تعیین آزمایشی تلفات در لوله های با قطر کوچک:
مقدمه : ریکی از عمومی ترین مسائل در مکانیک سیالات تخمین افت فشار است.
بنابراین هدف از این آزمایش بررسی افت فشار در اجزا مختلف یک سیستم لوله کشی می باشد.
شرح دستگاه : دستگاه مورد استفاده در این آزمایش شامل دو مدار کاملاً مجزا هیدرولیکی است که یکی به رنگ آبی روشن و دیگری به رنگ آبی تیره قابل مشاهده است که هرکدام از تعدادی اجزا سیستم لوله کشی تشکیل شده اند. دستگاه به یک میز هیدرولیکی وصل شده است.
ورودی جریان بطور مستقیم از میز به هر دو سیستم وارد شده که با قرار دادن دو شیر فلکه در انتهای هر مسیر می توان شدت جریان با باز و بسته کردن فلکه ها کاملاً قابل کنترل است.
اجزا هریک از مدارها بصورت زیر می باشند:
1.
شیر فلکه کشوئی
2.
|
3. خم تیز 90 درجه
4. لوله صاف
5.
شیر فلکه بشقابی
6. افزایش ناگهانی سطح مقطع
7.
|
8. خم 90 درجه با شعاع 150 میلیمتر
9. خم 90 درجه با شعاع 100 میلیمتر
10. خم 90 درجه با شعاع 50 میلیمتر
در تمامی موارد (بجز شیر فلکه بشقابی و کشوئی) تغییر فشار در طول هر یک از اجزا بوسیله یک جفت لوله فشار سنج تحت فشار اندازه گیری می شود.
در مورد شیرهای اندازه گیری فشار بوسیله لوله U شکل شال جیوه اندازه گیری می شود. (به علت اختلاف فشار زیاد دو سر شیر).
شرح آزمایش : همانطور که قبلاً گفته شد دستگاه دارای دو مدار کاملاً مجزا است و در مرحله اول یکی از مدارها را با بستن شیر فلکه خروجی آن کاملاً از مدار خارج می کنیم.
ابتدا پمپ را روشن کرده و شیر آب روی میز هیدرولیکی را تا آخر باز می کنیم و شیر فلکه بشقابی را کاملاً می بندیم و شیر فلکه کشوئی را کاملاً باز می کنیم. مشاهده می شود که آب در مدار آبی روشن جریان پیدا نمی کند و اختلاف فشار دوسر همه اجزا آن صفر است. ابتدا دبی دستگاه را به وسیله میز هیدرولیکی اندازه می گیریم ( با بالا گرفتن دسته دستگاه آب داخل مخزن دستگاه را خالی می کنیم و پس از خالی شدن آب بر اثر وزن طرف دیگر مخزن داخل دستگاه بالا می رود و سوپاپ داخل دستگاه بسته می شود پس از آن اهرم دستگاه را می بندیم و پس از برخورد دسته با اهرم یک وزنه 2 کیلویی بر روی دسته می گذاریم چون نسبت طول بازو دو طرف دسته 1 ب 3 است پس از پر شدن مخزن به میزان 6 کیلوگرم دوباره دو طرف هموزن شده و دسته دوباره به بازو برخورد میکند حال با تقسیم 6 بر زمان بین برخورد اولیه و ثانویه دبی دستگاه بر حسب لیتر بر ثانیه بدست می آید) و سپس اهرم را زیر بازو ترازو قرار می دهیم تا آب خروجی مخزن با آب ورودی آن برابر شود و باعث تغییر در دبی جریان نشود.
سپس مانومتر های 1 تا 6 و مانومترهای جیوه ای دوسر شیر فلکه کشوئی را می خوانیم و در جدول یک قرار می دهیم و سپس شیر فلکه را کمی می بندیم تا دبی عبوری از دستگاه کاهش یابد و عملیات فوق را مجدداً انجام می دهیم این عمل را در 8 مرحله انجام می دهیم و پس از آن شیر فلکه کشوئی را می بندیم و شیر فلکه بشقابی را باز می کنیم مشاهده می شود که آب در مدار آبی روشن جریان می یابد مانومتر های 7 تا 16 و مانومترهای دو سر شیر بشقابی را می خوانیم و انها را در جدول 2 قرار می دهیم در این حالت نیز با بستن تدریجی فلکه در 8 مرحله با دبی های مختلف افت فشارهای مختلف را بدست می آوریم.
افت لوله صاف : هدف از این آزمایش بدست آوردن روابط زیر است
·افت ارتفاع تابعی از آهنگ جریان حجمی است.
·ضریب اصطکاک تابعی از عدد رینولدز است.
ابتدا با رسم نمودار hL و Q بصورت لگاریتمی ( نمودار 1 ) رابطه بین کاهش ارتفاع – آهنگ جریان حجمی بدست می آید. نمودار نشان می دهد hL=KQn می باشد که با توجه به نمودار 1 این مقدار 64/1 بدست می آید. مقدار کم این عدد نسبت به مقدار مورد قبول برای جریانهای آشفته 75/1 تا 00/2 بعلت هموار بودن لوله و کوچک بودن عدد رینولدز در مقایسته با دیگر حالات بدست آمده است.
همچنین میتوانیم نمودار بین عدد رینولدز(Re) و ضریب اصطکاک (f) را رسم کنیم ( نمودار 2 ).
![]() |
|||
![]() |
|||
|
همچنین ضریب اصطکاک را می توان بوسیله معادل بلازیوس نیز بدست آورد:f=0.0785/Re¼
افزایش ناگهانی سطح مقطع : هدف از این آزمایش مقایسه افزایش ارتفاع در طول افزایش مقطع ناگهانی با افزایش ارتفاع محاسبه شده با استفاده از فرض های :
·بدون افت ارتفاع
·با افت ارتفاعی معادل hL=(V1-V2)2/2g
سپس نمودار تغییر ارتفاع بدست آمده نسبت به تغییر ارتفاع محاسبه شده را رسم می کنیم (نمودار شماره 3) – در سه حالت با افت بدست آمده ، بدون افت و با افت معادل (V1-V2)2/2g.
از روی نمودار مشاهده می شود که با در نظر گرفتن افتی معادل (V1-V2)2/2g ، نمودار افت بدست آمده بسیار نزدیک به افت واقعی محاسبه شده به ما می دهد.
همچنین میتوانیم نمودار افت فشار بر حسب دبی را در این سه حالت رسم کنیم (نمودار شماره 4).
کاهش ناگهانی سطح مقطع : در این آزمایش نیز همانند آزمایش قبل هدف از انجام آزمایش مقایسه افزایش ارتفاع در طول کاهش مقطع ناگهانی با افزایش ارتفاع محاسبه شده با استفاده از فرض های :
·بدون افت ارتفاع
·با افت ارتفاعی معادل hL=K. V2/2g
می باشد
با رسم نمودار های با در نظر گرفتن افتی معادل hL=K. V2/2g، بدون در نظر گرفتن افت و نمودار افت تجربی بر حسب افت تجربی مشاهده می شود که اینبار نمودار افت تجربی دارای کمترین شیب می باشد و افت در نظر گرفته تغریب مناسبی از افت واقعی را به ما می دهد (نمودارهای 5 و 6).
افت در خم ها و زانویی ها : در این آزمایش هدف اندازه گیری ضریب افت زانویی هاست. افت خوانده شده پیزومتر ئو سر زانویی نشانگر افت زانویی و افت اصطکاکی طولی لوله است که برای پیدا کردن افت اصطکاکی از رابطه ای که در لوله صاف بدست آورده بودیم یعنی hL=211749Q1.6362 استفاده می کنیم و با کم کردن افت اصطکاکی از افت کل، افت زانویی بدست می آید. و از رابطه h=K.V2/2g می توان ضریب افت زانویی را بدست آورد.
سپس نمودار ضریب افت را نسبت به دبی (نمودارهای 7 و 8) رسم می کنیم.
افت در شیر فلکه ها : هدف از این آزمایش بدست آوردن رابطه ای میان ضریب افت و آهنگ جریان حجمی برای شیر بشقابی و شیر کشویی است.
و طبق رابطه hL=KV2/2g مقدار K را بدست می آوریم و نمودار آن را بر حسب دبی حجمی عبوری رسم می کنیم (نمودار های 9 و 10).
مقدمه:
برای لولین بار دراواسط دهه 1960درایالات متحده آمریکا کار برروی اولین سیستم اطلاعات جغرافیایی آغاز شد.دراین سیستم هاعکس های هوای اطلاعات کشاورزی،جنگلداری،خاک وزمین شناسی ونقشه های مربوط مورد استفاده قرار گرفتند.دردهه 1970 باپیشرفت علم وامکان استفاده به فناوری های کامپیوتری وتکنولوژی های لازم برای کار با داده های مکانی،سیستم اطلاعات جغرافیایی یا(GIS)برای فراهم آوردن قدرت تجزیه وتحلیل حجم های بزرگ داده ای جغرافیایی شکل گرفت.دردهه های اخیر به سبس گسترش تکنولوژی کامپیوتری،سیستم های اطلاعات جغرافیایی درسرعت متوسط جابجایی راباید قراردهیم.
*امامیانگین سرعت می شود،
*برای سرعت وشتاب تاودرچه.....فرقی نداره،عددرادرمعادله قرارمی دهیم.ولی برای این طوری نیست.
امکان نگهداری به روز داده های زمین مرجع ونیز امکان ترکیب مجموعه داده های مختلف رابه طور موثر فراهم ساخته اند.
امروزGISبرای تحقیق وبررسی های علمی،مدیریت منابع وذخایر همچنین برنامه ریزی های توسعه ای به کارگرفته می شود.
GISچیست؟
سیستم اطلاعات جغرافیایی یاGISیک سیستم کامپیوتری برای مدیریت وتجزیه وتحلیل اطلاعات مکانی بوده که قابلیت جمع آوری، ذخیره تجریه وتحلیل ونمایش اطلاعات جغرافیایی(مکانی)رادارد.
داده ها در یک (GIS)براساس موقعیت شان نشان داده می شوند.تکنولوژی(GIS)باجمع آوری وتلفیق اطلاعات پایگاه های داده های معمولی،به وسیله تصویر سازی واستفاده از آنالیز های جغرافیایی،اطلاعاتی برای تهیه نقشه فراهم می سازد.این اطلاعات به منظور واضح تر جلوه دادن رویدادها،پیش بینی نتایج وتهیه نقشه ها بکار گرفته می شود.
*کاربردهای GIS:
امروزه باتوجه به پیشرفت علوم وسیستم های کامپیوتری فناوری GISدرزمینه های زمین شناسی،مطالعات زیست محیطی،منابع آب وآب خیز داری،کشاورزی،جنگلداری،تعلیم وتربیت،کاربردهای شهری تجارت،صنعت،سازمان ها....کاربرد پیدا نموده است.برخی ازاین کاربردها عبارتند از:
زمین شناسی:تجزیه وتحلیل اطلاعات زمین شناسی دریک منطقه چه به منظور اکتشافات معدنی،وچه سایراهداف،اصولا یک فرآیند ترکیبی ازداده های مختلف می باشد.
یک زمین شناس بامرتبط کردن داده های گوناگون زمین شناسی به دنبال یافتن ساختارهای مفید زمین شناسی دریک ناحیه است.ازاین دو تمام داده های زمین شناسی برای اینکه بتواند مفید واقع شوند باید با توجه به موقعیت جغرافیایی شان تجزیه وتحلیل شوند.تهیه نقشه زمین شناسی ایران با استفاده ازسیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS)صورت می گیرد.
GISبا فراهم کردن امکانات نمایش وتجزیه وتحلیل داده های مختلف با یک دیگر،یک زمین شناس راقادر به انجام کار باداده های گوناگون به طور بسیار وسیع تر ودقیق می نماید،به طوری که بااستفاده ازروش های آنالوگ تقریبا غیر ممکن می باشد.
*مولفه های GIS:
یک سیستم GISشامل یک بسته کامپیوتری(شامل سخت افزار ونرم افزار)ازبرنامه های رایانه ای با یک واسطه کاربر می باشد که دست یابی به عملیات واهداف ویژه ای رافراهم می سازد.مولفه های چنین عبارتند از:کاربران،سخت افزارها،نرم افزارها،اطلاعات وروش ها
*اهداف یک سیستم اطلاعات جغرافیایی:
هدف نهایی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی یاGIS،پشتیبانی جهت تصمیم گیریهای پایه گذاری شده براساس داده های مکانی می باشد وعملکرد اساسی آن بدست آوردن اطلاعاتی است که از ترکیب لایه های متفاوت داده ها با روش های مختلف وبا دیدگاه های گوناگون بدست می آیند.
هدف فوق ازطریق فعالیتهایی که برروی داده های مکانی انجام میگیرد،صورت می پذیرد.این فعالیت عبارتند از:
1-جستجو 2-سازماندهی 3-تجسم یا به تصویر درآوردن 4-ترکیب وتلفیق 5-تجزیه وتحلیل 6-پیش بینی
درحقیقت یک سیستم اطلاعات جغرافیایی یاGIS،توانمندی های کاری رابرای جمع آوری،ورود،پردازش،تغییر شکل،به تصویر درآوردن ترکیب،جستجو،تجزیه وتحلیل،مدل سازی وخروجی کلید داده های مکانی براساس اهداف مورد نظر فراهم می سازد.
*به طور کلی کاربردهای GISدرزمین شناسی رامی توان به شرح زیر عنوان نمود:
1)تهیه نقشه های پتاسیل معدن:که هدف تلفیق اطلاعات حاصل ازلایه های اطلاعاتی،زمین شناسی،ژئوفیزیک،دورسنجی وزمین شناسی اقتصادی درجهت تهیه نقشه ای می باشد که معرف مناطقی بابیشترین احتمال جهت کانی سازی،براساس مدل متالوژی منطقه است.
2)تهیه نقشه های حوادث وبلایای طبیعی:که به پایداری زمین لرزه ها،خوران های آتشفشانی،خسارت ناشی ازطغیان رود خانه ها وتسونامی ها،فرسایش محلی،گرم شدن کره زمین و....می پردازد.
3)تهیه نقشه هایی برای مکان های برای دفن آلاینده هاوزباله ها
4)تهیه نقشه هایی برای میزان آلودگی آب،خاک وهوا ودرنهایت تهیه نقشه هایی جهت حفاظت ازمحیط زیست.
5)تهیه نقشه هایی برای منابع آب خیز داری (کشف منابع آبی زیرزمینی وبررسی آب های سطی)
6)کشاورزی وبرنامه ریزی برای کاربری اراضی:
بسیاری ازسازمان های مربوط به کشاورزی وکاربری اراضی،هم اکنون ازتکنیک های GISبهره می گیرند.به عنوان نمونه،داده های مربوط به کاربری اراضی وهواشناسی حاصل ازماهواره ها،اندازه گیری های زمینی واطلاعات مربوط به محصول سال قبل،همه با هم برای پیش بینی میزان یک یا چند نوع محصول دریک منطقه می توانند تجزیه وتحلیل شوند.
7)جنگلداری ومدیریت حیات وحش:
به وسیله یک سیستم اطلاعات جغرافیایی نقشه جنگل ها می توانند دائما وبه طور پیوسته به روز شوند پ.همچنین با استفاده ازGISمی توان میزان چوب موجود ونیز چگونگی توزیع آتش سوزی در جنگل ها رامورد بررسی قرارداد.
همچنین امروزه به دلیل گستردگی ومورد استفاده بودن GISدربسیاری ازامور وزمینه ها،آموزش واستفاده از نرم افزارهاو(GIS)امری لازم وضروری است.
((بدست آوردن یک مسیر با زدن پنج ایستگاه و دوقرائت میانی در هر ایستگاه به روش پیمایشی و قراولروی))
1-روش پیمایشی:
وسایل مورد نیاز : 1- متر 2 – دوربین 3- شاخص 4- سه پایه
در روش پیمایشی قرائت عقب دوربین را (B.S)و قرائت جلو را (F.S)میگوییم و نقاط کمکی برای اینکه کار با خطای کمتری انجام شود بین دو نقطه(B.S) و (F.S) راقرار میدهیم که آن را (I .S) مینامیم .
در روش پیمایشی باید برای پیدا کردن ارتفاع هر نقطه باید ∆H = B.S-F.S را بدست آورد و ارتفاع نقطه قبل را با ∆H همان نقطه جمع میکنیم و ارتفاع نقطه مورد نظر بدست می آید .به عنوان مثال :
HB=∆HA+HA
دو نقطه ای را که لازم بود اخلاف ارتفاعشان تعیین شود بعلت فاصله زیاد شان از هم نتوانسیم با یک مرتبه ایستگاه گذاری تراز یابی نماییم پس دراین صورت لازم شد که به جای یک ایستگاه از ایستگاهای بیشتری برای استقرار دوربین استفاده شود .
|
Name0 |
B.S |
I.S |
F.S |
∆H |
H |
|
A0 |
1.631 |
|
|
0.039
0.155
0.122
0.15
0.014
0.065
0.137
0.302
0.055
-0.013
0.702
-0.003
-1.015
-0.05
0.2 |
1500.000 |
|
|
|
1.592 |
|
1500.039 |
|
|
|
|
1.437 |
|
1500.194 |
|
|
B |
1.594 |
|
1.315 |
1500.316 |
|
|
|
|
1.444 |
|
1500.466 |
|
|
|
. |
1.430 |
|
1500.480 |
|
|
C |
1.733 |
|
1.365 |
1500.545 |
|
|
|
|
1.596 |
|
1500.682 |
|
|
|
|
1.294 |
|
1500.984 |
|
|
D |
1.476 |
|
1.229 |
1501.039 |
|
|
|
|
1.489 |
|
1501.026 |
|
|
|
|
0.787 |
|
151.728 |
|
|
E |
0.415 |
|
0.790 |
151.725 |
|
|
|
|
1.430 |
|
1500.710 |
|
|
|
|
1.480 |
|
1500.660 |
|
|
G |
|
|
1.280 |
1500.860 |
|
|
£ |
6.849 |
|
5.989 |
|
|
2-روش قراولوی:
با استفاده از رابطه : HS=HA+B.S=HB=F.S
میتوانیم ابتدا ارتفاع خط قراولروی را تعیین کنیم و سپس از رابطه: HB=HC-F.S
ارتفاع نقطه مجهول را محاسبه کنیم .
|
Name0 |
B.S |
I.S |
F.S |
HC |
H |
|
A0 |
1.631 |
|
|
1501.631 |
1500.000 |
|
|
|
1.592 |
|
1501.631 |
1500.039 |
|
|
|
1.437 |
|
1501.631 |
1500.194 |
|
B |
1.594 |
|
1.315 |
1501.910 |
1500.316 |
|
|
|
1.444 |
|
1501.910 |
1500.466 |
|
|
|
1.430 |
|
1501.910 |
1500.480 |
|
C |
1.733 |
|
1.365 |
1502.278 |
1500.545 |
|
|
|
1.596 |
|
1502.278 |
1500.682 |
|
|
|
1.294 |
|
1502.278 |
1500.984 |
|
D |
1.476 |
|
1.229 |
1502.515 |
1501.039 |
|
|
|
1.489 |
|
1502.515 |
1501.026 |
|
|
|
0.787 |
|
1502.515 |
1501.728 |
|
E |
0.415 |
|
0.790 |
1502.140 |
1501.725 |
|
|
|
1.430 |
|
1502.140 |
1500.710 |
|
|
|
1.480 |
|
1502.140 |
1500.660 |
|
G |
|
|
1.280 |
|
1500.860 |
|
£ |
6.849 |
|
5.989 |
|
|
کنترل محاسبات برای هر دو روش :
∆H=(1.631+1.594+1.733+1.476+0.415)– (1.315+1.365+1.239 + 0.79+1.28)=0.86
![]()
HM1+∆H=HM2 _
1500+0.860=1500.86
![]()

|
Name0 |
B.S |
I.S |
F.S |
∆H |
C |
H |
|
A |
1.515 |
|
|
-0.042 |
-0.379 |
100.00 |
|
1 |
|
1.270 |
|
0.000 |
99.422 |
|
|
2 |
|
1.725 |
|
|
98.968 |
|
|
B |
1.340 |
|
1.840 |
-0.379 |
98.852 |
|
|
3 |
|
1.410 |
|
|
98.430 |
|
|
4 |
|
1.600 |
|
|
98.213 |
|
|
C |
1.456 |
|
1.660 |
-0.379 |
98.173 |
|
|
5 |
|
1.484 |
|
|
97.766 |
|
|
6 |
|
1.504 |
|
|
97.746 |
|
|
D |
1.522 |
|
1.523 |
-0.379 |
97.727 |
|
|
7 |
|
1.524 |
|
|
97.346 |
|
|
8 |
|
1.524 |
|
|
97.336 |
|
|
E |
1.487 |
|
1.527 |
-0.379 |
99.343 |
|
|
9 |
|
1.500 |
|
-0.379 |
96.951 |
|
|
F |
1.414 |
|
1.645 |
|
96.806 |
|
|
11 |
|
1.422 |
|
|
97.419 |
|
|
12 |
|
1.476 |
|
|
96.365 |
|
|
G |
1.422 |
|
13.169 |
-0.379 |
96.679 |
|
|
13 |
|
1.465 |
|
|
96.25 |
|
|
14 |
|
1.586 |
|
|
96.129 |
|
|
I |
9.712 |
1.99 |
|
|
96.069 |
گزارش کار شماره 3
((تعیین زاویه پنج ضلعی با استفاه از تئودولیت))
ابتدا یک پنج ضلعی را میخ کوبی مینماییم سپس با دوربین زاویه یک میخ را برداشت کرده و این بار زاویه ضلع دیگر را برداشت میکنیم و پس از تفریق زوایا از یکدیگر زاویه پنج ضلعی بوجود می آید.
122 00 30
A: 106 41 118
15 19 12
164 35 29
B: 110 14 00
54 21 29
195 22 03
C: 111 00 5
84 21 58
193 2 44
D: 105 28 32
87 34 12
131 51 16
E: 106 35 20
25 15 56
گزارش کار شماره 4
((تعیین اندازه اضلاع یک پنج ضلعی با استفاده از تئو دو لیت))
وسایل لازم : 1- دوربین 2-میر 3-تراز
ابتدا یک شکل پنج ضلعی را محصور میکنیم و میخ کوبی کرده سپس شاخص را بر روی میخ ها قرار داده و با دوربین تار بالا و تار پایین و زاویه قائم را برداشت میکنیم و سپس محاسبات را انجام میدهیم وبرای پیدا کردن اندازه یک ضلع باید از فرمول زیر استفاده نمود :
DH =(KL+C)COS2(a)
DH=19.43 DH=16.3
a = 75 05 13 a = 79 54 59
AB= H = 165 05 16 BC= H=169 54 59
تار بالا =2.15 تار بالا =2.578
تار پایین =1.358 تار پایین =1.674
DAB=(100*0.757)COS2(75 05 13 )
DAB = 19.43
DBC=(100*0.931)COS2(79 54 59 )
DBD=16.3
DH=13.25 DH= 15.45
H=170 57 24 a= 165 27 12
a =80 57 24 DE= h= 75 27 1
CD = تار بالا =1.895 تار بالا =2.035
تار پایین=1.052 تار پایین =1.42
DCD=(100*0843)COS2(80 57 24 )
DCD=13.25
D DE=(100*.615)COS2(165 27 1)
D DE = 15.45
DH =12.53
EA= a= 125 54 32
H =35 54 31
تار بالا =1.175
تار پایین =0.984
D EA=(100*.191)COS2(125 54 32 )
D EA = 12.53
گزارش کار شماره 5
محاسبه مساحت زمینی ک با تودولیت برداشت شده است
وسایل لاز م 1-دوربین 2-شاخص 3-تراز
برای بدست آوردن مساحت یک زمین باید ابتدا آنرا به مثلث های گوناگون تقسیم نمود و پس از انجام این کار میتوان مساحت های مثلث را با مساحت بدست آمده از فاصله خطوط مثلث تا خطوط زمین را که با فرمول سیمسون بدست آمده است جمع میکنیم تا مساحت کلی بدست آید
مساحت مثلث برابر است با A*BSIN a =1/2 S=1/2A*B S
و فرمول سیمسون برابراست با :
S=B/3((H1+HN)+2(H3+H5+…)+4(H2+H4+H6))
ابتدا دور بین تئودولیت را در نقطه aقرار میدهیم و طول اضلاع ABوDCرا بدست آوریم و سپس دوربین زا در نقطه Cقرار می دهیم و طول BCوCD را حساب میکینم
و مجددا در نقطه A-B-C-D-E-F قرار میدهیم و طولها را برداشت میکنیم
DH=(KL+C)COS2a
مساحت برابر است با :
S s1=5/3[2(10.2+11.3+7.24)+4(7.2+12.1+9.28)+(0+0)]+[1/2*(27*20)=286.33
S s=5/3[(2*(28.74+4(28*58)+(0+0)]=201.2
Sمثلث1=1/2*2739.36*sin27 12 58 = 244.4256
Sمثلث2=1/2*18*3+39.36*sin6247.2=311.7312
S1+S2+S3+S4=1043.68686
شناسایی و بررسی اولیه: حقوقی (مشاور) متعهد می شود تا امکان تحقق اهداف طرح و برنامه اجرایی را بررسی و گزارشی درباره موارد زیر برای تصمیم گیری کار فرما تهیه و ارائه کند.
تعیین نیاز های کار فرما-اقلیم شناسی- جمعیت شناسی- مصالح بومی- کار گزارن و مهارت های بومی- اقتصاد – سیاست و امنیت طرح-شبکه های ارتباطی – آب - برق و گاز – مخابرات – فاضلاب در وضع موجود – تجهیزات - امکانات و وسایل در دسترس در منطقه طرح و ...
تهیه طرح مقدماتی:
تهیه طرح مقدم به منظور تهیه الگوی طرح و حجم مطلوب فیزیکی پروژه و بررسی امکان تامین اهداف طراحی با توجه به جنبه های اجرایی و اقتصادی و فنی
شخصیت حقوقی (مشاور) اقدام به طراحی اولیه در زمینه معماری می کند و مطالعاتی تکمیلی در خصوص معماری – شهر سازی – تاسیسات – و سازه ای به شرح زیر انجام میدهد
بررسی تکمیلی و بازدید مجدد برای کنترل عوارض و شیب منطقه : تعیین تعداد نقشه ها و آزمایشات و عکس ها و خدماتی که توسط مشاور یا کار فرما بایستی انجام شود.
· اطلاعات تکمیلی برای گزینه ی نهایی مطالعات تکمیلی در مورد روش ساخت
· ارائه ی جدول مقایسه ای در زمینه مسائل فنی و اقتصادی
· امکانات و محدودیت در زمینه نیروی انسانی
· تجهیزات و وسایل (مواد و مصالح و راه های دستیابی )
· زمان های اجرایی
· هزینه های مربوطه در صورت لحاظ شدن در طراحی
تهیه طرح اجرایی:
به منظور تعیین ضوابط و شکل دقیق و اجرای اجزای پروژه بر اساس اسناد و مدارک و گزارش های تصویب شده در مرحله قبل . شخصیت حقوقی مشاور ضمن آزمایش یا مطالعات تکمیلی بر طبق برنامه ی کلی اعلام شده (مانند نقشه برداری دقیق) خدماتی از قبیل موارد زیر را برای اجرایی نمودن طرح به انجام می رساند.
· پیش بینی وضعیت توسعه طرح در نقشه های اجرایی و مراحل ساخت در آینده
· محاسبات فنی مورد نیاز برای کارهای معماری – سازهای – تاسیساتی و برقی در ساختمان ها و محوطه
· تهیه نقشه های اجرایی مربوط به طور کامل و با مقیاس صحیح و بدون ابهام و مشتمل بر کلیه اطلاعات ( محور بندی ها – اندازه گذاری ها – کد بندی ها – مشخصات فنی – ابعاد – و ...
· براورد هزینه اجرایی به کمک متره و براورد
· تهیه برنامه زمان بندی اجرای کار به صورت کلی با مدت انجام معقول
· بررسی امکان تامین اعتبار تدارک مصالح و تجهیز ماشین آلات
· تهیه ی شناسنامه پروژه مشتمل بر شرح پروژه با خلاصه ای از اطلاعات و آمار مورد استفاده در طراحی
· تدوین و ارائه اسناد مناقصه به منظور انتخاب مجری و انجام مناقصه
برگزاری مناقصه و نظارت:
به منظور اجرا نظارت و بازرسی و اتمام طرح مورد نظر با توجه به اسناد تهیه شده در مرحله دوم شخصیت مشاور با کسب اجازه از کار فرما برای انتخاب یک شخصیت حقوقی یا حقیقی (پیمانکار) به عنوان مجری طرح نسبت به درج آگهی مناقصه اقدام می کند و به فروش اسناد مناقصه و تعیین مهلت مقرر اقدام به انجام مناقصه و اخذ پیشنهاد از طرف پیمان کاران مینماید
نکاتی درباره اشراف صاحب کار برروی روند اجرائی پیمانکار:
- مهندس ناظر موظف است در تمام لحظات بتنریزی توسط پیمانکار در محل ساختمان حضور داشته باشد.
2- مهندس ناظر موظف است قبل از ریختن بتن، بتن را به صورت چشمی کنترل و اسلامپ، روانی و کارایی آن را کنترل نماید.
3- مهندس ناظر موظف است پس از پایان هر کدام از مراحل ساخت، قبل از شروع مرحله بعدی و قبل از اینکه حاصل کار پیمانکار در نتیجه عملیات بعدی مخفی شود، کار را کنترل و درصورتی که مطابق با اصول و مقررات فنی باشد اجازه ادامه کار را به پیمانکار بدهد.
4- در صورتی که مهندس ناظر به موقع در محل ساختمان حضور نداشته باشد و یا تذکرات لازم را به پیمانکار ندهد، موضوع را به صورت کتبی به دفتر فنی شهرداری و ستاد معین مربوط گزارش دهد.
5- در صورتی که مهندس ناظر دستور اصلاح قسمتی از کار را به پیمانکار بدهد، پیمانکار موظف است با هزینه خودش کار را مطابق مشخصات فنی و نظر ناظر اصلاح نماید.
6- در صورت مشاهده هرگونه نقص فنی در عملیات اجرایی پیمانکار موضوع را کتبا به مهندس ناظر اطلاع دهد و در صورتی که مهندس ناظر موضوع را پیگیری نکرد موضوع را سریعا به صورت کتبی به دفتر فنی شهرداری گزارش دهد
شناخت انواع ساختارهای سازه ای و عملکرد آن ها:
سازه ای پایدار است که بتواند در برابر نیرو های که ممکن است به آن وارد شوند تعادل خود را حفظ کند و منحدم نشود.
استفاده از ساختار ناپایدار برای ساختمان مجاز نیست و ساختمان مجاز نیست و ساختمان سه بعدی باید در دو امتداد اصلی خود پایدار باشد
تامین پایداری با استفاده از ساختار های مهار بندی قاب خمشی و یا مختلط امکان پذیر است .
در هر ساختار سازهای انتقال بارهای قائم از طریق تیر و ستون انجام می شود. اما در ساختار قاب ساده ی دارای باد بند انتقال بار جانبی با ایجاد نیروهای محوری کششی و فشاری در اعضا و در یک ساختار قاب خمشی با ایجاد نیروی برشی لنگر خمشی نیروی محوری در اعضا تحمل و منتقل می شود.
1. بازدید زمین و ریشه کنی: قبل از شروع هر نوع عملیات ساختمانی باید زمین محل ساختمان بازدید شده و فاصله ان نسبت به خیابان های اطراف مورد بازرسی قرار گیرد و همچنین پستی و بلندی زمین با توجه به نقشه ساختمان مورد بازدید قرار گرفته و تعیین می گردد
2. پیاده کردن نقشه:
پس از بازدید محل و ریشه کنی اولین قدم در ساختن یک ساختمان پیاده کردن نقشه می باشد
رپر:
با توجه به اینکه هر نقطه از ساختمان نسبت به سطح زمین دارای ارتفاع معینی می باشد
که باید در طول مدت اجرا در هر زمان قابل کنترل باشد برای جلوگیری از اشتباه در
نقطه ای دورتر از محل ساختمان قطعه ای بتونی با ابعاد دلخواه می سازند
خاکبرداری:
آغاز هر کار ساختمانی با خاکبرداری شروع میشود . لذا آشنایی با انواع خاک برای افراد الزامی است.
الف) خاک دستی: گاهی نخاله های ساختمانی و یا خاکهای بلا استفاده در محلی انباشته (دپو) میشود و بعد از مدتی با گذشت زمان از نظر ها مخفی میگردد. معمولا این خاکها که از لحاظ یکپارچگی و باربری جزء خاکهای غیرباربر دسته بندی میشوند در زمان خاکبرداری برای فونداسیون ساختمان ما دوباره نمایان میشوند. باید توجه نمود که این خاک قابلیت باربری ندارد و میبایست بطور کامل برداشت شود. شناختن خاک دستس بسیار آسان است، وجود قطعات و اجزای دست ساز بشر مانند آجر، موزاییک، پلاستیک و ... در خاک نشان دهنده دستی بودن خاک است.
ب) خاک نباتی: خاک های فرسوده و یا نباتی سطحی به خاکهایی گفته میشود که ریشه گیاهان در آن وجود داشته باشد این خاک برای تحمل بارهای وارده از طرف سازه مناسب نمیباشد. برای شناختن خاکهای نباتی کافی است به وجود ریشه درختان و گیاهان – برگهای فرسوده و سستی خاک توجه شود. این خاک با فشار انگشتان فرو میرود.
ج)خاک طبیعی بکر(دج): به خاکی که پس از خاک نباتی قرار دارد خاک طبیعی بکر میگویند توجه داشته باشید که همواره میبایست فونداسیون برروی خاک طبیعی بکر اجرا گردد. در شهر بم خاک طبیعی مقاومت لازم برای تحمل وزن ساختمان و فونداسیون را دارد.
آماده سازی بستر، شفته ریزی و بتن مگر:
پس از انجام خاکبرداری باید بستر خاک را برای اجرای پی آماده کنیم. برای این کار از بتن با سیمان کم ( 100 تا 150 کیلوگرم سیمان در هر متر مکعب بتن) که به بتن مِگر موسوم است استفاده می شود. به این ترتیب که روی خاک حداقل 10 سانتی متر بتن با سیمان کم می ریزیند و سپس روی آن را با ماله صاف می کنند تا برای بتن ریزی پیها آماده شود.
همچنین در صورتی که پس از خاکبرداری و رسیدن به خاک مناسب، لازم بود تا برای رسیدن به تراز کف پی ها از مصالح پر کننده استفاده نماییم و یا پیمانکار اشتباها بیش از حد لازم خاکبرداری نماید و فضای خالی بوجود اید برای پر کردن فضای خالی باید از بتن یا مصالح مناسب دیگر طبق نظر دستگاه نظارت و با هزینه پیمانکار استفاده نماید.
البته در شهر بم، برای رسیدن به عمق مورد نظر جهت اجرای بتن مگر و آغاز قالب بندی برای فونداسیون از شفته آهک استفاده میشود. استفاده از شفته آهک توصیه نمی شود اما با توجه به اینکه قیمت تمام شده آن پایین تر و بیشتر در دسترس می باشد لذا لازم است نکات زیر حتما رعایت شود تا در به دست آمدن کیفیت بهتر ما را یاری کند.
بتن:
بتن مخلوطی از شن و ماسه وآب و سیمان
شن و ماسه:
در موقع انتخاب شن و ماسه باید توجه داشت که دانه های عاری از کلوخه و خاک و مواد آلی بوده و در مجاورت یکدیگر فعل و انفعال شیمیایی نداشته باشد. برای تهیه بتن مناسب ابتدا باید قطر و درصد مناسبی از هر دانه را تعیین نمود برای این کاروزن معینی ار مخلوط شن و ماسه را که نماینده کلیه شن و ماسه مورد مصرف می باشد.
انتخاب نموده و ان را روی غربال هایی با سوراخ های متفاوت ریخته و مقدار باقی مانده روی هر الک را وزن نموده و درصد ان را نسبت به وزن کل اولیه تعیین مینمایند سپس اطلاعات بدست آمده را روی نمودار های که برای همین منظور کشیده شده می برند
سیمان:
برای مصارف مختلف سیمان انواع مختلفی دارد برای بتن ریزی در شرایط معمولی از
سیمان پرتلند استفاده میکنند
مواد متشکله سیمان عبارت است از حدود 65 درصد آهک و بقیه 35 درصد آن تشکیل شده است
از سیلیس و اکسید آلومینیوم و اکسید آهن و غیره که پس از پختن و آسیاب کردن در
حدود 2 درصد هم به آن گچ اضافه مینمایند.
آب:
آب
مصرفی در بتن باید پاک و زلال بوده و فاقد عناصر ترکیب شونده با سیمان و دانه های
تشکیل دهنده بتن باشد
بتن مگر:
بتن مگر یا به تعریفی بتن رگلاژ کف قالبندی فونداسیون در حقیقت یک بتن با مقدار سیمان کم (100 تا 150 کیلوگرم سیمان بر مترمکعب) است که جهت آماده سازی بستر خاکبرداری شده برای آرماتوربندی و صفحه گذاری اجرا میگردد توجه به نکات ذیل جهت اجرای بتن مگر الزامی است :
1- قبل از اجرای بتن مگر حتما خاک بستر را مرطوب نمایید تا آب بتن جذب خاک نگردد و کیفیت آن پایین نیاید .
2- در صورتی که بتن مگر را بر روی شفته آهک اجرا میکنید حتما توجه داشته باشید که شفته به مقاومت 5/1 کیلوگرم بر متر مربع رسیده باشد . ( شفته آهکی زمانی به مقاومت 5/1 کیلوگرم بر متر مربع رسیده است که اثر کفش شما پس از راه رفتن بر روی آن باقی نماند
3- شفته آهک میبایست قبل از اجرای بتن مگر مرطوب شده باشد تا آب بتن را جذب نکند. توجه داشته باشید زمانی که آهک هنوز جذب آب داشته باشد موجب پوکی بتن مگر میشود.
4- بتن مگر جهت پاکسازی کف و اجرای دقیقتر فاصله گذاری آرماتوربندی از کف انجام میگردد بنابراین به تمییز و یکنواخت بودن سطح آن دقت کنید تا آرماتوربندی بهتری داشته باشید.
اصولا پی کنی به دو دلیل انجام می شود:
1- برای محافظت پایه ساختمان
2- دسترسی به زمین بکر
پی سازی در ساختمان: در ساختمان های فلزی بیشتر از پی نقطه ای استفاده می کنند . پی های نقطه ای برای ساختمان های که بار ان به طور متمرکز به زمین منتقل می شود ساخته میگردد مانند ساختمان های فلزی و یا ساختمان های بتونی
لایه های پی های تکی یا نقطه ای:
1- زمین مناسب
2- بتن مگر
3- میله گرد های کف پی
4- بتون اصلی
5- صفحه زیر ستون یا میله گرد های ریشه

