در ماهیت دعوی و خواه به امری که کاملاً قاطع دعوی باشد دعوی خسارت استرداد، دعوی جلب شخص ثالث و دفاع از دعوای ثالث اقدام به دعوای متقابل و دفاع از آن تأمین مدعی به تقاضای توقیف اشخاص و اموال از دادگاههای اعطای مهلت برای پرداخت مطالبات شرکت درخواست صدور برگ اجرائی و تعقیب عملیات اجرائی و اخذ محکوم به چه در دادگاه و چه در ادارات و دوائر ثبت اسناد.
14. تعیین میزان استهلاک ها.
15. تنظیم خلاصه صورت دارائی و قروض شرکت هر ششماه یکبار و دادن آن به بازرس شرکت.
16. تنظیم صورت دارائی و دیون شرکت پس از انقضای سال مالی و همچنین ترازنامه و حساب عملکرد و حساب سود و زیان شرکت طبق ماده 232 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت.
17. دعوت مجامع عمومی عادی و فوق العاده و تعیین دستور جلسه آنها.
18. پیشنهاد هر نوع اندوخته علاوه بر پنج درصد اندوخته موضوع مواد 140 و 238 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت.
19. پیشنهاد تقسیم سود بین صاحبان سهام.
20. پیشنهاد اصلاح اساسنامه در مواقعی که مفید تشخیص داده شود.

اختیارات هیئت مدیره منحصر به موارد فوق نیست . شرح موارد فوق الذکر تمثیلی بوده و در حدود مقررات صدر ماده حاضر به هیچ وجه به اختیارات تام هیئت مدیره خللی وارد نمی سازد.

ماده 41) پاداش اعضاء هیئت مدیره

مجمع عمومی عادی هر سال نسبت معینی از سود ویژه شرکت را بصورت پاداش برای اعضای هیئت مدیره تصویب خواهد نمود.

ماده 42) مسئولیت اعضاء هیئت مدیره

مسئولیت هر یک از اعضاء هیئت مدیره شرکت طبق مقررات لایحه اصلاحی قانون تجارت و قوانین جاریه کشور است.

ماده 43) معاملات مدیران با شرکت

اعضای هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت و همچنین مؤسسات و شرکتها ئی که اعضاء هیئت مدیره و یا مدیر عامل شرکت شریک یا عضو هیئت مدیره یا مدیر عامل آنها باشند نمی تواند بدون اجازه هیئت مدیره در معاملاتی که با شرکت یا بحساب شرکت می شود. بطور مستقیم یا غیر مستقیم طرف معامله واقع و یا سهیم شوند و در صورت اجازه نیز مفاد ماده 129 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت لازم الرعایه می باشد.

ماده 44) مدیر عامل

هیئت مدیره باید اقلاً یکنفر شخص حقیقی را از بین اعضای خود یا خارج بمدیریت عامل شرکت برگزیند و حدود و اختیارات آنها را تعیین کند. هیئت مدیره می تواند تمامی یا قسمتی از اختیارات مشروحه در ماده 40 این اساسنامه را با حق توکیل بمدیر عامل تفویض نماید. در صورتیکه مدیر عامل عضو هیئت مدیره باشد دوره مدیریت عامل از مدت عضویت آنها در هیئت مدیره بیشتر نخواهد بود.

تبصره 5 :

هیئت مدیره در صورت تمایل می تواند معاونی برای مدیر عامل تعیین و حدود اختیارات وی را مشخص نماید.

 تبصره 6 :

 نام ومشخصات و حدود اختیارات مدیر عامل باید با ارسال نسخه ای از صورتجلسه هیئت مدیره به اداره ثبت شرکتها اعلام و پس از ثبت، در روزنامه رسمی آگهی شود.

تبصره 7 :

هیئت مدیره در هر موقع می تواند مدیر عامل را عزل نماید.

ماده 45) صاحبان امضای مجاز

نحوه امضای اسناد و اوراق تعهدآور شرکت و چکها و بروات سفته ها و سایر اوراق تجارتی و غیره و نیز اشخاصی را که حق امضاء دارند هیئت مدیره تعیین خواهد نمود.

تبصره 8:

صورتجلسه هیئت مدیره در خصوص تعیین دارندگان امضاء مجاز ظرف یکماه به اداره ثبت شرکتها ارسال تا پس از ثبت در دروزنامه رسمی آگهی شود.

بخش ششم

   بازرس

ماده 46) ترتیب انتخاب و وظایف بازرس

مجمع عمومی یک بازرس اصلی و یک بازرس علی البدل برای مدت یکسال مالی شرکت معین می کند. بازرس اصلی یا علی البدل باید درباره صحت صورت دارائی و صورت حساب دوره عملکرد و حساب سود و زیان و ترازنامه ای که مدیران برای تسلیم به مجمع عمومی تهیه می کنند و همچنین درباره صحت مطالب و اطلاعاتی که مدیران در اختیار مجامع عمومی گذاشته اند اظهار نظر کنند و گزارش جامعی به وضع شرکت به مجمع عمومی عادی تسلیم کنند.

گزارش بازرس باید لااقل ده روز قبل از تشکیل مجمع عمومی عادی جهت مراجعه صاحبان سهام در مرکز شرکت آماده باشد تصمیماتی که بدون دریافت گزارش بازرس راجع به تصویب صورت دارائی و ترازنامه و حساب و سود و زیان شرکت از طرف مجمع عمومی اتخاذ شود از درجه اعتبار ساقط خواهد بود.

تبصره 9 : در صورت فوت یا استعفا یا سلب شرایط قانونی بازرس اصلی و یا خودداری از انجام وظایف قانونی وظیفه او را بازرس علی البدل انجام خواهد داد.

ماده 47) اختیارات بازرس

بازرس اصلی یا برحسب مورد بازرس علی البدل می تواند در هر موقع هرگونه رسیذگی و بازرسی لازم را انجام داده و اسناد و مدارک و اطلاعات مربوط به شرکت را مطالبه کرده و مورد رسیدگی قراردهد.

ماده48) مسئولیت بازرس

مسئولیت بازرس اصلی یا علی البدل در مقابل شرکت و اشخاص ثالث طبق مقررات ماده 154 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت می باشد.

ماده 49) حق الزحمه بازرس

حق الزحمه بازرس اصلی و علی البدل را مجمع عمومی عادی تعیین می نماید و تا اتخاذ تصمیم مجدد بهمان میزان باقی خواهد ماند.

ماده50) معاملات بازرس با شرکت

بازرس اصلی یا علی البدل نمی توانند در معاملاتی که با شرکت یا بحساب شرکت انجام می گیرد بطور مستقیم یا غیر مستقیم ذینفع شوند.

بخش هفتم

سال مالی و حسابهای شرکت

ماده 51) سال مالی

سال مالی شرکت روز اول فروردین هرسال آغاز می شود و روز آخر اسفند همان سال به پایان می رسد اولین سال مالی شرکت از تاریخ تأسیس تا آخر اسفند ماه همان سال                می باشد.

ماده52) صورتحساب ششماهه

هیئت مدیره باید طبق ماده 137 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت لا اقل هر ششماه یکبار خلاصه صورت دارائی و قروض شرکت را تنظیم کرده به بازرس بدهد.

ماده 53) حسابهای سالانه

هیئت مدیره شرکت باید پس از انقضای هر سال مالی طبق 232 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت صورت دارائی و دیون شرکت را در پایان سال همچنین ترازنامه و حساب عملکرد و حساب سود و زیان شرکت به ضمیمه گزارشی درباره فعالیت و وضع عمومی شرکت طی سال مالی مزبور تنظیم کند اسناد مذکور در این ماده باید اقلاً بیست روز قبل از تاریخ تشکیل مجمع عمومی عادی سالانه در اختیار بازرس گذاشته شود تا پس از رسیدگی با گزارش بازرس به مجمع عمومی صاحبان سهام تقدیم گردد.

ماده 54) حق مراجعه صاحبان سهام

از پانزده روز قبل از انعقاد مجمع عمومی سالانه هر صاحب سهم می تواند در مرکز اصلی شرکت به صورتحسابها و صورت اسامی صاحبان سهام مراجعه کرده و از ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت رونوشت بگیرد.

ماده 55) اقلام ترازنامه استهلاکات

ارزیابی دارائی های شرکت طبق موازین و اصول صحیح حسابداری بعمل خواهد آمد. در ترازنامه باید استهلاک اموال و اندوخته های لازم در نظر گرفته شود ولو آنکه پس از وضع استهلاک و اندوخته ها سود قابل تقسیم باقی نماند یا کافی نباشد . پایین آمدن ارزش دارائی ثابت خواه در نتیجه استعمال خواه بر اثر تغییرات فنی و خواه بعلل دیگر باید در استهلاک منظور گردد. برای جبران کاهش احتمالی ارزش سایر اقلام دارائی و زیانها و         هزینه های احتمالی باید ذخیره لازم منظور گردد.

تبصره 10: تعهداتی که شرکت آنرا تضمین کرده است باید با قید مبلغ در ذیل ترازنامه آورده شود.

ماده 56) تقدیم ترازنامه

ترازنامه هر سال مالی باید حداکثر ظرف مدت 4 ماه پس از انقضای سال مالی شرکت برای تصویب به مجمع عمومی صاحبان سهام تقدیم گردد.

ماده 57) مفاصا

تصویب ترازنامه از طرف مجمع عمومی برای هیئت مدیره بمنزله مفاصا آن سال مالی خواهد بود.

ماده 58) سود خالص

سود خالص شرکت در هر سال مالی عبارت است از درآمد حاصله در همان سال مالی، منهای کلیه هزینه ها و استهلاکات و اندوخته ها.

ماده 59) اندوخته قانونی و اختیاری

از سود خالص شرکت پس از وضع زیانهای وارده در سالهای قبل باید معادل یک بیستم آن بر طبق ماده 140 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت بعنوان اندوخته قانونی موضوع شود. هر تصمیمی بر خلاف این امر باطل است .

ماده 60) سود قابل تقسیم

سود قابل تقسیم عبارت است از سود خالص سال مالی شرکتهای منهای زیانهای سال مالی قبل و اندوخته قانونی مذکور در ماده  فوق و سایر اندوخته های اختیاری بعلاوه سود قابل تقسیم سالهای قبل که تقسیم نشده است . تقسیم سود و اندوخته بین صاحبان سهام فقط پس از تصویب مجمع عمومی عادی جایز خواهد بود و در صورت وجود منافع تقسیم ده درصد از سود ویژه سالانه این صاحبان سهام الزامی است.

بخش هشتم

                            انحلال و تصفیه

ماده 61) انحلال

شرکت در موارد زیر منحل می شود:

1. در مواردیکه بر اثر زیانهای وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از میان برود هیئت مدیره مکلف است طبق ماده 141 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت بلافاصله مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام را دعوت نماید تا موضوع انحلال یا بقاء شرکت مورد شور و رأی واقع شود. هرگاه مجمع مزبور رأی به انحلال شرکت ندهد باید در همان جلسه و با رعایت مقررات قانونی سرمایه شرکت را به مبلغ سرمایه موجود کاهش دهد.
2. در صورتیکه هیئت مدیره شرکت بدعوت مجمع عمومی فوق العاده مبادرت ننماید و یا مجمعی که دعوت می شود نتواند مطابق مقررات قانونی منعقد گردد هر ذینفع می تواند انحلال شرکت را از دادگاه صلاحدید درخواست کند.
3. در موارد مذکور در ماده 199 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت.

تبصره 11: در صورتی که مجمع عمومی فوق العاده شرکت را منحل نماید ضمن تعیین، ریز تصفیه و آدرس محل تصفیه صورتجلسه انحلال را ظرف مدت 5 روز از تاریخ تشکیل مجمع عمومی به اداره ثبت شرکتها ارسال تا پس از ثبت در روزنامه رسمی آگهی شود.

ماده 62) تصفیه

هرگاه شرکت طبق مندرجات ماده فوق منحل گردد تصفیه امور آن با متابعت از مقررات مواد مربوطه لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت بعمل خواهد آمد.

بخش نهم

    متفرقه

ماده 63) موارد پیش بینی نشده

در مورد مسائلی که در این اساسنامه پیش بینی نشده است طبق قانون تجارت و سایر قوانین مملکتی عمل خواهد شد.

ماده 64)

این اساسنامه در 64 ماده و 11 تبصره در جلسه مورخ ........................................به تصویب مجمع عمومی مؤسس رسیده و ذیل تمام صفحات آن امضاء شد.

بسم ا... الرحمن الرحیم

صمرتجلسه مجمع عمومی مؤسسین شرکت..................................سهامی خاص در تاریخ.............................با حضور کلیه سهامداران در محل قانونی شرکت تشکیل و در اجرای دستور ماده 101 لایحه اصلاحی قانون تجارت

1-       آقا/ خانم........................................................................................... به سمت رئیس

2-      آقا/ خانم........................................................................................... به سمت ناظر

3-     آقا/ خانم........................................................................................... به سمت ناظر و

4-       آقا/ خانم........................................................................................... به سمت منشی

جلسه انتخاب و سپس ریاست جلسه رسمیت مجمع را اعلام و نسبت به موارد ذیل:

1-       تصویب اساسنامه

2-      انتخاب اعضای هیئت مدیره

3-     انتخاب بازرسان

4-       انتخاب روزنامه کثیرالانتشار جهت درج آگهی های شرکت

5-      تعیین سهامداران و تعداد سهام آنان

پس از بحث و بررسی به اتفاق آراء اتخاذ تصمیم بشرح زیر بعمل آمد.

          أ‌-         اساسنامه شرکت در 64 ماده و 11 تبصره به تصویب کلیه مؤسسین رسید و ذیل صفحات آن امضاءشد.

       ب‌-      نامبردگان ذیل به عنوان اعضای هیئت مدیره برای مدت دو سال انتخاب شدند.

1 - آقا/ خانم

2 - آقا/ خانم

3 - آقا/ خانم

       ت-      با رعایت ماده 147 لایحه اصلاحی قانون تجارت

     آقای/ خانم ..................................فرزند ........................ دارای شماره شناسنامه .......................

صادره از .......................................ساکن ........................................................... بعنوان بازرس اصلی

     آقای/ خانم ..................................فرزند ........................ دارای شماره شناسنامه .......................

صادره از .......................................ساکن ....................................................... بعنوان بازرس         علی البدل برای مدت یکسال انتخاب و با امضاء ذیل این صورتجلسه قبولی خود را برای انجام وظایف مربوطه اعلام نمودند.

امضاء هیئت رئیسه      1- رئیس ...........................................

                                             2- ناظر..............................................

                                             3- ناظر .............................................

                                       4- منشی................................................

                                       5- بازرس اصلی........................................

                                       6- بازرس علی البدل........................

د-روزنامه کثیرالانتشار ..........................................برای درج آگهی های شرکت انتخاب شد.

ه- کلیه سهامداران به آقا/ خانم .........................................(احدی از سهامداران – عضو هیئت مدیره – وکیل رسمی ) وکالت می دهند ضمن مراجعه به اداره ثبت شرکتها و پرداخت حق الثبت نسبت به امضاء ذیل دفاتر ثبت اقدام نماید.

نام و نام خانوادگی و امضاء

رئیس جلسه                      ناظر جلسه                         ناظر جلسه                         منشی جلسه

لیست سهامداران حاضر در جلسه مجمع عمومی مؤسسین :

نام سهامداران و تعداد سهام                       در صد تعهدی                   درصد پرداخت شده                     امضاء

1-

2-

3-

4-

5-

بسم ا... الرحمن الرحیم

صورتجلسه هیئت مدیره شرکت .......................................سهامی خاص

اولین جلسه هیئت مدیره در ساعت .................... روز .........................در محل شرکت تشکیل و نسبت به موارد زیر باتفاق آراء اخذ تصمیم بعمل آمد.

1-       خانم /آقای.............................فرزند .............................بعنوان رئیس هیئت مدیره

2-      خانم /آقای.............................فرزند .............................بعنوان نایب رئیس هیئت مدیره

3-     خانم /آقای.............................فرزند .............................بعنوان رئیس مدیرعامل

4-       خانم /آقای............................ .فرزند ............................. و عضو هیئت مدیره

.............................................................................................................................................................

انتخاب گردیدند که براساس مواد لایحه اصلاحی قانون تجارت و اساسنامه شرکت وظایف خود را انجام دهند و کلیه اسناد و اوراق بهادار و بانکی با امضاء منفرد ........................یا به اتفاق ......................................................مجتمعاً با مهر شرکت معتبر خواهد بود و سایر نامه های اداری با امضاء .................................... و مهر شرکت معتبر می باشد.

کلیه اعضاء هیئت مدیره به آقای/ خانم ( احدی از اعضاء هیئت مدیره ................................وکالت می دهند که نسبت به ثبت تأسیس شرکت و پرداخت حق الثبت و امضاء ذیل دفاتر ثبت شرکتها اقدام نماید.

                                                محل امضای اعضای هیئت مدیره

اساس راهبرد منابع انسانی

اساس راهبرد منابع انسانی

مقدمه

دلیل اینکه فقط معدودی از سازمانها دست به تدوین راهبردهای منابع انسانی زده اند ، چیست ؟ چرا شرکتهایی که در تدوین راهبردهای خود در سطوح بنگاه ، واحد کسب و کار و وظیفه سرمشق و پیشتاز بوده اند ، در تدوین راهبردهای مدیریت بر کارکنان خود اینگونه کند عمل می کنند ؟‌

این گونه نیست که منایع انسانی به خاطر بیش از حد غیر راهبردی بودن سزاوار داشتن هیچ راهبردی نباشد بلکه بر عکس ، تمام شواهد حاکی از آن است که مدیران ارشد هر روز بیش از روز قبل بر اهمیت مسایل انسانی به عنوان مهمترین مسأله رویاروی سازمانها واقف می شوند . تغییر اصطلاح “ پرسنل “‌به “ منابع انسانی “ بیانگر این مسأله ایت . نکته اصلی این تناقص آن است که نظام تفکر مدیریت منابع انسانی بر این محور استوار است که مسؤلیت انتخاب ، ایجاد انگیزه و بهسازی کارکنان بر عهده مدیران واحدها است و واحد اداری صرفاً مسؤولیت ارائه مشاوره تخصصی و خدمات را عهده دار است و در دیگر تصمیمات نقشی ایفا نمی کند . استنتاج غیر منتظره و حتی گرمراه کننده این است که گفته می شود به خاطر انتشار بیش از حد توجه بر مدیریت منابع انسانی ، احتمالاً این پیشرفت ، کار سازمانها را در تدوین راهبردهای

مدیریتی کارکنانشان سخت تر کرده باشد .