قالب
بندی (کفراژ بندی):
1- چوبی
2- فلزی
3- اجری
4- ...
آرماتور بندی:
برای ایجاد مقاومت در مقابل نیروهای کششی در بتون داخل شناز بتونی چند ردیف در بالا و پایین میله گرد قرار می دهند و این میله گرد های طولی را به وسیله میله گرد های عرضی که به آن ها خاموت می گویند به همدیگر متصل می کنند.
پهنای این قفسه بافته شده باید 5 سانتیمتر کوچکتر از پهنای قالب باشد به طوری که این میله گرد ها کاملا در بتون غرق شده و ان را از خوردگی در مقابل عوامل جوی باز دارد

بتن ریزی:
بتن آماده توسط ماشینهای حمل بتن (میکسر) برای شما آورده میشود، توجه به نکات زیر برای اجرای یک بتن ریزی صحیح الزامی است:
1- از افزودن آب به بتن حمل شده بدون اجازه مهندس ناظر اکیداً خودداری شود. ( معمولا کارگران برای سهولت کار خود و روانی بیشتر بتن به آن آب میافزایند که این امر از مقاومت بتن به شدت میکاهد لذا توجه به این امر بسیار دارای اهمیت میباشد.)
2- معمولا ً مقداری از بتن در ابتدای تخلیه از میکسر دارای دانه بندی نا مناسبی میباشد. باید دقت شود این بتن که دارای کیفیت نا مناسب جهت بتن ریزی میباشد، مورد مصرف کارهای ساختمانی قرار نگیرد.
3- قبل از بتن ریزی حتماً باید درون قالبهای فونداسیون که آرماتور گذاری شده است از خاکهای ریزشی و نخاله های ساختمانی کاملاً پاکسازی گردد
4- در زمان بتن ریزی استفاده از دستگاه ویبره الزامی است، پیمانکاران موظف هستند قبل از آغاز بتن ریزی از سلامت دستگاه ویبره خود اطمینان حاصل نمایند .
بتن مصرفی بر روی سقف حتما میبایست به صورت یکپارچه اجرا شود و نباید بین بتن ریزی فاصله ایی ایجاد گردد
بتنریزی نباید در چند مرحله با فاصله زمانی زیاد انجام شود. ریختن قسمتی از بتن و گذشت زمان طولانی (بیش از چند ساعت) باعث خرابی عملکرد سقف و کاهش مقاومت آن می شود.
قبل از بتن ریزی باید سقف از هرگونه آلودگی همچون بتن خشک شده، شن و ماسه و یا خرده های سفال در مقاطع حساس همچون محل اتصال تیرچه به سقف پاک شود.
نگهداری بتن پی:
بعد از آنکه بتن ریخته شد و گیرش اولیه پیدا کرد (بعد از حدود 1.5 ساعت) عملیات خاصی برای نگهداری بتن باید آغاز شود. این عملیات که به عملآوری یا نگهداری بتن موسوم است باعث می شود تا به مشخصات مورد نظر برای بتن که در طراحی در نظر گرفته شده است دست پیدا کنیم و مقاومت و دوام بتن را بالا ببریم.
1- تمامی مقاطعی که بتن ریزی میگردد تا 3 روز باید آب پاشی شده و تا هفت روز مرطوب نگه داشته شود. این عمل در بالا بردن کیفیت بتن بسیار حائز اهمیت است.
2- از مصرف بتن باقیمانده ایی که بدون نظارت مهندس ناظر با افزودن آب برای استفاده مجدد آماده میشود جدا خودداری نمایید .
3- به عنوان یک روش بسیار مناسب و مطمئن می توان از پوشش پلاستیکی که اطراف قالب می گذاریم استفاده کنیم، به این ترتیب که اطراف پلاستیک را مقداری بیشتر در نظر بگیریم و بعد از بتنریزی لبه های پلاستیک را روی بتن برگردانیم.

صفحه زیر ستون:
چنانچه پی ریخته شده جهت ستون بتونی باشد میله گرد هائی عمودی که قسمتی از آن خارج از پی قرار داشته باشد در بتن پی قرار می دهند.و آرماتور های ستون را به پان می بندند .
چنانچه پی ریخته شده جهت ستون فلزی باشد برای آنکه فشار وارده از ستون در سطح پی تقسیم شود زیر ستون روی پی صفحه ای فلزی که ابعاد آن با محاسبه تعیین میگردد قرار میدهند چون ممکن است به ستون بجز بارهای عمودی نیروهای جانبی نیز وارد شود صفحه زیر ستون را به وسیله میله گرد ها ئی در بتون محکم میکنند برای این منظور به دو طریق می توان عمل نمود
1. 4 الی 12عدد میله گرد با نمره زیاد از 20تا 36 یا بیشتر که سر آن به صورت چنگک یا گونیا خم شده و سر دیگر آنرا پیچ و مهره کرده اند در بتن قرار می دهند و در صفحه زیر ستون چهار عدد سوراخ درست مقابل این چهار میله گرد ایجاد مینمایند و میله گرد ها را از داخل سوراخ های صفحه رد نموده و با مهره محکم می نمایند این طریق مطمئن تر بود ه ولی اجرای آن مشکل تر می باشد .لازم بذکر می باشد که بولت هادرهنگام بار گزاری نقش بسیار مهمی برعهده داشته و تمامی لنگرهای ایجاد شده را بر عهده میگیرند و لذا حتماً باید د و مهره اجرا گردند
به این میله گرد ها بولت می گویند
2- طریقه دوم آن است که قبلا میله گردی با نمره تعیین شده به زیر صفحه جوش داده و آن را در موقع بتون ریزی داخل پی قرار می دهند.
در این روش چون بتن بعد از خشک شدن قدری تقلیل حجم پیدا می کند اغلب زیر صفحه خالی می شود برای جلو گیری از این موضوع بهتر است در موقع کار گذاشتن صفحه سوراخی در وسط آن ایجاد نموده و آنقدر صفحه را بکوبند تا بتون از این سوراخ بیرون بیاید

قسمت های اصلی ستون:
قسمت اصلی ستون عبارت از ان پروفیلی است که بارهای فشاری را تحمل می نماید.
برای ساختن ستون ها می توان از پروفیلهای مختلف استفاده نمود مانند دو عدد تیر آهن I معمولی و یا یک عدد آهن بال پهن و یا دو عدد ناودانی و یایک عدد قوطی چهار گوش و یا چهار عدد نبشی و غیره در ایران برای ساختن ستون ها معمولا از دو عدد تیر آهن I شکل معمولی استفاده می نمایند.

دیوار چینی:
دیوار:با توجه به این که ابعاد آجر 22*11*5.5 می باشد در ساختمان دیوار های آجری را به عرض 22 سانتیمتری(یک آجر) و یا 35 سانتیمتری(1.5 آجر) و یا 45 سانتیمتری (2 آجر) می چینند.
لایه های مختلف دیوار اطاق ها:
1- دیوار سازی
2- شمشه گیری
3- کاهگل و یا گچ و خاک
4- سفید کاری
5- کشته کشی
6- سنگ قرنیز

لایه های دیوارهای سرویس ها از خارج به داخل:
1- دیوار
2- قشر ماسه سیمان زیر قیر گونی
3- قیر و گونی
4- توری سیمی
5 کاشی لعابی و ملات
پله ها:
پله وسیله ارتباط سطوح مختلف ساختمان به یکدیگر می باشد
کف پله تابع دو عامل است:
1- طول کف پا
2- طول قدم
طول کف پای یک آدم معمولی در حدود 30 سانتیمتر است در این صورت برای اینکه عبور و مرور از روی پله آسان باشد کف پله باید در حدود 30 سانتیمتر باشد که با توجه به 2 سانتیمتر دماغه پله جمعا کف پله در حدود 32 سانتیمتر خواهد شد
در مورد دوم با توجه به این که طول قدم یک آدم معمولی در حدود 63تا 65 سانتیمتر میباشد برای این که پله ها را پشت سر هم و بدون توقف و به راحتی و با قدم معمولی طی نمود می باید مجموع دو برابر ارتفاع بعلاوه کف پله عددی بین 63 الی 65 سانتیمتر باشد طبق فرمول زیر 2h+b=63&65 که در این فرمول hارتفاع پله وbکف پله می باشد.
سقف کاذب:
سقف کاذب سقفی است که در زیر سقف اصلی ساختمان ساخته می شود و به سقف اصلی آویزان است.
سقف کاذب را به علل مختلف می سازند مثلا در ساختمان های بتونی که ضخامت شاه تیر ها و دال های روی آن متفاوت است و این اختلاف ارتفاع از پایین بد منظره می باشد بوسیله ساختن سقف کاذب این نا زیبایی را می پوشانند و یا در محل ساختن خر پا که به واسطه وجود دهانه های بزرگ ساخته می شود ضخامت خر پا را در فاصله سقف کاذب تا سقف اصلی گم می کنند.
قسمت های مختلف سقف کاذب:
1- میله گرد های عمودی
2- میله گرد های افقی چپ و راست
3- نبشی کنار دیوار
4- چوب های چهار تراش چپ و راست
5- ورقه اکوستیک
6- رابیتس
7- گچ کاری

کرسی چینی:
معمولا در طبقه همکف ساختمان ها سطح اطاق ها را چند سانتیمتری از کف حیاط یا کوچه بلند تر می سازند به این اختلاف ارتفاع کرسی چینی می گویند.
معمولا کرسی چینی به سه علت انجام می شود
1- از قدیم الایام بشر تمایل داشت قدری بلند تر از کف زمین سکونت کند و بدین ترتیب احساس امنیت بیشتری می نمود
2- ارتفاع طبقه همکف با سطح زمین مانع ورود برف و باران و برگ و خاشاک و غیره به داخل اطاق ها می گردد
3- چون اغلب زمین های که ما برای ساختمان انتخاب می کنیم کاملا مسطح نبوده و دارای شیب می باشند و از طرفی اطاق ها و سالن های ساختمان باید کاملا در یک سطح ساخته ساخته شود لذا برای مسطح کردن اطاق ها قسمت های پایین را به وسیله کرسی چینی با قسمت های بلند آن هم سطح می نمایند.
عرض دیوار کرسی چینی بستگی به ارتفاع آن دارد هر قدر این ارتفاع بیشتر باشد به علت وجود خاکی که در پشت آن قرار می گیرد باید پهنای آن بیشتر شود تا بتواند در مقابل فشارهای جانبی کاملا مقاومت نماید.

مزایا و معایب ساختمانهای فلزی:
مزایای ساختمان فلزی:
مقاومت زیاد:مقاومت قطعات فلزی زیاد بوده و نسبت مقاومت به وزن از مصالح بتن بزرگتر است ، به این علت دردهانه های بزرگ سوله ها و ساختمان های مرتفع ، ساختمانهائی که برزمینهای سست قرارمیگیرند ، حائز اهمیت فراوان میباشد . خواص یکنواخت: فلز در کارخانجات بزرگ تحت نظارت دقیق تهیه میشود ، یکنواخت بودن خواص آن میتوان اطمینان کرد و خواص آن بر خلاف بتن با عوامل خارجی تحت تاثیر قرار نمی گیرد ، اطمینان در یکنواختی خواص مصالح در انتخاب ضریب اطمینان کوچک مؤثر است که خود صرفه جو یی در مصرف مصالح را باعث میشود . دوام: دوام فولاد بسیار خوب است ، ساختمانهای فلزی که در نگهداری آنها دقت گردد . برای مدت طولانی قابل بهره برداری خواهند بود.
خواص
ارتجاعی:خواص مفروض ارتجاعی فولاد با تقریبی بسیار خوبی مصداق
عملی دارد . فولاد تا تنشهای بزرگی از قانون هوک بخوبی پیروی مینماید . مثلآ
ممان اینرسی یک مقطع فولادی را میتوان با اطمینان در محاسبه وارد نمود . حال
اینکه در مورد مقطع بتنی ارقام مربوطه چندان معین و قابل اطمینان نمی باشد .
شکل
پذیری :از خاصیت مثبت مصالح فلزی شکل پذیری ان است که
قادرند تمرکز تنش را که در واقع علت شروع خرابی است ونیروی دینامیکی و ضربه ای را
تحمل نماید ،در حالیکه مصالح بتن ترد و شکننده در مقابل این نیروها فوق العاده
ضعیف اند. یکی از عواملی که در هنگام خرابی ،عضو خود خبر داده و
ازخرابی ناگهانی وخطرات ان جلوگیری میکند.
پیوستگی مصالح: قطعات فلزی با توجه به مواد متشکه آن پیوسته و همگن می باشد
و ولی در قطعات بتنی صدمات وارده در هر زلزله به پوشش بتنی روی سلاح میلگرد وارد
میگردد ، ترکهائی که در پوشش بتن پدید می آید ، قابل کنترل نبوده و احتمالا" ساختمان
در پس لرزه یا زلزله بعدی ضعف بیشتر داشته و تخریب شود .
مقاومت متعادل مصالح،مقاومت :مصالح فلزی در کشش و
فشار یکسان ودر برش نیز خوب و نزدیک به کشش وفشار است .در تغییر وضع بارها،
نیروی وارده فشاری ، کششی قابل تعویض بوده و همچنین مقاطعی که در بار گذاری عادی
تنش برشی در انها کوچک است ، در بارهای پیش بینی شده ،تحت اثر پیچش و در نتیجه برش
ناشی از ان قرار میگیرند. در ساختمانهای بتنی مسلح مقاومت بتن در فشار خوب ، ولی در
کشش و یا برش کم است. پس در صورتی که مناطقی احتمالآتحت نیروی کششی قرار گرفته و
مسلح نشده باشد تولید ترک و خرابی مینماید.
انفجار: در ساختمانهای فلزی بارهای وارده توسط اسکلت ساختمان تحمل شده ، از قطعات پرکننده مانند تیغه ها و دیواره ها استفاده نمی شود . نیروی تخریبی انفجار سطوح حائل را از اسکلت جدا می کند و انرژی مخرب آشکار میشود ، ولی ساختمان کلا" ویران نخواهد گردید . در ساختمانهایی بتن مسلح خرابی دیوارها باعث ویرانی ساختمان خواهدشد تقویت پذیری و امکان مقاوم سازی :اعضاء ضعیف ساختمان فلزی را در اثر محاسبات اشتباه ، تغییر مقررات و ضوابط ، اجراء و .... میتوان با جوش یا پرچ یا پیچ کردن قطعات جدید ، تقویت نمود و یا قسمت یا دهانه هائی اضافه کرد . شرایط آسان ساخت و نصب: تهیه قطعات فلزی در کارخانجات و نصب آن در موقعیت ، شرایط جوی متفاوت با تهمیدات لازم قابل اجراء است . سرعت نصب: سرعت نصب قطعات فلزی نسبت به اجراء قطعات بتنی مدت زمان کمتری می طلبد . پرت مصالح: با توجه به تهیه قطعات از کارخانجات ، پرت مصالح نسبت به تهیه و بکارگیری بتن کمتر است وزن کم :میانگین وزن ساختمان فولادی را می توان بین 245 تا 390 کیلوگرم بر مترمربع و یا بین 80 تا 128 کیلوگرم بر مترمکعب تخمین زد ، درحالی که در ساختمانهای بتن مسلح این ارقام به ترتیب بین 480 تا 780 کیلوگرم برمترمربع یا 160 تا 250 کیلوگرم برمترمکعب می باشد . اشغال فضا: در دو ساختمان مساوی از نظر ارتفاع و ابعاد ، ستون و تیرهای ساختمانهای فلزی از نظر ابعاد کوچکتر از ساختمانهای بتنی میباشد ، سطح اشغال یا فضا مرده در ساختمانهای بتنی بیشتر ایجاد میشود . ضریب نیروی لرزه ای: حرکت زمین در اثر زلزله موجب اعمال نیروهای درونی در اجزاء ساختمان میشود ، بعبارت دیگر ساختمان برروی زمینی که بصورت تصادفی و غیر همگن در حال ارتعاش است ، بایستی ایستایی داشته و ارتعاش زمین را تحمل کند . در قابهای بتن مسلح که وزن بیشتر دارد ، ضریب نیروی لرزه ای بیشتر از قابهای فلزی است. معایب ساختمانهای فلزی: ضعف در دمای زیاد : مقاومت ساختمان فلزی با افزایش دما نقصان می یابد . اگر دمای اسکلت فلزی از 500 تا 600 درجه سانتی گراد برسد ، تعادل ساختمان به خطر می افتد . خوردگی و فساد فلز در مقابل عوامل خارجی : قطعات مصرفی در ساختمان فلزی در مقابل عوامل جوی خورده شده و از ابعاد آن کاسته میشود و مخارج نگهداری و محافظت زیاد است . تمایل قطعات فشاری به کمانش: با توجه به اینکه قطعات فلزی زیاد و ابعاد مصرفی معمولا" کوچک است ، تمایل به کمانش در این قطعات یک نقطه ضعف بحساب می رسد . جوش نامناسب: در ساختمانهای فلزی اتصال قطعات به همدیگر با جوش ، پرچ ، پیچ صورت میگیرد . استفاده از پیچ و مهره وتهیه ، ساخت قطعات در کارخانجات اقتصادی ترین ، فنی ترین کار می باشد که در کشور ما برای ساختمانهای متداول چنین امکاناتی مهیا نیست . اتصال با جوش بعلت عدم مهارت جوشکاران ، استفاده از ماشین آلات قدیمی ، عدم کنترل دقیق توسط مهندسین ناظر ، گران بودن هزینه آزمایش جوش .......... برزگترین ضعف میباشد. .
تجربه ثابت کرده است که سوله های ساخته شده در کارخانجات درصورت رعایت مشخصات فنی و استاندارد ، این عیب را نداشته و دارای مقاومت سازه ایی بهتر در برابر بارهای وارده و نیروی زلزله است.
1-1- مقدمه:
افزایش روز افزون جمعیت شهرها و پیشرفت صنایع در تمام کشورهای جهان برای آبرسانی شهر ها مسئله بسیار مهم و پیچیده ای به وجود آورده که حل آن با کمک متخصصین کار آزموده امکان پذیر است، برای کشور ما که از کمبود آب در تنگنا می باشد مسئله نامبرده اهمیت ویژه ای پیدا می کند. مهاجرت روز افزون مردم از دهات به شهرها و پیشرفت سریع زندگی مدرن و توجه بیشتر به بهداشت همگانی مقدار نیازهای آبی را افزایش می دهد. به وجود آمدن صنایع مادر چون ذوب آهن و پتروشیمی که خود ایجاد یک رشته کارخانه های کوچکتری را سبب می گردند مشکل آبرسانی را دو چندان می سازد.
مسئله کمبود آب را در ایران طبعاً نمی توان به سادگی بر طرف نمود. فقط با بهره برداری درست از منبعهای آب کشور، جلوگیری از هدر رفتن آبهای طبیعی و مهار کردن رودخانه ها و ایجاد شبکه های آبرسانی ناحیه ای در نقاط گوناگون کشور می توان نیازهای آینده مردم را تأمین نمود.
شبکه آبرسانی شهرها دارای وظایفی هستند که مهمترین آنها عبارتند از :
تأمین آب آشامیدنی مردم شهر، تأمین آب مورد نیاز دستگاهها و تأسیسات بهداشتی از قبیل حمامها، توالتها وغیره ... ، تأمین آب مورد نیاز کارخانه های کوچک و بزرگ و کارخانه های گوناگون، تأمین آب لازم برای آبیاری فضاهای سبز و شستشوی خیابانها و آبریزگاههای همگانی، تأمین آب مورد نیاز تأسیسات سازمانهای آتش نشانی در مواقع آتش سوزی.
و شبکه می بایست قادر باشد وظایف نام برده در بالا را به خوبی انجام دهد و حتی در بدترین شرایط نیز این وظایف را به درستی انجام دهد.
شهرستان دیر در 50 کیلومتری شمال غرب بندر طاهری از شهرستان
کنگان و در 51 درجه و 56 دقیقه درازای جغرافیایی، 50 درجه و 27 دقیقه پهنای جغرافیایی
و بلندی 12 متری از سطح دریا واقع است. شهر بندری کوچک دیر مرکز شهرستان
دیر در 208 کیلومتری شهر بوشهر قراردارد و دارای بندرگاه خوب با عمق کافی
آب، برای لنج هاست. دارای تعدادی چاه کم
عمق آب شیرین است. شهرستان دیر از شمال به خورموج و تنگستان و از شرق به بندر
کنگان و از غرب و جنوب به آب های خلیج فارس محدود می باشد. آب و هوای دیر در کل
گرم و مرطوب است. راه های دسترسی به این منطقه عبارت اند از:
ـ راه بندر دیر ـ بند کنگان به سمت خاور.
ـ راه بندر دیر ـ بردخون به سمت شمال باختری به درازای 65
کیلومتر.
ـ راه بندر دیر ـ کاکی ـ خورموج ـ اهرم ـ بندر بوشهر به سمت شمال
باختری و به درازای حدود 217 کیلو متر

شهرستاندیر یکی از شهرستان های مهم استان بوشهر است که بر اساس سرشماری سال 1375 ؛ 41986 نفر جمعیت داشته است.
جنس خاک منطقه قلیایی است و به همین علت گیاهان نمیتوانند مواد مورد نیاز خود را جذب نمایند. کمی رطوبت زمین، حرارت زیاد هوا و کمبود مواد آلی نیز مزید بر علت شدهاست. وجود تودههای نمکی سبب شور شدن آبهای روان گردیدهاست. ناهمواریهای این منطقه جزء نواحی پست زاگرس جنوبیاند که ارتفاع آنها نسبت به زاگرس بلند، کمتر و قوس و چینها نیز بسیار ملایم و به تدریج به طاقدیس و ناودیسها ختم میشود.
0020قله درنگ با ارتفاع ۱۲۲۳ متر در میانه شهرستان واقع است. رود مند که از انار واقع در ۲۸ کیلومتری شمال شرقی کازرون سرچشمه می گیرد در منطقه «زیررود» بخش بردخون به دریا می ریزد. در منطقه آّبدان و لمبدان سفرههای آّبهای زیرزمینی وجود دارد که بارندگی فصل زمستان نیز بستگی دارد و با کم و زیاد آمدن باران نوسان پیدا میکند. چشمه آب گرم در کوههای «گنوی» و چشمههای دیگر نیز «لوحک»، «تنگ دوراهک»، «تنگ هیخ» و «گرگم» وجود دارد
آب وهوای منطقه در بیشتر ایام سال گرم ومرطوب در کنار ساحل گرم وخشک در فواصل دور تر از ساحل می با شد. زمستان این شهرستان مشابه هوای بهاری استانهای سردسیر کشور می باشد.
در فصل تابستان بادی معروف به باد یکصد و بیست روزه که خشک و سوزان است در منطقه می وزدوبه اصطلاح محلی به ((تش باد)) یا((باد گرم)) معروف است .میزان بارندگی کم وبارندگیها متو سط سالانه ۲۱۵ میلی متر در ماههای آذر تا اسفند می باشد.
تنها رود خانه دایمی که از شهرستان عبور میکند رودخانه مند است که در مرز شمالی شهرستان دیر با دشتی جریان دارد. دیگر رودخانهها فصلی بوده ودرهنگام بارند گی جریان دارند.
درجه حرارت درشهرستان دیّر حداکثر میانگین دما ۴۷ درجه سانتی گراد و کمترین معدل حداقل دمای سالانه ۲۲ درجهاست. در فصل تابستان ودر زمان وزش بادهای گرم ((تش باد)) دما به پنجاه درجه سانتی گراد نیز می رسد. سردترین هوا در اواخر دی و اوایل بهمن و گرمترین زمان در تیر و مرداد ماه است .
رطوبت : در این منطقه به لحاظ نزدیکی به دریا رطوبت زیاد که حداکثر مطلق ۱۰۰٪ و متو سط میزان رطوبت به ۵۶ نیز می ر سد.
1 -5- عوامل مؤثر در برآورد جمعیت آیندۀ یک شهر:
1- روند رشد جمعیت شهر در سال های گذشته
2- طرح های عمرانی و توسعه صنعتی پیش بینی شده برای آینده
3- روند رشد جمعیت در مناطق مجاور شهر
4- تنگناهای موجود در برابر توسعه آیندۀ شهر
5- پیش بینی جمعیت اشباع و تطابق آن با طرح های جامع
6- امکان مهاجرت
7- جمعبت فعلی و تغییرات آن
1-6- دوره طرح:
نظر به اینکه جمعیت و مقدار مصرف سرانه و نیازمندی های تجاری و صنعتی آب در شهرها و اجتماعات معمولاً در حال افزایش بوده و از طرفی امکانات مالی و اجرایی محدود است لذا در طرح تأسیسات شهر اعم از آب و فاضلاب زمان مناسبی انتخاب می شود تا شرایط و نیازهای آن زمان در تعیین مبنای طرح ملاک عمل قرار گیرد. فاصلۀ بین زمان شروع بهره برداری و زمان مبنای طرح را دوره طرح می نامند. در شرایط کنونی ایران معمولاً دوره طرح را 20 تا 40 سال در نظر می گیرند. مگر اینکه شرایطی خاص و یا عوامل مؤثر در طرح و دوره طرح محدوده کننده آن باشند. (آیین نامه: بند 1-4-1)
1-7- محاسبه جمعیت در پایان
دورۀ طرح(
):
جمعیت طرح در واقع جمعیتی است که مشخص میکند در دوره طرح 25ساله جمعیت ما به چقدر خواهد رسید.تا در جهت رفع نیاز های آبی منطقه از آن استفاده شود.
به عنوان مثال در شهر مورد مطالعه(دیر)دادهای آماری جمعیت طی سال های گذشته به شرح جدول زیر می باشد.
|
جمعیت برحسب نفر |
متوسط رشد سالانه بر حسب در صد% |
|||||||||
|
1335 |
1345 |
1355 |
1365 |
1375 |
1385 |
1335-1345 |
1345-1355 |
1355-1365 |
1365-1375 |
1375-1385 |
|
1053 نفر |
2269 نفر |
4435 نفر |
11487 نفر |
16008 نفر |
18525 نفر |
7.98% |
6.93% |
9.98% |
3.75% |
1.5% |
1-8-روش های محاسبه ی جمیت شهر
در نهایت محاسبه ی جمعیت طرح به چندین روش بیان می شود.
* روش اول: روش تصاعدی: محاسبه ی جمعیت طرح
از رابطه زیر بدست می آید. با توجه به در نظر
گرفتن دوره طرح 25 ساله لذا فرمول به شکل زیر می باشد.
![]()
n=
دوره طرح بر حسب سال
= جمعیت در ابتدای دوره
= ضریب متوسط رشد جمعیت
|
* روش دوم: روش حسابی تعیین جمعیت طرح:
در این روش فرش می شود که تغییرات جمعیت نسبت به زمان ثابت است.
![]()
Ka
= ثابت جمعیت
= جمعیت در سال مبناء
= زمان دوره طرح
![]()
![]()
![]()
طی 25 آتی
![]()
جواب دوم منطقی تر به نظر می رسد با توجه روند رشد جمعیت طی دوره های گذشته افزایش 2000 نفری به ازای هر 10 سال طی سالیان گذشته نتیجتاً عدد 28328 نفر منطقی تر به نظر می رسد.
* روش سوم:
* روش هندسی یا لگاریتمی
در این روش با استفاده فرمول زیر برای تعیین جمعیت طرح استفاده می شود.
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
* نکته: ![]()
![]()
به روش هندی جمعیت طرح 33325 نفر در می آید که البته با توجه به روند رشد جمعیت در سالیان گذشته خصوصاً نرخ رشد رو به کاهش جمعیت با توجه به داده های آماری عدد فوق اذدکی دور از واقعیت می باشد.
لذا در طی سه روش گذشته:
1- روش تصاعدی = 26878
نفر
![]()
2- روش حسابی= 28328
نفر
![]()
3- روش هندسی = 33325 نفر
روش چهارم:روش ترکیبی
شایان ذکر است روش ترکیبی به عنوان روش مبنا برای تعیین جمعیت طرح توسط بسیاری از کارشناسان و متخصصین آب جهت طراحی شبکه آبرسانی شناخته شده است.
آمار موجود به شرح ذیل می باشد:
موالید سال 85 بر حسب نفر:1111نفر
مرگ ومیر در سال 85برحسب نفر:698نفر
نرخ مهاجر فرستی در سال 166:85نفر
نرخ مهاجر پذیری در سال 128:85نفر
شاخص امید به زنگی(متوسطعمر افراد جامعه):72سال
درصد فضای سبز شهر:6.3%ژ
مساحت کنونی شهر:561.5هکتار
مساحت براورد شده سال افق:870.5هکتار
لذا باتوجه به آمار فوق جمعیت طرح به روش ترکیبی :
111+128=1239از طرفی 698+166=864 لذا 1239-864=375به ازای هر سال ورودی جمعیت
در سال افق Pn=18525+375*25=28000
لذا در پایان با توجه باتوجه به با روش های مختلف براورد جمعیت در صفحات گذشته جمعیت در سال افق 29132نفر پیش بینی شده است.
محاسبه جمعیت امکان محاسبه ی کل آب مصر فی را فراهم می کندو از طر فی طراحی خطوط لوله مستلزم تعیین جمعیت سرویس دهی لوله است.
1-9 - محاسبۀ مساحت فعلی شهر
محاسبه ی تراکم جمعیت از طریق روش های :
1-نقشه های توزیع تراکم جمعیتی
2-اطلاعات محلی
3-آمار گیری منطقه ای
امکان پذیراست.
تراکم در سال مبنا= نفر 18525/561.5=33
با توجه به جمعیت شهر در سال افق29132نفر اگر فرض شود 75%در سطح کسترش یافته شهر ساکن شوند و 25%در سطح قدیم جا دهی شوند.
نفر29132-18525=10607
.
نفر
جمعیت در سطح گسترش
نفر
جمعیت افزایش یافته در سطح
قدیم
نفر
جمعیت جدید در سطح قدیم
نفر در هکتار
تراکم جدید
سطح گسترش
مساحت کنونی شهر دیر 870.5هکتار می باشد.
1-10- متوسط مصرف سرانه آب:
مصرف سرانۀ یک شهر با توجه به بند 1-5 آیین نامه شامل مصارف زیر می باشد:
- مصارف خانگی
- مصارف عمومی
- مصارف تجاری و صنعتی
- مصارف فضای سبز عمومی
- تلفات آب
میزان مصرف کل مجموع مصلرف پنج گانه فوق می باشد.
1-10-1- مصرف خانگی:
برای به دست آوردن مصرف خانگی روش های مختلفی وجود دارد که از آن جمله عبارتند از:
-
استفاده از جداول 7-2 یا 6-2
کتاب آشفته که جمع کل را برای هر نفر
در نظر گرفته است.
- استفاده از جداول 2-1 یا 2-2 کتاب منزوی.
- استفاده از آمار و اطلاعات.
- استفاده از توصیه سازمان مدیریت و برنامه ریزی.
باید توجه شود که در تعیین میزان متوسط مصرف سرانۀ خانگی (بدون فضای سبز) در آینده، عوامل زیر مؤثرند (آیین نامه: بند 1-5-2-3-1):
1- ارقام اندازه گیری شدۀ فعلی
2- رشد مصرف در گذشته و تخمین رشد آتی با توجه به سطح رفاهی مردم در آینده.
3- سهولت تامین آب.
4- آب و هوای منطقه.
5- فشار در شبکه.
6- نوع مسکن و قیمت آب.
7- نحوه دفع فاضلاب.
1-10-2- تعیین متوسط مصرف سرانه خانگی:
با توجه به جدول(1-5-1 ) آیین نامه سازمان برنامه و بودجه متوسط مصرف سرانۀ خانگی (بدون فضای سبز) در حدود سال 1395 به صورت زیر انتخاب می شود.
جدول تعیین متوسط سرانه خانگی
|
نوع مصرف |
حدود مصرف (آیین نامه) ( |
مقدار انتخابی ( |
|
آشامیدن پخت و پز حمام لباسشوئی ظرفشوئی دستشوئی و توالت شستشوی خانه کولر و تهویه مطبوع متفرقه |
5-2 5-10 50-25 20-10 15-5 30-20 10-3 5-2 5-3 |
3 8 38 15 10 25 5 2 4 |
|
جمع |
150-75 |
110 |
*در صورتی که اعداد پیش بینی شده برای مصرف خانگی (بدون فضای سبز) خارج از محدودۀ جدول فوق (آیین نامه : جدول 1-5-1) باشد ابتدا باید علل این مسئله مشخص و سپس تصمیم مقتضی با نظر کارفرما اتخاذ گردد.
*مصرف خانگی به ازای هر نفر
برابر
می باشد.
1-10-3- تعیین حداکثر مصرف روزانه فضای سبز:
فضای سبـز شامل مصرف فضـای سبز خانگی و عمومی می باشد که برای تعیین آن یکی از روش های زیر را به کار می گیریم:
1- اگر فضای اختصاص یافته به هر نفر مشخص نبود، بین 1 تا 10 لیتر در روز برای آن در نظر می گیریم.
2- توصیۀ آیین نامه بند 1-5-2-3-2
فضای سبز شهر را با توجه به
قرار گیری شهر دیر در منطقه نیمه صحرایی و گرم
فضای کل شهر در نظر می
گیریم. مقدار آب مصرفی باید با توجه به تعداد روزهای آبیاری محاسبه شود و فرض می
کنیم که 3 روز در هفته یعنی جمعاً 150 روز در سال آبیاری داریم. با توجه به نقشه
مناطق آب و هوایی در آیین نامه، دیر در منطقۀ 8 آب و هوایی (نیمه صحرایی و گرم) می باشد و
همچنین با توجه به جدول 1-5-2 آیین نامه حداکثر مقدار مصرف روزانه فضای سبز
را برابر 8تا14 لیتربرروزکه 10لیتر بر روز به ازای هر متر مربع در نظر می گیریم.
توجه به اینکه در شهر ها ی بزرگی چون اهواز در صد فضای سبز 5 مترمربع به ازای هر
شخص می با شد و با لحا ظ نمودن اینکه شهر دیر شهر کوچکی می باشد 2تا 3 متر مربع به
ازای هر شخص در نظر میگریم.
مقدار آب مصرفی در واحد سطح × مساحت فضای سبز شهر و سطح گسترش = مقدار آب مصرفی فضای سبز
مقدار آب مصرفی فضای سبز
مقدار مصرف سرانۀ فضای سبز
به ازای هر نفر
*مصرف روزانۀ فضای سبز به ازای
هر نفر برابر
می باشد.
1-10-4- تعیین متوسط مصرف سرانۀ عمومی و همگانی:
مصرف عمومی و همگانی شامل آب مصرفی در هتل ها، مدارس، مساجد و فروشگاه ها است. برای محاسبۀ این مصرف یکی روش های زیر را به کار می گیریم:
1- استفاده از جداول، مانند جدول 8-2 کتاب آشفته
2- وقتی که از شهر اطلاعاتی در دست نداریم، می توان از توصیۀ سازمان برنامه و بودجه استفاده کرد. بنابراین با توجه به توصیه آیین نامه بند 1-5-2-3-4 مقدار حداقل و حداکثر تا سال 1395 به شرح زیر است:
-مقدار حداقل
مصرف همگانی
به ازای هر نفر
-مقدار حداکثر مصرف
همگانی
به ازای هر نفر
*مصرف همگانی و عمومی به ازای
هر نفر برابر
می باشد.
1-10-5- تعیین متوسط مصرف سرانه تجاری و صنعتی:
که شامل:
1- مصرف صنایع بزرگ مانند کارخانه ها
2- مصرف صنایع کوچک مانند کارگاه ها
3- مصرف در دامداری ها
می باشد و با توجه به توصیۀ آیین نامه بند 1-5-2-3-5 مقدار حداقل و حداکثر تا سال 1395 به شرح زیر است:
-
مقدار حداقل مصارف صنعتی
به ازای هر نفر
-
مقدار حداکثر مصارف صنعتی
به ازای هر نفر
*مصرف سرانۀ تجاری و صنعتی به ازای هر نفر
برابر
می باشد.
1-10-6- تلفات آب:
مقدار تلفات آّب عبارت است از مقدار آبی که به صورت نشت از محل اتصالات، پیوندی ها و همچنین چکه نمودن شیر آلات به هدر می رود. این مقدار بستگی به کیفیت شبکه، فشار آب، جنس لوله ها، تراکم و روش بهره برداری آن دارد.
طبق بند 1-5-2-3-6 آیین نامه مقدار متوسط تلفات سرانۀ آب نباید بیش از 20 درصد متوسط مجموع مصارف خانگی، عمومی، تجاری و صنعتی و فضای سبز عمومی منظور گردد.
از آنجایی که شبکه آبرسانی به تازگی طراحی می شود و لوله های نو به کار می رود، لذا میزان تلفات آب بسیار کم بوده و آن را برابر 15% در نظر می گیریم.
(مصرف فضای سبز + مصرف صنعتی + مصرف همگانی + مصرف خانگی) × در صد تلفات = میزان تلفات آب
میزان تلفات آب
*تلفات آب به ازای هر نفر برابر
می باشد.
1-11- تعیین متوسط مصرف سرانه روزانه آب و آب مصرفی شهر:
با توجه به مجموع متوسط مصارف آب و مقدار تلفات آن، متوسط مصرف سرانۀ به ازای هر نفر به صورت ذیل قابل محاسبه است.
مصرف سرانۀ صنعتی + مصرف سرانۀ همگانی + مصرف سرانۀ خانگی = مقدار متوسط مصرف سرانۀ کل بازای هر نفر
تلفات آب + مصرف سرانۀ فضای سبز +
![]()
متوسط مصرف سرانۀکل×جمعیت شهردرپایان دورۀ طراحی = متوسط مصرف آب جمعیت شهربدون آب آتش نشانی
![]()
1-12- تعیین حداکثر مصرف سرانه روزانه آب و آب مصرفی شهر:
با توجه به منطقه آب و هوایی
شهر دیر در نقشه پیوست آیین نامه و جدول 1-5-3 آیین نامه ضریب
بین 1.5 تا
1.8 بود که برابر 1.7 در نظر می
گیریم. سپس با داشتن ضریب
و متوسط سرانۀ روزانه می
توان حداکثر مصرف سرانۀ روزانه را به صورت ذیل محاسبه کرد:
متوسط مصرف سرانۀ روزانه ×
= حداکثر مصرف سرانۀ
روزانه
![]()
حداکثر مصرف سرانه × جمعیت شهردر پایان دورۀ طرح = حداکثر مصرف آب جمعیت شهر بدون آب آتش نشانی
![]()
1-13- تعیین حداکثر مصرف سرانه ساعتی:
برای محاسبۀ دبی حداکثر ساعتی
با توجه به بند 1-5-2-3-10 آیین نامه، باید ضریب حداکثر ساعتی (
) را از جدول 1-5-4 آیین نامه، با توجه به جمعیت شهر مورد نظر به
دست آورد.
![]()
![]()
*حداکثر مصرف سرانۀ روزانه ملاک طراحی مخزن می باشد و حداکثر مصرف سرانۀ ساعتی ملاک طراحی شبکۀ آبرسانی می باشد.
حداکثر مصرف سرانۀ لحظه ای (ثانیه ای)×جمعیت شهر در پایان دورۀ طرح = دبی لحظه ای ماکسیمم(دبی طراحی)
![]()
1-14-دبی شیرهای آتش نشانی:
به طور کلی استفاده از شیرهای ایستاده (روی زمینی) توصیه می شود، ولی در مواردی که توجیه کافی وجود داشته باشد، استفاده از شیرهای زیر زمینی نیز بلامانع است. (آیین نامه: بند2-3-1)
*در چهارراه های اصلی لااقل یک شیر آتش نشانی وجود داشته باشد، در چهارراه های بزرگ با ترافیک سنگین حداقل دو شیر در دو سمت متقابل چهارراه نصب گردد.
*در مجاورت مراکز عمومی بزرگ از قبیل بیمارستان ها، سینماها، مدارس و غیره، باید شیرهای آتش نشانی نصب گردد.
دبی شیر اتش نشانی به صورت زیر می باشد.
=qf
در نهایت qmaxs=186+3*15=231lit/s
1-15- مخازن آب:
با توجه به اینکه در شهردیر فضای خالی مناسبی برای مخازن و ارتفاع مناسبی جهت اجرای مخازن وجود دارد در نتیجه در قسمت غرب شهر دیرتپه بلندی وجود داردکه ارتفاع مناسبی جهت اجرای مخزن زمینی بلند استفاده کرد.
1-15-1- نحوه تعیین حجم مفید مخازن آب تصفیه شدۀ زمینی:
حجم مفید مخازن با توجه به بند 2-5-1 آیین نامه، شامل سه قسمت ذیل می شود:
1- حجم مورد نیاز برای جبران نوسانات ساعتی.
2- حجم مورد نیاز برای تأمین نیازهای آتش نشانی.
3- حجم مورد نیاز برای تأمین آب در مواقعی که آب ورودی به مخازن قطع می شود.
مخازن آب بایست قادر باشندآب مورد نیاز شهر را در ساعت حداکثرتامین نماید.حجم مورد نیاز برای این منظوربایستی با اندازه گیری لازم و ترسیمات منحنی تغییرات روزانه مصرف تعیین گردد.در صورتی که منحنی تغییرات روزانه مصرف امکان پذیر نباشدلازم است با استفاده از تغییرات مصرف در شهر های با شرایط مشابه حجم مورد نیاز مخزن را تخمین زد.
1-15-2- محاسبه حجم مفید مخازن در انتهای دروۀ طرح و تعداد مخازن:
حجم مفید مخازن با توجه به سه قسمت بند فوق الذکر تعیین می شود و در صورت نبودن اطلاعات کافی، در شرایط معمولی این حجم بین 50 تا 75 درصد حداکثر مصرف روزانه پیش بینی شده در پایان دوره طرح توصیه می گردد. (آیین نامه: بند 2-5-1-4)
برای محاسبۀ حجم مخازن با توجه به بند سه قسمت بند فوق رابطه ذیل را داریم:
آب مصرفی مورد نیاز آتش نشانی + حداکثر آب مصرفی روزانۀ شهر × ضریب آلفا = حجم مخزن
![]()
برای تعیین در رابطه فوق از جدول 6-1 کتاب منزوی استفاده می شود.
![]()
![]()
*چون حجم محاسبه شده مخزن بزرگ
تر از
می باشد، لذا مخزن باید به
صورت دوبل طراحی گردد تا بتوان در موقع شستشو و یا تعمیر یک مخزن از آب مخزن دیگر
برای آبرسانی شهری استفاده نمود.
2 ÷ حجم مخزن محاسبه شده = حجم هر یک از مخازن
![]()
از دید اقتصادی بهتر از منبع های با حجم 300-3000مترمکعب استوانه ای ساخته شوند (رجوع شود به کتاب منزوی)
1-15-3- شکل مخازن و تعیین ابعاد مخازن:
به دلیل اینکه حجم محاسبه شده
هر یک از مخازن بزرگ تر از
می باشد، مخازن باید به
شکل مکعب مستطیل یا استوانه ای طراحی شوند. با توجه به کتاب منزوی بند 6-3-1-الف
صفحۀ 225، ارتفاع آب درون مخزن برای حجم 100متر مکعب 2-3مترو برای حجم بین 5000-100متر
مکعب 4-5متروبیشتر
از
می باشد ارتفاع مخازن تا
حداکثر
توصیه گردیده است، در
نتیجه ارتفاع آب در مخازن را برابر
در نظر می گیریم.
|
ارتفاع آب مخزن(متر) |
حجم مخزن((m3 |
|
2الی3 متر |
تاm3100 |
|
3الی4 متر |
100 - m31000 |
|
4الی5 متر |
1000- m35000 |
|
6.5متر |
بیش از m35000 |
در نتیجه شکل مخزن بدلیل اینکه حجم هر یک از مخزن بین100-3000مترمکعب می باشدمخزن به صورت استوانه ای ساخته میشود. میشود بع شکل استوانه تو در تو نیز ساخت.
V=A*h=2680=A*6.5
A=412.30M 2
A=Π*D2/4
D=23m
استوانه ای به قطر 23متر و ار تفاع 6.5متر
در مخازن مکعب مستطیلی برای
محاسبه طول و عرض آن از رابطه
(
، طول مخزن و
، عرض مخزن) استفاده می کنیم.
- عمق مفید
آب در مخزن برابر
می باشد. (
)

*چند نکته اجرایی که در طراحی مخازن باید در نظر گرفت، عبارتند از:
- کف مخزن باید شیبی برابر 1 تا 2 درصد داشته باشد.
- در بالای مخزن باید دریچه هایی جهت هوادهی تعبیه گردد.
- در انتهای مخزن باید لوله ای جهت دفع مواد لجنی و رسوبات موجود تعبیه گردد.
- لوله برداشت باید 20 تا 30 سانتیمتر بالاتر از کف مخزن قرار گیرد.
- لوله تغذیه باید 20 تا 30 سانتیمتر بالاتر از بالاترین سطح آب در مخزن باشد.
- مخزن باید دارای سرریز باشد، تا آب اضافی تخلیه شود.
- جهت قرائت ارتفاع آب داخل مخزن باید داخل آن اشل نصب گردد.
- نقاط تغذیه و برداشت مخزن باید طوری در نظر گرفته شوند که آب همیشه در مخزن جریان داشته باشد.
- منبع های زمینی بلند در درون تپه های پیرامون و یا درون شهرساخته می شوندبرای ایمنی بیشتر در برابر سرماو گرماسعی میشود با خاکبرداریاز زمین این منبع ها درون زمینساخته شوندگاهی برای ایمنی نظامی آن هارا در دل کوه مسازند.
*لذا از مخازنی مکعب مستطیلی با مشخصات ذیل استفاده می شود:
![]()
1-16- شبکه آبرسانی حلقوی:
ابتدا با توجه به موقعیت خیابان های اصلی 10 حلقه ایجاد می کنیم و سپس با روش تعیین دبی واحد طول لوله دبی تقریبی برای لوله ها تعیین کرده و دبی گره ها با توجه به نصف لوله های متصل به آن گره و دبی واحد طول لوله به دست می آید.
اقدام بعدی رسم لوله های انتقال آب بین گروه های مذکور است بدین منظور لوله ها به نحوی قرار داده شوند تا از زیر خیابان بگذرند و در نتیجه عملیات حفر مسیر به راحتی صورت پذیرد با محاسبه طول لوله ها از روی نقشه و وارد کردن این اطلاحات در برنامه به سوی هدف نزدیکتر می شویم. در مورد زبری لوله ها باید گفت در طرح از معادلات هیزن – ویلمیاز استفاده شده و برای محاسبات افت استفاده شده است و از اینرو ضریب زبری C=140 در نظر گرفته شده این ضریب برای لوله چدنی بدست آمده است.
پس از لوله گذاری ضریب C برای همه ی لوله ها در نظر گرفته شده و طول آن ها نیز وارد شود در هر گره مشخص می شود مقدار دبی آن تأمین می شود. در هر گره با استفاده از نصف دبی تأمین شده توسط هر لوله ای که به آن گره متصل است بدست می آید.
بعد از وارد کردن Base demand در هر گره نوبت به جانمایی مخزن می رسد. مخزن را در نزدیکی گره شماره 1 بلندترین نقطه قرار می دهیم در مورد قطر لوله ها در ابتدای امر از قطر تئوری استفاده کرده پس از آنالیز برنامه با قطر داده شده بسیاری قطرها از لوله ها دارای سرعت غیر مجاز و خارج از محدود بوده و همین طور بسیاری از گره ها دارای فشاری خارج از محدوده است. هنرمندی طراح در این جاست که برای رسیدن به جوابی بهینه آنقدر قطر لوله ها را کم زیاد کرده و همچنین مخزن را تغییر دهد تا مقادیر فشار و سرعت به ترتیب در گره ها و لوله ها در محدود مجاز قرار گیرد.
1-16-1- تعیین دبی مصرفی در واحد طول لوله و دبی مصرفی لوله ها
جدول طول لوله ها (خیابان ها) در شبکه آبرسانی حلقوی
|
طول لوله (m) |
لوله |
طول لوله (m) |
لوله |
|
15 |
1080 |
1 |
|
|
840 |
16 |
705 |
2 |
|
480 |
17 |
420 |
3 |
|
675 |
18 |
570 |
4 |
|
600 |
19 |
780 |
5 |
|
525 |
20 |
180 |
6 |
|
21 |
495 |
7 |
|
|
915 |
22 |
690 |
8 |
|
378 |
23 |
330 |
9 |
|
645 |
24 |
345 |
10 |
|
495 |
25 |
375 |
11 |
|
975 |
26 |
285 |
12 |
|
375 |
27 |
450 |
13 |
|
28 |
495 |
14 |
|
|
ΣL = 16153m |
|||
1-16-2- تعیین دبی مصرفی لوله ها
طول کل لوله ها ÷ دبی لحظه ای ماکسیمم = دبی مصرفی در واحد طول لوله
![]()
طول لوله × دبی مصرفی در واحد طول لوله = دبی مصرفی لوله
![]()
جدول دبی مصرفی لوله ها در شبکه آبرسانی حلقوی
|
دبی
مصرفی لوله ( |
لوله |
دبی
مصرفی لوله ( |
لوله |
|
15 |
15.444 |
1 |
|
|
12.012 |
16 |
10.0815 |
2 |
|
6.864 |
17 |
6.006 |
3 |
|
9.6525 |
18 |
8.151 |
4 |
|
8.58 |
19 |
11.154 |
5 |
|
7.5075 |
20 |
2.574 |
6 |
|
9.009 |
21 |
7.0785 |
7 |
|
13.0845 |
22 |
9.867 |
8 |
|
5.4054 |
23 |
4.719 |
9 |
|
9.2235 |
24 |
4.9335 |
10 |
|
7.0785 |
25 |
5.3625 |
11 |
|
13.9425 |
26 |
4.0755 |
12 |
|
5.3625 |
27 |
6.435 |
13 |
|
14.3 |
28 |
7.0785 |
14 |
|
ΣQ= 231lit/s |
|||
|
1-16-3- تعیین دبی مصرفی گره ها
مجموع نصف دبی مصرفی هر یک از لوله های متصل به گره = دبی مصرفی گره
![]()
جدول دبی مصرفی گره ها در شبکه آبرسانی حلقوی
|
دبی مصرفی گره (lit/sec) |
شماره گره |
دبی مصرفی گره (lit/sec) |
شماره گره |
|
10 |
22.31 |
1 |
|
|
8.79 |
11 |
15.3 |
2 |
|
17.6 |
12 |
15.23 |
3 |
|
8.26 |
13 |
11.37 |
4 |
|
13.75 |
14 |
9.656 |
5 |
|
10.856 |
15 |
14.05 |
6 |
|
13.2 |
16 |
13.8 |
7 |
|
9.33 |
17 |
7.3 |
8 |
|
19.52 |
18 |
8.9 |
9 |
|
ΣQ= 231lit/s |
|||
*تذکر این که قطر اولیه لوله ها را می توان با استفاده از جدول دبی تقریبی لوله ها و از رابطۀ ذیل و با توجه به سرعت بهینه یا اقتصادی که حدود 2/1 متر بر ثانیه می باشد.
1-16-4- دبی تقریبی لوله ها در شبکه آبرسانی حلقوی
جدول دبی تقریبی لوله ها در شبکه آبرسانی حلقوی
|
دبی تقریبی لوله ( |
لوله |
دبی تقریبی لوله ( |
لوله |
|
15 |
46.56 |
1 |
|
|
14.83 |
16 |
9.91 |
2 |
|
24.06 |
17 |
90.94 |
3 |
|
8.76 |
18 |
13.15 |
4 |
|
24.27 |
19 |
73.50 |
5 |
|
9.27 |
20 |
12.58 |
6 |
|
4.16 |
21 |
36.64 |
7 |
|
1.57 |
22 |
26.85 |
8 |
|
.49 |
23 |
26.85 |
9 |
|
1.08 |
24 |
44.47 |
10 |
|
3 |
25 |
3.20 |
11 |
|
8.09 |
26 |
30.96 |
12 |
|
8.09 |
27 |
55.89 |
13 |
|
12.93 |
14 |
||
|
ΣQ= 231lit/s |
|||