اجازه بدهید موضوع بحث این فصل را با دو عبارت درباره راهبرد منابع انسانی معرفی کنیم :

راهبرد منابع انسانی درباره تصمیماتی است که بر بکارگیری و بهسازی کارکنان و بر روابط موجود بین مدیریت و افراد تحت سرپرستی آنها تأثیر عمده و دیرپاس می‌گذارند .این راهبردد بیان کنند تمایلات بنگاه درباره چگونگی مدیریت آن بر منابع انسانی است .مایلاتی که اساس طرحها ، پیشرفتها و برنامه های مدیریت تحول را تشکیل می دهند .

مقدمه در صدد تحقق سه هدف زیر است : تحلیل بستر یا محیط داخلی و خارجی در حال تحولی که جنبه های بر شمرده مدیریت منابه انسانی در دوران آن روی می دهند. 

توصسف اینکه منظور ما از به کارگیری مفهوم “ مدیریت منابع انسانی “ چیست .

شناخت موضوعاتی که هر یک از فصول کتاب در صدد تبیین آنها بر می آیند .

بستر مدیریت منابع انسانی

مدیریت منابع انسانی ، در طول دهه گذشته به عنوان یک رویکرد اداره کارکنان در سراسر سازمان ، شهرت یافته است . اعتلا و توسعه آتی آن را می توان با تحولات محیطی پیش آمده در درون و بیرون سازمانها مرتبط دانست .

محیط خارجی

مهمترین عامل محیطی رقابت روبه تزایدی است که میان شرکتهای تجاری در خود کشور پادشاهی متحد (انگلیس ) در کشورهای اروپاسس و دیگر نقاط جهان وجود دارد . پدیده جستجوی مزیت رقابتی و ارزش افزوده ( دو عبارت و اصطلاحی که طی دهه 1980 در فرهنگ مدیریان منابع انسانی باب شدده است ) به این باور منجر گردیده است که اولاً با افراد ( منابع انسانی ) باید نه به عنوان نوعی “ هزینه “ بلکه همانند “ سرمایه “ برخورد شود و ثانیاً دغدغه مشترک همه مدیران سازمانها این است که در سرمایه گذاری بر روی آن “ سرمایه “ ها به بیشترین عایدی و برگشت سود ممکن دست یابند .

راهبردهای سرمایه گذاری بر روی منابع انسانی احتمالاً در وهله نخست بر حیطه های سخت تری تأکید خواهدد داشت که در آنها امکان حصول عایدی های چشمگیر و مملوس تری وجود دارد . این حیطه ها عبارتند از :

تأمین منابع انسانی – یافتن افراد مناسب ، پرورش آنها در مهارت های خاص مورد نساز کسب و کار و حصول اطمینان از اینکه نتایج آن پرورش ارزشمند ، در سازمان باقی خواهد ماند .

توسعه منابع انسانی – تأمین و تدارک افراد و مهارت های لازم برای فعالیت های آتی .

مدیریت عملکرد و پاداش – ایجاد نظام “ مدیریت عملکرد “ و نظام پرداختی که هم  عامل انگیزشی و هم پاداش را تأمین می کند . به عبارت دیگر انگیزه های لازم برای پیوستن افراد به سازمان و ماندن در آن را در جهت بهبود عملکرد سازمان ایجاد و امکان اعطای پاداش مناسب مناسب در قبال حصول نتایج مطلوب را فراهم می نمایند.

با این حال ، زمانی که هدف سازمان ایجاد محیط مناسب الزام و تعهد ، کار تیمی ارتقای کیفیت باشد ، راهبردهای سرمایه گذاری در منابع انسانی ، حیطه های نرم تر مدیریت منابع انسانی را نیز در بر خواهد گرفت . از جمله این حیطه های نرم می توان حیطه هایی چون طارحی سازمان و شغل ، مدیریت فرهنگ ، مدیریت ارتباطات و فعالیتهای آموزشی و پرورشی گسترده تر در موضوعاتی چون رهبری ، کار تیمی ، مهارتهای تعامل و مدیریت کیفیت جامع و بالاخره حیطه ایجاد جو همکاری روابط پرسنلی را بر شمرد . برخی از رویکردهای سخت تر ، نظیر مدیریت عملکرد ، ممکن است این حیطه های نرم تر را با تأمین عملکردیحمایت کنند نخست با میزان حمایت و تأیید عملی به نحوه مدیریت آنان بر تیم ها از نظر نوع رهبری ، مشارکت ،  ارتباطات و توسعه قابلیتها و استعداد افراد ، سنجیده می شود .

عامل مهم دیگر تحول است . تحولی که می تواند پیدایش شرایط اغتشاش و حتی هرج و مرج را موجب شود . در دهه 1990 ، هیچ نشانه ای از کاهش نرخ تحول مشاهده نمی شود و راهبردهای مدیریت تحول ، روز به روز نقش مهم تری را در مدیریت منابع انسانی ایفا می کنند .

 

محیط داخلی

فشارهای رقابتی موجود ، ضرورت تمرکز مدیران بر نوآوری ، ارتقای کیفیت ، خدمات مشتری و کاهش  هزینه تشدید کرده است . این پدیده بر شیوه اختاردهی و اداره سازمانها تأثیر نهاده است .ضرورت حساسیت و پاسخگو بودن بیشتر نسبت رویدادهای خارجی موجب شده است تا بر انعطاف پذیری عملیاتی تأکیدی بیشتر شود و مدیریات در قبال دستاوردهای منجر به عدم تمرکز و تفویض اختیارات بیشتر ، مسؤولانه تر عمل کنند .

اثرات فن آوری نوین :، به ویژه تکنولوژی اطلاعات سازمانها را قادر ساخته است تا در جهت ابزار واکنش سریع تر و انعطاف پذیرتری نسبت به نقاضاها و نیازهای جدید ، پاسخگویی به عنوان مثال ، ظهور نظامهای ساخت “ سلولی “ ، پیدایش گروههای کاری خودگران و مستقلی را موجب شده است که از نیاز به اعمال نظارت و داشتن کارکنان کنترل کیفیت می کاهد و در عین حال ، مسؤولیت پذیری تیمی و مهم تر از آن ، انسجام و همبستگی را تقویت می کند .

پدیده “ شرکت انعطاف پذیر “ پدیده جدیدی است که در آن کارگروهی حائز اهمیت است اما معنای دیگر این پدیده تشکیل گروههای اصلی کارکنان متشکل از مدیران ، تکنسین ها ، کارکنان خبر و دانشگر و کارگران حرفه ای چند مهارتی است . این گروهها عنداللزوم به وسیله کارکنان قراردادی و پاره وقت ، پشتیبانی می شوند . ایجاد ، گسترش و کنترل گروههای اصلی کارکنان که در شرایط پیوسته در حال تحول عمل می کنند ، مدیران را حتی به برآوردن توقعات بیشتری ملزم می سازد و همین الزامات و انتظارات است که ضرورت پذیرش یک دوره مدیریت منابع انسانی را به شیوه ای که ادامه بحث توصیف می شود ، تشدید کرده است .

مدیریت منابع انسانی

مدیریت منابع انسانی نوعی رویکرد مدیریت بر افراد و بر چهار اصل اساسی زیر استوار است :

1-  افراد ( کارکنان ) مهم ترین دارایی سازمان به حساب می آیند و موفقیت سازمان در گرو اعمال مدیریتی اثر بخش بر آنها است .

2-  چنانچه سیاست های پرسنلی و خط مشی های سازمان با حصول اهداف شرکت و برنامه راهبردی آن پیوند تنگاتنگی داشته باشند و به حصول آن اهداف کمک بکنند ، احتمال تحقق موفقیت سازمان بیشتر خواهد شد .

3-  فرهنگ و ارزشهای سازمان ، جو سازمانی و رفتار مدیریتی منبعث از آن فرهنگ ، در حصول برتری سازمان عمده ای خواهد نهاد . این فرهنگ را باید هدایت و اداره کرد ، به این معنا که اعمال فشار برای پذیرش و بکاربستن ارزشها از سوی یطوح بالای سازمان ضرورت خواهد داشت .

4-  ترغیب همه اعضای سازمان به همکاری با سکدیگر و رساندن آنان به احساس هدف مشترک ، مستلزم تلاشی مستمر است . به ویژه حفظ تعهد به تحول ، نوعی ضرورت به حساب می آید .

مدیریت منابع انسانی در دهه 1990 هم از ویژگی کار مداری و هم انسانی مداری برخوردار است . این ویژگی تأکید بر این دارد که راهبردهای منابع انسانی باید در تار و پود یازمان تنیده شود و حصول اهداف آن را مورد حماست قرار دهد . اما ویژگی مذکور در عین حال این موقعیت را به رسمیت می شناسد که با افراد نمی توان همانند منابع دیگر معامله کرد .کارکنان نیازها و انتظاراتی دارند که احتمالاً با نیازها و انتظارات سازمان هماهنگی و تطابق نخواهتد داشت یقیناً ، چه به صورت فردی و چه به طور جمعی ، در ماهست تلقی خود از رفتار قابل قبول کارفرمایان ، روز به روز متوقع تر می شوند . مدیران درگیر با مسایل مدیریت منابع انسانی ، در واقع همه میزان ، باید درکی عمیق از ارزشهایی حاصل کنند که کارکنان را هدایت و انگیزه مند نماید و رویکردهای خود بر مدیریت افراد را بر اساس آن ارزشها قرار دهند . لازم است تضمن پذیرش اینکه افراد علاسقی متفاوت از سازمان دارند ، یک دیدگاه جمع گرایانه اتخاذ گردد . سبک مدیریت آمرانه در برخی شرایط هنوز هم کارآیی دارد – به عنوان مثال در یک گروه کاری که در آن مقررات عملیاتی و مالی سختی از بالا اعمال می شود ، هدف رویکرد منابع انسانی ایجاد“ جو رضایت “ خواهد بود .

موضوعات مهم و زیربنایی

موضوعات مهم حاصل از تحلیل ما در ارتباط با توسعه راهبردهای منابع انسانی در دهه 1990 عبارتند از :

    · ضرورت دستیابی به “ تلفیق راهبردی “ ، به عبارت دیگر حصول اطمینان از اینکه تناسبی مطلوب بین راهبردهای کسب و کار و منابع انسانی به وجود آمده است .

    · ضرورت وجود رویکرد منسجمی که در جهت حمایت قوی تری از تحقق اهداف سازمانی ، جنبه های مختلف مدیریت منابع انسانی را با یکدیگر مرتبط می‌سازد .

    · اهمیت تشخیص این واقعیت که فرایندهای مدیریت منابع انسانی می تواند اهرمهایی را برای ایجاد تحول فراهم آورد .

    · ضرورت پذیرش رویکردی انعطاف پذیر برای اداره افراد ، رویکردی که بر حسب شرایط مختلف متفاوت خواهد بود ، سرایطی که در آن هیچ راه حل قطعی و هیچ ابزاری برای اقدام سریع وجود ندارند .

        · اهمیتی که برای مدیریت فرهنگی شذرکت می توان قایل شد .

    · تأکید بر اهمیت وجود نوعی التزام و اشتراک که توجه خود را از هیأتهای نمایندگی به افراد و گروههای کاری و معطوف می دارد .

تلفیق راهبردی

تلفیق راهبردی ، فرایند مرتبط ساختن سیاستها و فعالیتهای مدیریت منابع انسانی با راهبردهای روشن و صریح کسب و کار است . فرایند تلفیق در صدد تطبیق منابع انسانی موجود با مقتضیات پیوسته در حال تغییر سازمان ، بر می آید . این فرایند همچنین برای حصول اطمینان از اجرای راهبردهای کسب و کار ، صلاحیتهای مورد لزوم در همه سطوح سازمان را تعیین خواهد کرد و. آنگاه ابتکارات تویعه منابع انسانی لازم برای فراهم ساختن آن صلاحیتها را به کارخواهد گرفت . بالاخره ، فرایند مورد بحث اهرمهای لازم برای اداره کردن تحول راهبردی را فراهم خواهد ساخت .

یک رویکرد منسجم

تاریخچه مدیریت پرسنلی ، در واقع مدیریت به طور کلی ، طی دو دهه گذشته با فنون راه حلهای بی حاصلی چون مدیریت مستنی بر هدف ، غنی سازی شغل ، توسعه سازمانی ، آموزش نظام مند ، برنامه ریزی شغلی ، ارزشیابی شغل ، سنجش شایستگی ، مراکز ارزیابی آزمونهای روان سنجی ،‌پرداخت مرتبط با عملکرد ، حلقه های کیفیت و تحلیل شایستگی ، گرفتار نوعی به هم ریختگی بوده است . این فنون و راه حلها معمولاً به صورت تدریجی اعمال شده و غالباً از نهادن هر نوع تأثیر واقعی بر روی عملکرد ، ناتوان بوده اند . تک تک این فنون می توانند ، در بهبود اثر بخشی یازمانس نقشی ایفا کنند ، اما چنانچه به تنهایی و بدون حمایت مدیریت ارشد اعمال شوند و مدیران از آنها تلقی مثبیتی به عنوان عامل مؤثر در انجام امور نداشته باشند ،‌توفیق حاصل نخواهند کرد .

یک رویکرد منسجم ، تلفیق و عنداللزوم هماهنگ سازی فنون مختلف موجود است تا اطمینان حاصل شود که در از تأثیر تلفیقی آنها ارزش افزوده تحصیل خواهد شد . به عنوان مثال ، یک نظام مدیریت عملکرد ، داده هایی را در زیمنه نیازهای توسعه ایجاد می کند ، موارد ضرورت ارائه آموزشهای مهرات محور را نشان می دهد ؛‌ مبانی پرداخت مرتبط با عملکرد را فراهم می آورد ؛ مدیران را در راهبری  اثر بخش تر گروههای زیر نظر خود کمک می کند ؛ نتایج مورد انتظار از افراد و گروهها را تشریح می نماید و مدیران را در برنامه ریزی جانشینی مدیریت و برنامه ریزی شغل یاری می دهد . مع الوصف به کارگیری یک رویکرد منسجم در مدیریت منابع انسانی ، فقط ،‌در جایی ممکن است که در آنجا مجموعه گروه ارشد در تدوین و اداره فرآیند امور با یکدیگر همکاری کنند . در چنین موقعیتی ، کارشناس منابع انسانی با تأمین ایده ها ، پیوستن رشته ها با یکدیگر و یاری دادن به همکاران خود در جهت به کار بستن آن ایده ها همانند یک تسهیل گر و توان بخش عمل کنند .

مدیریت تحول

راهبردهای منابع انسانی باید سازمان را در فرایند پیشروی در مسیری کمک کنند که به وسیله راهبردهای کسب و کار تعیین شده است . راهبردهای مورد بحث این رسالت را در وهله اول با فراهم ساختن اهرمهای گونانگون تغییر و تحول از طریق معرفی پدیده‌های تأمین منبع تلفیقی ، توسعه منابع انسانی ، نظامیهای مدیذریت عملکرد و پاداش و در وهله بعد ، با بررسی این مسأله تحقق می بخشد که آیا مدیریت تحول به گونه ای مناسب انجام شده است یا خیر .

برنامه های مدیریت تحول باید از راس سازمان نشأت گیرند ، با این حال ، به کارگیری آنها مستلزم حمایت و مباشرت افراد در تمام سطوح سازمانی است . این برنامه ها بعضاً با مفاهیم مجردی نظیر مشارکت یا فرهنگ سر و کار دارند و بر این باور بنا می شوند که کار باید از تحول در دانش و نگرش ( طرز تلقی ) افراد آغاز شود . در واقع همانگونه که بیر ، آی زن استات و اسپکتور نشان داده اند : “ رفتار فردی قویاً “ به ووسیله نقشهایی سکل می گیرد که افراد در سازمانی است که نقش ها ، مسؤولیتها و روابط جدیدی را بر آنها تحمیل می کند . “ دانشمندان وذکور برای ایجاد تحول اثر بخش ، رویکرد شش مرحله ای زیر را توصیه کرده اند :

1-   از طریق تحلیل مشترک مسایل سازمان ، الزام و تعهد را پرورش دهید .

2-   از نحوه سازماندهی و راهبری برای حصول قالبلیت رقابت ، چشم انداز مشترکی حاصل کنید .

3-   برای چشم انداز نوین ،‌مهارت اجرای آن و انسجام لازم براپیشبرد آن ، به توافق برسید .

4-  امر بازآفرینی را بدون اعمال فشار از بالا به همه بخشهای سازمان گسترش دهید. به عبارت دیگر ، از اجبار آن پرهیز کنید و فرصت بدهید تا بخشهای مختلف راه رسیدن به سازمان جدید را خود پیدا کنند .

5-   امر باز آفرینی را از طریق اعمال سیاستها ، ایجاد نظامها و ساختارهای رسمی نهادینه کنید .

6-   در پاسخ به مسائل فرایند بازآفرینی ، راهبردهایی را تدوین و کنترل کنید .

انعطاف پذیری

در هر یک از حیطه های مدیریت منابع انسانی لزوماً باید ساختارها ، فضا ، نظامها و سازمانهای انعطاف پذیر ایجاد کرد تا سازمان را با آمادگی کامل به واکنش مناسب در قبال تحول قادر سازد . سازمانها باید به شعار “ استواری در راستای اهداف ،‌اما نرمش و انعطاف در ارتباط با بزار “ پای یند و معتقد باشند . البته باید در یک چارچوب راهبردی که متضمن مفهوم عمیقی از مسیر حرکت است ، انعطاف عملیاتی بیشتری حاصل شود . اما معمولاً در چنان چارچوبی فرصتهای زیادی برای توسعه ساختارهای سازمانی پذیرای نوآوری و سازگار با آن وجود دارد . با این حال حرکتی پرشتاب به سوی نوعی قابلیت انعطاف تابعی است که به کمک یک یا چند رویکرد از رویککرددهای زیر قابل حصول است :

    · رویکرد مبنی بر کار – انعطاف پذیری مرتبط با شغل مربوط به چند مهارتی کردن و تاز میان برداشتن مرزهای تمایز .

        · رویکرد مبنی بر قرارداد – قراردادهای استخدامی که انعطاف پذیری را به عنوان جنبه مهم قرار و مدار ، تشریح می کنند و شرح مشاغلی که ضمن مشخص ساخت بروندادها ، از ارائه توضیحات زایدد در نحوه حصول به نتایج ، کارکنان را با مشکل مواجه نمی کنند .