قطر
به دست آمده برای لوله را به قطر تجاری موجود در بازار تبدیل می کنیم: ![]()
1-16-5- تعیین قطر بهینه و قطر تجاری لوله ها
جدول قطر تجاری لوله ها در شبکه آبرسانی حلقوی
|
قطرتجاری (mm) |
لوله |
قطرتجاری (mm) |
لوله |
|
150 |
15 |
250 |
1 |
|
150 |
16 |
100 |
2 |
|
200 |
17 |
350 |
3 |
|
100 |
18 |
150 |
4 |
|
200 |
19 |
300 |
5 |
|
100 |
20 |
150 |
6 |
|
80 |
21 |
200 |
7 |
|
80 |
22 |
200 |
8 |
|
80 |
23 |
200 |
9 |
|
80 |
24 |
200 |
10 |
|
80 |
25 |
80 |
11 |
|
80 |
26 |
200 |
12 |
|
80 |
27 |
250 |
13 |
|
150 |
14 |
1-17- تعیین فشار در گره ها
از روش
هاردی کراس استفاده کرده و مقادیر
را
از رابطۀ ذیل به دست آورد.
![]()
که در آن
طول
معادل می باشد. سپس با در اختیار داشتن مقادیر
برای
تمامی لوله های یک حلقه مقادیر
و
را
از روابط ذیل به دست می آوریم:
![]()
![]()
با استفاده از مقادیر
و
و
رابطۀ روبرو مقدار
(خطای محاسباتی) را به دست می آوریم:

حال این
مقدار خطای
را
به
اولیه فرضی اضافه می کنیم:
جدید
پس از
اتمام عملیات یک حلقه سراغ حلقه بعدی رفته، عملیات فوق را بروی حلقۀ بعدی انجام می
دهیم و در نظر داریم که آخرین دبی های جدید حلقه های قبل که مشتـرک با حـلقه جـدید
هستنـد، در حلقـه مورد محاسبه قرار می دهیم. محاسبات فوق تا زمانی ادامه خواهد
داشت که مقدار
بسیار کوچک شود و قابل چشم پوشی شود.
*توجه شود
که علامت
وابسته به جهت های فرضی است.
در پروژه حاضر عملیات فوق را تا 12 سیکل با برنامه Excel انجام داده و تنها یک سیکل را در جداول ذیل می آوریم.
در مرحله بعد با توجه به دبی های به دست آمده برای لوله ها سرعت را برای لوله ها به دست می آوریم و در مرحله بعد با توجه به افت فشارهای در لوله ها، فشار در گره ها به دست می آوریم. سرعت ها و فشار های به دست آمده را با حداقل ها و حداکثر ها مقایسه کرده تا در رنج مورد نظر قرار داشته باشند.

1-18- محدودیت سرعت:
محدودیت سرعت در لوله ها بین 3.تا2.5متر برثانیه می باشد
اگر از 3.کمتر باشد خطرناک می باشد زیرا باعث ماندابی شدن اب در لوله هاوایجاد رسوب فلزات سنگین وغیره میشود.
اگر از 2.5بیشتر باشد باعث ضربه به اتصالات و ایحاد کاویتاسیون میگردد.
عملاجهت طراحی معمولا سرعت را بین 7.تا 2.5متر بر ثانیه میگیرند
1-19- طراحی شبکه های آبرسانی توسط نرم افزار های کامپیوتری:
برای طراحی شبکه حلقوی از نرم افزار EPANET 2 استفاده شده است.
در ادامه خروجی این نرم افزار قرار دارد
.

1-20- تجهیزات شبکه آبرسانی:
- شیرهای قطع و وصل:
شیرهای قطع و وصل بایستی به تعداد کافی و به نحوی روی خطوط لوله پیش بینی گردند که هنگام تعمیرات و قطع آب، احتمال آلودگی به حداقل ممکن برسد. به منظور تامین این هدف ضمن در نظر گرفتن راه حل های مختلف و مقایسه اقتصادی رعایت نکات ذیل ضروری است. (آیین نامه: بند 3-6-1)
1- معمولاً در هر چهارراه دو عدد شیر و در هر سه راه یک عدد شیر در نظر گرفته شود مگر در مواردی که با توجیهات کافی ضرورت شیرهای اضافه تری ایجاب نماید.
2- شیرها طوری در نظر گرفته شوند که ترکیدگی یک لوله باعث قطع آب در لوله های تغدیه کننده اصلی نشود مگر آنکه قطع آب در اثر خرابی خود تغذیه کننده باشد.
3- شیرها به نحوی تعبیه شوند که ترکیدگی یک لوله باعث قطع آب در طول بیش از 200 تا 400 متر (بسته به درجه تراکم شهر) نشوند.
4- توصیه می شود شیرهای قطع و وصل در اقطار بزرگ (بیش از 400 میلیمتر) و شیرهای مجهز به کنارگذر و چرخ دنده در داخل حوضچه نصب گردند.
- شیرهای تخلیه:
در نقاط پست شبکه و خطوط انتقال، تعبیه شیر جهت تخلیه آب داخل لوله ضروری می باشد.
(آیین نامه: بند3-6-4)
- شیرهای تخلیه هوا:
در نقاط مرتفع خطوط شبکه شهری که امکان تخلیه هوا از طریق انشعابات منازل میسر نباشد، وسائل لازم جهت تخلیه هوا می باید پیش بینی گردد. (آیین نامه: بند 3-6-3)
*در مسیر های با شیب کم نیز در فواصل حدود 800 متر شیر هوا می باید در نظر گرفته شود.
- شیرهای فشار شکن:
با توجه به مشکلات دوره بهره برداری، توصیه می شود که استفاده از شیرهای فشار شکن در خطوط انتقال و شبکه توزیع به حداقل ممکن تقلیل یابد.
در نقاطی که تعبیه شیر های فشار شکن ضروری است دو شیر فشار شکن (یکی به عنوان یدک) به منظور انجام تعمیرات و سایر مسائل بهره برداری در نظر گرفته شود. (آیین نامه: بند 3-6-5)
- زهکشی و تهویه حوضچه ها:
جهت جلوگیری از آلودگی آب مشروب شبکه، زهکش حوضچه شیرها، کنتورها و سایر لوازم نباید مستقیماً به مجاری آب های سطحی و فاضلابروها متصل گردند.
در سختمان حوضچه ها تدابیر لازم جهت تهویه هوا می باید پیش بینی گردد. (آیین نامه: بند 3-6-6)
1-21- چگونگی ترسیم خطوط فشار:
- خط فشار استاتیکی:
خطی است که در لوله ها هیچگونه جریانی برقرار نیست این خط ماکزیمم خط فشار را داراست و در آن هیچگونه افتی ایجاد نمی شود. طبق کتاب منزوی ماکزیمم فشار استاتیکی بین 50 تا 60 متر می باشد. که در نقشه مشخص شده است.
- خط فشار دینامیکی:
این خط، خطی است که در لوله ها آّب جریان دارد و میزان افت در هر لوله ایجاد می گردد که طریقه رسم آن به دو روش زیر است ضمناً خط مزبور در هر نقطه فشار آب را نشان می دهد.
الف- فشار هر نقطه را داریم و رقوم ارتفاعی آن را با توجه به این و فاصله نقطه ابتدا نقطه رقوم ارتفاعی و فاصله را پیاده کرده و از نقطه ارتفاعی به اندازه فشار روی نقطه بالا رفته و نقطه فشار را بدست می آوریم.
ب- با توجه به خط فشار استاتیکی و میزان افت هر نقطه به این ترتیب که ابتدا فاصله نقطه را روی خط فشار استاتیکی مشخص کرده و به میزان افت نقطه از آن پایین می آییم، نقطه بدست آمده نقطه فشار دینامیکی می باشد.
*خط فشار دینامیکی در
حالت آتش نشانی که در این حالت دبی آتش نشانی یعنی
بر دبی های هر لوله
اضافه شده و آن را ترسیم می نمائیم که در شکل نشان داده شده است.
*رقوم ارتفاعی و فاصله هر نقطه را نیز پیاده می نمائیم تا خط زمین طبیعی بدست بیاید و بروی آن فشار حداقل که 15 متر می باشد را مشخص می نمائیم.
1-22-تفاوت روش دستی با نرم افزار
دلیل این تفاوتها این است که در روش دستی اعداد محاسبه شده با کمی تقریب بوده و اعداد کامل نبوده است مثلا اگر عددی 25124/4 بوده به 25/4 گرد شده است وهمین امر در محاسبات اختلافاتی پدید می آورد ولی در برنامه loop این طور نیست بلکه اعداد به همان صورت که است ضرب و جمع شده است.
اشکال دیگر نیز در همان دبی فرضی اولیه است که فرض می شود و چون سیکل حلقه در روش دستی صفر نمی شود خود دلیل بر وجود این اختلاف عدد است که در epanetاینطور نیست .
در این پروژه سیکل تا 12 مرحله و تا ΔQ=10-10 ادامه داده شده است.
ولی در epanet اینطور نیست و حلقه کامل می شود.
معماری امروز
, معماری گذشته
به دنبال ضایعات به وجود آمده در اثر تخریب فاجعهبار آثار ارزشمند معماری و
شهرسازی، دلسوختگان فرهنگ و هنر این سرزمین را به فعالیت و تلاش برای حفظ آن چه که
هنوز از ارزشهای گذشته باقی مانده بود، واداشت و در اثر سعی و کوشش ایشان قوانین
و مقررات بازدارندهای تهیه و تدوین و در مراجع رسمی کشور مورد تصویب قرار گرفت.
یکی از مباحث اصلی و گهگاه جنجالبرانگیز در فضای معماری و شهرسازی امروز
کشورمان، موضوع حفظ فضاهای شهری و معماری گذشته و تاریخی و دیدگاههای متفاوت
درباره چگونگی حفظ این فضاها و ساختمانهای ارزشمند قدیمی است، که گاه اختلافنظرها
و دیدگاه های متفاوت در مورد نگرش به این مقوله در برخی موارد از حیطه مباحث
معماری و شهرسازی فراتر رفته و در حیطه مسائل اجتماعی سیاسی داخل میشود. جنجال
ایجاد شده در خصوص ساختمان برج جهاننما در اصفهان نمونه مشخص این موضوع است.
کشور ما به لحاظ فرهنگ معماری و شهرسازی و غنای آثار ارزشمند گذشتگان بدون شک یکی
از شاخصترین کشورهای جهان محسوب میشود. از سال ۱۳۰۰ شمسی بر اثر تغییرات
زیربنایی در ساختار اجتماعی و اقتصادی و به دنبال آن نیازهای جدید به وجود آمده در
اثر حرکت جامعه به سمت صنعتی شدن، کالبد جامعه سنتی دچار مشکلات بسیاری شد که در
اثر تغییرات به وجود آمده در ساختار اقتصادی و اجتماعی جامعه، این کالبد کارایی
گذشته خود را از دست داد و با توجه به رشد شتابان ورود تولیدات صنعتی و روند صنعتی
شدن و عدم آمادگی علمی و اجتماعی و فرهنگی دستاندرکاران برای مقابله با این
تحولات سریع، تغییرات و ناهنجاریهای جبرانناپذیری در کالبد شهرهای سنتی به وجود
آمد که ادامه این روند با رشد شهرنشینی و هجوم جمعیت مهاجر به سمت شهرها ابعاد
گستردهتری به خود گرفت تا جایی که تخریب و نوسازی نشانه تجدد و گرایش به مدرنیته
به عنوان یک ارزش محسوب میشود. البته در اینجا به دنبال بررسی زمینهها و دیدگاههای
فرهنگی اجتماعی که باعث به وجود آمدن این شرایط در جامعه آن روز ما شد، نیستیم.
اما در خصوص پیامدهای آن که تاثیرات مستقیم بر وضعیت موضوع مورد نظر ما دارد و در
حقیقت موضوع این نوشتار نیز هست به بحث و بررسی میپردازیم.
به دنبال ضایعات به وجود آمده در اثر تخریب فاجعهبار آثار ارزشمند معماری و
شهرسازی، دلسوختگان فرهنگ و هنر این سرزمین را به فعالیت و تلاش برای حفظ آن چه که
هنوز از ارزشهای گذشته باقی مانده بود، واداشت و در اثر سعی و کوشش ایشان قوانین
و مقررات بازدارندهای تهیه و تدوین و در مراجع رسمی کشور مورد تصویب قرار گرفت.
این مقررات اگر چه باکندی و عدم توان اجرایی در بسیاری از مواقع کارایی لازم را
دارا نبود ولی رفته رفته تاثیرات خود را بیشتر در جهت بازدارندگی و نه احیا و سازندگی،
به جای گذاشت. اما مشکل اصلی امروز در مواجهه با حفظ و احیای معماری و شهرسازی
گذشته، موضوع نگرش افراطی و محافظهکارانهایست که در مقابل نگرش تفریطی و مخربی
که در بالا به آن اشاره شد قرار دارد. این نگرش به بهانه مقابله و جلوگیری از حضور
سودجویان برای تخریب بافت ها و بناهای ارزشمند قدیمی هر گونه مداخله در جهت احیا
آنها را نیز با مشکل مواجه میسازد و در پناه یک تفکر محافظهکارانه عملا از رونق
دوباره این بافتهای قدیمی و فاقد کارایی جلوگیری و با اصرار بر این نگرش در عمل،
بافتها و بناهای ارزشمند شهرهایمان را به صورت موزههای ویرانهای حفظ کردهاند،
که در اثر گذشت زمان بر وسعت این ویرانههای تاریخی افزوده میشود تا جایی که این
نگرش محافظهکارانه در مواجهه با بافتها و بناهای تاریخی به یک ضد ارزش مبدل شده
و عملا مقاومت منفی مردم و ساکنان این محلات و بناها را به دنبال داشته است.
تا جایی که به علت فقدان زیرساختها و عدم تناسب فضاهای موجود با نیازهای فعلی
ساکنان و نیز ناتوانی دستگاههای ذیربط در ساماندهی این محلات، مردم مجبور به
تخریب و تغییر فضاها برای هماهنگ ساختن آنها با نیازهایشان شدند و در بسیاری از مواقع
با ترک این محلات و رها کردن آنها عملا این فضاها به ویرانههای ناامنی مبدل شدهاند.
تجربه کشورهای اروپایی در این خصوص موید این نکته است که برای حفظ این بافتها و
بناها، ساماندهی و احیای آنها از طریق جاری ساختن جریان زندگی روزمره مردم با
توجه به نیازهای امروزی شهرنشینی، امکانپذیر است و تنها در این صورت است که امکان
مشارکت مردم و ساکنان را برای بازسازی محلاتشان فراهم میشود و مسلما بدون مشارکت
و خواست مردم امکان حفظ و احیای این محلات و بناهای ارزشمند درون آنها وجود ندارد.
کشورهای اروپایی در روند بازسازی، مراحل متفاوتی را مطالعه، بررسی و تجربه کردهاند
که این مراحل از تفکرات محافظهکارانه حفاظت صرف تا مراحل دخالت برای ساماندهی و
بازسازی و نوسازی را شامل میشود.
ماحصل این تجارب موید یک نکته بسیار بااهمیت است و آن این که اصولا ما نمیتوانیم
بدون در نظر گرفتن نیازهای دوران خودمان فضاهای معماری و شهری را صرفا مطابق
الگوهای ذهنی سازماندهی کنیم در این خصوص یادآور میشود که اصولا معماری تابع
شرایط محیط خود شکل میگیرد و نیازهای هر دوره است که بر شکل معماری و شهرسازی
تاثیر میگذارد و ارزشمند بودن این بناها به این جهت است که آنها محصول نیازهای
مردمی بودهاند که آنها را به وجود آوردهاند که طبیعتا با امکانات تکنیکی،
اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی زمان خودشان کاملا هماهنگ بودهاند. نهایت اینکه این
بناها و این محلات محصول زمان خود هستند، لذا میبایست در حفظ و حراست از این
بناها به عنوان نشانه فرهنگ ملی و ارتباط نسل دیروز و امروز و آینده نهایت سعی خود
را کنیم.
اصولا ارزش یک معماری در هر دوره به این است که آن بنا بتواند پاسخگوی واقعی
نیازهای زمان خود باشد. حال اگر قرار باشد ما در کنار یک اثر تاریخی بنایی احداث
کنیم آیا برای احترام و ارزشگذاری و حفظ هویت آن بنا میبایست ساختمان جدید مطابق
همان معیارها به لحاظ فرم، شکل و حتی استفاده از همان مصالح ساخته شود؟
در این صورت یادمانهای دوره ما برای آیندگان چه خواهد بود؟ توجه به این نکته مهم
ضرورت دارد که اصولا ساختمانی ارزشمند است که توانسته باشد نیازهای زمان خود را
پاسخگو باشد و هر چه در این راه موفقتر عمل کند ارزش آن بنا بیشتر خواهد بود، حال
چنان چه مثلا در کنار مسجد شیخ لطفالله مسجدی بسازیم که همان فرمها و همان مصالح
و نهایتا همان گنبد را تکرار کند آیا این بنا میتواند به عنوان یک بنای با ارزش و
نشانه معماری دوران ما برای آیندگان واجد هویت و ارزش باشد؟ آیا گنبد زیبای مسجد
شیخ لطفالله که در اوج هنرمندی و خلاقیت با تکنولوژی محدود زمان خود اعجاب ما را
برانگیخته، همان ارزشی را دارد که ما در کنار آن، مسجدی با همان گنبد ولی با پوسته
بتونی و تکنولوژی امروزی بسازیم؟
آیا تکرار عناصر تاریخی به صرف ارزشهای فرهنگی آنها و به صرف الگوهای ذهنی از
گذشته، یک فرمالیسم و ضد ارزش نخواهد بود. بررسی چند نمونه از تجارب انجام گرفته
در دورههای مختلف در کشورهای صاحب نام اروپایی میتواند در این خصوص مفید فایده
قرار بگیرد.
در اروپای قرن نوزدهم و در زمانی که اروپا در بحران معماری و شهرسازی و رکود ایدههای
هنری گرفتار بود، تفکرات خشک و خسته کننده آکادمیک با تاکید بر ارزشهای معماری
گذشته به خصوص معماری کلاسیک اجازه هر گونه نوعآوری و تحول را ناممکن ساخته بود،
به علت عدم تطابق این معماری را با نیازهای زمان خود که زمان انقلاب صنعتی و نوعآوری
تکنیک و تکنولوژی در تمام زمینهها بود، از یک سو، شهرهای صنعتی دچار کمبود
تیپولوژیهای مختلف ساختمانی شد و به دنبال آن بحرانهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی
دامنگیر جوامع غربی شد. از سوی دیگر، دستاندرکاران معماری و شهرسازی غرق در
مباحث آکادمیک و بیتوجه به نیازهای روزافزون معماری و شهرسازی، ارتباط خود را با
جامعه و مردم از دست داده بودند.
در این شرایط، متخصصان دیگر بیکار ننشسته و با نوآوریهای خود به کمک نیازهای ساختمانی
مردم شتافتند. این نوعآوریها که زاییده صنعت و صنعتی شدن جوامع شهری بود دقیقا
با استفاده از فرآوردههای صنعتی و تکنولوژیهای نو، علیرغم مقاوم شدید محافظهکاران
موفق شدند با ایدههای متهورانه راهگشای ورود به جوامع مدرن و پشت سر گذاشتن سنتهای
دست و پاگیر مبتنی بر کلاسیسیسم شوند. در یکی از این اقدامات در شهر پاریس یعنی
مرکز آکادمی هنر و معماری محافظهکاران اروپا، در نمایشگاه جهانی ۱۸۸۹ برجی ساخته
شد که امروزه سمبل بلامنازعه پاریس یعنی عروس شهرهای جهان است.
درباره اهمیت این بنا نیاز به هیچگونه زیادهگویی نیست اما شاید بیمناسبت نباشد
به گوشهای از وضعیت و شرایطی که در زمان ساخت این برج بر فرانسه و به خصوص شهر
پاریس حاکم بود، اشاره داشته باشیم.
این قرارداد در تاریخ بین آقای به نشانی
و تلفن که از این قرارداد کارفرما نامیده می شود و از یکطرف وآقای
فرزند به شماره شناسنامه صادره از و تلفن که از این پس پیمانکار نامیده می شود از طرف دیگر به شرح زیر منعقد می گردد.
ماده 1 –موضوع قرارداد
عملیات خاکبرداری و حمل خاک های حاصله به خارج از کارگاه ساختمانی واقع در به شماره پروانه ساختمانی
ماده 2 –مدت پیمان
مدت پیمان از تاریخ تحویل پروژه به پیمانکار روز می باشد . در صورتی که کار به علت عواملی مانند زلزله ، سیل ، آتش سوزی و یا ممانعت سازمان هایی از قبیل شهرداری و نیروهای انتظامی تعطیل گردد ، مدت تعطیل شده به مدت قرارداد اضافه خواهد شد.
ماده 3 – اسناد و مدارک قرارداد
3-1- قرارداد حاضر
3-2- نقشه و مشخصات فنی
3-3- کلیه دستور کارهایی که در حین اجرا توسط کارفرما یا دستگاه نظارت ابلاغ می شود .
ماده 4 –تعهدات پیمانکار
4-1- پیمانکار موظف است کلیه ماشین آلات مورد نیاز اجرای عملیات را تدارک نماید . این ماشین آلات شامل لودر ، بیل مکانیکی و کامیون می باشد .
4-2- پیمانکار موظف است به میزان اعلام شده از سوی کارفرما گودبرداری نماید . و در صورتی که بیشتر از میزان تعیین شده گودبرداری نماید هزینه های ضرر و زیان آن بر اساس روش های مطلوب به عهده پیمانکار است .
4-3- پیمانکار موظف است از ماشین آلاتی که کمترین سر و صدا و مزاحمت را برای همسایگان مجاور دارد استفاده نماید بخصوص از لودرهای جدید کم صدا در کارگاه استفاده شود .
4-4- پیمانکار موظف است از دیوارهای املاک مجاور فاصله بگیرد و میزان این فاصله را کارفرما تعیین می نماید
4-5- پیمانکار موظف است کلیه نیروهای انسانی موضوع عملیات را متناسب با مدت قرارداد تامین نماید .
4-6-پیمانکار موظف است جهت اجرای موضوع قرارداد از نیروهای انسانی ماهر و با تجربه استفاده نماید .
4-7- پیمانکار باید در تمام مراحل کار در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود یک نفر نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاع فنی مورد نیاز که مورد تایید کارفرما باشد معرفی نماید .
4-8- پیمانکار جهت اجرای حسن انجام تعهدات خود مبلغ ریال به صورت یک فقره چک در قبال اخذ رسید تحویل کارفرما می نماید . چک مزبور پس از اتمام کار با تقاضای پیمانکار مسترد می گردد.
4-9- پرداخت هر گونه جریمه های احتمالی در نظر گرفته از سوی مراجع ذیصلاح که ناشی از تخلف پیمانکار و پرسنل تحت امر ایشان اعم از جرائم راهنمایی و رانندگی و غیره و رفع آن به عهده پیمانکار می باشد .
4-10- جهت ایمنی ابنیه و معابر اطراف محل گود برداری پیمانکار می بایست عملیات گود برداری و خاکبرداری با ماشین را با رعایت فاصله مناسب از ابنیه اطراف که از سوی دستگاه نظارت و کارفرما تعیین می گردد انجام و در صورت نیاز جهت حفاظت ابنیه اطراف با هزینه خود نسبت به اجرای مهارهای لازم اقدام و پس از اتمام عملیات گود برداری با ماشین نسبت به گود برداری و خاکبرداری دستی و حمل خاک های مازاد به خارج از کارگاه اقدام نماید .
4-11- پیمانکار به هیچ عنوان نمی تواند از اتباع خارجی که مجوز کار در ایران را ندارد استفاده نماید . در صورت استفاده از اتباع خارجی کارفرما می تواند یکطرفه قرارداد را فسخ نماید .
4-12- پیمانکار موظف است کلیه موارد ایمنی و حفاظتی را در کارگاه رعایت نماید .
4-13- پیمانکار بایستی هنگام عملیات خاکی یک نفر مباشر حرفه ای در کارگاه بکار بگمارد.
4-14- پیمانکار نمی تواند موضوع قرارداد را بدون اطلاع کارفرما به شخص دیگری واگذار نماید.
4-15- چون عملیات خاکی در هنگام شب انجام می شود پیمانکار می بایستی محوطه انجام عملیات را با روشنی کامل تجهیز نماید تهیه وسایل روشنی به عهده کارفرماست .
4-16-پیمانکار موظف است برنامه زمان بندی خود را به کارفرما یا دستگاه نظارت ارائه و پس از تایید ایشان مشغول بکار شود..
4-17- در صورتی که هنگام عملیات خاکی به موضوعات غیر قابل پیش بینی و یا آثار تاریخی برخورد نماید می بایستی بلافاصله به کارفرما و نیروهای انتظامی اطلاع دهد .
4-18- پیمانکار مسئول حفظ و حراست از محیط کار و جان کارگران و ابزار و تجهیزات خود می باشد.
4-19- در صورت بروز هرگونه حادثه ای که نقص عضو و یا فوت را به دنبال داشته باشد پیمانکار خود مسئول تامین خسارات ناشی از آن است و هیچگونه مسئولیت و تامین خسارتی متوجه کارفرما نیست .
4-20- در صورت مواجه شدن پیمانکار با موضوعات جدید ، خطرناک یا غیر قابل پیش بینی ، پیمانکار موظف است موارد را فورا با کارفرما در میان گذاشته و پس از تایید کارفرما ، کار را دنبال نماید .
4-21- مسئولیت بروز هرگونه اتفاق مالی و جانی به ساختمان های اطراف به عهده پیمانکار است و خسارت ناشی از آن صرفا توسط پیمانکار تامین خواهد شد.پیمانکار در این مورد می تواند از بیمه حوادث کارگاه استفاده نماید .
4-22- در صورتی که کارفرما دستور کار جدیدی را به پیمانکار ابلاغ نماید ، ایشان موظف به اجرای آن خواهد بود.
4-23- مسئولیت کشف هرگونه فساد ، فحشا ، کلاهبرداری ، درگیری و مشابه آن توسط افراد پیمانکار در طول مدت اجرای پروژه به عهده پیمانکار می باشد .
4-24-پرداخت هرگونه حق ایاب و ذهاب ، بیمه کارگران ، غذا و محل اسکان کارگران به عهده پیمانکار می باشد
4-25- پیمانکار بایستی افرادی را در کارگاه بکار بگمارد که مورد تایید کارفرما باشد .
4-26- پیمانکار اقرار می نماید که وضعیت املاک مجاور و خاک پروژه را کاملا رویت نموده و از کم و کیف اجرای آن با اطلاع است .
4-27-در صورتی که هنگام گود برداری به سنگ های بزرگتر از قطر 5/2 متر برخورد نماید تخریب و حمل آن با توافق طرفین انجام خواهد گرفت .
4-28- در صورتی که هنگام گودبرداری دیگر لودر کارساز نباشد ( به لحاظ سختی و سفتی زمین ) و نیاز بلدوزر باشد اضافه بهای کار با بلدوزر با توافق طریق پرداخت خواهد شد.
4-29 – پرداخت هایی مانند عیدی ، انعام ، پاداش و .... به عوامل اجرایی و موارد فوق العاده به نیروهای انتظامی و شهرداری به عهده پیمانکار است.
4-30- پیمانکار می بایستی قبل از گود برداری پروانه ساختمان را به شهرداری ارائه داده مجوز حمل خاک را از شهرداری دریافت نماید .
4-31- در صورتی که نحوه محاسبه احجام ماشینی باشد کلیه بیجک های کامیون ها بایستی به تایید نماینده کارفرما برسد همچنین قبل از انعقاد قرارداد میزان محاسبه حجم کامیون های ده چرخ و یا شش چرخ به توافق طرفین رسیده باشد .
4-32- در صورتی که نحوه محاسبه احجام زمینی باشد بایستی زمین قبل از گود برداری و بعد از گودبرداری نقشه برداری شده و بر اساس نقشه های تهیه شده احجام خاکبرداری محاسبه گردد.
4-33- نقشه برداری بایستی مورد قبول دو طرف باشد .
4-34- پیمانکار بایستی آیین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی و مبحث 12 مقررات ملی ساختمان ایران در ارتباط با رعایت موارد مربوط به عملیات گودبرداری و حمل و تخلیه خاک را رعایت نماید.
ماده 5 – تعهدات کارفرما
5-1-کارفرما موظف است بر اساس مفاد قرارداد کلیه پرداخت های لازم را به پیمانکار انجام دهد .
5-2- کارفرما بایستی وسایل روشنایی کارگاه را از قبیل سیم رابط ، پروژکتور و کابل را در اختیار پیمانکار بگذارد.
5-3- کارفرما موظف است مکانی جهت استراحت و غذا خوری برای کارگران مهیا نماید .
5-4- کارفرما بایستی سرویس بهداشتی مناسب و کافی کارگران را در کارگاه قبل از شروع عملیات احداث نماید .
5-5- کارفرما موظف است ساختمان موضوع قرارداد و ساختمان های مجاور و افرادی که قرار است در کارگاه کار خاکبرداری را انجام دهند را در مدت پیمان بیمه حوادث نماید.
5-6- کارفرما موظف است برق مورد نیاز ، آب شرب و غیر شرب را در اختیار پیمانکار بگذارد .
5-7- کارفرما از بابت مواردی که بایستی در اختیار پیمانکار بگذارد ، حق دریافت هیچگونه وجهی را ندارد.
ماده 6 –مبلغ قرارداد و نحوه پرداخت
مبلغ موضوع این قرارداد ریال است پیش بینی می گردد که تا 25% قابل افزایش و کاهش خواهد بود.
مبلغ نهایی قرارداد پس از اتمام کار و تایید صورت وضعیت نهایی کار توسط دستگاه نظارت و کارفرما تعیین می شود.
تبصره ( 1 ) به این قرارداد هیچگونه تعدیل ، اضافه بها و پاداش تعلق نمی گیرد و پیمانکار نباید چنین مبالغی را مطالبه نماید.
تبصره ( 2 ) از هر پرداخت مبلغ 5% بیمه و 5 % مالیات و 10 % حسن انجام کار کسر خواهد شد.
تبصره ( 3 ) نحوه پرداخت مبالغ قرارداد پس از ارائه هر صورت وضعیت و تایید دستگاه نظارت و کسر کسورات قانونی قابل پرداخت خواهد بود.
ماده 7 – فسخ قرارداد
7-1- در صورتی که پیمانکار بیش از یک چهارم مدت برنامه زمان بندی تاخیر داشته باشد کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید .
7-2- در صورت عدم حسن اجرا یا عدم اجرای کامل یا قسمتی از هر یک از مراحل این قرارداد کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید .
7-3- در صورت انتقال قرارداد یا واگذاری آن به اشخاص دیگر کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید .
7-4-در صورت تاخیر بیش از یک هفته در شروع به کار قرارداد کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید.
ماده 8-دوره تضمین قرارداد
مدت دوره تضمین قرارداد ماه پس از اتمام کار می باشد و در صورت بلانقص بودن کار انجام شده مبلغ 10 % حسن انجام کار با تقاضای پیمانکار مسترد خواهد شد.
ماده 9- حکمیت
طرفین آقای را به عنوان داور مرض الطرفین در موارد اختلافی تعیین نمودند . نظر داوری مرضی الطرفین لازم الاجرا است.
این قرارداد در 9 ماده و 3 تبصره و در دو نسخه متحدالمتن که هریک حکم واحد را دارد، تنظیم گردیده است. .
کارفرما پیمانکار
گودبرداری عملیاتی آسان ولی بسیار تخصصی
هدف از گودبرداری چیست؟
گودبرداری در زمین های انجام می شود که باید تمام یا قسمتی از ساختمان پایین تر از سطح طبیعی زمین احداث شود که گاهی ممکن است عمق گودبرداری بنابر جنس زمین به چندین متر برسد .
گودبرداری به دو روش انجام می شود:
1:گودبرداری در زمین های نامحدود : منظور از زمین نامحدودزمین بسیار وسیعی است که اطراف آن هیچ گونه ساختمانی نباشد
2: گودبرداری در زمین های محدود : منظور از زمین محدود زمین نسبتا کوچکی است که اطراف آن ساختمان هایی وجود داشته باشد
شیب دیواره های محل گودبرداری :
برای جلوگیری از ریزش دیواره های محل گودبرداری به داخل معمولا خاک برداری طوری صورت می گیرد که دیواره های کناری دارای شیب ملایمی باشد که با خط عمود زاویه ای به اندازه ( بر اساس جدول ذیل )
|
نوع خاک |
اندازه زاویه به درجه |
شیب بر حسب نسبت |
شیب بر حسب درصد |
|
زمین های دج |
*5 |
حدود 11/1 |
حدود 10 |
|
زمین های سفت |
*10 |
حدود 6/1 |
حدود 20 |
|
زمین های متوسط |
*30 |
حدود 3/2 |
حدود 70 |
|
زمین های ماسه ای |
*45 |
حدود 1/1 |
100 |
|
زمین های سست وخاک دستی |
بیشتر از *45 |
--------------------- |
-------------------- |
شمع بندی ( تنگ بستن)بدنه های گود:
شمع بندی یا تنگ بستن بدنه های گود به دو روش چوبی یا فولادی صورت می گیرد
شمع بندی چوبی :
شمع چوبی عبارتنداز تیرگرد یا چهار تراشی که از بالا بر الواری متکی است که خود بر بدنه ی گود تکیه دارد و از پایین در زمین کف گود با زاویه *45 استوار است که الوارهای متکی بر بدنه گودممکن است به صورت عمودی یا افقی قرار گیرند
شمع بندی فولادی:
در شمع بندی فولادی از تیرآهن های معمولی یا ناودانی ( ناودانی فقط برای پشت بند ) استفاده شود .
فاصله شمع ها از یکدیگر نسبت به ارتفاع و فشار حاصل از گود تعیین می شود که هرچه عمق گود بیشتر باشد فاصله شمع ها از یکدیگر کمتر خواهد شد
نحوه عملیات گود برداری
oبعد از پیاده کردن نقشه و کنترل آن در صورت لزوم اقدام به گود برداری مینمایند . گود برداری برای آن قسمت از ساختمان انجام میشود که در طبقات پایین تر از کف طبیعی زمین ساخته می شوند همانند موتور خانه ها , انبارها , پارکینگ ها و ... .در موقع گود برداری چنانچه محل گود برداری بزرگ نباشد از وسایل معمولی مانند بیل و کلنگ و چرخ دستی استفاده میشود . برای این کار تا عمق معینی که پرتاب خاک با بیل به بیرون امکان پذیر است ( معمولا تا عمق 2 متری ) عمل گود برداری را انجام میدهند و برای ادامه کار پله ای ایجاد نموده و سپس خاک حاصله را از عمق پایین تر از پله را روی پله ایجاد شده ریخته و سپس از روی پله دوباره به خارج منتقل میکنند .برای گود برداری های بزرگتر استفاده از بیل و کلنگ مقرون به صرفه نبوده و بهتر است از وسایل مکانیکی نظیر لودر استفاده شود . در اینگونه موارد برای خارج کردن خاک از محل گود برداری و حمل آن به خارج از کارگاه از سطح شیبدار استفاده می کنند . به این صورت که در ضمن گود برداری سطح شیب داری در کنار گود برای عبور کامیون و غیره ایجاد می شود که بعد از اتمام کار این قسمت توسط کارگر برداشته میشود .
o
حال ممکن است این سوال پیش آید که گود برداری را تا چه عمقی ادامه دهیم ؟ پاسخ این سوال را به این صورت میدهم که ظاهرا حداکثر عمق مورد نیاز برای گود برداری تا روی پی می باشد بعلاوه چند سانتیمتر بیشتر برای فرش کف و عبور لوله ها ( در حدود 20 سانتیمتر که 6 سانتیمتر برای فرش کف و 14 سانتیمتر برای عبور لوله ها می باشد ) . در این صورت لازم است محل پی های نقطه ای یا پی های نواری و شناژ ها را با دست خاک برداری نمود . ولی بهتر است که گود برداری را تا زیر سطح پی ها ادامه بدهیم زیرا در این صورت برای قالب بندی پی ها آزادی عمل بیشتری داریم . در نتیجه پی های ما تمیزتر و درست تر خواهد بود و همچنین می توانیم خاک حاصل از چاه کنی و همچنین نخاله های ساختمانی را در فضای ایجاد شده بین پی ها بریزیم که این مطلب از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه می باشد زیرا که معمولا در موقع گود برداری مار با ماشین صورت میگیرد که برای خارج نمودن نخاله ها و خاک حاصل از چاه فاضل آب از محیط کارگاه لازم است که از وسایل دستی استفاده نماییم که این امر مستلزم هزینه بیشتری نسبت به کار با ماشین میباشد . البته در مورد پی های نواری این کار عملی نیست . زیرا معمولا پی سازی در پی های نواری با شفته آهک میباشد که بدو.ن قالب بندی بوده و شفته در محل پی های حفره شده ریخته میشود در این صورت ناچار هستیم در ساختمان های که با پی نواری ساخته میشود اگر به گود برداری نیاز داشتیم گود برداری را تا روی پی ادامه دهیم
oبرای جلوگیری از ریزش دیواره های محل گود برداری به داخل گود , معمولا دیواره های اطراف باید دارای شیب ملایم باشند . یعنی با خط قایم زاویه ای بسازند . اندازه این زاویه بستگی به نوع خاک محل گود برداری دارد . هر اندازه خاک محل سست تر و ریز شی تر باشد این زاویه بزرگتر میشود . البته ذکر این نکته لازم است که چون فاصله بین دیوار محل گود برداری و دیوار ساختمان میبایستی با مصالح ساختمانی از قبیل شفته و بتن مگر یا غیره پر شود که این خود مستلزم هزینه می باشد . پس نتیجه میگیریم که هر چقدر این زاویه کوچکتر باشد از لحاظ اقتصادی هزینه کمتری متحمل میشویم .
oچون ایجاد شیب مورد لزوم موجب کار اضافی برای حمل بیشتر به خارج و انتقال مجدد آن بعد از ساختن دیوار مورد لزوم به پشت دیوار است لذا برای جلوگیری از پرداخت هزینه بیشتر و عدم انجام کار اضافی در موقع گود برداری در زمینهای سست بعضی وقتها در صورت امکان اقدام به ایجاد دیوارهای مانع مینمایند که این نوع دیوارها دارای انواع مختلفی می باشد .
oدیوار های مانع از قبیل 1-دیوارهای مانع چوبی 2-دیوارهای مانع فلزی
oچنانچه در موقع گود برداری در زمین های که آب های زیر زمینی در سطوح بالا قرار دارد در محل گود برداری آب جمع شود بهتر است که حفره کوچکی در وسط گود حفر نموده و آب های حاصله را به این قسمت هدایت کنیم و سپس آب های جمع شده را با توجه به سرعت جمع شدن با بهترین وسیله به بیرون منتقل کنیم .
oبهترین وسیله با توجه به نوع پروژه سطل یا پمپ
|
گودبرداری و خاکبرداری ( حفر طبقات زیر زمین و پی کنی ساختمان ها ) |
|
|
|
08 مرداد 1386,ساعت 18:35:03 |
|
گودبرداری و خاکبرداری ( حفر طبقات زیر زمین و پی کنی ساختمان ها ) 1-در صورتیکه در عملیات گودبرداری و خاکبرداری احتمال خطری برای پایداری دیوارها و ساختمان های مجارو وجود داشته باشد ، باید از طریق نصب شمع ، سپر و مهارهای مناسب و رعایت فاصله مناسب و ایمن گودبرداری و درصورت لوزم با اجرای سازه های قبل از شروکع عملیات ایمنی و پایداری آنها تامین گردد . 2-در خاکبرداری هایی با عمق بیش از 120 سانتی متر که احتمال ریزش یا لغزش دیواره ها وجود داشتهباشد ، باید با نصب شمع ، سپر و مهارتهای محکم و مناسب نسبت به حفاظت دیواره ها وجود داشته باشد ، باید با نصب شمع ، سپر و مهارت های محکم و مناسب نسبت به حفاظت دیوارها اقدام گردد ، مگر آنکه شیب دیواره از زاویه شیب طبیعی کمتر باشد . 3-در مواردی که عملیات گودبرداری در مجاورت بزرگراه ها ، خطوط راه آهن یا مرکز تاسیسات دارای ارتعاش انجام می شود ، باید اقدامات لازم برای جلوگیری از لغزش یا دیواره ها صورت گیرد . 4-درموارد زیر باید دیوارهای محل گودبرداری باید دقیقاً مورد بررسی و بازدید قرارگرفته و در نقاطی که خطر ریزش یا دیواره ها به وجود آمده است ، مهارها و وسایل ایمنی لازم ازقبیل شمع ، سپر و ... نصب یا مهار های موجود تقویت گردد : - بعداز بارندگی شدید - بعد از وقوع طوفان های شدید ، سیل و زلزله - بعداز یخ بندانهای شدید - بعد از هرگونه عملیات انفجاری - بعد از ریزش های ناگهانی - بعد از وارد آمدن صدمات اساسی به مهارها - بعد از هرگونه ایجاد وقفه در فعالیت سازمانی 5-برای جلوگیری از بروز خطرهایی نظیر پرتاب سنگ ، سقوط افراد ، حیوانات ، مصالح ساختمانی و ماشین آلات و سرازیر شدن آب به داخل گود و برخورد افراد و وسایط نقلیه با کاربران و ماشین آلات حفاری و خاکبرداری ، باید اطراف محل حفاری و خاکبرداری به نحوه مناسب حصارکشی و محافظت شود . در مجاورت معابر فضای عمومی ، محل حفاری و خاکبرداری باید با علائم هشداردهنده که در شب و روز قابل روئیت باشد مجهز گردد . 6-در گودبرداری هایی که عملیات اجرایی به علت محدوده ابعاد آن با مشکل نور مواجه می گردند ، لازم است به تامین وسایل روشنایی و تهویه اقدام لازم به عمل آید . 7-خاک ومصالح حاصل از گودبرداری نباید به فاصله کمتر از 5/0 متر کمتر از لبه گود ریخته شود . همچنین این مصالح نباید پیاده روها و معابر عمومی به نحوه انباشته شود که مانع عبور و مرور گردیده یا موجب بروز حادثه شود . 8-قبل از استقرار ماشین آلات و وسایل مکانیکی از قبلی جرثقیل ، بیل مکانیک ، لودر ، کامیون و ... ، یا انباشتن خاکهای حاصل از گودبرداری ویا مصالح ساختمانی در مجاورت گود ، باید ضمن رعایت فاصله مناسب از لبه گود ، نسبت به تامین پایداری دیوارهای گود اقدام گردد . 9-در گودهایی که عمق آنها بیش از یک متر باشد کارگر در محل کار به تنهایی در محل کار گمارده شود . در محل گودبرداری های عمیق و سریع ، باید یک نفر نگهبان مسئولیت نظارت بر ورود و خروج کامیون ها و ماشین آلات سنگین را عهده دار باشد ونیز برای آگاهی کارگران و سایر افراد ، علائم هشدار دهند در محور و محل ورود و خروج کامیون ها و و ماشین آلات مذبور نسب گردد .
|
عامل اغلب حوادث ناشی از گودبرداری در تهران عدم شناخت رفتار خاکهای آبرفتی است حدود 75 درصد تهران بر روی خاکهای درشت دانه قرار گرفته است یک دانشجوی دکتری عمران دانشگاه صنعتی شریف در تحقیقات رساله خود با مطالعه موردی آبرفت تهران برای نخستین بار تاثیر سیمان شدن بر رفتار مکانیکی و مقاومتی خاکهای درشت دانه را بررسی کرد. دکتر سید مهدی حسینی، دانشآموخته دکتری ژئوتکنیک دانشکده مهندسی عمران دانشگاه صنعتی شریف در پایان جلسه دفاعیه خود گفت: بررسی تاثیر سیمان شدن طبیعی در خاکهای درشت دانه به ویژه خاکهای شنی تا به حال به صورت جدی مورد توجه قرار نگرفته و تحقیقات در مورد این نوع خاکها محدود به کارهای انجام شده در سالهای اخیر است؛ در حالی که در ایران توسعه شهرها و مراکز اقتصادی بیشتر بر روی دشتهای آبرفتی و کوهپایهها صورت میگیرد که دارای خاکهای درشت دانه سیمانی شده هستند. وی با اشاره به اینکه حدود 75 درصد تهران بر روی خاکهای درشت دانه قرار گرفته که دارای درجات مختلفی از سیمان طبیعی است، تصریح کرد: گرچه آبرفتهای درشت دانه تهران در مجموع دارای مقاومت و پایداری مطلوبی است ولی در موارد متعدد مشاهد شده که در اثر گود برداریها یا حفر فضاهای زیر زمینی، ریزشهای ناگهانی موجب بروز خسارتهای فراوانی شده است. غالب حوادث مذکور ناشی از عدم شناخت رفتار و مقاومت خاکهای مذکور در شرایط مختلف بوده است. دکتر حسینی درباره روش تحقیق خود گفت: در این تحقیق اثر دانسیته و درصد سیمانتاسیون بر رفتار یک ماسه شندار به صورت موردی بررسی شده است، بدین منظور تعدادی نمونه از آبرفت تهران اخذ و در آزمایشگاه دانهبندی شده، سپس با رسم پوشش آزمایشهای دانه بندی انجام شده مصالح با 6 درصد ریزدانه، 49 درصد ماسه و 45 درصد شن برای ادامه تحقیق انتخاب شد. وی افزود: با جمع بندی مطالعه، برنامه آزمایشهای آزمایشگاهی شامل آزمایشهای سه محوری، تک محوری و کشش غیر مستقیم برزیلی تدوین شد که نتایج آزمایشهای سه محوری نمونههای غیر سیمانی نشان داد رفتار زهکشی نشده ماسه شن دار متاثر از بافت و ساختار اولیه بوده و نمونههای با دانسیته نسبی و فشار همه جانبه یکسان به دلیل عدم یکسان بودن ساختار رفتار متفاوت از خود نشان دادند. وی در زمینه نتایج آزمایشهای سه محوری نمونههای غیر سیمانی افزود: در چارچوب مقاومت خاک حالت بحرانی وجود یک خط حالت بحران یکتایی در فضای تنش نشان داده شد لکن نتایج این آزمایشها در فضای تخلخل - تنش پراکنده بوده و وجود یک خط حالت بحرانی یکتایی را نشان نداد. بنابراین برای این مصالح یک محدوده حالت بحرانی حد بالا و پایین توصیه شد. مهندس حسینی همچنین درباره نتایج آزمایشهای تک محوری و برزیلی نمونههای سیمانی شده گفت: مقاومت تک محوری و مقاومت کشش نمونههای سیمانی شده با افزایش درصد سیمان و دانستیه افزایش مییابد. مقاومت نمونهها در آزمایش سه محوری متاثر از مقاومت باندهای سیمانی و مقاومت اصطحاکی مصالح بی ساختار شده میباشد. وی افزود: ناهمگن بودن باندهای سیمانی و یکسان نبودن مصالح بی ساختار شده پس از شکست باندها موجب بروز پراکندگیهایی در نتایج آزمایشهای سه محوری شده، به هر حال نتایج آزمایشهای سه محوری نشان داد که شکل پوش گسیختگی نمونههای سیمانی شده غیر خطی است. مهندس حسینی در پایان خاطرنشان کرد: براساس نتایج این آزمایشات، چسبندگی با افزایش درصد سیمان و دانستیه افزایش مییابد. زاویه اصطحکاک داخلی نیز در محدوده درصد سیمانهای صفر تا 3 درصد تغییر قابل ملاحظهای با افزایش درصد سیمان نشان نداده ولی با افزایش درصد سیمان و بیش از 5/4 درصد زاویه اصطحکاک داخلی افزایش مییابد .
http://www.irancivilcenter.com/en/forum/viewtopic.php?p=199&sid=3c3adc4a995a0a03dc2724b4cadaf9cc
رشد سریع
ساختمانسازی در ایران طی سه دهه گذشته، موجب شد افرادی وارد این صنعت شوند که از
تبحر و دانش لازم برخوردار نبوده و استانداردهای لازم را در مراحل مختلف ساختمانسازی
به کار نبرند که این امر مشکلات عدیدهای را برای مردم ایجاد کرده است.
تخریب و گودبرداری یک ساختمان فرسوده برای ساخت مجدد از مراحلی است که در
بافت فرسوده انجام میشود.
در اینجا، ضوابط و دستورالعملهای
گودبرداری به عنوان بخشی از مقررات ملی
ساختمان ذکر شده است:
عملیات خاکی
1 - عملیات خاکی شامل مراحل
خاکبرداری، خاکریزی، تسطیح زمین، گودبرداری،
پیکنی ساختمانها، حفر شیارها، کانالها و مجاری آب و فاضلاب و حفر چاههای آب و
فاضلاب با وسایل دستی یا ماشینآلات است.
قبل از اینکه عملیات خاکی شروع
شود اقدامات زیر باید انجام شود:
الف: زمین موردنظر از لحاظ
استحکام و جنس خاک به طور دقیق مورد بررسی قرار گیرد.
ب: موقعیت تاسیسات زیرزمینی از
قبیل کانالهای فاضلاب، قنوات قدیمی، لولهکشی آب و گاز، کابلهای برق، تلفن و
غیره که ممکن است در حین عملیات گودبرداری
و خاکبرداری موجب بروز خطر و حادثه یا خود دچار خسارت شوند، بررسی و شناسایی شوند
و با همکاری سازمانهای ذیربط، نسبت به تغییر مسیر دائم یا موقت و همچنین در
صورت قطع جریان آنها اقدام شود.
ج: در صورتی که تغییر مسیر یا قطع
جریان برخی از تاسیسات مندرج در بند ب امکانپذیر نباشد، باید با همکاری سازمانهای
مربوطه و به طرق مقتضی نسبت به حفاظت آنها اقدام شود.
د: چنانچه محل گودبرداری در نزدیکی یا مجاورت یکی از ایستگاههای
خدمات عمومی از قبیل آتشنشانی، اورژانس و غیره و یا در مسیر اتومبیلهای مربوطه
باشد، باید از قبل مراتب به اطلاع مسوولان ذیربط رسانده شود تا در سرویسرسانی
عمومی وقفهای ایجاد نشود.
ه: کلیه اشیای زاید از قبیل تختهسنگ،
ضایعات ساختمانی یا بقایای درخت که ممکن است مانع انجام کار شده یا موجب بروز
حادثه شود، از زمین موردنظر خارج شوند.
3 - تمام کارگرانی که در عملیات
خاکی مشغول به کار میشوند باید تجربه کافی داشته باشند و اشخاص ذیصلاح بر کار
آنان نظارت کنند. همچنین سایر افراد از جمله رانندگان و اپراتورهای ماشینآلات و تجهیزات
مربوطه، باید از اشخاص ذیصلاح باشند.
4 - در صورتی که در عملیات خاکی
از دستگاههای برقی مانند الکتروموتور برای هوادهی، تخلیه آب و نظایر آن استفاده
شود، باید با رعایت مفاد به کار گرفته شده در این ضوابط نسبت به تجهیز وسایل
حفاظتی مناسب اقدام کنند.
5 - چنانچه محل موردنظر برای
عملیات خاکی نظیر حفر چاه در معابر عمومی یا محلهایی که احتمال رفتوآمد افراد
متفرقه وجود داشته باشد، باید با اقدامات احتیاطی از قبیل محصور کردن محوطه حفاری،
نصب علائم هشداردهنده و وسایل کنترل مسیر، از ورود افراد به نزدیکی منطقه حفاری
جلوگیری شود.
حفر طبقات زیرزمین و پیکنی
ساختمانها
1 - در صورتی که در عملیات گودبرداری و خاکبرداری احتمال خطری برای
پایداری دیوارها و ساختمانهای مجاور وجود داشته باشد، باید از طریق نصب شمع، سپر
و مهارهای مناسب، رعایت فاصله مناسب و ایمن برای گودبرداری
و در صورت لزوم با اجرای سازههای نگهبان قبل از شروع عملیات، ایمنی و پایداری
آنها تامین شود.
2 - در خاکبرداریهای با عمق بیش
از 120سانتیمتر که احتمال ریزش یا لغزش دیوارها وجود دارد، باید با نصب شمع، سپر و
مهارهای محکم و مناسب برای حفاظت دیوارها اقدام شود، مگر آنکه شیب دیواره از زاویه
شیب طبیعی خاک کمتر باشد.
3 - در مواردی که عملیات گودبرداری در مجاورت بزرگراهها، خطوط راهآهن و
مراکز یا تاسیسات دارای ارتعاش انجام میشود، باید برای جلوگیری از لغزش یا ریزش
دیوارهها اقدامات لازم صورت گیرد.
4 - در موارد زیر باید دیوارههای
محل گودبرداری به طور دقیق مورد بررسی و
بازدید قرار گرفته و در نقاطی که خطر ریزش یا لغزش دیوارهها ایجاد شده، وجود
مهارها و وسایل ایمنی لازم از قبیل شمع، سپر و غیره نصب و با مهارهای موجود تقویت
شوند:
الف: بعد از بارندگیهای شدید
ب: بعد از وقوع توفانهای شدید،
سیل و زلزله
ج: بعد از یخبندانهای شدید
د: بعد از هر گونه عملیات انفجاری
ه: بعد از ریزشهای ناگهانی
و: بعد از وارد آمدن صدمات اساسی
به مهارها
ز: بعد از هر گونه ایجاد وقفه در
فعالیت ساختمانی
5 - برای جلوگیری از بروز خطرهایی
نظیر پرتاب سنگ، سقوط افراد، حیوانات، مصالح ساختمانی و ماشینآلات و سرازیر شدن
آب به داخل گود و نیز برخورد افراد و وسایط نقلیه با کارگران و وسایل و ماشینآلات
حفاری و خاکبرداری، باید اطراف محل حفاری و خاکبرداری با رعایت ضوابط و دستورالعمل
گودبرداری به نحو مناسب حصارکشی و محافظت
شود. در مجاورت معابر و فضاهای عمومی، محل حفاری و خاکبرداری باید با علائم
هشداردهنده که در شب و روز قابل رویت باشد، مجهز شود.
در گودبرداریهایی
که عملیات اجرایی به علت محدودیت ابعاد آن با مشکل نور و تهویه مواجه میشود، لازم
است نسبت به تامین وسایل روشنایی و تهویه اقدام لازم به عمل آید.
7 - خاک و مصالح حاصل از گودبرداری نباید به فاصله کمتر از نیم متر از
لبه گود ریخته شود. همچنین این مصالح نباید در پیادهروها و معابر عمومی به نحوی
انباشته شود که مانع عبور و مرور شده یا به بروز حادثه منجر شود.
8 - قبل از استقرار ماشینآلات و
وسایل مکانیکی از قبیل، جرثقیل، بیل مکانیکی، لودر، کامیون و غیره یا انباشتن خاکهای
حاصل از گودبرداری یا مصالح ساختمانی در
مجاورت گود، ضمن رعایت فاصله مناسب از لبه گود، نسبت به تامین پایداری دیوارههای
گود نیز باید اقدام شود.
9 - در گودهایی که عمق آنها بیش
از یک متر است، نباید کارگر به تنهایی در محل به کار گمارده شود.
10 - در محل گودبرداریهای عمیق و وسیع، باید یک نفر نگهبان
عهدهدار مسوولیت نظارت بر ورود و خروج کامیونها و ماشینآلات سنگین باشد و نیز
برای آگاهی کارگران و سایر افراد، علائم هشداردهنده در معبر و محل ورود و خروج
کامیونها و ماشینآلات مذکور نصب شود.
گودبرداریهای غیراصولی :
|
از بین گودبرداریهای ساختمانی فقط در تهران از ابتدای سال تا پایان دیماه 110 مورد به ریزش ساختمان مجاور منجر شده و آوار این ریزش ها 19 نفر کشته و 62 نفر زخمی بر جای گذاشته است . حادثه در راه است:.
هر سال با فرسوده شدن ساختمان ها , این ساختمان ها با همه خاطرات تلخ و
شیرین پس از تخریب به ساختمان هایی شیک چند طبقه تبدیل و باگودبرداری داستان
ساخت و ساز شروع می شود مرحله ای که شاید در برخی مواقع حکایتی تلخ و جبران
ناپذیری دارد . |
مقدمه:
برای اولین بار در اواسط دهه 1960 در ایالات متحده کار بر
روی اولین سیستم اطلاعات جغرافیایی آغاز شد.
در این سیستم ها عکس های هوایی، اطلاعات کشاورزی، جنگلداری،
خاک ، زمین شناسی و نقشه های مربوطه مورد استفاده قرار گرفتند. در دهه 1970 با پیشرفت علم و امکان دسترسی به فناوری
های کامپیوتری و تکنولوژیهای لازم برای کار با داده
های مکانی، سیستم اطلاعات جغرافیایی یا (GIS)، برای فراهم
آوردن قدرت تجزیه و تحلیل حجم های بزرگ
داده های جغرافیایی شکل گرفت. در دهه های اخیر به سبب
گسترش تکنولوژی های کامپیوتری،سیستم های اطلاعات جغرافیایی امکان نگهداری به روز داده های زمین مرجع و نیز امکان ترکیب مجموعه داده
های مختلف را به طور مؤثر فراهم ساخته اند.
امروزه GIS برای تحقیق و
بررسی های علمی، مدیریت منابع و ذخایر و همچنین
برنامه ریزی های توسعه ای به کار گرفته می شود.