    · رویکرد مبنی بر تیم ( گروه کارکنان ) – بهره گیری از تیم های پروژه ، نیروهای موظف و گروههای کاری خودگردان ( مستقل )  .

        · رویکرد مبنی بر سازمان – بهره گیری از کارکنان قرار دادی و پاره وقت .

        · رویکرد مبنی بر زمان ( وقت ) – بهره‌گیری از ساعات شناور ، اعم از : روزانه هفتگی ……… سالانه .

ارزشها

پیترز و واترمن نوشته اند که چنانچه از آنان یک توصیه کلی در ارتباط با مدیریت یا یک حقیقت از عصاره یافته هایشان ر ارتباط با ماهیت عوامل برتری شرکت خواسته شود ، پاسخ آنها این خواهد بود که : “ نظام ارزشی خود را مشخص و ماهیت آنچه را که سازمان معرف آن است معین کنید“ . و سلزنیک بر نقش  اساسی ارزشها در یک سازمان معتقد است و نظر خود را اینگونه تبیین می کند : “ شکل گیری یک مؤسسه با ایجاد الزامات ارزشی آن یعنی با گزینه هایی مشخص می شود که فرضیات سیاستگذارانرا در ارتباط با ماهیت کسب و کار و اهداف مشخص ، روشها و نقشهای آن تثبیت می کند “ .

مشخصه شرکتهای موفق ارزش مداری آنهاست ، اعم از اینکه آن ارزشها ، باورها و اقدامات مدیریت ارشد را هدایت کنند یا ترجیحاً کل سازمان را تحت نفوذ قرار دهند . هر جنبه ای از مدیریت ارشد را هدایت کنند یا ترجیحاً کل سازمان را تحت مفوذ قرار دهند .  هر جنبه ای از مدیریت منابع انسانی مورد بحث در این کتاب ، چنانچه با مجموعه ای از ارزشها تحکیم شود ، قابلیت ارتقا خواهد یافت . این ارزشها ممکن است بر حیطه ها و مفاهیمی چون : مراقبت از افراد ، توجه به آنها ، توجه به مشتریان ، رقابت پذیری خود شرکت ، تفوق ، قابلیت انعطاف ، رشد ، نوآوری ، بازار / مشتری مداری ، عملگرایی ، بهره وری ، کیفیت ، مسؤولیت اجتماعی و کار گروهی دللالت داشته باشند .

الزام و تعهد

اثر بخشی هر جنبه ای از مدیریت منابع انسانی عمدتاً به این واقعیت بستگی دارد که آن جنبه تا چه میزان موجبات ارتقای تعهد و انگیزش و نهایتاً عملکرد را فراهم می آورد . بنابر این ، برای حمایت از هر جنبه از راهبرد کلی منابع انسانی ، تدوین نوعی راهبرد و تعهد و الزام ضرورت خواهد داشت .

هر راهبرد تعهد و الزامی در صدد تحقق اهداف زیر است :

    · تعیین هویت ( شناسایی ) – ارتقاء هویت فردی و آشنا ساختن هر یک از افراد سازمان با رسالتها ،‌اهداف و ارزشهای اساسی آن سازمان .

    · تقابل ( اشتراک) ایجاد یک مقصد و منظور همسان و یک باور مشترک دایر بر اینکه منافع فرد و سازمان منافع مشترک و متقابل است ، یعنی آنچه برای فرد سودمند است ، برای سازمان نیز مفید است و بر عکس . به این ترنیب اشتراک و تقابل منافعه با تلفیق نیازهای افراد شاغل در سازمان و نیازهای خود سازمان سر و کار دارد .

    · خلاقیت و توان فردی – آزاد سازی انرژی و خلاقیتهای پنهان افراد در کل سازمان . بر تأکیددی که نسبت به افراد می شود ، توجه کنید . در عین حال که کار گروهی مطلوب امری حیاتی و یک راهبرد الزام در صدد تقویت آن است ، آنچه باید از توسعه و کاربردد آن ( راهبرد ) استنتااج شود این است که ( بدانیم ) سازمان در صدد ایجاد جمعیتی از عناصر بالا اراده نیست که برده وار به هنجارها و معیارهای تحمیل شده از سوی سازمان گردن نهند . همانگونه که جان هاروی جونز می گوید : “ آنچه مهم است ، سهم و مشارکت منحصر به فرد و شخصی فرد است “ .

        · تملک ( مال خود کردن ) تحول – اداره کردن تحول با واداشتن افراد به اینکه

تحول را مال خود کنند . به عبارت دیگر ، تلاش در حصول اطمینان از اینکه افراد متأثر از تغییر و تحول ،‌پروژه تحول را نه یک پدیده تحمیل شده از خارج – و متعارض با ارزشهای خود و به هر حال زیانبار – بلکه پروژه ای از آن خود تلقی می کنند .

    · فلسفه وجودی راهبرد منابع انسانی حمایت از تحقق راهبرد کسب و کار است . چنین حمایتی باید هم انفعالی و هم آینده ساز باشد :

-    آینده به این معنا که سازمان چگونه می تواند ارزش افزوده منابع انسانی خود را به حداکثر برساند . مایکل پورتر معتقد است که مهارتها و انگیزش افراد یک شرکت و نحوه به کارگیری آنها را می توان عامل مهم مزیت رقابتی آن به حساب آورد . یک رویکرد آینده ساز نقاط قوت منابع انسانی سازمان را به نحوی مشخص می کند که بر اساس آن بتوان برای کسب و کار راهبردهایی ایجاد کرد که چگونه استفاده از این نقاط قوت و نحوه توسعه آنها را مد نظر داشته باشند .

-    انفعالی از این نظر که وقتی دلالتهای راهبرد کسب و کار مورد ارزیابی قرار گرفته باشد ، می توان در باره مسیر لازم برای حصول هدف راهبرد تصمیم گرفت . تصمیمات مذکور می تواند در قالب راهبردهای بسیج منابع ، بهسازی پاداش ، روابط کارکنان ، انگیزش و تعهد اتخاذ گردد .

یک رویکرد تکراری در شرایط آرمانی پذیرفته شده که در آن مسؤولان راهبرد منابع انسانی هم آینده ساز و هم انفعالی باشند . یعنی ضمن کمک به شکل گیری راهبرد کسب و کار “ تناسب راهبردی “ بین راهبرد کسب و کار و راهبرد مربوط به منابع انسانی را تضمین کنند .

مطالب زیادی دربارة راهبرد منابع انسانی نوشته و گفته شده است . اما از اقدامات عملی در ارتباط با آن شواهد اندکی وجود دارد .هدف کلی این کتاب آن است که بر مبنای تجربیات عملی نویسندگان خود ، به عنوان مشاور و مدیر ، این نکته را روشن کند که چگونه می توان جنبه های ویژه راهبرد منابع انسانی را تدوین کرد . هدف ویژه من در این فصل از کتاب آن است که از راهبردد منابع انسانی به عنوان یک نیروی تلفیقی ، دید وسع تری پیدا کنم و چگونگی تحقق این هدف را مورد بحث قرار دهم . برای این منظور ، ابتدا ماهیت راهبرد کسب و کار ، نحوة تدوین آن و اشکالی را که به خود می گیرد ، مورد بررسی قرار دهم . برای این منظور ،‌ابتدا ماهیت راهبرد کسب و کار ، نحوه تدوین آن و اشکالی را که به خود می گیرد ، مورد بررسی قرار خواهم داد . به عنوان مبنایی برای درک ایت نکته که راهبرد منابع انسانی در کجا مناسبت دارد ، در وهلة دوم تلفیق راهبردد کسب و کار با راهبردد منابع انسانی را ارزیابی خواهم کرد و بالاخره اجزای تشکیل دهندة راهبرد منابع انسانی و رویکردهای تدوین و توسعه آن را مد نظر خواهم داشت .

راهبرد کسب و کار و ماهیت آن (1)‌

کارشناسان راهبرد کسب و کار معتقدند که این راهبرد جهت سیر شرکت را ، برای نیل به مزیت رقابتی پایدار در محیط خو.د ، تعیین می کند . به عبارت دیگر راهبرد ، ابزار تمایلی است که سازمان به تخصیص درازمدت منابع مهم خود دارد . چنان راهبردی ابزار رسیدگی  به مسایل مهم یا عوامل موفقیت در سطح شرکت و یا بخشی از آن است . به عنوان مثال ، یک واحد کسب و کار یا وظیفه عمده ای مانند تولید یا ساخت تکنولوژی اطلاعات به حساب می آید . بنابراین ، هدف تصمیمات راهبردی آن است که به طور عمده و درازمدت بر رفتار سازمان تأثیر بگذارد .

کارشناسان متوالی راهبرد بین راهبرد و اهداف کسب و کار ، برنامه ها ،‌پیش بینی های مالی ، اهداف ارزش سهام دار یا سایر نتایج کلیدی تفاوت قایل می شوند . موارد اخیر صرفاً دستاوردها یا تجلیات راهبردد به حساب می آیند . اجزاء و دستاوردهای یک راهبرد کسب و کار در نمودار شماره 1/1 خلاصه شده است .

در پرتو راهبرد انتخاب شده کسب و کار راهبردی منابه انسانی بخش “ الف“ عبارتند از :

        · تلفیق و ادغام ساختار سازمانی و تیمهای مدیریتی کسب و کارهای واحدهای “ب“ و “ج“ در بخش “الف“ .

        · اداره و کنترل فرایند کوچک سازی ، سازمان دهی مجدد کارکنان مبتنی بر مسایل انسانی و برخورد مسؤولانه .

        · ایجاد آداب و رسوم و فرهنگ روشن برای بخش مورد بحث بر اساس  ارزشهای مرتبط با راهبرد کسب و کار .

عناصر اصلی راهبرد منابع انسانی

        · تجدید ساختار سازمانی و آموزش مدیریت در جهت حمایت از :

-         تلفیق دو کسب و کار تصاحب شده .

-         موقعیت یابی مجدد حمایت از محصول .

        · طراحی شغلی با عملکرد بالا در کارگاههای  و  با تلفیق گروههای کاری چند پیشه و خود مختار آنها .

        · استقرار سیستمهای جدید مدیریت عملکرد و پرداخت عملرکردد – محور در کلیه کارگاهها .

        · اعمال مقررات نوین بازنشستگی زودرس برای مدیریت .

        · اعمال برنامه های جا به جایی جذاب برای کار کنان منتخب در کسب و کار .

    · اعمال برنامه تعدیل برای سایر کارکنان در کسب و کار  و فراهم کردن موجبات بهبود عملیات جاری در عملکرد صنعت .

    · تأکید مجدد بر مدیریت کیفیت جامع و گسترش برنامه های آن و حمایت از مشتری در کل واحد به منظور ارائه یک اساس فلسفی قوی در جهت تلفیق کسب و کارهای جدید و ایجاد آداب و رسوم و فرهنگ روشن .

تدوین راهبرد منابع انسانی

خلاصه کلام تا این مرحله از بحث این است که راهبرد منابع انسانی می تواند به عنوان یک نیروی تلفیق کننده مورد استفاده قرار گیرد و لایه های مختلف را به صورت یک نیروی کلی راهبردی یک پارچه در آورد .این نیرو راهبرد کلی کسب و کار را تکمیل می کند و با آن همسازی دارد .تحت بعضی از شرایط ، این کار ممکن است بسیار مطلوب باشد و به عنوان مثال ، زمانی که اعضای باشگاه کتاب ، یک باشگاه پیشرو مبتنی بر سفارش پستی ، به ارائه یک برنامه رشدد پایدار و متنوع سازی فعالیت ها مبادرت کرد ، برای حصول تحول فرهنگی اساس ، در چهار حیطه مهم – ارتباطات ، مشارکت ، مدیریت عملکرد و مدیریت پاداش – یک راهبرد منابع انسانی تلفیقی تدوین نمود . پیوند بین هر یک از جنبه های این راهبرد مورد تأکید قرار گرفت و کانال های ارتباطی جددید برای تضمین این نکته به کار گرفته شد که هر فرد از مفاهیم ضمنی راهبرد کسب و کار آگاهی دارد و می تواند درباره آن به بحث بنشیند .

لازمه های اصلی راهبرد منابع انسانی تحقق موارد زیر است :

        · راهبرد منابع انسانی از سوی راهبرد کسب و کار تبیین شده باشد .

        · تحلیلی و نوآور باشد

        · روشن و عملی باشد

        · انتخابی باشد و بر اولویتها تمرکز یابد .

        · منعطف باشد .

البته، قالب استاندارد برای بیان راهبرد منابع انسانی وجود ندارد و تبیین آن کلاً به شرایط محیط بستگی خواهد داشت . تفکر راهبردی منابع انسانی ممکن است بر زمینه ای چون نجهیز منبع و یا مدیریت عملکرد متمرکز شود ، هر چند حصول اطمینان از این واقعیت حائز اهیمت است که مفاهیم ضمنی تحول در یک جنبه ، تحول در دیگر جنبه های مدیریت منابع انسانی نیز به حساب می آید . به عنوان مثال ، توسعه یک نظام مدیریت عملکرد مسایلی را درباره توسعه کارراهه آموزش و پرداخت بر اساس عملکرد نیز مطرح خواهد کرد .

سازماندهی و مدیریت تدوین راهبرد منابع انسانی

تلفیق اثربخش راهبرد منابع انسانی در صورتی امکان پذیر است که مدیر امور کارکنان سازمان ، از نزدیک و همگام با سطح عالی مدیریت د رتنظیم راهبرد کسب و کار مشارکت داشته باشد . باید انتظار داشت که رءیس امور کارکنان در کمیته عالی / اجرایی ، عضویت و یا حداقل به مدیر ارشد سازمان دسترسی داشته باشد تا بتواند درباره سمت گیری راهبرد کسب و کار اطلاعات لازم را به دست آورد و از همان مراحل اولیه ، سهم خود را در تشکیل مفاهیم ضمنی منابع انسانی ایفا نماید.

منبع :

کتاب راهبردهای مدیریت انسانی

مترجم : د کتر خدایار ابیلی و حسن موفقی

انتشارات فرا ، ناشر مدیریت فردا

سال : بهار 80

آزمایش مکانیک خاک

مقدمه

این آزمایش سریعترین و ساده ترین روش آزمایش برای تعیین مقاومت برشی است و همچنین در تعیین مقاومت در جای خاک از این روش استفاده می‌شود.    به منطور تعیین مقاومت برشی خاکهای چسبنده معمولا از این آزمایش استفاده می شود ، این آزمایش سر   یعترین و ساده ترین روش آزمایش برای تعیین مقاومت برشی است و در تعیین مقاومت در جای خاک نیز از این روش استفاده می گردد ؛ این آزمایش را می توان آزمایش سه محوری    با فشار همه جانبه برابر صفر نامید .

مقاومت در خاکهای چسبنده : اجزای مقاومت برشی در خاکهای چسبنده بسیار پیچیده تر از خاکهای دانهای است . خاکهای دانه ای از ذراتی تشکیل شده اند که به علت اندازه و شکلشان ، دارای سطح مخصوص (Specific Surface) کوچکی هستند و در آن رفتار نیروهای جرمی مانند وزن، بیشتر از نیروهای سطحی کنترل کننده است ؛ از طرف دیگر ذرات خاک چسبنده به علت شکل و اندازه ای که دارند ( اغلب پولکی شکل هستند ) ، دارای سطح مخصوص بالایی بوده و رفتار آنها بیشتر تابع نیروهای سطحی است تا نیروهای جرمی .

مقاومت برشی خاکهای چسبنده از دو نوع متفاوت اصطکاکی و مقاومت چسبندگی ناشی می شود . مقاومت اصطکاکی تابع نیروهای وزنی است که بیشتر در خاکهای دانه ای به چشم می خورد و مقاومت چسبندگی تابع نیروهای سطحی است ، البته رفتار دقیق نیروهای سطحی که باعث چسبندگی می شود هنوز ناشناخته می باشد . باید توجه داشت که چسبندگی خاک یک پارامتر ثابت نبوده ، تابعی از بار منتقل شده توسط سازه خاک است ، همچنین بستگی به بارهای بین دانه ای و چکونگی انجام آزمایش دارد . در حالتی که هیچ بار جانبی بر نمونه وارد نشود ، چسبندگی به عنوان مقاومت برشی خاک مطرح می گردد .

آزمایش تک محوری(un confined compression test ) ،که یکی از ساده ترین و پراستعمال ترین آزمایش هاست و با رابطه زیر تعریف می شود:

 = مقاومت فشاری ساده (تک محوری)

این مقاومت با اعمال تنش محوری به نمونه‌ی استوانه‌ای شکل خاک بدون آنکه فشار محیطی به آن وارد شود و با بررسی کرنش‌های محوری مربوط به مقادیر مختلف تنش، تعیین می‌شود. تنشی که بر اثر آن در نمونه‌ی خاک گسیختگی رخ خواهد داد به نام مقاومت فشاری ساده (تک محوری) نامیده شده است.

در نمونه‌های رسی که اشباع باشند، این مقاومت با افزایش درصد رطوبت خاک، کاهش می‌یابد. در خاکهای غیراشباع و در صورتی که وزن مخصوص خشک خاک ثابت باقی بماند نیز این مقاومت با افزایش درجه‌ی اشباع خاک کاهش می‌یابد.

2-هدف آزمایش و شماره‌ی ASTM

این آزمایش با نام استاندارد تعیین مقاومت فشاری تک محوری (خاکهای چسبنده)باشماره ASTM D2166-66 می باشد.

هدف از انجام این آزمایش تعیین چسبندگی اولیه یعنیCU، رسم منحنی رفتار خاک و اندازه گیری مقاومت فشاری تک محوری خاکهای چسبنده دست خورده یا دست نخورده با استفاده از روش کرنش کنترل شده می باشد.

به طور خلاصه می توان گفت هدف از این آزمایش تعیین تقریبی و سریع مقاومت فشاری تک محوری خاکی است که دارای چسبندگی کافی و مناسب جهت انجام این آزمایش باشد.

در روش های فوق مقاومت فشاری تک محوری،عبارت است از حداکثر نیروی وارد بر سطح به هنگام شکست نمونه و یا نیروی وارده بر واحد سطح وقتی که 20 درصد کرنش انجام گیرد.

3-ابزار مورد نیاز آزمایش

1) وسیله انجام آزمایش فشاری ساده

2) قالب تراکم و کوبه‌ی مخصوص  

3) جک

4) کولیس

5) کرنومتر

6)  ظرف فلزی جهت توزین آب

7) ظرف جهت توزین خاک

8) الک نمره4

9) ترازو با دقت 1/0 گرم

دستگاه مخصوص آزمایش

وسیله‌ی انجام آزمایش فشاری ساده:این دستگاه شامل یک پایه ی سنگینی مجهز به یک جک دنده ای جهت بارگذاری و قاب بارگذاری می باشد به قاب بارگذاری حلقه نیروسنج و صفحه ی بالایی نگهدارنده نمونه متصل می باشد. جک بارگذاری می تواند هیدرولیکی یا با هوای فشرده کار کند که به محور بالا رونده آن صفحه ی نگهدارنده ی پایینی نمونه متصل است و می تواند آن را در جهت قائم بالا و پایین ببرد.

4- گزارش نحوه‌ی تهیه‌ی نمونه و اجرا

ابتدا 372.9 گرم خاک رد شده از الک نمره 4 را با 40 گرم آب به خوبی با هم مخلوط کردیم (مقادیر ذکر شده برای خاک و آب در بخش محاسبات خواهد آمد). به گونه‌ای که رطوبت به تمام قسمتهای خاک برسد و گل یکدستی به دست آید. سپس این گل را به شرح زیر داخل قالب تراکم مخصوص آزمایش تک محوری ریختیم.

ابتدا یک سوم از گل ساخته شد را در قالب ریخته و12  ضربه با کوبه مخصوص که سطح مقطع استوانه‌ای به قطر داخلی قالب داشت به صورت عمود و به گونه‌ای که قالب تراکم حرکت نکند، کوبیدیم. سپس از دو سوم گل باقیمانده، یک سوم دیگر آن را داخل قالب ریختیم و به تعداد ذکر شده با شرایط گفته شده کوبیدیم.

همین عمل را با یک سوم نهایی گل انجام دادیم. سپس قالب تراکم را روی جک قرار داده و با حرکت دسته‌ی جک به سمت بالا و پایین نمونه را از قالب جدا کردیم و قطر طول آن را با کولیس اندازه گرفتیم. در این مرحله نمونه را روی فک پایینی دستگاه مخصوص آزمایش تک محوری که با فک بالایی فاصله‌ای بیشتر از ارتفاع نمونه داشت قرار دادیم و با زدن دکمه بالا برنده‌ی فک پایین، که سرعتی برابر mm/min 1 داشت سطح بالایی نمونه را با فک بالایی دستگاه کاملاً مماس کردیم. در این مرحله دکمه را خاموش کردیم و گیج اندازه‌گیری تغییر شکل رینگ را که از نوع فشاری بود را کالیبره کرده به گونه‌ای که عقربه آن روی صفر قرار داده شد. در این زمان دکمه بالا برنده فک پایین را روشن کرده و هر 15 ثانیه یکبار عدد مشاهده شده روی گیج را قرائت کرده و یادداشت نمودیم. این عمل را 15 ثانیه، 15 ثانیه تکرار کردیم تا زمانی که عدد قرائت شده از روی گیج از 15 ثانیه قبلی خود کمتر شد.

این موضوع بیانگر گسیختگی نمونه در اثر برش در صفحه‌ای از نمونه خاک بود. در این مرحله به منظور تکمیل آزمایش تا چند بار دیگر هر 15 ثانیه عدد قرائت شده از گیج را که دیگر روندی نزولی داشت قرائت نموده و آنها را یادداشت کردیم. به این ترتیب کلیه نقاط لازم جهت رسم منحنی رفتار به دست آمد.

5-اندازه‌گیری‌ها

مشخصات نمونه:

D = 5 Cm

L = 9.9Cm

W = 10%

372.9 gr  = وزن خاک خشک

40 gr = وزن آب

410.2 gr = وزن نمونه پس از اختلاط (مقداری از آب در حین اختلاط تبخیر شده است.)

150	135	120	105	90	75	60	45	30	15	T زمان (sec)
437	398	351	300	245	193	142	100	59	23	عدد قرائت شده از روی گیج (mm)

	210	195	180	165	T زمان (sec)
	354	389	443	453	عدد قرائت شده از روی گیج (mm)

6-محاسبات و نتیجه‌گیری

                          

                              

                                    

                                                واقعی

                                                       واقعی

محاسبات مربوط به یک زمان خاص مثلاً t = 2 min :

2 mm = تغییر شکل میلیمتر

129 = قرائت اندازه‌گیری

 

                                                =   تغییر شکل نسبی

   = تغییر شکل – طول اولیه = طول نمونه در حین آزمایش 

         

  =  مساحت اولیه ×                      = مساحت تصحیح شده 

                                                               =  قرائت رینگ   =  نیرو                                                                                                                                                                          

بعد از رسم منحنی رفتار داریم:

                                            =                                 = فشار

                                                        ضریب چسبندگی

تغییر شکل     mm	قرائت گیج نیرو سنج	تغییر شکل نسبی	طول نمونه در حین آزمایش	سطح مقطع اصلاح شده Cm^2	نیرو(kg)	فشار(تنش) kg/cm^2	زمان s
DL	G	e = DL/L0	1 - e	A = A0 / 1 - e	F=1/42*G/9.81	s = F / A
0.00	0.00	0.00	1	19.63	0.00	0.00	0.00
0.25	23	0.002525	0.997475	19.6797	3.329256	0.169172	15
0.50	59	0.005051	0.994949	19.72964	8.540265	0.432865	30
0.75	100	0.007576	0.992424	19.77985	14.47503	0.731807	45
1.00	142	0.010101	0.989899	19.83031	20.55454	1.036521	60
1.25	193	0.012626	0.987374	19.88102	27.9368	1.405199	75
1.50	245	0.015152	0.984848	19.932	35.46381	1.77924	90
1.75	300	0.017677	0.982323	19.98324	43.42508	2.173075	105
2.00	351	0.020202	0.979798	20.03474	50.80734	2.535962	120
2.25	398	0.022727	0.977273	20.08651	57.6106	2.868124	135
2.50	437	0.025253	0.974747	20.13855	63.25586	3.141034	150
2.75	453	0.027778	0.972222	20.19086	65.57187	3.247602	165
3.00	443	0.030303	0.969697	20.24344	64.12436	3.167662	180
3.25	389	0.032828	0.967172	20.29629	56.30785	2.774292	195
3.50	354	0.035354	0.964646	20.34942	51.24159	2.518086	210

7- بحث در خطاها

1) خطای توزین میزان خاک و آب

2) خطای نرسیدن رطوبت به طور یکنواخت به همه قسمتهای خاک جهت تهیه نمونه

3) خطای لرزش قالب تراکم حین زدن ضربه

4) خطای کاملاً عمود نبودن کوبه مخصوص حین زدن ضربه

5) عدم همزمانی کامل و وجود کمی فاصله بین زمانی که باید قرائت انجام شود و زمان قرائت در عمل.

6)سطح فوقانی نمونه باید کاملاً مسطح و صاف می بودکه در عمل به علت عدم کوبش به طور کاملاً یکنواخت این امر در حد ایده آل محقق نشد.

7)خطای ناشی از دستگاه ها نظیر خطای دقت ترازو یا کولیس یا خطای عدم تنظیم گیج نیرو یا کرنش

8)خطای ناشی از فاصله افتادن بین زمان ساخت نمونه و زمان قرارگیری آن در دستگاه تک محوری

9)خطای ناشی از عدم قرارگیری صحیح نمونه در دستگاه تک محوری

8-نظرات شخصی

از مواردی که در بررسی این آزمایش میتوان به آن پرداخت لزوم عدم تغییر رطوبت و یا مقطع نمونه حین بیرون آوردن آن از قالب توسط دستگاه بیرون آورنده نمونه از لوله است.از آنجا که استفاده از دستگاه بیرون آورنده ی نمونه ممکن است باعث فشردگی و دست خوردگی نمونه شود بهتر است لوله نمونه گیر را به قطعات کوچکتری تقسیم کنیم تا خارج کردن نمونه آسان و بدون دستخوردگی صورت پذیرد و یا می توانیم آن را از درازا شکافته ونمونه را خارج کنیم.

اگر در آزمایش از نمونه های تراشیده شدنی استفاده می کنیم باید این عمل در اتاق مرطوب و یا جاییکه هیچگونه تغییر در میزان رطوبت آنها داده نشود انجام گیرد.در چنین مواردی نمونه ها باید دارای مقطع عرضی مربع یا دایره باشند و هر دو انتها بر محور تقارن عمود باشند.در صورتی که سنگریزه و یا قلوه هایی باعث ناهمواری در قاعده ی نمونه شده باشد می توانیم به وسیله ی لایه ی نازکی از پلاستر یا ماده ای مشابه آن را صاف کنیم همچنین لازم به ذکر است در صورتی که نمونه مناسب باشد می توانیم تمام آنرا در ماشین تراش قرار دهیم تا نمونه ی آزمایشگاهی با قطر و طول لازم تهیه شود.در بعضی از موارد برای جلوگیری از ایجاد و افزایش نیروی مویینه در خاک بهتر است بلافاصله (حتی در طول آزمایش)نمونه را با غشا پلاستیکی ،گریس یا انواع محافظ های دیگر بپوشانیم. از جمله موارد دیگر که می توان به آن توجه کرد این است که در این آزمایش تنها روش کنترل کرنش به کار برده شد که اگر هر گروه به روش کنترل تنش نیز این آزمایش را انجام می داد، می توانست نتایج حاصل از هر دو روش را مورد مقایسه و بررسی قرار دهد0افزون بر آن انجام آزمایش تک محوری نمونه اشباع شده و مقایسه نتایج آن با نمونه غیراشباع می توانست به دانشجویان در توجه به نکات تأثیر گذار بر این آزمایش کمک کند.  

آزمایشگاه مقاومت مصالح

آزمایشگاه مقاومت مصالح:

کلیه قطعاتی که در ماشین ها و دستگاه های صنعتی به کاربرده می شود دارای مقاومت و سختی های مربوط به خود هستند که مهندسین بعد از طرح و نیروی یک ماشین یا یک دستگاه صنعتی و کلیه محاسبات مربوط به نیروهای وارده بر هر قطعه از این دستگاه ها می بایست که قطعات فوق و یا قطعه ای با همان جنس از نظر سختی و مقاوت شان مورد آزمایش قرار می دهند تا متوجه شوند آیا قطعات مزبور تحمل نیروها و یا تنش های وارد برخود را دارند یا نه.

این سختی های قطعات توسط ماشین ها و دستگاه های مختلف آزمایش می شوند.

مقاومت مصالح: وقتی جسمی تحت تأثیر نیروی خارجی قرار گیرد بر حسب مقدار و نحوه تأثیر نیرو از خود مقاومت های مختلفی نشان می دهد علمی که نحوه اثر نیرو بر اجسام و عکس العملی که آنها از خود نشان می دهند و بررسی می کنند مقاومت مصالح گویند.

استحکام یا مقاومت:

حداکثر ایستایی قوای داخلی جسمی در مقابل نیروهای خارجی

تنش:

برای سنجش استحکام جنس معمولاً نیرویی که در واحد سطح اثر می کند به حساب آورد و آن را تنش گویم.

تنش نیرو بر حسب نیوتن و نیرو بر حسب N و A سطح مقطع بر حسب میلی متر مربع

مثال: به جسمی نیروی کششی 1800 نیوتن وارد می شود تعیین کنید جسم تأثیر چه تنشی قرار می گیرد؟

6=2*3

مثال: در صورتی که تنش مجاز قطعه ای دایره شکل برابر 300 مگا پاسکال باشد و تحت اثر نیروی محوری 10 کیلو نیوتن قرار گیرد حداقل قطر مقطع چقدر باید باشد؟

عنوان آزمایش: رفتار مواد در مقابل نیروهای کششی

هدف آزمایش:

بررسی رفتار الاستیکی و بیشتر پلاستیکی مواد به کمک نمودار تنش و تغییر بُعد نسبی انجام می گیرد برای به دست آوردن چنین نمودارهایی بیشتر از آزمایش کششی استفاده می شود به کمک این آزمایش نه تنها می توان رفتار الاستیکی و مواد را پیشگویی کرد بلکه می توان تعداد زیادی از خواص مکانیکی مواد از قبیل انعطاف پذیری، مقاومت کششی حد الاستیکی و مدول الاستیکی، حد تسلیم و استحکام شکست که برای کاربرد صنعتی مواد حائز اهمیت است را تأیید کرد به وسیله این آزمایش و رسم دیاگرام تنش و تغییر طول نسبی می توان اطلاعات لازم را دربارة چگونگی تأثیر نیرو به ذرات جسم و عکس العملی که جسم با افزایش نیرو از خود نشان می دهد به دست آورد.

عمده ترین عوامل مؤثر بر نمودار در این آزمایش:

تأثیر درجه حرارت و سرعت کشش

وسایل مورد نیاز:

1- دستگاه کشش                                                                                                2- قطعه فولادی

مشخصات قطعه:

نحوة آزمایش:

قطعه فولادی را بین دو گیره دستگاه می بندیم و تحت تأثیر نیرو قرار می دهیم و ازدیاد طول را نوشته و عمل فوق را با نیروهای بیشتر تا آنجا ادامه می دهیم که جسم از هم گسیخته شود حال اگر مشخصات به دست آمده در آزمایش را در روی محور مختصاتی که محور عمودی آن تنش بوده و محور افقی آن کرنش را نشان می دهد منتقل کنیم و به هم وصل کنیم دیاگرام زیر به دست می آید.

5/8

4/8

8

8

5/7

7

5/6

6

5/5

5

5/4

4

3

5/2

2

5/1

1

F

61/3

84/2

3/2

96/1

34/1

03/1

89/0

72/0

64/0

58/0

49/0

49/0

4/0

34/0

39/0

23/0

15/0

92/176	23/159	54/141	15/106	46/88	77/70	07/53	38/35
019/0	018/0	016/0	013/0	011/0	009/0	007/0	005/0

73/300	23/297	08/283	08/283	39/256	69/247	230	31/212	62/194
12/0	094/0	076/0	065/0	044/0	034/0	029/0	024/0	021/0

********

نمودار افقی صفحه 5

********

آزمایشگاه مقاومت مصالح

E : حد الاستیک

حدی است که زیر آن اگر نیرو را حذف کنیم جسم به حالت اولیه بر می گردد. در این منطقه تغییرات تنش با تغییرات افزایش طول نسبی متناسب است. تنش در این حد را تنش الاستیک گفته و با نمایش می دهند.

S : حد روانی

حدی است که با حذف نیرو جسم کاملاً به حالت اولیه خود برنمی گردد و یک تغییر طول دائمی جزئی در آن پدید می آید کمی بالاتر از این حد جسم به حالت روانی خود رسیده یعنی لایه های کریستالی از محل خود شروع به حرکت کرده و با ثابت ماندن تنش اضافه طولی در جسم می شود که از آن به بعد برای ادامه آزمایش نیاز به افزایش تنش داریم یعنی در پایان این حد ذرات داخلی جسم حداکثر تلاش خود را برای جلوگیری از تغییر طول بیشتر شروع خواهند کرد. تنش در این حد را تنش روانی گفته و با علامت  نمایش می کند.

B : حد شکست

حدی است که در آن جنس از محل ضعیف ترین سطح مقطع به طور ناگهانی شروع به لاغرشدن می کند و سپس به دلیل تقلیل سطح ادامه آزمایش با نیروی کمتری امکان پذیر است. این حد را تنش ماکزیمم گفته و با علامت  مشخص می کنند.

تنش کششی کلیه فولادها از طرف کارخانه سازنده مشخص می شود مثلاً st37 مشخص کننده فولادی است که استحکام آن 370 نیوتن بر میلی متر مربع می باشد.

Z : حد انقطاع:

حدی است که در آن مقطع جسم از هم باز شده و جسم پاره می شود.

قانون هوک:

در زیر حد الاستیسیته ازدیاد طول نسبی متناسب با تنش می باشد در دیاگرام تغییر طول نسبی و تنش چون منحنی تغییرات قبل از حد الاستیسیته به صورت یک خط مستقیم می باشد لذا می توان ضریب زاویه آن را به صورت زیر نوشت.

واحد

برای هر فلز ضریب زاویه منحنی فوق مقدار ثابتی است که آن را با حرف E نشان داده و با نام مدول الاستیسیته مشخص می کنند که مقدار آن از طرف کارخانه سازنده برای هر فلز مشخص شده است.

TanQ=Eà

 

انواع شکست ها در کشش تک محوری:

الف) شکست ترد                                                                                                                                    ب) شکست نرم                                                                                                                                       ج) شکست مختلط

محاسبه مقدار مقاومت در برابر ضربه:

هدف از آزمایش: یکی از پارامترهای مواد که می بایست در صنعت مورد محاسبه قرار گیرد تا فنس «چقرنگی» به عبارت دیگر میزان انرژی جذب شده توسط ماده قبل از لحظه شکست که معیاری از مقاومت به ضربه مواد می باشد.

یک ماده با وجود انعطاف پذیری و استحکام بالایی که دارد تحت تأثیر عواملی می تواند تُرد و شکننده شود بدین صورت که تحت آن شرایط تمایل به یک شکست ناگهانی با مقدار بسیار کمی تغییر شکل پلاستیکی پیدا می کند طبیعتاً این پدیده می تواند خطراتی را به دنبال داشته باشد.

عمده ترین عوامل موثر:

1- درجه حرارت پایین

2- سرعت های بالا وارد آمدن تنش

3- حالت تنش سه محوری

عیوب ها:

1- علل ظاهر گشتن خاصیت تردی می تواند تجمل رسوبات یا فازهای سخت مخصوصاً در مرز دانه ها

2- نفوذ گازها «تُرد شدن بر اثر گاز هیدروژن»

3- ایجاد عیوب نقطه

به کمک آزمایش ضربه محدودهای درجه حرارتی را که در آن مواد رفتاری تُرد یا نرم از خود نشان می دهند مشخص گردد در این آزمایش ضربه مقدار کار یا مقادیر انرژی لازم برای شکست یک نمونه که تحت شرایط نامناسب تنش قرار گرفته باشد با ایجاد یک شیار در آن اندازه گیری می شود چنان این مقدار انرژی کم باشد می توان چنین نتیجه گیری کرد.

ماده تُرد بوده و دارای حساسیت بالایی در مقابل نیروهای ضربه ای می باشد و اگر این انرژی بالا باشد ماده نرم و انعطاف پذیر است و یا به عبارت دیگر دارای سختی و چقرنگی بالایی است.