GIS چیست؟
سیستم اطلاعات جغرافیایی(Geographic
Information Systems) یا GIS یک
سیستم کامپیوتری برای مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات مکانی بوده که قابلیت جمع آوری، ذخیره، تجزیه وتحلیل و نمایش اطلاعات جغرافیایی
(مکانی) را دارد.
داده هادریک (GIS) بر اساس موقعیتشان نشان داده می شوند.
تکنولوژی GIS با جمع آوری و تلفیق اطلاعات پایگاه داده های معمولی، به وسیله
تصویر سازی و استفاده از آنالیز های جغرافیایی،
اطلاعاتی را برای تهیه نقشه ها فراهم می سازد. این اطلاعات به منظور واضح تر جلوه دادن رویدادها ، پیش بینی نتایج و تهیه
نقشه ها به کار گرفته می شوند.
دریک سیستم اطلاعات جغرافیایی واژه جغرافیایی یا(Geographic) عبارت است از
موقعیت موضوع های داده ها، برحسب مختصات جغرافیایی (طول و عرض).
واژه (Information) یا اطلاعات نشان
می دهد که داده ها در GIS برای ارائه
دانسته های مفید، نه تنها به صورت نقشه ها و
تصاویر رنگی بلکه بصورت گرافیک های آماری، جداول و پاسخ
های نمایشی متنوعی به منظور جستجوهای عملی سازماندهی می شوند.
واژه(System) یا سیستم نیز
نشان دهنده این است که GIS از چندین قسمت
متصل و وابسته به یکدیگر برای کارکرد های
گوناگون، ساخته شده است.
مؤلفه های GIS:
یک سیستم GIS شامل یک بسته
کامپیوتری (شامل سخت افزار و نرم افزار) از برنامه
های رایانه ای با یک واسطه کاربر می باشد که دست یابی به عملیات واهداف ویژه ای را فراهم می سازد. مؤلفه های چنین
سیستمی به ترتیب عبارتند از: کاربران، سخت افزارها، نرم
افزارها، اطلاعات و روش ها.

مولفه های یک
سیستم اطلاعات جغرافیایی
مؤلفه های چنین سیستمی به ترتیب عبارتند
از:
1)کاربران (User): مهارت در انتخاب
و استفاده از ابزارها دریک سیستم اطلاعات
جغرافیایی وشناخت کافی از اطلاعاتی که استفاده می شوند، یکی از موارد اساسی برای موفقیت در استفاده از تکنولوژی GIS است، که این از وظایف یک کاربر می باشد.
2)سخت افزارها
(Software): امروزه شبکه های GIS شامل تعدادی workstation, x-station، کامپیوترهای
شخصی، چاپگرها و پلاترها می باشد که معرف مؤلفه
سخت افزاریک سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشند.
3)نرم افزارها
(Hardware): به منظور استفاده بهتر از یک سیستم اطلاعات جغرافیایی،
استفاده از نرم افزارهای به روز
و توانمند توصیه می شود.
4)اطلاعات (Data): قلب هر GIS پایگاههای اطلاعاتی آن است. در این پایگاهها به پرسش
هایی از قبیل چه شکلی است؟ کجاست؟ و چگونه
به دیگر اشکال مرتبط می شود، داده می شود.
5)روش ها (Methods): شیوه های صحیح به
کارگیری اطلاعات درجهت رسیدن به اهداف ویژه دریک سیستم اطلاعات
جغرافیایی از مهمترین مؤلفه های آن است.
مدلهای داده های مکانی:
سیستم اطلاعات جغرافیایی وکامپیوترها را نمی توان به طور مستقیم برای جهان واقعی به کار برد، زیرا
کامپیوترها ی دیجیتالی براساس اعداد یا کاراکترهایی
که در درون خود به صورت اعداد دو رقمی نگهداری می کنند، عمل می نمایند.

بنابراین پدیده های مورد نظردر جهان واقعی در یک سیستم
کامپیوتری، باید به شکل نمادین عرضه
شوند. پس ابتدا باید مرحله جمع آوری داده ها انجام گیرد و سپس فرایند فشرده سازی گستره زمین شناسی، ساختار، خواص ژئو فیزیکی
یا هر ویژگی دیگری از سطح زمین که اطلاعات
آن گردآوری شده بود، به شکل قابل دستیابی در کامپیوتر با استفاده از مدلهای نمادین صورت گیرد.
شمایی ازمدل سازی جهان واقعی
هر نقشه زمین شناسی یک
مدل نمادین است زیرا گستره ساده شده قسمتی از جهان واقعی است که از زاویه دید زمین شناس صحرایی مشاهده شده است. مولفه های
مدل گفته شده عوارض مکانی هستند که به
تقریب همان موجودیتهای مستقل جهان واقعی هستند که بر روی نقشه توسط نمادهای گرافیکی عرضه می شوند.
تمام مدلهای داده های مکانی از عوارض مکانی جداگانه نظیر نقاط، خطوط، نواحی، حجم ها و سطوح تشکیل
می شوند، این عوارض مکانی توسط خصوصیاتی که
هم مکانی وهم غیر مکانی هستند، مشخص میگردند. ( توصیف رقومی عوارض و خصوصیات آنها مجموعه های داده های مکانی راشامل می
شود).
ورودی و خروجی داده ها:
برای اینکه یک سیستم اطلاعات جغرافیایی مفید واقع گردد، باید قادر به دریافت و تولید اطلاعات به صورت
موثر باشد. توابع ورودی و خروجی داده ها، مفاهیمی
هستند که توسط آنها یک GIS با جهان خارج
ارتباط برقرار می کند.
شمایی کلی ازورودی وخروجی داده ها دریک سیستم اطلاعات
جغرافیایی
-ورودی داده ها عبارتند از روند کد گذاری داده ها به یک شکل
خوانا توسط کامپیوتر و قرار دادن داده ها در
پایگاه اطلاعاتی GIS.
داده هایی که در سیستم اطلاعات
جغرافیایی می توانند وارد شوند دو نوع هستند:
1)داده های مکانی که موقعیت
جغرافیایی عوارض را نشان می دهند ( مانند نقاط یا خطوطی که عوارض جغرافیایی مانند خیابان، دریاچه و غیره را نشان می دهند).

انواع داده های مکانی(نقطه،خط و پلی گون)
2)داده های توصیفی غیر مکانی که به توصیف
خصوصیات عوارض می پردازند،مثل شوری آب یک دریاچه و یا اطلاعاتی مانند اسم یک خیابان.
ورود داده ها به یک سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) می تواند به اشکال،
ثبت توسط صفحه کلید، هندسه مختصات، رقومی کردن دستی، اسکن کردن و وارد کردن فایل های رقومی موجود، صورت گیرد.

خروجی داده ها
روندی است که توسط آن اطلاعات حاصل از GIS به یک شکل مناسب
جهت استفاده کاربر ارائه می شود.
داده ها به یکی از سه فرمت زیر خارج می شوند:

1) Hard copy
(نمایش دائمی، مثل اطلاعات روی کاغذ، فیلم عکاسی و موارد مشابه)
2) Soft copy
(نمایش روی صفحه نمایش کامپیوتری )
3) Electronic
(خروجی در فرمت الکترونیکی شامل فایل های کامپیوتری می باشد)
نمونه ای ازخروجی اطلاعات به صورت Hard
Copy
مراحل ایجاد و برپاییGIS
درقالب پروژه:
ایجاد و برپاییGIS درقالب یک پروژه
شامل مراحل ورودی داده ها، مدیریت داده ها،
تجزیه و تحلیل و پردازش داده ها ودرنهایت خروجی داده
ها می باشد.
شمایی از مراحل ایجاد و برپاییGIS درقالب
پروژه
1) ورودی داده ها (Data
Input)
مؤلفه ورودی داده ها، آنها را از شکل موجودشان
به شکلی یا صورتی قابل استفاده در GIS تبدیل می کند. در
این مرحله داده های زمین مرجع که
به صورت نقشه های کاغذی، جداولی از اطلاعات توصیفی، فایل های الکترونیک
و اطلاعات توصیفی مروبط به آنها، عکس های هوایی ویا تصاویر ماهواره ای می باشند، طبق استانداردهای مورد نظر، برای دقت خروجی
هایی که قرار است تهیه گردند، مورد ارزیابی
قرار می گیرند.
2) مدیریت داده ها(Data
Management)
این مرحله شامل
توابعی برای ذخیره، نگهداری و بازیابی اطلاعات موجود در پایگاه داده ها می باشد.
3)تجزیه و تحلیل و پردازش داده ها(Data
Manipulation & Analysis)
شامل مجموعه فعالیتهایی می شود که توسط نرم افزارها، سخت
افزارها وکاربر، برروی داده ها به منظور
آماده سازی و پردازش آنها برای مراحل بعد صورت می گیرد.
4) خروجی داده ها(Data
Output)
توابع خروجی مورد استفاده بر اساس نیازهای
کاربران تعیین می شود، لذا داده های خروجی به اشکال مختلف از قبیل نقشه، جداول، یا به صورت نوشتارهای کاغذی (hard copy) ویا به صورت رقومی (soft
copy) ارائه می گردند
اهداف یک سیستم
اطلاعات جغرافیایی:
هدف نهایی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی یا GIS، پشتیبانی جهت تصمیم گیری های پایه گذاری
شده بر اساس داده های مکانی می باشد و عملکرد اساسی آن
بدست آوردن اطلاعاتی است که از ترکیب لایه های متفاوت داده ها با روشهای مختلف و با دید گاه های گوناگون بدست می آیند.

هدف فوق از طریق فعالیتهایی که برروی داده های مکانی
انجام میگرد، صورت می پذیرد، این فعالیت ها
عبارتند از:
1) جستجو(Search) : عبارت است از
عملکرد جستجوی مجموعه هایی از داده های سازمان
یافته از پایگاه داده های یک سیستم اطلاعات جغرافیایی.
2) سازماندهی (Organization) : دراین سیستم ها
ویژگی اصلی برای سازماندهی داده
های موجود، موقعیت مکانی آنها می باشد.
3) تجسم یابه تصویر درآوردن (Monitoring) : تکنولوژیGIS از
توانمندیهای گرافیکی رایانه ها، برای تجسم استفاده
می نماید. نمایش اطلاعات به طور معمول با استفاده از صفحه نمایش ویدیویی انجام می شود. اما سایر دستگاههای خروجی نظیر چاپگرهای
رنگی نیز برای نمایش نسخه های چاپی استفاده
می شوند.
4) ترکیب و تلفیق
(Integration) : بخش دیگری از این
فعالیتها، تلفیق مجموعه داده های مکانی از منابع بسیارگوناگون جهت نمایش، درک و تفسیر پدیده های مکانی می باشد (این پدیده ها هنگامی
که داده های مکانی به صورت مجزا بکار گرفته
می شوند، قابل رویت نیستند).
5) تجزیه وتحلیل
((Analyses : تجزیه وتحلیل، فرایند استنباط و دریافت مفهوم داده هاست و
به معنی تجزیه وتحلیل داده های مکانی می
باشد.
6) پیش بینی (Prediction) : هدف از مطالعه
وبررسی ها برروی داده های مکانی در یک
سیستم اطلاعات جغرافیایی، به طور معمول پیش بینی است.
درحقیقت یک سیستم اطلاعات جغرافیایی یا GIS ، توانمندی های کاری را برای
جمع آوری، ورود، پردازش، تغییرشکل، به تصویر در آوردن،ترکیب، جستجو، تجزیه و تحلیل، مدل سازی و خروجی کلیه داده های مکانی براساس
اهداف مورد نظر فراهم می سازد.
کاربردهای مختلف GIS:
امروزه با توجه به پیشرفت علوم و سیستم های کامپیوتری فناوری GIS در زمینه های
زمین شناسی، مطالعات زیست محیطی، منابع آب و آبخیزداری، کشاورزی،
جنگلداری، تعلیم و تربیت، کاربردهای شهری، تجارت، صنعت، سازمانها و ... کاربرد فراوانی پیدا نموده است.برخی ازاین کاربردها
عبارتند از:
زمین شناسی: تجزیه و
تحلیل اطلاعات زمین شناسی در یک منطقه چه به منظور اکتشافات معدنی، نفت و چه سایر اهداف، اصولا یک فرایند ترکیبی از داده
های مختلف می باشد. یک زمین شناس با مرتبط
کردن داده های گوناگون زمین شناسی، به دنبال یافتن ساختارهای مفید زمین شناسی در یک ناحیه است، از اینرو تمام داده های
زمین شناسی برای این که بتوانند مفید
واقع شوند باید با توجه به موقعیت جغرافیایی شان تجزیه تحلیل شوند.
تهیه نقشه زمین شناسی ایران بااستفاده ازسیستم اطلاعات
جغرافیایی
GIS با فراهم کردن امکانات نمایش و تجزیه وتحلیل داده های
مختلف با یکدیگر ، یک زمین شناس را
قادر به انجام کار با داده های گوناگون بطور بسیار وسیع تر و دقیق تر می نماید، به طریقی که با روشهای آنالوگ وسنتی
تقریباً غیر ممکن می باشند.

بطور کلی کاربردهای GIS در
زمین شناسی را می توان به شرح زیر عنوان نمود:
تهیه نقشه های پتانسیل معدنی: که هدف تلفیق اطلاعات حاصل از
لایه های اطلاعاتی] زمین شناسی، ژئوشیمی،ژئوفیزیک،
دورسنجی وزمین شناسی اقتصادی (پراکندگی کانسارها و اندیس
های معدنی منطقه)[ در جهت تهیه نقشه ای می باشد که معرف مناطقی با بیشترین احتمال جهت کانی سازی، بر اساس مدل متالوژی منطقه است.

تهیه نقشه های حوادث و بلایای طبیعی: که به پایداری شیبها، زمین لغزه ها، منطقه بندی خسارت زمین لرزه، فورانهای آتشفشانی، خسارات ناشی از طغیان رودخانه ها و تسونا می ها، فرسایش محلی، خطرات آلودگی ناشی از فعالیت معدنی یا صنعتی و گرم شدن کره زمین و ... می پردازند.
تهیه نقشه های حوادث و بلایای طبیعی:

نقشه های مکان یابی (Siteselection) که انتخاب محل های مناسب جهت اجرای پروژه های مهندسی نظیر دفن مواد زائد، خط لوله، جاده ومسیر راه آهن، سدها و گسترش و توسعه ساختمان سازی میباشد.

فراوری های متنوع زمین شناسی جهت ارزیابی منابعی مانند
آب، ماسه وگراول، سنگ ساختمانی، نفت
خام، گاز طبیعی، زغال سنگ، انرژی زمین گرمایی در کنار کانیهای فلزی.
تحقیقات اکتشافی در زمینه شناسایی روابط متقابل مکانی میان مجموعه داده ها در طول دوره تحقیق زمین شناسی، مانند
درک علائم ژئوشیمیایی وژئوفیزیکی منطقه
ای گرانیت های نوع S وI
ویا ارزیابی علائم حاصل از تصاویر ماهواره ای در
ارتباط با لیتولوژی و پوشش گیاهی.

محیط زیست:بررسی میزان آلودگی آب، خاک، هوا و.... و در نهایت تهیه نقشه هایی جهت حفاظت از محیط زیست

منابع آب و آبخیزداری: کشف منابع آبی زیر زمینی و بررسی آبهای سطحی

کشاورزی و برنامه ریزی برای کاربری اراضی:
بسیاری از سازمانهای مربوط به کشاورزی
و کاربری اراضی، هم اکنون از تکنیک های GIS بهره می گیرند.
به عنوان نمونه، داده های مربوط
به کاربری اراضی و هواشناسی حاصل از ماهواره ها، اندازه گیری های زمینی و اطلاعات مربوط به محصول سال قبل، همه با هم
برای پیش بینی میزان یک یا چند نوع محصول دریک
منطقه می توانند تجزیه و تحلیل شوند.

جنگلداری و مدیریت حیات وحش:
به وسیله یک سیستم اطلاعات جغرافیایی نقشه جنگل ها می توانند دائماً وبطور پیوسته به روز شوند. همچنین GIS می تواند برای ذخیره و تجزیه
و تحلیل اطلاعات جنگل از قبیل محاسبه مقدار چوب قابل برداشت از یک منطقه، بررسی چگونگی توزیع آتش سوزی در جنگل و یا ارزیابی
برنامه های مختلف برداشت چوب، بکار رود، در
حالی که انجام بسیاری از این تجزیه و تحلیل ها بدون بکار گیری GIS امکان پذیر نمی باشند.

تصویر IKONOS از پارک جنگلی سرخه حصارهمراه باسیستم گسلی موجوددرآن

تصویر IKONOS از شمال
تهران(پارک جمشیدیه- تجریش- دربند) همراه باسیستمهای گسلی وخط ترازارتفاعی

کاربرد های شهری:کاربرد های شهری GIS عبارتند از جمع آوری، به روز در آوردن، پردازش و توزیع داده های مربوط به زمین های شهری به طور سیستماتیک، تصمیم گیری های اقتصادی، قانونی و فعالیت های مختلف برنامه ریزی مانند توسعه شهر سازی و برنامه ریزی شهری در استانهای مختلف

تجارت:
محلها و سیستم های تحویل مناسب درامورتجاری.

صنعت حمل و نقل، ارتباطات و ...:
کاربرد GISدر صنعت می تواند
به عنوان نمونه،تعیین مسیر ترانزیت کالا،
تعیین موقعیت مناسب برای احداث جاده ها، خطوط نیرو،سیستم
های مخابراتی و.... باشد.

سازمانها: استفاده در کلیه اموراستانها به صورت محلی و
استانی
سرویسهای اضطراری: مثل
آتشنشانی و پلیس
نظامی:استفاده دربرنامه ریزی های نظامی.
تعلیم و تربیت:(تحقیق، آموزش ابزار و نظارت)

مراحل برپایی و اجرای یک پروژه معدنی در محیط GIS:
بیشتر طرح های GIS جهت تهیه نقشه های پتانسیل معدنی می تواند به سه مرحله
اصلی تقسیم گردد:
در نخستین مرحله،
کلیه داده های مناسب در پایگاه داده های GIS جمع
آوری می شوند.

تجزیه، تحلیل و
تفسیر داده ها
پس از ورود داده ها و آماده سازی لایه های اطلاعاتی، چگونگی و نحوه ایجاد نقشه های نشانگر و
تعیین متغیرها یا پارامترهای نشانگر، انتخاب
می گردد.
در مرحله بعد، دسته بندی ،تجزیه وتحلیل و پردازش داده هابه منظور تهیه الگوهایی مناسب جهت مدل کانی
سازی مربوطه، صورت می گیرد.
درآخرین مرحله نیزترکیب وتلفیق شواهد بدست آمده(لایه های
نشانگر)،به منظور پیش بینی پتانسیل
معدنی مورد نظر صورت خواهدگرفت.
مهمترین هدف GIS تلفیق داده های مکانی و ارزیابی نهایی آنها است. سیستم اطلاعات
جغرافیایی امکان استفاده از روشهای مختلف
ترکیب و تفسیر داده ها و به نقشه در آوردن متغیرهای جدید را فراهم می آورد که از آنها می توان در تهیه نقشه های پتانسیل
کانی سازی استفاده نمود و از نتایج بدست آمده
در عملیات پی جویی و اکتشاف بهره گرفت.
تهیه نقشه های پتانسیل معدنی طی
مراحل ذیل صورت می پذیرد:
جمع آوری، طبقه بندی و ورود داده ها و
تشکیل بانک اطلاعاتی لایه های مختلف
این مرحله شامل شناسایی منابع داده های
مورد نظر،برداشت و جمع آوری داده ها، رقومی کردن آنها، ورود آنها به کامپیوتر، سازماندهی و تفسیر ساختار و زمین مرجع کردن برخی از
داده های اولیه است.کوچکترین اشتباه در این
مرحله منجر به ایجاد خطا در نقشه نهایی می شود.
|
|
|
|

نرم افزارها وسخت افزارهای موجود در یک سیستم اطلاعات
جفرافیایی:
برخی ازنرم افزارهای
موجوددریک سیستم اطلاعات جغرافیایی عبارتنداز:
ArcView, Arc/Info, EthernetLAN , CAT-5, Arc Tool box, Autocad map,
Geomatica, ELWIS, ERmapper, Geomedia, ArcIMC, ArcCatalog, ArcSDE, Map Objects,
ArcMap,…

بقیه اطلاعات از لینک زیر گرفته شوند :
http://www.ngdir.com/GeoportalInfo/PSubjectInfoDetail.asp?PID=147&index=26
نرم افزارها وسخت افزارهای
موجود در یک سیستم اطلاعات جفرافیایی:
وبرخی ازسخت افزارهای
موجوددریک
سیستم اطلاعات جغرافیایی عبارتنداز:
Inkjetor laser، Fiber-Obtics،
Wan، Micro
wave، Digitizer، T-1، Tcp-Ip، Active-X، NT، Case tools، Mojo ,… .

ادغام تکنولوژی ها:
ادغام تکنولوژی های GIS,
GPS وRS در ایجاد سیستم
های قدرتمند، جهت تعین زمان واقعی نقشه
برداری و جمع آوری داده ها سودمند می باشند.
یک نمونه بارز از ادغام این سه
تکنولوژی، نقشه برداری متحرک است که در آن دوربین های دیجیتالی GPS/INS، یک سیستم کامپیوتری را تشکیل میدهندکه با
نقشه های الکترونیکی و وسایل ارتباطی دور برد
نظیر تلفنهای همراه (که جهت پیوستن به پایگاه های داده ای GIS موجود
در دفتر کار مورد استفاده قرار می گیرد)، همه دریک وسیله نقلیه نصب گردیده اند. سیستم تهیه نقشه سیار، به زمین شناسان صحرایی در
یک وسیله نقلیه این امکان را می دهد، تا داده
های مکانی مربوط به زمین را جهت ورود به پایگاه اطلاعاتی GIS ،را در یک زمان تقریباً حقیقی گردآوری نمایند.

GIS , GPS & RS :
ژئوانفورماتیک به عنوان یک علم چند منظوره در راستای اندازه
گیری، ثبت، تحلیل و ارائه داده های جغرافیایی
تعریف شده است. این اطلاعات زمینی توسط تکنولوژی های GIS, GPS و RS گردآوری
می شوند. هر یک ازاین سه تکنولوژی و یا دو نوع از آن در ترکیب
با دیگری تکنولوژی جدید 3S (3systsms)را
ایجاد می نماید.
سنجش از دور(Remote Sensing) یا RS،
تصاویری از محیط و منابع طبیعی را به صورت چند طیفی با قدرت
تفکیک گوناگون در زمان های مختلف تهیه می نماید. سیستم موقعیت یابی جهانی ( Global Position System) یا GPS و نیز سیستم ناوبری خودکار (
Inertial Navigation System ) یا INS توسط
نقاط کنترل زمینی و فتو گرامتری، سنجنده های بکاربرده شده در سنجش
از دور را تقویت می سازند و سیستم اطلاعاتی جغرافیایی
(Geographical Information System)یا GIS،
دستیابی به داده ها و اطلاعاتی که از بانکها و پایگاه های
داده های مکانی زمین با بکارگیری ابزارهای مدرن، ایجاد شده را امکان پذیر می سازد.
ترکیب تصاویر ماهواره ای و : GIS
با ترکیب تصاویر ماهواره ای با قدرت
تفکیک بالا و GIS ، نقشه هایی با
مقیاس بزرگتر (1000: 1 و 2400: 1 ) را می توان
تهیه نمود. سیستم اطلاعات جغرافیایی در راستای مدیریت منابع طبیعی با استفاده از سنجش از دور می تواند در زمینه های زیر مورد
استفاده قرار گیرد :
-آنالیز حوادث طبیعی،
شامل فرسایش خاک، سیلاب، خشکسالی وسایر حوادث طبیعی دیگر.
-مدیریت آبخیزداری.
-مطالعه کاربردی زمین در توسعه کشاورزی.
-پیش بینی میزان
محصولات نسبت به وسعت زمین.

ترکیب فتوگرامتری رقومی و GIS :
فتو گرامتری رقومی تنها بخشی از یک سیستم سنجش از دور است در حالی که سنجش از دور خود تکنیک تفسیر و
استخراج اطلاعات از تصاویر می باشد.
ترکیب GIS و GPS
بخش چشم گیری از عملیات صحرایی جهت تولید عکس نقشه (Photomap) و تصاویر ماهواره
ای همراه با یادداشت های حاشیه ای (اطلاعات فیلد) در
تحقیقات زیست محیطی، نقشه برداری زمین و نقشه برداری خسارات ناشی از حوادث و... با بهره گیری از ترکیب GIS و GPS انجام می پذیرد. ناوبری دریایی و اتومبیل با استفاده از GPS همراه با نقشه
های چارت های الکترونیکی، یک نمونه عالی از تلفیق دو سیستم GIS و GPS را عرضه می دارد.
سیستم های مدیریت پایگاه داده ها:
یکی از خویشاوند های مهم GIS سیستم
مدیریت پایگاه داده ها Data Base
Management System یا (DBMS) می باشد. DBMS ، سیستم های کامپیوتری
هستند که برای نظارت و کنترل بر هر نوع داده رقومی مورد استفاده قرار می گیرند.
داده های مکانی به روش های گوناگون سازماندهی می شوند که
این امر به روش جمع آوری، نحوه ذخیره ومقدار
تفسیر اضافه شده به آنها و همچنین هدف جمع آوری آنها
بستگی دارد.
مدل های وکتوری (برداری) و رستری، طرح های کلی شناخته شده متداول برای سازماندهی داده ها در یک سیستم اطلاعات
جغرافیایی هستند. مدل وکتوری، جهان را به نقاط،
خطوط و نواحی محصور شده به وسیله خطوط تقسیم می کند، در حالی که مدل رستری سلول ها یا پیکسل ها را به عنوان واحدهای
مکانی مورد استفاده قرار می دهد.
پایگاه داده ها(Data Base) نیز، مجموعه ای
از داده های وابسته به یکدیگر و هر چیزی است که
برای نگهداری و استفاده از آنها لازم است. سیستم مدیریت پایگاه داده ها(DBMS) نیزمجموعه ای از
نرم افزارها برای ذخیره، ویرایش و بازگرداندن داده ها در
یک پایگاه داده می باشد. در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی، DBMS امکان
دارد داخلی(استفاده از مدیریت داخلی) یا
خارجی(اتصال به مدیریت خارجی) باشد.

منابع خطا در سیستم های اطلاعات جغرافیایی:
کلیه اطلاعات جغرافیایی دارای نوعی خطا هستند. در تمامی مراحل، از جمع آوری داده ها تا کاربرد آنها و
حتی بهره گیری از نتایج یک آنالیز روی آنها،
نوعی خطا وارد کار می گردد. نکته مهم این است که هدف از بررسی خطاها، حذف این خطاها نبوده بلکه چگونگی کنترل آنها می
باشد، زیرا در مواردی به دست آوردن پایین ترین
سطح خطا، با صرفه ترین راه نیست .
سطح خطاهای موجوددریک سیستم
اطلاعات جغرافیایی (GIS) بایدطوری هدایت
شوند که اطلاعات حاصل از سیستم را از اعتبار ساقط
نکنند.

محاسن یک سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS):
محاسن یک سیستم اطلاعات جغرافیایی شامل موارد زیر می باشد:
- کیفیت بالای تحلیل داده ها وامکان تجزیه و تحلیل آنها
با روش های پیشرفته.
- مدیریت و تغییرسریع حجم عظیمی از داده ها در زمینه های مختلف.
- روشهای بهتروجدیدتر برای تهیه نقشه های مختلف و امکان
به روز کردن آنها.
- امکان ایجادارتباط بین عوارض مختلف و اتصال حجم زیادی
از اطلاعات آنها در جداول اطلاعاتی.
- کاهش زمان، هزینه و مواد مصرفی کار وپول ساز و اشتغال ساز بودن آن.
- استفاده وسیع آن در علوم مختلف.
- اداره وسازماندهی وسیعی
از داده های زمین مرجع.
- به روز رسانی سریع و جمع آوری اطلاعات
پراکنده.
- قابلیت بازبینی روشها.
- مدل سازی، فرضیه وآزمایش و پیشگویی.