از مهمرتین و متداول ترین آزمایش ضربه دو روش شارپی و ایزود

نحوه آزمایش و کار دستگاه شارپی یک پاندول که در حال نوسان می باسد لحظه که در یک ارتفاع مشخص می باشد دارای یک انرژی ثابت نیز می باشد و زمانی که رها می شود حول محور خود نوسان می کند اگر عاملی جلوی حرکت آن را نگیرد به همان ارتفاع قبلی در طرف دیگر بالا می رود ولی اگر عاملی جلوی آن را بگیرد به علت از دست دادن مقداری انرژی دیگر آن ارتفاع قبلی را به دست نمی آورد زیرا مقداری از آن انرژی صرف متلاشی کردن عامل بازدارنده قطعه کار می شود.

 

مشخصات دستگاه شارپی:

یکی W یعنی وزن پاندول Kg 15/19

یکی  L یعنی طول پاندول m 82/0

یکی  داریم زاویه پاندول با محور قائم   ْ156

A = مقدار انرژی که صرف متلاشی کردن جسم می گردد.

(N.m) واحدش                  A=m.g(h1-h2)

 لازم به توضیح است که مقدار A مستقیماً از روی صفحه دستگاه نیز مشخص می گردد.

برای محاسبه مقدار مقاومت در برابر ضربه قطعه کار مورد نظر از رابطه زیر استفاده می کنیم.

به علت ازدست دادن مقداری انرژی دیگر آن ارتفاع قبلی را به دست نمی آورد زیرا مقداری از آن انرژی صرف متلاشی کردن عامل بازدارنده (قطعه کار) می شود. ابتدا با یک بار رها کردن پاندول خطای دستگاه را اندازه می گیریم که حدود N.m1 است سپس با گذاشتن یکی یکی قطعات مورد نظر در روی دستگاه و پایین نگه داشتن ترمز دستگاه انرژی شکست را اندازه می گیریم و از خطای دستگاه کم کرده و یادداشت می کنیم حال با استفاده از فرمولمقاومت در برابر ضربه را محاسبه می کنیم. Cm2 6/0=S سطح مقطع شکست

مس	فولاد	برنج	آلومینیوم	جنس
45	32	5	5/1	A
75	3/53	3/8	5/2	A

آزمایشگاه مقاومت مصالح

y=y1-y2 خیز

نحوه آزمایش:

300	200	100	L
45/2	92/0	35/0	y

L: فاصله بین تکیه گاه

y : فاصله خیز

300	200	100	L
59/2	86/0	45/0	y

آزمایشات میکروبیولوژی آب و فاضلاب

آزمایشات میکروبیولوژی آب و فاضلاب 

- آزمایش و تشخیص کلستریدیوم پرفرنژنس

 -قارچها و روشهای تشخیص آنها

 -تشخیص افتراقی باکتریهای کلیفرم

 آزمایش استرپتوکوک مدفوعی 

گزارش گار آزمایشگاه میکروبیولوژی آب و فاضلاب 

آزمایش التور در آب و فاضلاب 

رنگ آمیزی باکتریها

 آزمایش MPN با جزییات کامل 

آزمایش شمارش بشقابی (HPC)

 آیین‌کار آزمون‌های باکتریولوژیکی آب 

 (آزمایش MPN) 

نحوه انجام تست تکمیلی (فایل فلش) 

استاندارد متد آنلاین 

اصطلاحات و تعاریف در آزمایشگاه میکروبیولوژی   

روش آزمایش P/A حضور- عدم حضور  

آزمایش HPC   

طرز تهیه محیطهای کشت 

آزمایش میکروبی آب و فاصلاب  

آزمایش MPN2  

جدول MPN بر گرفته از استاندار متد

آزمایشات مکانیک خاک و نقش آنها در پروژه های عمرانی

آزمایشات مکانیک خاک و نقش آنها در پروژه های عمرانی

شامل مواردی همچون :
شناسایی های تحت الارضی محتوای بررسی های ژئوتکنیکی
کاربرد نتایج آزمایشگاه مکانیک خاک آزمایشهای مکانیک خاک
تستهای صحرایی (در محل) In-Situ Tests
تستهای آزمایشگاهی Laboratory Tests
آزمایش دانه بندی
آزمایش هیدرومتری
آزمایش حدود اتربرگ
آزمایش تراکم ( پروکتور )
آزمایش نفوذ پذیری خاک
آزمایش فشار تک محوری
آزمایش سه محوری
آزمایش تحکیم
( ادیومتری )
آزمایش برش مستقیم
آزمایش نفوذ استاندارد(SPT)
آزمایش CPT آزمایش برش پره
آزمایش بارگذاری صفحه (PLT)
آزمایش تعیین دانسیته در محل
آزمایش تعیین حد روانی
آزمایش معادل ماسهSand Equivalent (SE)

آزمایشات قیر و اهداف آنها

آزمایشات قیر و اهداف آنها:

آزمایشات قیرهای خالص:

آزمایش درجه نفوذ :برای تعیین سختی نسبی

کند روانی: برای تعیین خاصیت روانی قیر ها با استفاده از سی بولت -فیورول

درجه اشتعال :تعیین درجه حرارتی که در آن قیر مشتعل می شود

افت وزنی قیر: در اثر حرارت میزان کاهش وزن قیر در اثر حرارت

لعاب نازک قیر: مقدار سختی مورد نظر قیر در سطح بیشتر در مجاورت با هوا

قابلیت شکل پذیری(خاصیت انگمی) :تعیین میزان کش آمدن قیر تعیین میزان افزایش طولی که در آن قیر پاره شود

درجه خلوص :میزان خاصیت حل شدن قیر در سولفورکربن-تتراکلرور کربن

چگالی: برای بدست اوردن چگالی و حجم و رابطه آن با درجه حرارت پارامتر مهمی جهت استفاده در طرح مخلوط آسفالتی(پیکنومتر)

درجه نرمی :برای مقایسه ی حساسیت قیر ها به تغییرات درجه حرارت(حرارتی که یک قیر از حالت جامد به حالت رئان در می آید).مهم جهت قیرهای دمیده.چون قیرهای دمیده باید از حساسیت کمتری در برابر تغییرات درجه حرارت محیط داشته باشند.

آزمایشات قیر های محلول:

کندروانی: استفاده از روش های کنیماتیکی،سی بولت-فیورول،کندروانی سنج قطران(واحد گزارش به جای درصد، ثانیه است)

درجه اشتعال:تعیین درجه اشتعال بوسیله ی یک مایع رابط(عمدتاً آب)

تقطیر:برای تعیین درصد روغن های نفتی بکار رفته برای حل کردن قیر خالص (نشانه ای از سرعت گرفتن برای قیر های محلول )

درصد قیر با درجه نفوذ 100:فقط مختص قیر های دیرگیر(جهت تعیین قابلیت شکل پذیری با واحد درصد گزارش می شود).

پیاله ی شناور :وقتی قیر سفت نباشد که بتوان تعیین درجه نفوذ انجام داد و یا شل نباشد که بتوان کند روانی انجام داد ،از این روش استفاده می شود.(جهت تعیین نشانه ای از کندروانی پسماند تقطیر قیرهای دیرگیر).

درصد آب:برای جلوگیری از وجود آب اضافی در قیر های محلول که در موقع گرم کردن موجب کف کردن آنها نشود(خطرناک) آیین نامه های فنی با توجه به نوع قیر محلول مقدار آب را حداکثر(0.5-0.2) درصد حجم قیر محدود کرده اند.

چگالی:مانند قیر های خالص

آزمایشات امولسیون های قیر:

کتدروانی:

نشست: تعیین نشانه ای از تمایل دانه های قیر به نشست کردن 5 روز نمونه به حال خود رها می شود.

پایداری:مانند آزمایش نشست رها کردن نمونه به مدت 24 ساعت

دانه بندی:تعیین درصد وزنی دان های قیر بیشتر از 0.85 میلی متر

قابلیت دمولسیون: برای تعیین سرعت شکستن امولسیون های دیر شکان و زود شکن آنیونی در تماس با خاک و مصالح سنگی استفاده می شود . از کلرور کلسیم برای سرعت بخشی آزمایش استفاده می شود.

اختلاط با سیمان:مشابه آزمایش دمولسیون و مختص قیر های دیر شکن(ss) که معمولا در مجاورت کلرور کلسیم نمی شکنند.

قابلیت اندود کردن: تعیین قابلیت امولسیون قیر برای اندود کردن مصالح سنگی-دوام قیر حین عمل اختلاط با مصالح سنگی-دوام قیر در برابر جریان آب

مقاومت در برابر آب: تعیین قابلیت امولسیون قیر برای اندود کردن مصالح سنگی-دوام قیر حین عمل اختلاط با مصالح سنگی-دوام قیر در برابر جریان آب

تعیین بار ذره ای:مختص امولسیون های زود شکن و کند شکن آنیونی است.اگر ذرات قیر جذب قطب منفی(کاتد)شده باشند ،امولسیون مورد آزمایش از نوع کاتیونی است.

Ph:تعیین اسیدی یا بازی بودن محلول امولسیونی جهت اختلاط با مصالح سنگی

تقطیر:برای تعیین درصد قیر امولسیون ها

رده بندی:جهت تشخیص امولسیون زودگیر کاتیونی از سایر انواع امولسیون ها

آزمایشات شیمیایی آب و فاضلاب

آزمایشات شیمیایی آب و فاضلاب 

مبانی کلرزنی با جزییات کامل 

 هدایت الکتریکی با جزییات کامل

  اندازه گیری اکسیژن مورد نیاز زیستی(BOD) 

اندازه گیری نیتروژن آمونیاکی  

استاندارد متد آنلاین 

 کیفیت اب و تعیین رنگ روش آزمون  

اندازه گیری اسیدیته  

اندازه گیری کل مواد معلق 

تیتراسیون  

اصطلاحات و تعاریف در آزمایشگاه میکروبیولوژی   

هدایت ویژه آب   

آزمون جارتست 

شرح وسایل آزمایشگاه   

تهیه محلولهای مولار  

اندازه گیری قلیاییت  

PH متری   

استاندارد روش نمونه‏گیری از پس‏آبهای صنعتی   

اندازه گیری غلظت  یون فسفات در آب   

آشنایی با برخی معرفهای آزمایشگاهی   

لوازم معمولی آزمایشگاه    

استاندارد کردن محلول های شیمیایی  

اسپکتروفتومتری 

اندازه گیری سولفات در آب آشامیدنی   

اندازه گیری یون پتاسیم  

اندازه گیری یون سدیم  

تعیین مقدار کلراید در آب آشامیدنی 

سنجش میزان CO2 

سنجش میزان DO 

شناساگرها   

فلیم فتومتر 

کدورت سنجی 

استاندارد روش روزمره نمونه گیری آب 

روش صحیح کلرسنجی آب 

اندازه گیری نیتریت در آب آشامیدنی  

کلر زنی مخازن آب  

محلول سازی 

تفسیر نتایج آزمایشگاهی 

اشکال برخی وسایل آزمایشگاه  

اندازه گیری سیانید در آب 

 اندازه گیری فنل به روش فوتو متریک 

اندازه گیری کلسیم  

اندازه گیری نیترات  

اندازه گیری کرم (سه) در نمونه آب شهر 

تعیین مقدار هیدرازین در آب 

تعیین مقدار اکسید آلومنیوم درآب 

طرز کار با مواد شیمیایی 

تعیین مقدار کرومات در آب 

تعیین مقدار مواد آلی در آب 

تعیین میزان آهن موجود در آب 

اندازه گیری نیتروژن کل  

تعیین در صد سولفات در آب 

اندازه گیری اکسیژن مورد نیاز واکنشهای شیمیایی (C . O . D) 

آزمایش هیدرومتری

1-       مقدمه

روش هیدرومتری یکی از متداول ترین روش هایی است که برای تخمین اندازه ذرات خاک که از الک شماره 200 گذشته اند تا حدود mm 0.001 به کار میرود. داده های به دست آمده بر روی کاغذ نیمه لگاریتمی رسم میشوند. ممکن است نتایج بدست آمده از این آزمایش در امتداد نتایج بدست آمده از این آزمایش در امتداد نتایج بدست آمده از آنالیز الک در یک کاغذ رسم شوند

در سال 1926 گلداشمیت در نروژ روشی را براساس تعیین وزن مخصوص یک مخلوط خاک در آب با استفاده از یک هیدرومتر جهت تجزیه مکانیکی خاک ها پیشنهاد نمود . این روش در سال 1927 نیز توسط بویوکوس در میشیگان آمریکا بطور مستقل پیشنهاد شد.  روش پیشنهادی توسط این دو دانشمند خالی از خطا نبود و لذا آرتورکاساگرانده بعداَ اصلاحاتی در این روشها بعمل آورد که ما امروزه روش تکمیل شده را مورد استفاده قرارمی دهیم .

وزن مخصوص ویژه خاک اغلب برای ارتباط وزن به حجم مورد استفاده قرار میگیرد.بنابر این با دانستن نسبت تخلخل  و درجه اشباع و وزن مخصوص ویژه میتوانیم وزن واحد حجم خاک را  چه در حالت مرطوب چه خشک بدست آوریم.

وزن مخصوص اکثر کانیهای خاک بین 2.4 تا 2.9 است. وزن مخصوص ویژه اغلب ماسه های رنگ روشن که غالبا از کوارتز تشکیل میشود در حدود 2.65 تخمین زده شده است. خاک های سرب دار 4 و  خاکهای آلی 2 میباشد.

آزمایش هیدرومتری در واقع ادامه‌ی آزمایش دانه‌بندی می‌باشد، در آزمایش دانه‌بندی تعیین درصد وزنی دانه‌های با قطر کمتر از mm075/0 که معادل دانه‌های رد شده از الک 200 می‌باشد مشکل و حتی غیرممکن است به دلیل آنکه هم ساخت الکلهایی با چشمه‌های ریزتر از این مقدار غیرممکن است و هم در این صورت آزمایش خطای زیادی خواهد داشت از اینرو از روشی به نام هیدرومتری یا ته نشینی که مبنی بر قانون استوکس است که البته در آن فرض می‌شود دانه‌های خاک کروی و گرد گوشه‌اند استفاده می‌کنند مطابق این قانون ذراتی که دارای قطر بزرگتری هستند درون یک سیال زودتر ته نشین می‌شوند. البته لازم به ذکر است که این قانون را نمی‌توان برای ذرات کوچکتر از 0002/0 میلی‌متر به کاربرد زیرا ته‌نشینی این ذرات تابع قانون حرکتی برونین است در انتها افزوده می‌شود که هیدرومتری وسیله‌ای است، اساساً برای سنجش چگالی مایعات. در مورد مخلوط آب و خاک از آنجا که عمل ته‌نشینی صورت می‌گیرد چگالی مخلوط در هر عمق نسبت به زمان تغییر کرده و اساس این آزمایش نیز بر مبنای این تغییرات استوار است.

2- نام و هدف آزمایش و شماره‌ی ASTM

روش هیدرومتری (ته نشینی) یکی از روشهای دانه‌بندی قسمت ریزدانه است زیرا دانه‌بندی این خاکها (رد شده از الک 200) به روش الک کردن مقدور نیست لذا از این روش که مبنی بر قانون استوکس است استفاده می‌شود طبق قانون استوکس ذراتی که دارای قطر بزرگتری هستند درون یک سیال زودتر ته نشین می‌شوند. زیرا برای ذرات کوچکتر از این مقدار دیگر قانون استوکس صادق نیست و حرکت این ذرات تابع قانون برونین است.

این آزمایش براساس اندازه‌گیری وزن مخصوص یا گرم در لیتر دانه‌های خاک معلق در آب می‌باشد که با گذشت زمان بتدریج که دانه‌ها رسوب می‌کنند وزن مخصوص مایع کاسته می‌شود. لذا میزان کاهش وزن مخصوص مبنای محاسبه مقدار و اندازه ذرات معلق در آب می‌باشد. که برمبنای آن می‌توانیم منحنی دانه بندی بخش ریز دانه‌ی خاک را رسم نماییم.

 شماره‌ی ASTM آزمایش هیدرومتری422-63 ASTM D 421-58 & D و تعیین وزن مخصوص،   ، ASTM D 854-87   می‌باشد.

3- ابزار مورد نیاز

1)ترازو با دقت اندازه گیری مناسب که ترازوی مورد استفاده دارای دقت 01/0 گرم بود .

2)استوانه رسوب گذار با درپوش مناسب به طول تقریباَ 460 میلیمتر (18  اینچ) و قطر 60 میلیمتر (12/2 اینچ) و ظرفیت 1000 میلی لیتر و مدرج می باشد .

3) استوانه شاهد مشابه استوانه رسوب گذار و بدون در پوش

4)چگالی سنج

5)پیکنومتر

6)قیف

7)بشر

8)آب فشان

9)زمان سنج (کرنومتر)

10)دماسنج

11)ظرف جهت توزین خاک مورد نیاز

12)آب

13)محلول جدا کننده

4- گزارش نحوه‌ی تهیه‌ی نمونه و اجرا

الف) آزمایش هیدرومتری

1-الف- آماده کردن ماده جدا کننده :

دقیقا 40 گرم خاک خشک عبوری از الک 200 را  ابتدا با125 سی سی محلول جداگانه NaPo3 چهار درصد در داخل استوانه مدرج ریختیم و مخلوط کردیم..مایع جدا کننده به منظور جداکردن دانه ها از یکدیگر جهت چسبندگی یا خنثی کردن بارهای الکتریکی ذرات کوچک بکار می رود از مهمترین مواد جداکننده هگزا متافسفات سدیم یا سدیم متافسفات و دیگری سسیلیکات سدیم است .

طبق استاندارد ASTM باید اجازه میدادیم تا مخلوط به مدت 16 ساعت باقی میماند. ولی به علت کمبود وقت صرف نظر کردیم.

2-الف- جداسازی ذرات خاک با محلول :

در شرایط استاندارد بدین گونه است که  تقریباَ 50 تا 100 گرم از نمونه را برای انجام آزمایش وزن کرده و در کاسه 250 میلی لیتری ریخته می شود ، اگر خاک دارای مواد آلی است جهت از بین بردن آن مقدار 100 میلی لیترمحلول 6 درصد هیدروژن پراکسید به نمونه اضاف  و با استفاده از دستگاه همزن برقی نمونه را مخلوط کرده و اگر پس از مدتی هیچگونه گازی خارج نشد به محلول اسید کلرید ریک 2/0 نرمال اضافه می شود ، اسید کلریدریک ترکیبات کلسیم را که بصورت سیمان کربنات کلسیم ذرات خاک را بهم چسپانده حل نموده و بدین ترتیب دانه های خاک از هم جدا می شوند.

اما ما با توجه به کمبود زمان مراحل فوق را انجام نداده بلکه فقط پس از توزین نمونه خاک به میزان 40 گرم آنرا داخل استوانه مدرج که حاوی محلول جدا کننده بود ریختیم .

محلول را به ظرف مخلوط کن انتقال دادیم و مدت 3 تا 5 دقیقه مخلوط کردیم.

تمام محتویات ظرف را به استوانه  رسوب گذاری منتقل کردیم و مراقب بودیم تا این کار به طور کامل انجام میشد. بعد به آن آنقدر آب اضافه کردیم تا حجم دقیقا به cc 100 رسید. با استفاده از درپوش لاستیکی استوانه را واژگون کردیم  و به حالت اول برگرداندیم. این کار را یک دقیقه ادامه دادیم.

علاوه بر میزان خاک مورد نیاز برای این قسمت برای برآورد وزن مخصوص خاک نیز به 30 گرم خاک دیگر نیاز بود که آنرا نیز تهیه کردیم . در نتیجه جهت انجام این آزمایش به مقدار 70 گرم خاک ردشده از الک 200 مورد نیاز بود.

3 ـالف- خواندن چگالی سنج :

 نمونه آزمایش را داخل استوانه حاوی ماده جدا کننده ریختیم و سپس تا خط نشانه 1000 میلی لیتر، داخل آن را ازآب پر کردیم سپس در پوش را گذاشتیم و به مدت یک دقیقه خوب مخلوط را تکان دادیم بطوریکه تمام ذرات خاک در محلول به حالت معلق در آمد در این قسمت درجه حرارت نقش مهمی دارد بدین جهت معمولاَ‌در زمان انجام آزمایش سعی می شود که درجه حرارت محل استوانه رسوبگذار یک نواخت و در حدود 21 درجه سانتی گراد باشد . پس از اتمام تکان دادن استوانه آنرا روی میز گذاشته و کرنومتر را به کار انداختیم و همزمان چگالی سنج را به آرامی داخل استوانه قرار داده و درجه چگالی سنج را درست در بالای محلی که آب به ساقه چگالی سنج چسپیده و تشکیل حلقه داده خواندیم ، سپس به فواصل زمانی 5/0 ، 1 ، 2 ، 5 ، 15 ، 30 و 60 دقیقه پس از شروع رسوبگذاری اعداد روی چگالی سنج را یادداشت نمودیم ، در فواصل فوق برای کنترل، چگالی سنج را از محلول درآورده و در استوانه دیگری که تا خط نشانه 1000 میلی لیتر از آب پرشده و به عنوان استوانه شاهد می باشد گذاشته و چگالی سنج را قرائت نمودیم .البته فواصل زمانی قرائت استوانه رسوب گذار در شرایط مطلوب بایستی به ترتیب برای 120 ، 250 و 1440 دقیقه نیز قرائت گردد که ما بدلیل کمبود وقت فقط تا زمان 60 دقیقه انجام دادیم .با توجه به قرائت های چگالی سنج در استوانه رسوب گذار و استوانه شاهد برای هریک از زمانهای قرائت دو عدد A و B قرائت می شد که از تفاضل آنها عدد واقعی چگالی سنج حاصل می شود .

باید توجه داشت که دو نوع چگالی سنج داریم: H151 و H152

در نوع H151 طول موثر را می خوانیم ولی در نوع H152 مستقیماٌ درصد عبوری را نشان می دهد.

ب- تعیین وزن مخصوص خاک جهت بدست آوردن GS خاک

ابتدا پیکنومتر (ظرفی به حجم cc250) را وزن کردیم و عدد آنرا یادداشت نمودیم سپس آنرا تا رسیدن به خط نشانه ظرف از آب پرنموده و دوباره وزن کردیم و آنرا یادداشت نمودیم در این زمان مقداری از آب پیکنومتر را خالی و به میزان  gr30 خاک ریزدانه (از محل خاکهای ریزدانه نگه‌داری شده از آزمایش دانه بندی) درون آن ریختیم. و سپس حجم آب و خاک درون پیکنومتر را تا خط نشانه‌ی ظرف رساندیم و آنرا وزن نمودیم و عدد نشان داده شده توسط ترازو را یادداشت کردیم.

5- اندازه‌گیری‌ها

الف) آزمایش هیدرومتری

60دقیقه	30دقیقه	15دقیقه	5دقیقه	2دقیقه	1دقیقه	30ثانیه	زمان ثانیه t
13	15	17	24	34	43	49	(A) قرائت از روی چگالی سنج در ظرف حاوی محلول و خاک
3	-	-	-	-	-	4	(B) قرائت از روی چگالی سنج در ظرف حاوی محلول شاهد

در تمام زمانها  0C 23 = T

ب) تعیین وزن مخصوص خاک

gr8/75 gr3/324 gr30 gr4/342

: وزن پیکنومتر : وزن مجموع پیکنومتر و آب تا خط نشانه : وزن خاک ریخته شده در پیکنومتر : مجموع وزن پیکنومتر و خاک و آب تا خط نشانه

6- محاسبات و نتیجه‌گیری

60دقیقه	30دقیقه	15دقیقه	5دقیقه	2دقیقه	1دقیقه	30ثانیه	زمان ثانیه t
13	15	17	24	34	43	48	A
3	4	4	4	4	4	4	B
10	11	13	20	30	29	45	R = A-B
26/78	30/9	35/02	49/44	70/04	88/58	98/88
14/2	13/8	13/5	12/4	10/7	9/2	8/3	L
0/007	0/009	0/013	0/021	0/031	0/041	0/056	D

             

از جدول و با توجه به دمای 22=t و51/2 =GS داریم:

013566/0 = K

برای زمان 30 ثانیه داریم:

 

برای نمونه با  قطر 56 mm0/0 داریم:

 

برای زمان 1 دقیقه داریم:

 

برای نمونه با  قطر 1 mm04/0 داریم:

برای زمان 2 دقیقه داریم:

 

برای نمونه با  قطر 1 mm03/0 داریم:

برای زمان 5 دقیقه داریم:

 

برای نمونه با  قطر 1 mm02/0 داریم:

برای زمان 15 دقیقه داریم:

 

برای نمونه با  قطر  mm013/0 داریم:

برای زمان 30 دقیقه داریم:

 

برای نمونه با  قطر  mm009/0 داریم:

برای زمان 60 دقیقه داریم:

 

برای نمونه با  قطر  mm007/0 داریم:

منحنی دانه بندی زیر الک 200:

7- بحث در خطاها

1)         برای ذرات با قطر کمتر از mm 0.0002 از آزمایش گریز از مرکز استفاده میشود.

2)        مهمترین خطایی که مد نظر گرفته نشده این است که قضیه‌ی استوکس براساس قطر ذرات کروی بیان شده است در حالی که در آزمایش میزان ذرات کروی خاک  خیلی کم است و این فرض غلط است.

3)       هیدرومتر H152 برای 2.65 = Gs و دمای 20 کالیبره شده است و در صورت عدم استفاده از خاکی با این خصوصیات باید تصحیحات لازم صورت بگیرد.

4)       فرض بر این شده است که مصالح ریزدانه از مصالح با وزن مخصوص ثابت درست شده است که این فرض غلطی است.

5)       هنگامی که خاک را از ظرف فلزی به داخل استوانه می‌ریزیم مقداری خاک در این انتقال به دلیل چسبیدن به دیواره‌ی قیف سراستوانه و همچنین پخش غبار در اثر این جابجایی هدر می‌رود و ایجاد خطا در وزن خاک می‌کند.

6)       خطای اندازه‌گیری مانند توزین

7)       خط‌های مربوط به درجه‌بندی چگالی سنج و به طور کلی خطای دستگاه‌ها

8)       خطای ناشی از تغییرات درجه حرارت محیط

9)        خطای قرائت

8-نظرات شخصی

در این آزمایش از سرعت متوسط ذرات در محلول استفاده شده است. با توجه به اینکه ذرات با قطر بزرگتر زودتر ته نشین می شوند و با توجه به سرعت سقوط معیاری برای دانه بندی انتخاب می کنیم.همانطور که در آزمایش مشاهده شد این مسئله زمان زیادی میگیرد. لذا اگر بتوانیم روش دیگری پیشنهاد کنیم که طبق آن ذرات خاک را به ترتیب از کوچک به بزرگ یا بالعکس و با سرعت بیشتری منظم نماییم می توانیم از آن روش برای دانه بندی استفاده کنیم.برای مثال می توان از نیروی گریز از مرکز استفاده نمود. اگر بتوان استوانه محلول را حول یک محور عمودی با سرعت ثابت بچرخانیم به امر ته نشین شدن ذرات سرعت می بخشیم.(شکل الف) اما مشکلی که بوجود می آید نحوه ی قرار گیری چگالی سنج و قرائت آن است. برای حل این نقیصه هم میتوان انتهای چگالی سنج را به یک قلم وصل کرد و بالا آمدن چگالی سنج را به مرور زمان روی کاغذی مشخص نمود(شکل ب). با تکرار آزمایش میتوان کاغذ ثبت کننده را نیز کالیبره کرد و تا نحوه قرائت اعداد ثبت شده در دفعات بعد و تحلیل آن راحت تر باشد.

 

شکل(الف)

 

شکل (ب)

این روش تنها یک ایده است و نیاز به تحقیق و مطالعه ی بیشتر دارد.

در انتها می توان افزود در آزمایش هیدرومتری انجام گرفته در آزمایشگاه اگر جنس ظرف تعیین حجم دارای حداقل ضریب انبساط حجمی باشد دقت بالا می رود. همچنین توصیه می شود از دستگاه ها با دقت های  نزدیک به هم استفاده شود که این عمل علاوه بر کاهش هزینه های غیر ضروری با توجه به هم پوشانی دقت ها، نتیجه مطلوب را بدست می دهد.

آزمایش نفوذ پذیری با بارثابت

- مقدمه

به طور کلی خاک که به دلیل وجود فضاهای خالی مرتبط در داخل آن امکان جریان یافتن آب را از نقاط با انرژی بالا به نقاط با انرژی پایین فراهم می‌سازد، نفوذپذیر است. در مکانیک خاک بررسی جریان آب در داخل خاک نفوذپذیر دارای اهمیت است. این موضوع برای تخمین مقدار تراوش زیرزمینی در شرایط هیدرولیکی مختلف، جهت بررسی مسائل مربوط به پمپاژ آب در عملیات ساختمانی زیرزمینی و برای تحلیل پایداری سدهای خاکی و سازه‌های نگهدارنده خاک تحت نیروهای تراوش ضرورت دارد.

ضریب تراوایی خاک های درشت دانه را می توان با آزمایش نفوذ پذیری با بار ثابت به دست آورد. در این حالت خاک با تراکم مناسب در داخل استوانه مخصوص که دارای سطح مقطع A می باشد قرار داده شده است و زیر آن هم صفحه مشبکی قرار دارد. این خاک تحت جریان یکنواخت قائمی که فشار ثابت دارد قرار می گیرد, حجم آب چریان یافته و از خاک رد شده در واحد زمان یا Q تعریف می شود. با اندازه گیری اختلاف ارتفاع سطح آب در لوله هایی که به جداره استوانه متصل می باشند می توان شیب آبی H/l را به دست آورد و با به کار بردن قانون دارسی به نتیجه زیر رسید:

ضریب نفوذپذیری خاک همگن و ایزوتروپیک به عوامل متعددی بستگی دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

1-       اندازه دانه های خاک

2-      خواص سیال

3-     نسبت منافذ خاک(e ):

برای خاکهایی که K به صفر نزدیک است در نسبت تخلخل 0.15 داریم:

4-شکل و ترکیب قرارگیری منافذ

5-درجه اشباع خاک

جهت تعیین سرعت جریان آب در خاکهای اشباع طبق قانون دارسی داریم:

V = K i                                                                                                      

که در این رابطه:

V = سرعت جریان یعنی مقدار آب جاری در واحد زمان از طریق سطح مقطع ناخالص عمود بر جهت جریان

K = ضریب هدایت آب یا ضریب نفوذپذیری

i = گرادیان هیدرولیکی

می‌باشددر خاکهای رسی، ساختار نقش مهمی در ضریب نفوذپذیری دارد. دیگر عوامل مهم تاثیرگذار بر نفوذپذیری رسها عبارتند از: تمرکز یونی و ضخامت لایه آبی که توسط ذرات رس نگهداری می‌شود.

لازم به ذکر است که ضریب نفوذپذیری (K) در خاکهای مختلف بسیار متفاوت است. ضریب نفوذپذیری خاکهای غیراشباع پایین‌تر است و با درجه اشباع به سرعت افزایش می‌یابد.

گذری کوتاه بر روشهای تعیین ضریب نفوذپذیری عبارتند از:

1) روش دانه‌بندی که براساس معادلات تجربی می‌توان به این ضریب دست یافت از جمله برای خاکهای ماسه که cu آنها کمتر یا مساوی 5 باشد و قطر 10% از دانه‌های آن بین 1/0 تا 3 میلیمتر باشد، داریم:

K = 0.01 D210                                                                                                       

که در آن K بر حسب m/s بیان می شود.

2) روش تحکیم که هم در آزمایشگاه با روشهای (الف) بار آبی ثابت و (ب) بار آبی متغیر و هم در محل با حفر چاه و انجام آزمایش پمپاژ به دست می‌آید. در پایان می‌توان طبق یک تقسیم‌بندی درجه نفوذپذیری خاک را به شرح زیر تعیین نمود.

K (m/s)	درجه نفوذپذیری
K > 10-1	خیلی زیاد
10-1 > K > 10-3	متوسط
10-3 > K > 10-5	کم
10-5 > K > 10-7	خیلی کم
K < 10-7	عملاً غیرقابل نفوذ

آزمایشگاه مکانیک خاک- محمد حسین بازیار

2-هدف آزمایش و شماره‌ی ASTM

در این آزمایش هدف تعیین ضریب نفوذپذیری خاک (K) جهت تعیین امکان و میزان جریان یافتن آب از نقاط با انرژی بالا به نقاط با انرژی پایین در یک نمونه خاک اشباع مورد نظر است.در این آزمایش تعیین ضریب نفوذپذیری K طبق روش مستقیم در آزمایشگاه، به  روش بار آبی ثابت کار برده شد.

شماره  ASTM  D2434-68برای بار آبی ثابت می‌باشد.

3- وسایل مورد نیاز آزمایش

I. دستگاه مخصوص تعیین ضریب نفوذپذیری که شامل موارد زیر است:

1) سه پیزومتر

2) نمونه اشباع استوانه‌ای  

3) مخزن آب

4) لوله‌های رابط جهت زهکشی و یا انتقال آب به مخزن

5) خط ‌کش

6)  تخته که سه پیزومتر و خط‌کش روی آن نصب شده‌اند.

II. سطل پلاستیکی جهت ریختن شدن آب زهکشی شده‌ی نمونه و نیز جهت نگهداری آب داخل مخزن در یک لِوِل ثابت

III. استوانه مدرج جهت اندازه‌گیری حجم

IV. کرنومتر جهت اندازه‌گیری زمان

4- گزارش نحوه‌ی تهیه‌ی نمونه و اجرا

قبل از توضیح کامل آنچه در آزمایشگاه انجام دادیم به شرح مختصری در ارتباط با دستگاه مخصوص تعیین ضریب نفوذپذیری با هد ثابت می‌پردازیم:

این دستگاه از سه بخش اصلی سیلندر محتوی نمونه اشباع، سه پیزومتر که در ارتفاع‌های مختلف به نمونه سیلندری متصل واز طرفی روی تخته‌ای نصب است که خط‌کشی جهت اندازه‌گیری ارتفاع آب در آنها تعبیه شده است و درنهایت مخزن آبی که در ارتفاعی، بالاتر سیلندر نمونه قرار گرفته و سه شلنگ که یکی مربوط به ورود آب به مخزن و یکی جهت انتقال آب به نمونه و دیگری نقش سرریز را بر عهده دارد و به آن متصل است تشکیل شده است. لازم به ذکر است که در بخش انتهایی سیلندر نمونه لوله پلاستیکی جهت زهکشی و بیرون ریختن آب اضافی داخل نمونه قرار دارد که شیری در ابتدای آن تعبیه شده است.

با این توضیح به شرح آنچه در آزمایشگاه انجام دادیم، می‌پردازیم:

ابتدا شیر مخصوص ورود آب به مخزن را باز نمودیم. این عمل را برای ثابت ماندن هد آب در مخزن در یک ارتفاع معین و ثابت انجام دادیم. مسلماً برای بیشتر نشدن ارتفاع آب در مخزن از لوله مخصوص خارج کردن آب اضافی، آب مازاد خارج می‌شد. در این حال ارتفاع آب در پیزومترهایی که هر کدام در ارتفاعات مختلف سیلندر نمونه نصب شده بودند شروع به تغییر کرد. در این حالت گذاشتیم تا ارتفاع آب در هر 3 پیزومتر نصب شده به سیلندر که یکی در بالا و دیگری در وسط و آخری در پایین سیلندر نمونه نصب شده بود ثابت شود. ارتفاع آب در سه پیزومتر را با منطبق کردن آن با خط‌کش نصب شده روی تخته نصب پیزومترها قرائت و آن را یادداشت نمودیم. در این زمان شیر مخصوص لوله زهکشی نمونه را باز نمودیم و سر آن را داخل ظرف استوانه‌ای مدرج جهت اندازه‌گیری حجم قرار دادیم و همزمان کرنومتر را جهت اندازه‌گیری زمان روشن نمودیم. این عمل را تا رسیدن به حجم مشخصی از ظرف استوانه‌ای مدرج انجام داده و پس از رسیدن به حجم مشخص، همزمان شلنگ محتوی زهکشی آب اضافه‌ی سیلندر را از ظرف استوانه‌ای مدرج خارج نموده کرنومتر را خاموش کردیم.

این عمل را تا سه بار با حجم‌های مختلف (می‌توان هر بار حجم معینی را پر کرد ولی در آزمایشی که ما انجام دادیم، حجم‌های مختلف را در نظر گرفتیم) و مشخصاً با اندازه‌گیری زمان در هر قسمت انجام دادیم. از آنجا که محل تعبیه پیزومترها روی سیلندر نمونه مشخص بود با دانستن فاصله هر کدام از پیزومترها از یکدیگر و با اطلاعات مربوط به حجم خروجی و زمان توانستیم K ضریب نفوذپذیری را محاسبه کنیم که در بخشهای بعدی به روش محاسبه پرداخته شده.

لازم به ذکر است در تمام طول آزمایش شیر تغذیه مخزن آب باز بود.  