معایب یک سیستم اطلاعات جغرافیایی:
برخی ازمعایب یک سیستم اطلاعات جغرافیایی عبارتند از :
- جدید بودن این فناوری که باعث عدم استفاده وسیع درتمام
علوم ونیز مشکل بودن آن می شود.
- عدم اطلاع از قابلیتهایGIS و
نحوه استفاده از آن.
سیستم تصویری(Map projection) اطلاعات مکانی
موجود در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی:

سیستم تصویری نقشه (Map projection):
ازتعاریف مختلف سیستم تصویری می توان به چند مورد استاندارد شده آن اشاره کرد :
سیستم تصویر نقشه ترتیب سیستماتیک نصف النهارات
و مدارات است که سطح کروی و شبه کره را بر یک سطح مستوی نشان می دهد .
به عبارتی سیستم تصویری نقشه مبادرت به تصویر کردن سطح زمین
یا قسمتی از آن می کند.
مکان یک جسم سه بعدی بر روی سطح زمین با اصطلاحات ریاضی و
بسته به روش ترسیم مورد نظر، به صورت
مختصات جغرافیایی و مختصات صفحه ای، تعیین می شود. یک سیستم
اطلاعات جغرافیایی(GIS)، لازم است که
همه داده های مکانی را به صورت مختصات جغرافیایی (طول و
عرض جغرافیایی) ذخیره و استفاده نماید. در این سیستم در نهایت همه داده های مکانی روی کاغذ، فیلم یا صفحه نمایش همراه با
مختصات صفحه ای پدیدار می شوند، بنابراین
اغلب سامانه های اطلاعات جغرافیایی از روش ترسیم نقشه صفحه ای، برای ذخیره مختصات مکانی استفاده می کنند تا به این ترتیب
از بروز تغییر شکل مکرر، از مختصات جغرافیایی
به مختصات ترسیمی، در هنگام مشاهده داده ها جلوگیری شود.
سیستم های تصویری متنوع و گوناگونی تا کنون ارائه شده است.
علت این است که اصولاً چیزی به
نام سیستم تصویر کامل، وجود خارجی ندارد. از این همه سیستم های تصویری نقشه که به صدها نوع می رسند، تنها قریب بیست
سیستم تصویر هستند که عملاً در رقومی سازی نقشه
ها و یا کلاً در کارتوگرافی مورد استفاده قرار می گیرند، که به عنوان مثال می توان از سیستم تصویری Lambert Conformal Conic برای نقشه های
کشوری و یا ایالتی و یا سیستم تصویری UTM که جهان را به 60 زون تقسیم میکند، برای نقشه های ناحیه ای نام برد.
به طور کلی بهترین سیستم تصویر برای نمایش یک کشور با یک قاره سیستمی است که کمترین تغییر شکل را نمایش دهد. در
نتیجه با مقایسه نمودارهای مشابه برای چندین
سیستم تصویری، می توان یکی را انتخاب نمود که از بهترین کاربرد برخوردار است.
خصوصیات اساسی یک سیستم تصویر مناسب و استاندارد به شرح ذیل می باشد:
- ماهیت خطوط تغییر شکل،
صفر یا تعداد نقاط تغییر شکل ( انحراف ) صفر باشد.
- نمای کلی سیستم تصو
یر، برای تمام جهان یا برای یکی از نیم کره ها
مقایسه سه سیستم تصویر ( لامبرت،
مرکاتور و طول و عرض جغرافیایی )
انتخاب یک سیستم تصویری مناسب
با مقیاس نقشه مورد نظر،ارتباط مستقیم دارد. چرا که بعضی از سیستم های تصویری برای مقیاسهای بزرگ مناسب بوده و برخی دیگر برای
مقیاسهای کوچکتر مناسب میباشند. بعنوان مثال برای مقیاس1:100000 یا
مقیاس ناحیه ای، سیستم تصویری UTM مناسب ترین سیستم تصویری است.
این سیستم تصویری برای کل ایران به صورت یکپارچه مناسب نمی باشد چرا که در محیطهای GIS این
زونها به جای اینکه کنار هم قرار گیرند روی هم قرار
می گیرند . در نتیجه نقشه ایران را نمی توان به صورت یکپارچه مشاهده کرد .
بهترین سیستم تصویری برای کل ایران سیستم تصویری Lambert Conformal Conic می باشد که نقشه
های عرضی را با کمترین خطا و انحراف طراحی می کند.

بر این اساس سیستم های تصویری مناسب با شکل کشورها طراحی شده است،
که به عنوان مثال:

مختصات جغرافیایی:
مختصات جغرافیایی به صورت طول و عرض جغرافیایی بیان می شود.
خط متصل کننده شمال به جنوب کره زمین
که از روی نقاطی مانندP در شکل زیر می گذرد، نصف النهار نامیده می شود. عرض جغرافیایی نقطه P، توسط زاویه ? ، که مابین نقطهP
و خط استوا در امتداد
نصف النهار است، اندازه گیری می شود. طول جغرافیایی نیز توسط زاویه ? که بین نصف النهاری که نقطه P بر
روی آن قرار دارد و نصف النهار مبدأ در صفحه استوا
تشکیل می شود، تعیین می گردد.
طبق قوانین تجربی یک دوم عرض جغرافیایی، یک درجه (degree) می باشد و یک دوم
طول جغرافیایی نیز متناسب با عرض جغرافیایی ازحد اکثر
مقدار در خط استوا، تا صفر در قطب جنوب تغییرمی کند.
مختصات صفحه ای:
مکان های واقع بر روی صفحه با استفاده از مختصات قطبی یا
کارتزین (خطی) تعیین می شوند. با در نظر گرفتن یک
مبدأ اختیاری و فرضی مانند شکل زیر، به وسیله فاصله r و زاویه ? (با در نظر گرفتن یک جهت ثابت که به طور
معمول شمال است)، موقعیت و مکان نقطه P در مختصات قطبی مشخص می شود. همچنین با در نظر گرفتن
همان مبدأ و دو محور مختصات
مستقیم، یعنی y به سمت شمال
(عمودی) و x به سمت شرق
(افقی)، مختصات معلوم و متداول
کارتزین برای نقطه P (فواصل x و y ) مشخص می گردد.

تغییر شکل های هندسی:
انتقال تصویرها از کره (سه بعدی) به صفحه (دو بعدی)، باعث
ایجاد تغییر شکل هندسی یا تحریفات شکلی
می شود.
دستگاه مناسب و مفید برای توصیف تحریفات
شکلی، بیضوی اندیس تیسوت (Tissot indicatrix) است.
از نظر ترسیمی این اندیس می تواند به صورت
یک دایره کوچک بر روی کره که طی مراحل ترسیم به صورت بیضی در می آید (دچار تغییر شکل می شود)، نشان داده می شود.
ترسیمات اشکال طبق خصوصیات هندسی تحریف شکلی که
دارند، می توانند به انواع هم زاویه (equiangular) ، هم ناحیه (equalarea) و هم فاصله
(equidistant) طبقه بندی شوند.
شکل زمین:
برای تعریف سیستم
تصویری (پروژکشن)، به زبان ریاضی یک مدل هندسی شناخته شده به عنوان شکل زمین، به منظور تهیه تصاویر،مورد استفاده قرار می
گیرد. ساده ترین مدل های هندسی عبارت از مدل های
صفحه ای و کروی می باشند.
مدل صفحه ای برای مناطق کوچک، نظیر
مناطقی که در عکس های هوایی عمودی (vertical) پدیدار می شوند،
مناسب است.
مدل شبکه ای کروی
(spheroid) ، مدلی واقعی تراست که بر اثر چرخش بیضی به دور
محور کوچکش به وجود می آید،این مدل در تهیه نقشه ها به روش سنتی و قدیمی، برای مناطق بزرگ (یک قاره یا بزرگ تر) کاربرد وسیعی دارد.
مدل شبه کروی نیز برای تهیه نقشه های دقیق در
مقیاس بزرگ استفاده می شود.
سیستم های قابل گسترش و توسعه:
سیستم های تصویری(پروژکشن)، می توانند بسته به شکل سطح قابل
گسترش (developable surface)، به انواع صفحه
ای (آزیموتی)، مخروطی (conic) و استوانه ای (cylindrical) تقسیم بندی شوند. این سطوح می توانند به
شکل مسطح، مخروطی شکل یا استوانه ای با
تماس یا قطع کردن کره در یکی از شش حالت اصلی موجود در شکل زیر آشکار شوند.
در حالت مماسی (tangent case) سطح گسترده در
حالت استوانه ای در امتداد دایره بزرگ، در
حالت مخروطی در امتداد دایره کوچک و در حالت صفحه ای در یک نقطه با کره در تماس است.