5-اندازه‌گیری‌ها

مشخصات نمونه:

D = 7.5 Cm

L1 = 7 Cm

L2 = 7 Cm

L3 = 7 Cm

87 Cm = ارتفاع آب در پیزومتر پایینی

  = 64 Cm ارتفاع آب در پیزومتر وسطی

=33 Cm ارتفاع آب در پیزومتر بالایی

Δt1 = 30 (s)

Δt2 = 60 (s)

V1 = 180 (ml)

V2 = 360 (ml)

6- محاسبات و نتیجه‌گیری

1) 

           

                                   

                

 

                                                                

2)

به علت برابری دبی Q آب خروجی در دو اندازه گیری انجام شده از محاسبات مجدد صرف نظر می‌شود.

طبق تقسیم‌بندی داریم:

10-1 > K > 10-3 . بنابراین خاک دارای درجه نفوذپذیری متوسط است.

7- خطاها

1) خطای قرائت ارتفاع آب پیزومترها

2) خطا در عدم همزمانی زدن کرنومتر و قرار دادن شلنگ زهکشی در ظرف استوانه مدرج در ابتدای هر مرحله و همچنین عدم همزمانی کامل در پایان هر مرحله جهت خاموش کردن کرنومتر و بیرون آوردن سر شلنگ زهکشی از داخل ظرف استوانه‌ای مدرج.

3) خطای قرائت حجم آب داخل ظرف استوانه‌ای مدرج

4)خطای ثابت و یکجا نبودن لوله ی حاوی آب خروجی از نمونه به دلیل نگهداری آن با دست

5)خطای درجه بندی خط کش

6)خطای ناشی از اختلاف دمای آزمایشگاه(عدم کاربرد ضریب تصحیح حرارتی در ضریب نفوذپذیری)

7)خطای ناشی از عدم اشباع کامل و عدم رعایت زمان لازم جهت اشباع کامل نمونه خاک و خروج هوا

8)خطای ناشی از به هم خوردن شرایط آزمایش (مانند به وجود آمدن جریان ناپایدار و متلاطم (بحرانی و...)که کاربرد قانون دارسی در آن شرایط نادرست است.

9)خطای ناشی از همگن نبودن نمونه خاک مورد استفاده در آزمایش

10)خطای ناشی از تبخیر رطوبت نمونه یا تبخیر بخشی از دبی ورودی و دبی خروجی در مخزن

7- خطاها

1) خطای قرائت ارتفاع آب پیزومترها

2) خطا در عدم همزمانی زدن کرنومتر و رسیدن سطح آب به ارتفاع مورد نظر و به وجود آمدن همین خطا در انتهای هر مرحله یعنی عدم همزمانی بین خاموش کردن کرنومتر در رسیدن سطح آب داخل پیزومتر به ارتفاع مورد نظر.

3)افزایش خطای قرائت با افزایش قطر پیزومتر ها

4)خطای دستگاهی مانند عدم کارکرد مناسب دستگاه نفوذپذیر یا درجه بندی خط کش و...

5)خطای ناشی از اختلاف دمای آزمایشگاه و دمای آب (عدم کاربرد ضریب تصحیح حرارتی در ضریب نفوذپذیری)

6)خطای ناشی از عدم اشباع کامل و عدم رعایت زمان انتظار جهت اشباع کامل نمونه خاک و خروج هوا

7)خطای ناشی از عدم رعایت دانه بندی مورد نیاز آزمایش،همچنین همگن و یکسان نبودن کلیه لایه های نمونه تهیه شده

8)خطای ناشی از تلاطم و به هم خوردگی نمونه خاک به هنگام افزودن آب به آن

9)خطای ناشی از تغییرات زیاد سرعت جریان آب در نمونه نسبت به زمان (افت سریع ارتفاع آب) که سبب به هم خوردن نمونه خاک و عدم حصول نتایج مطلوب و قابل اعتماد می شود.

8-نظرات شخصی

محدودیت هایی در آزمایش نفوذپذیری با بار ثابت وجود دارد که با توجه به آنها می توان روشهایی جهت بهینه کردن و نیز اقتصادی نمودن آن پیشنهاد داد .از جمله این محدودیت ها طولانی بودن زمان آزمایش بخصوص در خاکهای ریز دانه است که خود مشکل کنترل تبخیر آب در مخزن و لوله های مسیر آب را به وجود می آورد.جهت رفع این مشکل می توان مخزن آب را در اتاقک تحت فشار قرار داد تا در اثر فشار هوای بالای مخزن آب، عمل تبخیر به تعویق افتد.از دیگر مشکلات این آزمایش صرف مقدار زیادی آب است تا سطح آب مخزن در طول مدت آزمایش ثابت بماند که از نظر اقتصادی به صرف نبوده آب زیادی به هدر میرود .برای بهبود این وضع می توان سیستمی تعبیه کرد تا آب خروجی از سر ریز مخزن دوباره به مخزن پمپ شود.

اما با در نظر گرفتن تمامی جوانب برای خاکهای ریز دانه اغلب روش بارآبی متغیر ترجیح داده می شود وبرای خاکهای دانه درشتر از آزمایش بار آبی ثابت استفاده می شود . در پایان با در نظر گرفتن امکانات در دسترس وحساسیت ودقتی که در عمل به آن نیاز است ،می توان گفت روشهای آزمایشی بارآبی ثابت و متغیر کارایی خوبی در تعیین درجه نفوذ پذیری خاک دارند.

آزمایش نفوذپذیری بارافتان

- مقدمه

به طور کلی خاک که به دلیل وجود فضاهای خالی مرتبط در داخل آن امکان جریان یافتن آب را از نقاط با انرژی بالا به نقاط با انرژی پایین فراهم می‌سازد، نفوذپذیر است. در مکانیک خاک بررسی جریان آب در داخل خاک نفوذپذیر دارای اهمیت است. این موضوع برای تخمین مقدار تراوش زیرزمینی در شرایط هیدرولیکی مختلف، جهت بررسی مسائل مربوط به پمپاژ آب در عملیات ساختمانی زیرزمینی و برای تحلیل پایداری سدهای خاکی و سازه‌های نگهدارنده خاک تحت نیروهای تراوش ضرورت دارد.

در حالت خاک های ریزدانه باید از آزمایش نفوذپذیری با ارتفاع افتان استفاده شود. در مورد خاک های ریزدانه معمولا آزمایش بر روی نمونه های دست نخورده انجام می شود و ممکن است که استوانه آزمایش عمان لوله نمونه گیر باشد. طول نمونه برابر l و سطح مقطع آن برابر A است. در طرفین نمونه خاک صفحات فلزی مشبک قرار داده می شود و لوله باریکی به سطح مقطع a به بالای استوانه متصل می شود. آب به داخل مخزنی با سطح آب ثابت جریان ÷یدا می کند لوله باریک را پر از آب کرده و مدت زمان لازم t1 که ارتفاع آب در این لوله از h0 به h1 کاهش پیدا میکند اندازه گرفته می شود. در هر لحظه t ارتفاع سطح آب در لوله برابر h و سرعت تغییرات آن برابر  -dh/dyاست. در لحظه t بار آبی بین بالا و پایین نمونه برابر h است و بتابراین قانون دارسی نتیجه می دهد که :

در آزمایش هد متفیر ضریب نفوذ پذیری از رابطه  به دست می‌آید.

ضریب نفوذپذیری خاک همگن و ایزوتروپیک به عوامل متعددی بستگی دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

1-       اندازه دانه های خاک

2-      خواص سیال

3-     نسبت منافذ خاک(e ):

برای خاکهایی که K به صفر نزدیک است در نسبت تخلخل 0.15 داریم:

4-شکل و ترکیب قرارگیری منافذ

5-درجه اشباع خاک

جهت تعیین سرعت جریان آب در خاکهای اشباع طبق قانون دارسی داریم:

V = K i                                                                                                      

که در این رابطه:

V = سرعت جریان یعنی مقدار آب جاری در واحد زمان از طریق سطح مقطع ناخالص عمود بر جهت جریان

K = ضریب هدایت آب یا ضریب نفوذپذیری

i = گرادیان هیدرولیکی

می‌باشددر خاکهای رسی، ساختار نقش مهمی در ضریب نفوذپذیری دارد. دیگر عوامل مهم تاثیرگذار بر نفوذپذیری رسها عبارتند از: تمرکز یونی و ضخامت لایه آبی که توسط ذرات رس نگهداری می‌شود.

لازم به ذکر است که ضریب نفوذپذیری (K) در خاکهای مختلف بسیار متفاوت است. ضریب نفوذپذیری خاکهای غیراشباع پایین‌تر است و با درجه اشباع به سرعت افزایش می‌یابد.

گذری کوتاه بر روشهای تعیین ضریب نفوذپذیری عبارتند از:

1) روش دانه‌بندی که براساس معادلات تجربی می‌توان به این ضریب دست یافت از جمله برای خاکهای ماسه که cu آنها کمتر یا مساوی 5 باشد و قطر 10% از دانه‌های آن بین 1/0 تا 3 میلیمتر باشد، داریم:

K = 0.01 D210                                                                                                       

که در آن K بر حسب m/s بیان می شود.

2) روش تحکیم که هم در آزمایشگاه با روشهای (الف) بار آبی ثابت و (ب) بار آبی متغیر و هم در محل با حفر چاه و انجام آزمایش پمپاژ به دست می‌آید. در پایان می‌توان طبق یک تقسیم‌بندی درجه نفوذپذیری خاک را به شرح زیر تعیین نمود.

K (m/s)	درجه نفوذپذیری
K > 10-1	خیلی زیاد
10-1 > K > 10-3	متوسط
10-3 > K > 10-5	کم
10-5 > K > 10-7	خیلی کم
K < 10-7	عملاً غیرقابل نفوذ

آزمایشگاه مکانیک خاک- بازیار

2-هدف آزمایش و شماره‌ی ASTM

در این آزمایش هدف تعیین ضریب نفوذپذیری خاک (K) جهت تعیین امکان و میزان جریان یافتن آب از نقاط با انرژی بالا به نقاط با انرژی پایین در یک نمونه خاک اشباع مورد نظر است.در این آزمایش تعیین ضریب نفوذپذیری K طبق روش مستقیم در آزمایشگاهو روش بار آبی متغیر به کار برده شد.

لازم به ذکر است آزمایش نفوذپذیری با بار افتان به صورت استاندارد در ASTM وAASHTO شرح داده نشده است ولی به صورت مشابه در آزمایش استاندارد تعیین ضریب نفوذپذیری با بار ثابت با همان شمارهASTM مربوط به آن(با برخی اختلافات)درج شده است.

3- وسایل مورد نیاز آزمایش

I. دستگاه مخصوص تعیین ضریب نفوذپذیری با هد متغیر که شامل موارد زیر است:

1) سه پیزومتر با اقطار مختلف مقطع

2) نمونه اشباع استوانه‌ای 

3) محل نگهداری نمونه استوانه‌ای که یک ظرف بزرگتر است که داخلش از آب پر شده.

4) خط‌کش

5)  تخته که سه پیزومتر و خط‌کش روی آن نصب شده‌اند.

II. کرنومتر

4- گزارش نحوه‌ی تهیه‌ی نمونه و اجرا

قبل از توضیح کامل آنچه در آزمایشگاه انجام دادیم به شرح مختصری در ارتباط با دستگاه مخصوص تعیین ضریب نفوذپذیری با هد متغیر می‌پردازیم:

این دستگاه از دو بخش اصلی تشکیل یافته یکی سیلندر محتوی نمونه اشباع که در ظرفی پر از آب قرار گرفته و حتی آب حاصل از زهکشی به آن وارد می‌شود و دیگری سه پیزومتر با قطر لوله‌های متفاوت که به قسمت فوقانی سیلندر نمونه متصل است و به تخته تکیه داده شده به دیوار که روی آن خط‌کش قرار دارد نصب گردیده است.

با این توضیح به شرح آنچه در آزمایشگاه انجام دادیم، می‌پردازیم:

ابتدا با باز کردن شیر اصلی که تغذیه پیزومترهای با پیچ بسته را به عهده دارد ارتفاع آب داخل پیزومترها را تا حد معینی بالا بردیم تا هد آب در ارتفاعی قابل قبول از خط‌کش قرار گیرد سپس این شیر را بستیم و پیچ لوله پیزومتر شماره 1 که دارای قطر d1 بود را باز کردیم (این عمل در حالی صورت گرفت که پیچ دو پیزومتر دیگر بسته بود و تنها آب از این پیزومتر وارد نمونه می‌شد). با این عمل آب ابتدا با سرعت و سپس با رسیدن به سرعت یکنواخت وارد نمونه می‌شد و ارتفاعش در لوله پیزومتر پایین می‌آمد.

در این حال یعنی در زمان رسیدن سرعت پایین آمدن ارتفاع آب در پیزومتر به سرعت یکنواخت و همچنین با در نظر گرفتن اندازه‌ای از خط‌کش (اندازه‌ای از خط‌کش که هنوز آب با سرعت ثابت به آن نرسیده است) گذاشتیم تا ارتفاع آب به آن اندازه‌ای که در نظر گرفته شده برسد و همزمان کرنومتر را روشن کردیم تا زمانی که ارتفاع آب به اندازه دلخواه دیگری از خط‌کش برسد . در این حالت اندازه‌گیری زمان را متوقف نمودیم و ارتفاع دلخواه را یادداشت کردیم (لازم به ذکر است که ارتفاع اولیه را نیز یادداشت کرده بودیم).

این عمل را برای دو پیزومتر دیگر نیز با در نظر گرفتن این نکته که باید در آزمایش با هر یک از پیزومترها با قطرهای متفاوت پیچ دو پیزومتر دیگر حتماً بسته و فقط پیچ پیزومتر مورد اندازه‌گیری باز باشد، انجام دادیم.

لازم به ذکر است که در انتهای هر مرحله آزمایش به دلیل پایین آمدن سطح آب داخل پیزومترها شیر اصلی تغذیه پیزومترها را قبل از شروع مرحله بعدی و در حالی که هر سه پیچ سه پیزومتر بسته بود باز می‌کردیم تا ارتفاع آب به حد قابل قبولی برسد و آن گاه مرحله بعد را آغاز می‌کردیم.

5- اندازه‌گیری‌ها

d3 = 4.5 mm  پیزومتر (3)	d2 = 3 mm  پیزومتر (2)	d1 = 1.5 mm  پیزومتر (1)
Δt = 244.59 (s)	Δt = 74.75 (s)	Δt = 66.53(s)
= 87 Cm ارتفاع اولیه	= 95 Cm ارتفاع اولیه	= 80 Cm ارتفاع اولیه
= 74 Cmارتفاع ثانویه	= 85Cmارتفاع ثانویه	= 70 Cmارتفاع ثانویه

مشخصات نمونه:

D = 10 Cm

L = 13 Cm

6- محاسبات و نتیجه‌گیری

1)

 

                                                                             

                                              

2)

          

       

3)

  

طبق تقسیم‌بندی داریم:

10-3 > K > 10-5 . بنابراین خاک دارای درجه نفوذپذیری کم است.

7- خطاها

هیچکدام از آزمایشهای با بار ثابت و با بارافتان ضریب نفوذ پذیری دقیقی از خاک به دست نمی دهند که مهمتریت دلایل آن در زیر آمده است :

1 . خاکی که در دستگاه نفوذ پذیری قرار می گیرد دقیقا همان خاکی که در محل وجود داشته ، نمی باشد و اغلب دستخوش تغییراتی شده است .

2 . ممکن است جهت چینه ( لایه ) در محل را نتوان برای جریان آب به خوبی شبیه سازی کرد . در ماسه ها نسبت جریان افقی به عمودی 3 تا 4 برابر و حتی بیشتر می باشد (KH/KV>3) ، حتی اگر نسبت تخلخل در محل برای ماسه ها شبیه سازی شود ، نسب  KH/KVممکن است تغییر نماید . اگر خاکهای رسی در لایه 15 تا 30 سانتیمتری روی هم قرار داده شده ، غلتک زده شوند ، اتصالات افقی در آنها ایجاد خواهد شد که در نتیجه می شود و لذا ساخت مجدد آنها در ازما یشگاه مشکل خواهد بود .

3 . شرایط مرزی در محل ، با شرایط مرزی در آزمایشگاه متفاوت است . دیواره های صاف قالب نفوذ پذیری نسبت به دیواره های زبر خاک ، مسیر بهتری برای جریان ایجاد می کنند . اگر خاک به صورت لایه های عمودی باشد ، جریان در لایه های متفاوت با یکدیگر تفاوت خواهد داشت . ممکن است ایجاد این شرایط مرزی در شبیه سازی امکان پذیر نباشد .

4 . ممکن است بار هیدرولیکی h  در آزمایشگاه ، با آنچه که در واقعیت وجود دارد متفاوت باشد ( غالبا بزرگتر است ) و موجب شود که ذرات ریز با شسته شدن از مرزها خارج شوند .

مقدار شیب هیدرورلیکی در محل (i=h/L) در حدود 5 / 0 تا 5 / 1 می باشد ، در حالی که در آزمایشگاه ممکن است 5 یا بیشتر باشد . بعضی شواهد نشان می دهند کهV=k.i برای مقادیری از   به صورت خطی نمیباشد ، بویزه مقادیر بزرگ آن از سوی دیگر ، شواهدی برای خاکهای ریز دانه ( رس ها ) نشان می دهد که ممکن است برای آنها شیب آستانه ای ( حدی ) وجود داشته باشد و زیر آن جریانی رخ ندهد [ ترازقی ( 5 2 9 1 ) ] .

5 . تاثیر وجود هوا در نمونه آزمایشگاهی حتی برای حبابهای ریز ، به دلیل کوچکی نمونه زیاد می باشد

نظرات شخصی:

در آزمایش بار آبی متغیر اگر سیستمی تعبیه شود که نسبت به عبور آب درپیزومتر از دو ارتفاع معین،بعد از رسیدن سرعت آب به یک مقدار ثابت،حساس بوده وهنگام گذر از این دو ارتفاع زمان را اندازه بگیرد،اختلاف درجه ی نفوذپذیری که از سه پیزومتر با قطر های مختلف به دست می آید بسیار کم و دقت آزمایش بسیار بالا می رود که به نظر می رسد استفاده از حسگرهای متصل به وسیله اندازه گیری زمان درمسیر عبور آب از  لوله های پیزومتر در دو ارتفاع معین روش  مناسبی باشد.

آزمایش میکروبی آب

آزمایش میکروبی آب

آزمایشگاه میکروبی: 

ویژگیهای میکروبی آب آشامیدنی مبنای قضاوت در مورد تعیین قابلیت شرب آبها از نقطه نظر بیولوژیکی قرار می گیرد. البته قضاوت صحیح بدون رعایت سایر جوانب از جمله شرایط و دوره تناوب نمونه برداری، نگهداری نمونه ها و بالاخره دقت در انجام آزمایشها میسر نخواهد بود. 

اصولا آبی که به مصرف آشامیدن می رسد باید از میکروارگانیسم های بیماریزای شناخته شده و همچنین باکتریهای نشانگر که نشانه آلودگی آب با مدفوع است عاری باشد. کلیفرمها بهترین باکتری های نشانگر هستند که در آزمایش باکتریولوژیکی آبها مورد توجه قرار می گیرند. 

باکتریهای نشانگر دیگر مانند استرپتوکوکوس های مدفوعی و کلستریدیومهای احیا کننده سولفیت نیز می توانند در تعیین منشا آلودگی آب با مدفوع و ارزشیابی کارآیی روش کلرینه کردن مورد استفاده قرار گیرند. 

شمارش کلی باکتریها: شمارش کلی باکتریها در آب دارای اهمیت زیادی نیست و بسیاری از آبهایی که کاملا سالم هستند ممکن است دارای تعداد زیادی باکتری باشند. بندرت دیده شده که آبی بدون باکتری باشد، ولی ممکن است آب چاههای بسیار عمیق تعداد نسبتا کمتری باکتری داشته باشند. 

بطور کلی آب چاههای عمیق در مقایسه با آب چاههای کم عمق از کیفیت بهتری برخوردار هستند. 

دفعات نمونه برداری 




دفعات نمونه برداری و آزمایش نمونه های آب باید کنترل صحیح کیفیت آب را امکان پذیر سازد. 

«جدول حداقل تعداد نمونه برای آزمون باکتری های نشانگر آلودگی مدفوعی در شبکه توزیع» 


آب‌های لوله کشی نشده (نظیر منابع کوچک آب روستایی): به منظور ارزشیابی کیفیت باکتریولوژیکی آب این منابع باید فواصل حداکثر یکماه مورد نمونه برداری قرار گیرند. علاوه بر کنترل ماهیانه در صورت هر گونه تغییری در وضعیت زمین مانند حفاری و غیره منبع آب باید کلرینه گردد و مجددا مورد آزمایش قرار گیرند. منبع: استاندارد ملی ایران - شماره 4208 - تجدید نظر اول - سال 1386 - کیفیت آب - نمونه برداری از ‌آب برای آزمون های میکروبیولوژی - آیین کار

«تعداد موارد سنجش روزانه کلر آزاد باقیمانده در شبکه‌های لوله کشی آب ‌آشامیدنی بر حسب جمعیت» 

ردیف	جمعیت (نفر  )	تعداد نمونه در سال
1	5000>	12
2	5000 تا 100000	12 به ازای هر 5000 نفر
3	101000 تا 500000	12 به ازای هر 100000 نفر به علاوه 120  نمونه اضافی
4	500000<	12 به ازای هر 100000 نفر به علاوه 180  نمونه اضافی

یادآوری 1- پایش روزمره کیفیت آب آشامیدنی در نقطه مصرف مستلزم اندازه گیری مقدار کلر آزاد باقیمانده در آن، pH 



، کدورت و دما است. 

یادآوری 2- در شبکه‌هایی که از منابع و مخازن متعدد تامین آب می شوند در تعیین نمونه های کلر سنجی، جمعیت تحت پوشش محدوده هر کدام ملاک محاسبه است. 

استاندارد ملی ایران - شماره 1053 - تجدید نظر پنجم - سال 1388

•  

ردیف	جمعیت (نفر  )	تعداد موارد سنجش کلر آزاد باقیمانده
1	تا 10000	1 تا 2
2	10000 تا 50000	3 تا 5
3	50000 تا 100000	6 تا 10
4	100000 تا 500000	11 تا 15
5	بیش از 500000	به ازای هر 100000 نفر یک نمونه  + 15

·      

«ویژگی های میکروبیولوژی آب آشامیدنی»

ردیف	نوع  آب	نوع  باکتری	حد مجاز در  100 میلی لیتر
1	کلیه آب های آشامیدنی	اشرشیاکلی یا  کلیفرم های گرما پای	منفی
2	آب تصفیه  شده برای استفاده در سیستم توزیع	اشرشیاکلی یا  کلیفرم های گرما پای	منفی
3	آب تصفیه شده موجود  در سیستم توزیع	اشرشیاکلی یا کلیفرم های  گرما پای	منفی

·      




یادآوری1- در صورتی که اشرشیاکلی از نمونه آب جدا شود، باید بررسی و اقدام لازم انجام شود. 
·      

یادآوری2- با وجود اینکه اشرشیاکلی شاخص دقیق تری برای آلودگی مدفوعی می باشد، جستجوی باکتری های کلیفرم گرما پای نیز به عنوان جایگزین، قابل قبول می باشد، در صورت لزوم، آزمون های تاییدی مناسب باید انجام شود. 
·      

کل باکتری های کلیفرم شاخص مناسبی برای کیفیت بهداشتی ذخایر آب نیست، به ویژه در مناطق گرمسیری که باکتری هایی که از نظر بهداشتی دارای اهمیت زیادی نیستند در تمام ذخایر آب تصفیه نشده دیده می شود. 
·      

یادآوری3- در هیچ زمانی میزان کدورت آب نباید بیش از 5 واحد کدورت نفلومتری (NTU 



) باشد، در آب های صاف سازی شده کدورت نباید بیش از یک واحد کدورت نفلومتری (NTU 



) و میزان pH 



بین 5/6 تا 9 و همچنین میزان کلر آزاد باقیمانده، پس از حداقل نیم ساعت زمان تماس در شرایط عادی (در انتهای شبکه آب رسانی) باید بین 5/0 تا 8/0 میلی گرم در لیتر و در شرایط همه گیری بیماری های روده ای یک میلی گرم در لیتر باشد. 
·      

منبع: موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران - استاندارد شماره 1011 - ویژگیهای میکروبیولوژی آب آشامیدنی 
·      

دفعات نمونه برداری آب استخرهای شنا: 


·      




به منظور ارزشیابی کیفیت باکتریولوژیکی آب استخرهای شنا باید فواصل حداکثر دو هفته نمونه برداری و آزمایش انجام گردد. 

·      

«ویژگی های میکروبیولوژی آب استخرهای شنا»

ردیف	نوع  میکروارگانیسم	حد مجاز  تعداد باکتری
1	یاکتری های  هتروتروف	200 در هر میلی  لیتر
2	اشرشیاکلی یا کلیفرم های  گرما پای	کمتر از 1 در 100 میلی  لیتر
3	استافیلوکوکوس	50 در 100 میلی  لیتر
4	آنتروکوک های روده  ای	100 در 100 میلی  لیتر
5	سودوموناس  آئروژینوزا	کمتر از 1 در 100 میلی  لیتر

·      




یادآوری1- میزان قلیائیت کل آب استخر های شنا نباید بیش از 150 میلی گرم در لیتر باشد. 
·      

یادآوری2- محدوده pH 



مناسب برای آب استخر شنا 2/7 تا 8 می باشد. 
·      

یادآوری3- کدورت آب استخر شنا نباید بیش از 5/0 NTU 



باشد. 
·      

یادآوری4- میزان کلر آزاد باقیمانده در آب استخر های شنا باید 1 تا 3 میلی گرم در لیتر باشد. 
·      

منبع: موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران - استاندارد شماره 9412 - ویژگیهای میکروبیولوژی آب استخر های شنا 

«ویژگیهای باکتریولوژیکی آب معدنی»

ردیف	نوع باکتری	حجم نمونه	حد مجاز تعداد  باکتری
1	کل  کلیفرمها	پاسخ نمونه در 250cc	صفر در  100 میلی لیتر
2	کلیفرمهای  مقاوم به گرما	"      "     "     "	" " "      "     "
3	استرپتوککهای مدفوعی	"      "     "     "	" " "      "     "
4	کلستریدیومهای احیاء کننده سولفیت	"      "     "     "	" " "      "     "
5	سودوموناس	"      "     "     "	منفی در  100 میلی لیتر
6	باکتریهای  هوازی مزوفیل	24 ساعت در 20oc  گرمخانه گذاری شده	حداکثر  20 عدد در یک میلی لیتر
7	"      "      "	24 ساعت  در  37oc گرمخانه گذاری شده	حداکثر  100 عدد در یک میلی لیتر

---

«ویژگی های باکتریولوژی آب اشامیدنی بسته بندی شده»

نوع میکروارگانیسم	بیشینه مجاز	روش آزمون
کل کلیفرم ها	منفی در صد میلی لیتر	طبق استاندارد ملی ایران 3759
اشرشیاکلی	منفی در صد میلی لیتر	طبق استاندارد ملی ایران 3759
میکروارگانیسم های قابل کشت در دمای 2±22	100 در هر میلی لیتر	طبق استاندارد ملی ایران 5271
میکروارگانیسم ها قابل کشت در دمای 2±36	20 در هر میلی لیتر	طبق استاندارد ملی ایران 5271

یادآوری 1- میکروارگانیسم های قابل کشت تنها در زمان بسته بندی و یا بیشینه دوازده ساعت پس از بسته بندی (در صورت نگه داری در دمای پنج درجه سلسیوس) می تواند مورد ملاک قرار گیرد.

·      

---

« جدول حد استاندارد میکروبی آب معدنی»

حد مجاز شمارش کلی باکتری ها در مظهر چشمه (شمارش باکتری های هتروتروفیک)

دمای گرمخانه گذاری (درجه  سلسیوس  )	زمان گرمخانه گذاری  (ساعت  )	حداکثر تعداد مجاز در هر میلی  لیتر
22-20	72	20
37	24	5

حد مجاز شمارش کلی باکتریها (حداکثر تا 12 ساعت پس از بطری شدن)

دمای گرمخانه گذاری (درجه  سلسیوس  )	زمان گرمخانه گذاری  (ساعت  )	حداکثر تعداد مجاز در هر میلی  لیتر
22-20	72	100
37	24	20

حد مجاز آلودگی باکتریایی

آزمون اول
نوع میکروارگانیسم	حجم آزمون	تفسیر نتایج	روش استاندارد
اشرشیاکلی یا کلیفرم گرماپای	250*1	در هیچیک از نمونه ها نباید وجود داشته باشد	استاندارد ملی ایران به  شماره های  3760-3759
کلیفرمهای غیر مدفوعی	250*1	در صورتیکه تعداد باکتری کمتر از 2 باشد، آزمون دوم باید انجام شود	استاندارد ملی ایران به  شماره های  3760-3759
استرپتوککهای مدفوعی	250*1	در صورتیکه تعداد باکتری کمتر از 2 باشد، آزمون دوم باید انجام شود	استاندارد ملی ایران به  شماره های  3619-3620
سودوموناس آئروژینوزا	250*1	در صورتیکه تعداد باکتری کمتر از 2 باشد، آزمون دوم باید انجام شود	استاندارد ملی ایران به شماره 3140
بی هوازی ها یا احیاء کننده سولفیت	50*1	در صورتیکه تعداد باکتری کمتر از 2 باشد، آزمون دوم باید انجام شود	در دست تدوین می باشد

..

آزمون دوم
n تعداد نمونه مورد آزمون	نوع میکروارگانیسم/حداکثر تعداد	C  نمونه آلوده قابل قبول (1)	M  میکروارگانیسم در یک نمونه	m  میکروارگانیسم در سایر نمونه ها
4	کلیفرم های مدفوعی و غیر مدفوعی	1	2	0
4	استرپتوککهای مدفوعی	1	2	0
4	سودموناس آئروژینوزا	1	2	0
4	بی هوازی احیاء کننده سولفیت

آزمایشات کارگاهی

- آزمایش مصالح سنگی شامل وزن مخصوص، جذب آب، هم ارز ماسه‏ای، مقاومت سایشی و مقاومت ضربه‏ای
- طرح اختلاط بتن (با استفاده از انواع مواد افزودنی و مضاف)
- آزمایشهای بتن تازه شامل اندازه‏گیری روانی بتن، وزن مخصوص و زمان گیرش
- آزمایشهای بتن سخت شده شامل اندازه‏گیری مقاومت فشاری، خمشی و کششی بتن، اندازه‏گیری مدول دینامیکی و مدول الاستیسیته بتن، جذب آب بتن و . . .
- آزمایشهای کنترل کیفیت بتن، شامل کنترل کیفیت بتن و ساخت بتن در کارگاههای عمرانی

آزمایش مدرج کردن دماسنج گازی

آزمایش مدرج کردن دماسنج گازی

مختصری از تئوری آزمایش:

   ما به دنبال مدرج کردن دماسنج گازی هستیم تا به وسیله آن بتوانیم دمای اجسام مختلف را اندازه گیری کنیم.  برای مدرج کردن این دماسنج آزمایشی به ترتیب زیر انجام میدهیم.

شرح آزمایش:

ابندا بالن را در آب اطراف بالن را خالی می کنیم تا بالن با هوای محیط به تعادل برسد و سپس دمایی که توسط دماسنج نشان داده شده می نویسیم(t). سپس شیر A را باز می کنیم تا بالن B با هوای خارج ارتباط پیدا نماید.(جیوه در لوله U شکل و قیف در یک ارتفاع قرار گیرد.) با جابجایی قیف  در راستای قائم, سطوح جیوه در دو شاخه لوله U شکل را برای مثال روی عدد 140 قرار می دهیم و قیف را در جای خود محکم می کنیم تا قیف از جای خود جابجا نشود. عدد 140 به عنوان مبدأ اختیار می شود.

شیر A را می بندیم تا ارتباط بالن B با هوای خارج قطع شود. سپس بالن را در آب با دمای حدود 60 درجه قرار می دهیم و صبر می کنیم تا گاز و بالن و آب کاملا به تعادل برسند. انبساط گاز باعث تغییر ارتفاع جیوه در دو شاخه لوله می شود. با تغییر سطح قیف, ارتفاع جیوه را در شاخه متصل به بالن(N) به 140 می رسانیم تا تغییرات فشار گاز را برحسب تغییرات دما در حجم ثابت مطالعه کنیم.در این لحظه اختلاف ارتفاع سطح جیوه را از روی خط کش اندازه گیری و یادداشت می کنیم(h1).هم چنین دمای تعادل ظرف را به دقت اندازه گیری و ثبت می نماییم(t1). حال تکه یخی در آب می اندازیم و با هم زدن تعادل گرمایی ایجاد می کنیم. چون دمای آب پائین آمده است , حجم هوا تغییر می کند.با تغییر قیف دوباره سطح جیوه را روی شاخه(N) روی 140 قرار می دهیم. اختلاف دو سطح جیوه را یادداشت می کنیم(2h) و دمای آب را می خوانیم(t2). اختلاف دمای t1 و t2 باید حدود 4 درجه باشد. این عمل را تا پایین تر از محیط یادداشت می کنیم و در جدولی به صورت زیر وارد می کنیم.

            برای راحتی کار به جای t از y و به جای  از x استفاده میکنیم.

در این جدول x  بر حسب mmHg است و y  بر حسب  .

توجه: اختلاف فشار اندازه گیری شده با وسایل آزمایش تنها فشار نسبی گاز را نشان می دهند ولی در معادله از فشار مطلق (فشار نسبی + فشار هوا در محل آزمایش) استفاده می شود. بنابر این در جدول ارائه شده فشار نسبی را در ستون اول و فشار مطلق را در ستون دوم جمع آوری کردیم و همانطور که در بالا اشاره شد متغیر ما از ستون دوم برداشت می شود.

در محل آزمایش فشار هوا بصورت زیر بدست آمد:

                                                         

x	X	y	xx	xy	yمحاسبه	d	dd
0	663.35	23	440033.2	15257.05	21.90996	1.090045	1.188198
89	752.35	63	566030.5	47398.05	62.60966	0.390345	0.152369
81	744.35	59	554056.9	43916.65	58.95126	0.048745	0.002376
72	735.35	55	540739.6	40444.25	54.83556	0.164445	0.027042
64	727.35	52	529038	37822.2	51.17716	0.822845	0.677074
59	722.35	50	521789.5	36117.5	48.89066	1.109345	1.230646
54	717.35	47	514591	33715.45	46.60416	0.395845	0.156693
51	714.35	45	510295.9	32145.75	45.23226	-0.23226	0.053942
48	711.35	43	506018.8	30588.05	43.86036	-0.86036	0.740211
43	706.35	40	498930.3	28254	41.57386	-1.57385	2.47702
38	701.35	38	491891.8	26651.3	39.28736	-1.28735	1.657283
599	7895.85	515	5673416	372310.3	514.9322	0.067795	8.362855

بدست آوردن معادله دما بر حسب فشار مطلق:

می دانیم که تابع دما بر حسب فشار به صورت خطی زیر می باشد:

که در اینجا با داشتن اطلاعات بدست آمده و از طریق روشهای ریاضی ارائه شده در جزوه a  و b  را در این معادله بدست می آوریم.

            برای یک تابع خطی معادله نرمال بصورت زیر می باشد :

که در اینجا داریم :

که با حل این معادله داریم:

یعنی معادله ما بصورت زیر بدست می آید:

محاسبه خطای اندازه گیری:

            با توجه به روشهای ریاضی ارائه شده برای بدست آوردن خطای ضرایب a و b که به ترتیب  و  می نامیم از روابط زیر کمک می گیریم:

که  دترمینان ماتریس c می باشد.

که در اینجا داریم:

که از اینجا داریم:

یعنی معادله ی ما بصورت دقیق تر به صورت زیر خواهد بود:

محاسبه دمای یک مایع با استفاده از دماسنج گازی مدرج شده:

          در قسمت قبل توانستیم رابطه ای خطی بین دما و فشار مطلق پیدا کنیم که با داشتن یکی دیگری به راحتی قابل مقایسه است.

            در این آزمایش ما می خواهیم دمای آبی را اندازه گیری کنیم که اختلاف ارتفاع بین دو شاخه 43 mmHg  می باشد. در این حالت دمای آب42 بود و حال ما این دما را از طریق معادله بدست آمده بدست می آوریم و با مقدار واقعی مقایسه می کنیم:

همانطور که می بینیم دمای بدست آمده با دمای واقعی تفاوت چندانی ندارد و اختلاف موجود به علت خطای وسایل اندازه گیری , خطای شخص انداره گیر , خطای محاسبات و ... می باشد.