در حالت برشی (secant case) سطح گسترده همان طور که درشکل زیر دیده می
شود ، کره را قطع می کند.
برای پروژکشن های صفحه ای در حالت مماسی، نقاط از سطح کره
به صفحه منتقل می شوند.در پروژکشن های مخروطی
نقاط از سطح کره به یک مخروط منتقل می شوند که هم مماس
بر یک دایره کوچک است (یک مدار استاندارد) و هم دو دایره کوچک دیگر (دو مدار استاندارد) را قطع می کند. پروژکشن های استوانه ای با
سطح گسترده ای سر و کار دارند که یک استوانه
است. برای پروژکشن های معمولی مرکاتور محور استوانه ای از دو قطب می گذرد و استوانه با استوای کره تماس پیدا می کند.
الف- آزمایش تعیین آب متعارف :
الف-1-تعریف آب متعارف:
میزان آب متعارف مربوط به خمیری است که سوزن با قطر 10 میلیمتر به اندازه 10 میلیمتر در آن خمیر فرو رود.
الف-2-هدف آزمایش :
در این روش با استفاده از دستگاه ویکات ابتدا مقدار آب متعارف سیمان تعیین می گردد و سپس زمان گیرش آن اندازه گیری می شود. آزمایش تعیین میزان آب متعارف بخودی خود اهمیت چندانی ندارد ولی برای تعیین زمان های گیرش اولیه و نهایی ، و یا برای آزمایش سلامت سیمان با روانی متعارف باید بکار برده شود بنابراین لازم است قبل از آزمایش گیرش اولیه و نهایی برای هر سیمان معین ، میزان آب خمیر که روانی متعارف را بدست می دهد ، مشخص می شود.
الف-3-وسایل مورد نیاز :
ترازو ، استوانه مدرج ، دستگاه ویکات ، دستگاه مخلوط کننده سیمان ، کاردک ، کورنومتر و دستکش لاستیکی
الف-4-شرح دستگاه :
دستگاه ویکات برای این آزمایش مورد استفاده قرار می گیرد. این دستگاه تشکیل شده است از یک پایه
که بر روی آن میله ای متحرک به وزن 300 گرم قرار گرفته که در یک سر آن کلاهک و در سر دیگر آن یکی از اجزای زیر قرار دارد :
الف ) میله برای تعیین مقدار آب متعارف سیمان
ب ) سوزن برای تعیین زمان گیرش اولیه
پ ) سوزن کلاهک دار برای تعیین زمان گیرش نهایی
![]() |
میله متحرک دارای عقربه ای است که بر روی یک صفحه مدرج متصل به پایه بالا و پایین می رود.وزن کلی قسمت متحرک دستگاه ویکات در موقع استفاده همراه با تمام ضمائمش یعنی همراه با کلاهک و میله و یکی از دو سوزن گیرش اولیه یا نهایی و یا میله ویکات باید جمعا 300 گرم باشد. وزن هر یک از سوزن های گیرش اولیه و نهایی و میله ویکات باید 9 گرم باشد.قالب ویکات تشکیل می شود از یک حلقه شکاف دار با قطر داخلی 80 میلیمتر و ارتفاع 40 میلیمتر که بر روی یک صفحه غیر متخلخل و صاف قرار می گیرد. برای این کار یک صفحه فلزی به ضخامت 3 میلیمتر مناسب است.
الف-5-روش انجام آزمایش :
· تنظیم سوزن و میله دستگاه ویکات :ابتدا ظرف مخروطی را در زیر سوزن دستگاه قرار میدهیم. سپس سوزن را پایین می آوریم تا بر روی لبه ظرف قرار گیرد. سپس پیچ مربوط به درجه متصل به میله متحرک دستگاه را باز می کنیم و درجه را روی صفر مب آوریم و سپس این پیچ را محکم می کنیم. در اینجا پیچ مربوط به حرکت میله را نیز سفت می کنیم.
· روش مخلوط نودن خمیر سیمان :ابتدا آب مورد نظر را در ظرف می ریزیم. میکسر را با سرعت کم به کار می اندازیم و سیمان را در مدت 30 ثانیه درون ظرف می ریزیم. میکسر را برای مدت 15 ثانیه متوقف میکنیم و در این مدت ، سیمان هایی که به همزن چسبیده اند را با کاردک به درون ظرف می ریزیم. بعد میکسر را با دور تند برا ی مدت یک دقیقه روشن می کنیم.دراین مرحله سیمان نرم شده و به اصطلاح آب میاندازد.
· روش ریختن خمیر سیمان در قالب :بلافاصله پس از آماده شدن خمیر سیمان ، آن را در دست به صورت گلوله ای در می آوریم و دو دست را در فاصله 15 سانتی متری از یکدیگر نگه می داریم و گلوله خمیری را 6 بار از دستی به دست دیگر پرتاب می کنیم. سپس با یک دست ظرف مخروطی را به نحوی در کف دست قرار می دهیم که دهانه کوچک تر آن به دست بچسبد و دهانه بزرگ تر آن بالا باشد . سپس گلوله خمیر سیمان را که در دست دیگر قرار دارد به داخل ظرف فشار میدهیم تا آن را کاملا پر نماید. سطح فوقانی خمیر سیمان را با حرکت اره ای کاردک صاف می کنیم. لازمست لبه کاردک به نحوی بر لبه ظرف قرار داده شود که کاردک با سطح فوقانی ظرف زاویه 45 درجه تشکیل دهد. شیشه یا سطح صاف دستگاه را روی این سطح بریده شده قرار میدهیم و ظرف مخلروطی را برمی گردانیم و سطح کوچک آن را نیز صاف می کنیم.
· تعیین آب متعارف سیمان :میله ویکات را به نحوی درون دستگاه قرار می دهیم تا انتهای با قطر 10 میلیمتر آن در پایین قرار گیرد. میله را تنظیم می کنیم. قالب را زیر میله قرار می دهیم و نوک میله را بر روی خمیر سیمان طراز میکنیم. پیچ میله را باز می کنیم . به مدت 30 ثانیه به میله اجازه می دهیم که با وزن خود درون خمیر فرو رود. میزان فرو رفتگی را یادداشت میکنیم. میزان این فرو رفتگی باید برابر 10 میلیمتر باشد. لذا مقدار آب را تصحیح می کنیم. ابتدا مقدار آب را 125 سی سی و مقدار سیمان را 500 گرم در نظر گرفته ایم. از روی نمودار مقدار آب متعارف را بدست می آوریم.
|
مقدار آب |
125میلی لیتر |
110میلی لیتر |
115میلی لیتر |
|
فرورفتگی ویکات |
37 میلی متر |
7میلی متر |
9.5 میلی متر |
الف-6-نتایج:
|
ب- آزمایش تعیین زمان گیرش اولیه خمیر سیمان:
ب-1- تعریف گیرش:
گیرش واژه ای است که برای توصیف سفت شدن خمیر سیمان بکار برده می شود. به طور کلی ، به تغییر وضعیت ژل سیمان از حالت خمیری به حالت جامد گیرش گفته می شود. گرچه به هنگام گیرش، خمیر سیمان مقاومت کمی نیز حاصل می نماید ولی مفهوم گیرش از سخت شدن ، که به معنی کسب مقاومت خمیر سیمان گیرش یافته می باشد ، کاملا متمایز است . تعیین زمان گیرش از آن لحاظ مهم است که کارکردن با بتن ( جابجایی ، پمپ کردن ، در قالب ریختن ، متراکم کردن و...)به این پارامتر وابسته است. به طور کلی دو نوع زمان گیرش برای سیمان تعریف می شود :
· زمان گیرش اولیه :زمانی است که سوزن با قطر 1 میلیمتر دستگاه ویکات به اندازه 25 میلیمتر در خمیر سیمان فرو رود.
· زمان گیرش نهایی :زمانی است که سوزن گیرش نهایی دستگاه ویکات به اندازه 0.5 میلیمتر در خمیر سیمان فرو رود و کلاهک سوزن بر خمیر سیمان مماس گردد.
در زمان بتن ریزی ممکن است دو نوع گیرش دیگر نیز رخ دهد :
· گیرش آنی :گیرش آنی به دلیل واکنش سریع C3A با آب رخ می دهد . واکنش C3A خالص با آب بسیار شدید است و به سفت شدن فوری خمیر که به گیرش آنی معروف است ، منتهی می گردد. برای جلوگیری از این امر در هنگام تولید سیمان ، سنگ گچ به کلینکر سیمان افزوده می شود. گیرش آنی برگشت ناپذیر است.
· گیرش کاذب:گیرش کاذب به سفت شدن غیر معمول و زودرس سیمان ظرف چند دقیقه پس از مخلوط شدن با آب اطلاق می گردد. تفاوت این پدیده با گیرش آنی آن است که در گیرش کاذب حرارت قابل توجهی آزاد نمی گردد. مخلوط کردن سیمان ، بدون افزودن آب ، موجب می گردد که حالت خمیری سیمان دوباره بازگردد و به صورت متعارف ، بدون افت در مقاومت ، گیرش ادامه یابد.بخشی از دلایل گیرش کاذب را می توان به از دست دادن آب سنگ گچ ، وقتی که با کلینکر داغ تواما آسیاب می شود مربوط دانست . سولفات کلسیم نیم هیدراته یا ایندیرید تشکیل می گردد و وقتی که سیمان با آب مخلوط می شود ، این ترکیبات هیدراته شدن و مجددا به صورت سنگ گچ درمی آیند. در نتیجه گیرش سریع گچ رخ می دهد و منجر به سفت شدن خمیر می گردد.آزمایش های به عمل آمده در آزمایشگاه های کارخانجات سیمان عموما تضمین می نمایند که سیمان عاری از گیرش کاذب باشد ، ولی اگر در کارگاه گیرش کاذب مشاهده شود می توان با دوباره مخلوط کردن بتن ، بدون افزایش آب ، گیرش کاذب را از بین برد.
ب-3-وسایل مورد نیاز :
ترازو ، استوانه مدرج ، دستگاه ویکات ، دستگاه مخلوط کننده سیمان ، کاردک ، کورنومتر و دستکش لاستیکی
ب-2- روش آزمایش:
با خمیر حاصل از آزمایش آب متعارف، که کقدار آب آن 115 میلی لیتر بود آزمایش گیرش اولیه ذا انجام شد.انتهای با قطر 1 میلیمتر دستگاه ویکات را به طرف پایین قرار می دهیم. سپس مقدار آب متعارف را با خمیر سمیان مخلوط می کنیم. از زمانی که سیمان را به آب اضافه می کنیم باید زمان را یادداشت کنیم . خمیر سمیان را درون استوانه مخروطی میریزیم و در زیر دستگاه ویکات قرار می دهیم. در ابتدا ، بعد از 30 دقیقه پیچ سوزن را باز می کنیم تا سوزن تحت تاثیر وزن میله به داخل خمیر سیمان فرو رود. 30 ثانیه صبر می کنیم تا سوزن به اخل خمیر برود. مقدار نفوذ را یادداشت می کنیم. محل مخروط را تغییر می دهیم تا سوزن در جای جدیدی فرو رود. سوزن را تمیز میکنیم و هر از 15 دقیقه یکبار این کار را انجام می دهیم. از روی منحنی زمانی را که سوزن 25 میلیمتر درون خمیر نفوذ می کند بدست می آوریم.
توجه: بدلیل کمبود وقت،آزمایش گیرش اولیه بطور کامل انجام نشد ونتیجه ای بدست نیامد.
-پاسخ سئوالات:
1- تعریف گیرش اولیه آزمایشگاهی وکارگاهی چیست ؟آزمایشگاهی زمانی است که سوزن با قطر 1 میلیمتر دستگاه ویکات به اندازه 25 میلیمتر در خمیر سیمان فرو رود.کارگاهی
2- تعریف آب متعارف وکاربرد آن چیست؟ میزان آب متعارف مربوط به خمیری است که سوزن با قطر 10 میلیمتر به اندازه 10 میلیمتر در آن خمیر فرو رود. میزان آب متعارف بخودی خود اهمیت چندانی ندارد ولی برای تعیین زمان های گیرش اولیه و نهایی ، و یا برای آزمایش سلامت سیمان با روانی متعارف باید بکار برده شود بنابراین لازم است قبل از آزمایش گیرش اولیه و نهایی برای هر سیمان معین ، میزان آب خمیر که روانی متعارف را بدست میدهد ،مشخص شود.
3-تعریف گیرش آنی و کاذب چیست؟علل آن را شرح دهید:
· گیرش آنی :به دلیل واکنش سریع C3A با آب رخ می دهد . واکنش C3A خالص با آب بسیار شدید است و به سفت شدن فوری خمیر که به گیرش آنی که برگشت ناپذیر است معروف است ، منتهی میگردد.برای جلوگیری ازاین امردر هنگام تولید ، سنگ گچ به کلینکر سیمان افزوده می شود.
· گیرش کاذب :به سفت شدن غیر معمول و زودرس سیمان ظرف چند دقیقه پس از مخلوط شدن با آب اطلاق می گردد. تفاوت این پدیده با گیرش آنی آن است که در گیرش کاذب حرارت قابل توجهی آزاد نمی گردد. مخلوط کردن سیمان ، بدون افزودن آب ، موجب می گردد که حالت خمیری سیمان دوباره بازگردد و به صورت متعارف ، بدون افت در مقاومت ، گیرش ادامه یابد.بخشی از دلایل گیرش کاذب را می توان به از دست دادن آب سنگ گچ ، وقتی که با کلینکر داغ تواما آسیاب می شود مربوط دانست . سولفات کلسیم نیم هیدراته یا ایندیرید تشکیل می گردد و وقتی که سیمان با آب مخلوط می شود ، این ترکیبات هیدراته شدن و مجددا به صورت سنگ گچ درمی آیند. در نتیجه گیرش سریع گچ رخ می دهد و منجر به سفت شدن خمیر می گردد.آزمایش های به عمل آمده در آزمایشگاه های کارخانجات سیمان عموماتضمین مینمایند سیمان عاری ازگیرش کاذب باشد،ولی اگردرکارگاه گیرش کاذب مشاهده شود می توان با دوباره مخلوط کردن بتن ، بدون افزایش آب ، گیرش کاذب را از بین برد.
|
|
نوع سیمان |
پ1 |
پ2 |
پ3 |
پ4 |
پ5 |
پ - پوزولانی |
پ-پوزولانی ویژه |
|
زمان گیرش با سوزن ویکات |
حداقل اولیه به دقیقه |
45 |
45 |
45 |
45 |
45 |
60 |
45 |
|
حداکثر نهایی به ساعت |
6 |
6 |
6 |
6 |
6 |
7 |
7 |
4- گیرش اولیه ونهایی چندنوع سیمان رااز استانداردهای مربوطه بنویسید:
(پ:پرتلند از استاندارد 392 و پوزولانی ها ار ازاستاندارد 3432)
5- تفاوت مراحل انجام آزمایش آب متعارف وگیرش اولیه چیست؟در آب متعارف فرو رفتگی طی 30 ثانیه پس از قالبگیری برای سوزن با قطر10 میلی متر اندازه گیری میشود ولی در گیرش اولیه نفوذ 25 میلی متری سوزن 1 میلی متر برای زمانهای 30،45،60و...دقیقه پس از اختلاط سیمان و آب درنظرگرفته میشود.
6- تفاوت مراحل آزمایش گیر اولیه وثانویه در چیست؟ در گیرش اولیه نفوذ 25 میلی متری سوزن 1 میلی متر برای زمانهای 30،45،60و...دقیقه پس از اختلاط سیمان و آب درنظرگرفته میشود. ولی در گیرش نهایی زمانی اندازه گرفته میشودکه سوزن گیرش نهایی دستگاه ویکات به اندازه 0.5 میلیمتر در خمیر سیمان فرو رود و کلاهک سوزن بر خمیر سیمان مماس گردد.
قراردادخدمت ( پاره وقت )
ماده 1 ـ این قرارداد بین ……………………….. به نشانی .................................................................................................. که اختصاراً شرکت نامیده میشود و آقای …………… فرزند …………به شماره شناسنامه ……..…. متولد ………صادره از ………….…. بنشانی……………………………………………………………………. که مستخدم نامیده می شود با شرایط زیر منعقد میگردد .
مدت قرارداد : از تاریخ …..…………….. لغایت ……….………. به مدت ………………………………………………
2- عنوان خدمت :
3- محل خدمت :
4- حقوق و مزایا : مستخدم ماهانه 100 ساعت کار و حداکثر تا سقف 100 ساعت اضافه کار مینماید .
5- شرکت بابت هر ساعت کار مفید مبلغ ……….…………… ریال پس از کسر کسورات قانونی به مستخدم پرداخت خواهد کرد .
6- مستخدم تابع کلیه مقرارت و آئین نامه ها ی استخدامی و انضباطی شرکت می باشد .
7- مستخدم در صورت عدم تمایل به همکاری میبایست یکماه قبل از انقضای مدت قرارداد مراتب را کتباَ به شرکت اطلاع دهد .
8- پس از پایان قرارداد در صورت عدم تجدید قرارداد مستخدم ادعای هیچگونه حق و حقوقی را از شرکت نخواهد داشت .
امضا مستخدم مدیر عامل
رونوشت :
|
بسمه تعالی
قرارداد نگهداری – راهبری – سرویس و تعمیر / سیستمهای برودتی – حرارتی
تاسیسات مکانیکی – تاسیسات برقی – گاز – تلفن – اطفاء حریق و ............
به استناد نامه شماره .................... مورخ ................................... اداره ..................... و با عنایت به صورتجلسه کمیسیون مناقصه محدود / ترک تشریفات مناقصه / مناقصه عمومی مورخ .......................... ضمن عقد خارج لازم این قرارداد طبق شرایط ذیل منعقد و طرفین ملزم به اجرای کلیه تعهدات مندرج در آن میباشند.
این قرارداد به تاریخ .................. در شهر ........... بین ......................................... به آدرس ........................................................ که در این پیمان کارفرما نامیده میشود به نمایندگی ....................................... از یک طرف و شرکت ........................ به نمایندگی ............................ (مدیرعامل) و به آدرس .................................................................... تلفن ......................... که از این به بعد پیمانکار نامیده میشود از طرف دیگر منعقد گردید.
(آدرس قانونی طرفین پیمان همانی است که در مقدمه قید شده و هرگونه تغییر آدرس میبایست به اطلاع طرفین برسد ودرغیر اینصورت ارسال هرگونه مکاتبات بهنشانی قبلیحکم ابلاغقانونی را دارد)
ماده 1- موضوع قرارداد و محل اجرای کار:
موضوع پیمان عبارتست از: نگهداری – راهبری – سرویس و تعمیر سیستمهای برودتی و حرارتی – تاسیسات مکانیکی – تاسیسات برقی – گاز – تلفن – اطفاء حریق – و تجهیزات جانبی آنها ..................... مستقر در ساختمان / ساختمانهای .............................................. که شرایط فنی مورد درخواست جهت سیستمهای ذکر شده طبق لیست پیوست توسط نماینده کارفرما مشخص و به رؤیت و تحویل پیمانکار رسیده و جزء لاینفک این قرارداد بوده و پیمانکار با اطلاع کامل از کمیت و کیفیت آنها مبادرت به قبول تعهد نموده است.
محل اجرای کار: ...................................................................................................
ماده 2- اسناد و مدارک قرارداد:
این پیمان شامل اسناد و مدارک زیر است:
الف – پیمان حاضر
ب – صورتجلسات تحویل و تحول محل مورد نظر جهت نگهداری
ج – دستورکارها، صورت مجالس و هر نوع سند دیگری که در مورد نحوه نگهداری و راهبری بین طرفین قرارداد مبادله میگردد.
د – یک نسخه از صورتجلسه ترک تشریفات و یا صورتجلسه مناقصه محدود و یا عمومی
ه- یک نسخه از روزنامه رسمی پیمانکار بهمراه آخرین تغییرات
و – یک نسخه از گواهی صلاحیت نگهداری از مراجع ذیصلاح و اداره کار
ماده 3- مبلغ قرارداد:
الف – مبلغ اولیه قرارداد برای یکسال شمسی و تعداد ....... نفر افراد معرفی شده توسط پیمانکار برابر است با مبلغ (.................................) ریال است که بر اساس قیمت پیشنهادی پیمانکار بوده و هر ماهه مبلغ (.............................) ریال به شرط اخذ گواهی حسن اجرای کار از کارفرما و یا نماینده معرفی شده او قابل پرداخت خواهد بود. (توضیح اینکه اخذ گواهی مدیریت فنی و نظارت بر طرحهای عمرانی دانشگاه الزامی است)
ب – به قیمتهای این پیمان هیچگونه تعدیل آحاد بها و مابهالتفاوت تعلق نمیگیرد و قیمتهای پیشنهادی پیمانکار میبایست کامل باشد.
ج – از هر پرداخت به پیمانکار مبلغ 10% بعنوان حسن انجام کار کسر میگردد که در انتهای قرارداد و پس از تحویل کامل و بیعیب تاسیسات مربوطه و در صورت عدم بدهی پیمانکار مسترد میگردد.
د – مبلغ این قرارداد با توجه به ماهیت کار تا مبلغ 25% مبلغ اولیه قرارداد قابل افزایش و یا کاهش میباشد و در صورت ابلاغ کارفرما، پیمانکار موظف است با مبانی این قرارداد امور محوله را به انجام برساند.
ماده 4- مدت قرارداد :
مدت قرارداد یکسال شمسی از تاریخ ...................... لغایت تاریخ ...................... میباشد که در صورت رضایت طرفین این قرارداد با رعایت مقررات و آئین نامه مالی و معاملاتی دانشگاه قابل تمدید میباشد. (توضیح اینکه در انتهای قرارداد پیمانکار موظف به تحویل کامل کار به پیمانکار بعدی و یا نماینده کارفرما میباشد)
ماده 5- شرایط تضمین امور محوله به پیمانکار:
حسن انجام کار کلیه عملیات موضوع قرارداد از تاریخ تحویل محل نگهداری تا پایان آن توسط پیمانکار تعهد میگردد به گونه ای که اگر در امور محوله به پیمانکار و یا نحوه نگهداری خللی ایجاد گردد و موجب بروز خسارت شود. پیمانکار مکلف است آن معایب و نقائص را با هزینه خود رفع نماید. برای این منظور، کارفرما مراتب را با ذکر معایب و نقائص و محل آنها کتبا به پیمانکار ابلاغ میکند. پیمانکار باید حداکثر ظرف مدت 15 (پانزده) روز بعد از ابلاغ مراتب، شروع به رفع معایب و نقائص کند و آنها را طی مدتی که با رضایت کارفرما معین میشود، رفع نماید. در غیر اینصورت کارفرما حق دارد معایب و نقائص یاد شده را راسا و یا به هر ترتیب که مقتضی بداند رفع نماید و هزینه آن را باضافه 15(پانزده) درصد از محل تضمین پیمانکار یا هر نوع مطالبات و سپردهای که پیمانکار نزد او دارد برداشت کند.
ماده 6 – نظارت :
نظارت بر اجرای تعهداتی که پیمانکار بر طبق مفاد این قرارداد و اسناد و مدارک پیوست آن تقبل نموده است به عهده مدیریت فنی و نظارت بر طرحهای عمرانی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران خواهد بود و پیمانکار موظف است کارها را طبق قرارداد، اصول فنی و دستورات کارفرما یا نماینده او و یا دستگاه نظارت، طبق مشخصات، اسناد و مدارک پیوست این پیمان، اجرا نماید.
ماده 7 – تاییدات و تعهدات پیمانکار :
پیمانکار موارد زیر را تایید و متعهد به اجرای آنها میباشد.
1- در اجرای این قرارداد پیمانکار متعهد میگردد توسط ........................ نفر کارگر فنی ماهر و ....................... نفر تکنسین ذیصلاح فنی و حرفهای و ........................ نفر مهندس که در محل مقیم / غیر مقیم میباشند سیستمها و دستگاههای موضوع قرارداد را تحت کنترل و بازرسی مداوم قرار دهند. بازدیدها و بازرسیها باید بصورت کامل و با تنظیم گزارش بازدید و ارائه چک لیستها صورت گرفته و هر گونه سرویس و یا تعویض بموقع قطعات در اجزاء اصلی و یا فرعی سیستمها و دستگاهها صورت پذیرد و در گزارشها منعکس گردیده و به نفر شیفت بعدی تحویل گردد. علاوه بر کنترل مداوم لازم است سیستمها و دستگاهها توسط یکنفر مهندس تاسیسات که حداقل 5 سال سابقه کاری مفید و مرتبط داشته باشد در هر ماه یک بار و حسب درخواست کارفرما در هر زمان مورد بررسی قرار گرفته و نتیجه آن گزارش شود و در این گزارش شرایط کار فعلی دستگاهها- نیاز به قطعات و تعویض لوازم فرسوده و یا جایگزین نمودن قطعات جدید به جای قطعات قدیمی اعلام و منعکس شده باشد. در صورت غیر مقیم بودن تکنسینها و یا مهندسین ، با اعلام تلفنی کارفرما تکنسینها و یا مهندسین پیمانکار باید حداکثر ظرف مدت ...... ساعت جهت بازدید و رفع نقص از دستگاههای موضوع قرارداد به محل مراجعه نمایند.
تبصره 1 : منظور از تعمیر، بازسازی یا تعویض هر گونه قطعات و لوازم است که بر اساس استهلاک و شوک وارد بدستگاه لازم است تعویض و جایگزین شود. بدیهی است عملیاتی که باید انجام شود تا قطعهای تعویض شود و نیز راه اندازی مجدد جزء خدمات تعمیر و تعویض قطعی میباشد.
تبصره 2 : تغییرات و تعمیرات کلی در سیستمهای موضوع قرارداد که خارج از وظایف و مسئولیتهای پیمانکار است میبایست با دلایل و توجیهات فنی کافی صورت گیرد. بدیهی است خرابیهایی که در چارچوب تغییرات کلی قرار میگیرد از جهت نحوه سرویس و راهبری و دلایل خرابی توسط نماینده کارفرما بررسی و کنترل گردیده و بعد از تعیین علت خرابی دستگاه و در صورت عدم قصور پیمانکار اخذ تصمیم خواهد شد.
تبصره 3 : تعویض لولههای پوسیده جهت رفع عیب و جلوگیری از نشت آب و فاضلاب جزء تعهدات پیمانکار میباشد. لیکن پوشیدگی های کلی که منجر به تعویض خطوط لوله میگردد جزء تعهدات پیمانکار نیست.(تشخیص این مورد بعهده نماینده کارفرما و مدیریت فنی و نظارت بر طرحهای عمرانی دانشگاه میباشد.)
تبصره 4 : جوشکاری روی لولهها – دیگ و اجزاء آن – پوسته – شل – تیوپ – و تعویض تیوپ معیوب دیگها جزء تعهدات پیمانکار میباشد. اما تعویض شبکه و تعمیرات کلی دیگها که در هر مرحله بیش از 10% از تیوپها را شامل شود و نظایر آن جزء تعمیرات کلی محاسبه شده و در تعهد پیمانکار نیست.
تبصره 5 : شرح جزئیات سرویس و تعمیرات مورد انتظار کارفرما که جزء تعهدات پیمانکار است در پیوست شماره 1 این قرارداد که مشخصات فنی آن توسط مدیریت فنی و نظارت بر طرحهای عمرانی دانشگاه تهیه و تنظیم گردیده مندرج است.
2- پیمانکار موظف است جهت هر دستگاه شناسنامهای تهیه نماید و ضمن ثبت مشخصات فنی آن کلیه تعمیرات جزئی و کلی و یا سرویسهای انجام شده را در آن شناسنامه ذکر نماید.
3- پیمانکار موظف است تعهدات خود را بر طبق شرایط این قرارداد و موضوع تبصره 5 ماده 7 انجام دهد. بدیهی است چنانچه پیمانکار در انجام تعهدات خود قصور نماید کارفرما حق خواهد داشت ضمن ارسال اخطار به پیمانکار راسا و به هر طریقی که مقتضی بداند نسبت به انجام آن بخش از تعهدات پیمانکار که صورت نگرفته است اقدام و دو برابر هزینه خسارات وارده را از پیمانکار وصول نماید.(این جریمه علاوه بر مبالغ اعلامی در ماده 5 قرارداد میباشد) تشخیص میزان خسارات و برآورد هزینه مربوطه بعهده کارشناسان فنی کارفرما میباشد. پیمانکار با امضاء ذیل این قرارداد اعلام و اقرار مینماید که از مشخصات موضوع قرارداد و شرایط و ضوابط مربوطه به نحوه انجام کار و جزئیات تعهداتی که بر عهده گرفته اطلاع کامل دارد.
4- پیمانکار نگهدار و سرویس و تعمیر تاسیسات و ماشینآلاتی را که طبق ماده 1 به او واگذار شده است بعهده گرفته و تعهد نمود که طبق دستورالعمل کارخانههای سازنده و استانداردهای مورد قبول از نظر نگهداری و تعمیرات و سرویس را رعایت کرده و با توجه به نیازمندیهای کارفرما تاسیسات مربوطه را راه اندازی کرده و امور راهبری آنها را بعهده داشته باشد و چنانچه در اثر قصور یا تقصیر پیمانکار خرابی و خسارت به دستگاهها وارد آید پیمانکار موظف است به هزینه خود در اسرع وقت نسبت به رفع نقص و جبرا ن خسارت وارده که از هر نظر مورد تایید کارشناس کارفرما باشد اقدام کند و در غیر اینصورت کارفرما مجاز است خسارت وارده را از محل هر گونه مطالبات و یا سپرده حسن انجام تعهدات و سپرده حسن انجام کار و یا اموال پیمانکار وصول نماید.
5- بهره برداری از تاسیسات موضوع این قرارداد بطور مداوم/ منقطع انجام میشود. پیمانکار موظف است که تاسیسات را در تمام مدت شبانه / روز در ساعات اداری از ................ لغایت ................... تحت کنترل و مهیا برای کار آماده نگهدارد.
6- تعطیلات رسمی و تعطیلات کارگری و تعطیلات آخر هفته به هیچ وجه مانع از اجرای مفاد بنده 5 ماده 7 نمیباشد.
7- پیمانکار افراد مورد نیاز برای اجرای این قرارداد را ظرف یک هفته پس از امضاء این قرارداد کتبا به کارفرما معرفی مینماید و در صورت عدم صلاحیت فنی نامبردگان به تشخیص کارفرما، پیمانکار موظف است حداکثر ظرفت مدت 48 ساعت نسبت به تعویض آنان اقدام نماید.
8- پیمانکار موظف است کلیه وسایل فنی مورد نیاز و ابزار و لوازم لازم را جهت انجام موضوع این قرارداد در محل کار فراهم آورد بطوریکه هیچگونه تاخیری در اجرای قرارداد به لحاظ کمبود وسایل مذکور صورت نپذیرد. این این بابت هیچگونه مسئولیتی متوجه کارفرما نخواهد بود.
9- کلیه کارگران فنی و غیر فنی ، تکنسینها و مهندسین مرتبط با موضوع قرارداد، کارگران پیمانکار محسوب میشوند و هیچگونه رابطه استخدامی یا کارگری با کارفرما نداشته و نخواهند داشت. پیمانکار متعهد گردید کلیه مقررات راجع به قانون تامین اجتماعی و قانون کار و مقرراتی که حاکم بر حقوق کار و کارگر باشد را جهت اجرای موضوع این قرارداد مراعات نماید و کارفرما هیچگونه مسئولیتی در خصوص حوادث احتمالی و مقررات ناشی از حقوق قانون کار نخواهد داشت.
10- در صورتیکه پیمانکار تشخیص دهد تمام یا قسمتهای اصلی دستگاهها و تجهیزات موضوع قرارداد فرسوده و یا غیر قابل استفاده است. موظف است مراتب را کتبا و به موقع به کارفرما اعلام داشته و در صورت تایید کارفرما و توافق هزینهها نسبت به رفع نقص اعم از تعمیر و یا تعویض اقدام نماید. در غیر این صورت چنانچه بعلت عدم اجرای مفاد این ماده خسارتی به کارفرما وارد آید مسئولیت جبران آن با پیمانکار است.
11- در صورتیکه ورود به قسمت یا قسمتهائی از ساختمان توسط کارفرما برای کارگران پیمانکار ممنوع باشد یا ورود به آن قسمت محتاج حضور نماینده کارفرما باشد قبلا با کارفرما هماهنگ شود تا خللی در امر سرویس و مراقبت ایجاد نشود.
12- پیمانکار در اجرای وظیفه خویش بنحوی عمل خواهد نمود که اختلالی در محیط کار ایجاد نشود. تعمیرات ضروری باید در حداقل زمان مورد نیاز و با رعایت مقررات حفاظتی و نیز پرهیز از ایجاد صداهای گوش خراش و مخل کار و جلوگیری از آلودگی محیط انجام گیرد.
13- قطعات تعویض شده پس از تهیه صورتجلسه در قبال اخذ رسید به کارفرما تحویل داده میشود.
14- پس از انقضاء مدت قرارداد کلیه دستگاهها و تجهیزات و لوازم به همان صورت که به پیمانکار تحویل داده شده طی صورتجلسهای با حضور نمایندگان کارفرما به پیمانکار جدید تحویل داده خواهد شد.
15- پرداخت کلیه حقوق و مزایائی که طبق قوانین کار و تامین اجتماعی به کارگران پیمانکار موضوع این قرارداد تعلق میگیرد با پیمانکار است. پیمانکار مکلف است کسور قانونی مشمول لیست حقوق و مزایای مستخدمین خود را از قبیل (بیمه و مالیات) طبق قوانین مربوطه کسر و به مراجع قانونی ذیربط ارسال نماید. کارفرما در این خصوص هیچگونه تکلیف و تعهدی ندارد.
16- پاسخگوئی به کلیه دعاوی قانونی و خواستههای کارگران فنی و غیر فنی، تکنسینها و مهندسین تحت پوشش، در محاکم اداری و قضائی و هیئت های رسیدگی به دعاوی کارگران با پیمانکار است. به عبارت دیگر رعایت الزامات قانون کار و قانون تامین اجتماعی برای کارگرانی که به خدمت گرفته میشوند با پیمانکار میباشد و بنابر این پاسخگوئی در برابر شکایات آنان به عهده پیمانکار بوده و کارفرما هیچگونه تعهدی در مورد امور استخدامی، رفاهی و پرداختهای کارگران و سایر الزامات قانون کار و قانون تامین اجتماعی در برابر کارگران موصوف نخواهد داشت.
17- نفرات پیمانکار میبایست با لباس متحد الشکل و مناسب شئونات اداری و مشخص بودن وظائف فنی آنها با الصاق کارت شناسائی در محل کار خود حضور یابند.
18- پیمانکار موظف است آب و هوا و نزولات جوی و موقعیت جغرافیائی محل و امکانات اجرای عملیات در فصول مختلف را با توجه به مدت اجرای کار در نظر گرفته و از این بابت هیچگونه ادعائی از طرف پیمانکار قابل ادعا نمیباشد.
19- با توجه به فعالیتهای آموزشی و درمانی روزمره ............ پیمانکار موظف است هماهنگی و همکاری لازم را با آنها و مسئولان مربوطه نیز بعمل آورده و مراحل کار را طوری برنامهریزی نماید که مانعی در پیشرفت فعالیتهای جاری .............. بوجود نیاید و در صوتیکه در اجرای این موضوع خسارتی وارد شود مسئولیت جبران این خسارت بعهده پیمانکار میباشد.
20- پیمانکار موظف است قبل از شروع کار کلیه آئیننامهای موجود حراستی، حفاظتی، ایمنی کار و یا کارکنان را مطالعه و بررسی نموده و ترتیبات لازم را برای رعایت مواد مقررات و دستورات مزبور فراهم آورد و در صورتکیه بعلت عدم رعایت آئیننامهها و دستورات جاری از طرف پیمانکار خسارتی به ساختمان و یا اشخاص وارد آید و یا پیمانکار مشمول جرائمی گردد. کارفرما از این بابت هیچگونه تعهد و مسئولیتی نخواهد داشت و کارفرما میزان و مبلغ خسارات را تعیین و کتبا به پیمانکار ابلاغ خواهد نمود تا ظرف مدت ده روز از طرف پیمانکار پرداخت گردد.
21- پیمانکار موظف به پرداخت هزینههای ناشی از اجرای قوانین کار و بیمههای اجتماعی و کارگری منجمله و بدون قید حصر پرداخت حقوق و دستمزد، اخراج، سنوات، بن، عائله مندی، اضافهکار، عیدی و پاداش و بیمه کارکنان و ایادی خود بوده و قوانین مالیاتها را در قیمت پیشنهادی خود ملحوظ کرده و بعدا حق درخواست اضافه پرداختی نخواهد داشت.
22- تهیه و تامین ابزار، کلیه ماشین آلات، داربست، جرثقال و بالابر را جهت انجام نگهداری در اختیار داشته و کارفرما هیچگونه تعهدی از این بابت نخواهد داشت.
23- پیمانکار تعهد مینماید از کارگران فنی دارای حداقل مدرک تحصیلی دیپلم فنی و دارای سلامت جسمی و روحی (به تایید مراکز درمانی) استفاده نماید.
24- کارگران مورد استفاده پیمانکار اعم از کارگر فنی، تکنسین، مهندس میبایست دارای توانائی انجام وظایف محوله را داشته و همچنین دارای کارت پایان خدمت یا معافیت باشد.
25- پیمانکار متعهد است در شیفت بندی عوامل خود بگونهای عمل نماید که هیچگونه خللی در انجام وظیفه محوله بوجود نیاید.و با هماهنگی کارفرما تمامی تعطیلات و غیره پوشش داده شود و برنامه تنظیمی بصورت کتبی به اطلاع کارفرما و تصویب آن برسد.
26- پیمانکار مجاز به استفاده بیش از 240 ساعت در ماه از یک نیروی فنی نبوده و هر نیرو باید در موضوع کاری مشخص فعالیت نماید.
27- پیمانکار میبایست کلیه پرسنل مستقر در محل کار را بیمه نموده و علاوه بر آن با یکی از شرکتهای بیمه قرارداد مسئولیت مدنی مبادله و یک نسخه از آن را در اختیار کارفرما قرار دهد.
ماده 8 – تعهدات کارفرما :
1- تامین قطعات و لوازم یدکی درخواست شده از سوی پیمانکار پس از تایید نماینده فنی کارفرما و یا نماینده مدیریت فنی و نظارت بر طرحهای عمرانی دانشگاه
2- کارفرما در حد امکان تسهیلات لازم از قبیل دفتر کار و کارگاه و ........ وبا توجه به شرایط قرارداد در اختیار پیمانکار قرار خواهد داد.
3- پرداخت مبلغ قرارداد مندرج در ماده 3 این قرارداد پس از دریافت گواهیهای مربوطه و تایید حسن اجرای تعهدات و با رعایت مفاد ماده 10 این قرارداد.
4- کارگران پیمانکار میتوانند بر اساس ضرورت در تمام مدت شبانه روز از قسمتهای مختلف و تجهیزات و تاسیسات موضوع قرارداد بازدید نماید و در صورت وجود نقص نسبت به رفع آن اقدام کنند و کارت شناسائی خود را بر لباس مخصوص تعمیرات به سینه الصاق کنند.
5- در صورتیکه کارشناس مورد اعتماد طرفین یا کارشناس مراجع قانونی، کارفرما را در استفاده ناصحیح از تاسیسات مقصر اعلام نماید مسئولیت جبران خسارت از پیمانکار ساقط میگردد.
ماده 9 – شرایط فورس ماژور:
در صورتی که اجرای موضوع قرارداد طبق برنامه زمانبندی توافقی بر اثر وقوع رویدادهای غیر قابل پیشبینی و خارج از اراده کارفرما و پیمانکار متوقف گردد. شرایط جدید که در اثر حوادث قهریه و غیر مترقبه ایجاد میشود طبق توافق طرفین تعیین خواهد شد.
ماده 10 – نحوه پرداخت :
1- پرداخت مبلغ مندرج در ماده 3 این قرارداد بصورت ماهیانه و پس از دریافت گواهیهای مربوطه و تایید حسن اجرای تعهدات از سوی .................... و پس از کسر کلیه کسورات قانونی توسط کارفرما انجام خواهد شد.
2- از هر پرداخت به پیمانکار 5% بابت ماده 38 قانون تامین اجتماعی کسر و در حساب سپرده نزد دانشگاه نگهداری میشود، استرداد 5% سپرده مذکور پس از ارائه مفاصا حساب از سازمان تامین اجتماعی توسط پیمانکار و با رعایت ماده 38 و اصلاحات الحاقی به آن ممکن خواهد بود.
3- پرداخت آخرین صورتحساب پیمانکار منوط به اخذ مفاصا حساب از سازمان تامین اجتماعی و ارائه به کارفرما میباشد.
4- از هر پرداخت به پیمانکار10% مطابق مفاده ماده 3 این قرارداد بعنوان ضمانت حسن انجام کار کسر و در حساب سپرده نزد دانشگاه نگهداری میشود و این مبلغ در پایان قرارداد و در صورتیکه پیمانکار بدون ایجاد خسارت به کارفرما، موضوع قرارداد را بطور کامل به پیمانکار بعدی و یا نماینده کارفرما تحویل نماید با درخواست کتبی به پیمانکار مسترد میگردد.
ماده 11- سپرده حسن انجام تعهدات :
به منظور حسن اجرای تعهدات موضوع قرارداد، پیمانکار میبایست قبل از مبادله قرارداد معادل 10% از کل مبلغ قرارداد را به عنوان تضمین حسن انجام تعهدات بصورت ضمانت نامه بانکی معتبر و یا واریز نقد به حساب سپرده دانشگاه و یا تضمین مورد قبول دانشگاه به کارفرما تسلیم نماید که با رعایت مفاد قرارداد و پس از تسویه حساب کامل در انتهای قرارداد و تایید کارفرما به پیمانکار مسترد میگردد.
ماده 12 – تاخیر وتخلف ازاجرای اینقرارداد که موجب جریمه پیمانکار و نهایتا فسخ میگردد:
1- عدم اجرای صحیح و کامل هر یک از مواد قرارداد یا پائین بودن کیفیت خدمات ارائه شده بنابه تشخیص کارفرما تخلف محسوب شده و کارفرما مجاز است پس از ابلاغ دو اخطار کتبی بفاصله 7 روز و عدم تغییر رویه پیمانکار، بصورت یکجانبه نسبت به لغو قرارداد و ضبط تضمین حسن اجرای تعهدات به نفع خود اقدام نماید. اجرای این بند مانع اجرای مفاد بندهای 2 و3 و4و 5 ماده 12 نمیگردد.
2- چنانچه در اجرای مفاد این قرارداد تاخیری صورت پذیرد، مدت تاخیر مشمول خسارت دیرکرد در انجام تعهد بوده و خسارت وارده هر روز به مبلغ ............ ریال تعیین که از محل مطالبات و تضمین حسن اجرای تعهدات و یا سایر سپردهها و اموال پیمانکار توسط کارفرما وصول میگردد.
3- در صورت تکرار تاخیر در انجام تعهدات و یا تخلف از مفاد قرارداد بیش از سه مورد کارفرما میتواند قرارداد را یکجانبه فسخ و تضمین حسن اجرای تعهدات را به نفع خود ضبط و وصول نماید.
4- عدم حضور به موقع تکنسینها و کارگران و مهندسین مربوط به پیمانکار در زمانها و یا مکانهای مقرر به منزله تخلف محسوب میگردد.
5- پیمانکار موظف است خساراتی را که به واسطه فعل یا ترک فعل و قصور یا تقصیر کارگران فنی و غیر فنی، تکنسینها و مهندسین خود به کارفرما یا اشخاص ثالث حقیقی و حقوقی در محدوده این قرارداد وارد میشود جبران نماید. این امر رافع مسئولیتهای شخصی افراد در مقابل قوانین و مراجع قضائی و حقوقی نیست.
6- در صورتیکه هر یک از کارگران پیمانکار مورد قبول کارفرما قرار نگیرد و اخلاق و رفتار و نحوه انجام وظیفه آنان مورد رضایت کارفرما نباشد پیمانکار موظف است ظرف مدت 48 ساعت پس از ابلاغ کتبی کارفرما نسبت به تعویض آنان اقدام و جانسین مناسب را معرفی نماید.
ماده 13 – حل اختلاف:
در صورت بروز هر گونه اختلاف بین طرفین این قرارداد، موضوع اختلاف از طریق مذاکره به صورت مسالمت آمیز حل و فصل میگردد و در غیر اینصورت موضوع اختلاف به کمیسیون ماده 94 آئین نامه مالی و معاملاتی دانشگاه ارجاع و تصمیم متخذه که صلحا اتخاذ میشود برای طرفین لازمالاجرا خواهد بود. در طول رسیدگی به اختلاف، پیمانکار مکلف است بدون تعلل و مطابق مفاد قرارداد به کار خود ادامه دهد.
ماده 14 – سایر ضوابط :
1- پیمانکار رسماً اقرار نمود خود و هیچکدام از عواملش مشمول قانون منع مداخله کارکنان دولت مصوبه 1337 نمیباشند. (پیمانکار رسما اعلام مینماید که مشمول قانون منع مداخله کارکنان دولت در معاملات دولتی مصوب 22 دیماه سال 1337 نمیباشد.)
2- پیمانکار متعهد میگردد تا پایان اجرای قرارداد و تسویه حساب نهائی به هیچ وجه اشخاص مذکور در قانون مربوط به بند 1 ماده 14 این قرارداد را در موضوع قرارداد سهیم و ذینفع ننماید و هر گونه تغییر در ترکیب سهامداران شرکت را به کارفرما اعلام نموده و عواقب و مسئولیتهای قانونی و مالی راجع به عدم اجرای قانون مذکور را بپذیرد.
3- پیمانکار حق واگذاری و انتقال تمام یا قسمتی از موضوع قرارداد را به غیر ندارد. در صورت تخلف، کارفرما میتواند با فسخ قرارداد، خسارت وارده را از محل مطالبات و تضمین حسن اجرای تعهدات وصول نماید.
4- ساعات انجام کار را کارفرما تعیین و پیمانکار مکلف به رعایت آن میباشد.
5- پیمانکار متعهد و مسئول پاسخگوئی کلیه حقوق مربوط به کارگران خود در قبال قانون کار و قوانین تامین اجتماعی و سایر مراجع قانونی ذیربط میباشد و کارفرما هیچگونه تعهد و مسئولیت و پاسخگوئی در قبال موضوعات ذکر شده ندارد.
ماده 15 – نسخ پیمان:
این پیمان در پانزده (15) ماده و پنج (5) تبصره تنظیم (در پنج نسخه) که هر کدام حکم واحد را دارد.
کارفرما پیمانکار
ریاست ..................................................... شرکت .........................
مسئول امور مالی .....................................
پیوست قرارداد نگهداری تاسیسات
|
ردیف |
نام تاسیسات |
نوع تاسیسات |
تعداد سیستمها |
نوع سوخت |
محل نصب |
توضیحات |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
|
|
|
|
|
|
11 |
|
|
|
|
|
|
|
12 |
|
|
|
|
|
|
|
13 |
|
|
|
|
|
|
ویلاگستر پردیس شماره :
تاریخ :
|
|
«قراردادنامه 2»
۱– پیمانکار : آقای ............... فرزند ............... شماره شناسنامه......................
متولد .................... به نشانی .......................................... تلفن...................
۲– کارفرما : آقای .................... فرزند ................... شماره شناسنامه .......................
متولد ................... به نشانی ................................................. تلفن .......................
۳– موضوع قرارداد : عبارت است از اجرای عملیات زیر :
الف )
ب)
پ)
ج)
۴– مبلغ قرارداد : مبلغ کل قرارداد از قرار .................................. که بر اساس قیمت های پیشنهادی پیمانکار و مقادیر تقریبی قرارداد محاسبه شده است .
۵– نحوه پرداخت : ..............................................................................................
........................................................................................................................
۶– تعهدات کارفرما : ...........................................................................................
........................................................................................................................
۷– تعهدات پیمانکار : ...........................................................................................
........................................................................................................................
۸– اعتبار قرارداد : این قرارداد به مدت .............. از تاریخ عقد قرارداد اعتبار دارد و در دو
نسخه صادر و دارای ارزش و اعتبار قانونی در مراجع صالحه می باشد.
توضیحات : .......................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
امضاء کارفرما: امضاء پیمانکار: گواه:
صفخه اول
(( مشاورین املاک شهرستان کلاردشت ))
(( قرارداد نامه 1 ))
1- طرفین قرارداد :این قرارداد فی ما بین آقای.......................فرزند..................شماره شناسنامه...........
ساکن................................................ به عنوان کارفرماوآقای..........................فرزند................
به شماره شناسنامه........... ساکن...................................................به عنوان پیمانکارمنعقد گردید.
2- موضوع قرارداد :عبارت است از اجرای عملیات زیر:
الف- ..............................................................................................................................
ب- ................................................................................................................................
پ- ................................................................................................................................
ج- ................................................................................................................................
3- تعهدات پیمانکار : ...........................................................................................................
.......................................................................................................................................
4- تعهدات کارفرما : ............................................................................................................
........................................................................................................................................
5- ارزش قرارداد :مبلغ کل قراردادعبارت است از................................... ریال که بر اساس قیمت های
پیشنهادی پیمانکار و مقادیر تقریبی نقشه منظم قرارداد محاسبه شده است.
6- نحوه پرداخت :................................................................................................................
........................................................................................................................................
در ضمن کارفرما ملزم ومتعهد میشود که مبالغ در مواعد مقرر تحویل پیمانکار دهد و نوع کار نیز میبایستی
طبق نقشه رویت شده و مواد بالا جزء قرارداد مورد تائید کارفرما قرار گیرد و چنانچه تمام ویا قسمتی ازکار
مورد تائید قرار نگرفت کلیه هزینه های دوباره کاری بعهده پیمانکار خواهد بود.
صفحه دوم
7- اعتبار قرارداد :این قرارداد به مدت................. از تاریخ عقد قرارداد اعتبار دارد و اگر عملیات بعللی
به اتمام نرسد با توافق طرفین قرارداد جدید منعقد و چنانچه کارفرما یا پیمانکار نتواند تعهدات خود را اجراء
نماید یا این قرارداد را بطور یک جانبه فسخ نماید این قراردا برای مراحل قانونی قابل اجرا میباشد.
8- هزینه ها : کلیه هزینه های جاری از قبیل دولتی یا شخصی مثل بیمه و دارائی بعهده کارفرما و کارفرما
ملزم به پرداخت آن میباشد. این قرارداد در 8 ماده و 2 نسخه تنظیم و به امضای طرفین رسیده و هرکدام حکم
واحد را دارد.
توضیحات :
(( این قرارداد در دو نسخه تنظیم و مفاد چاپی و نوشتاری آن مورد قبول طرفین قرار گرفته است. ))
امضاء کارفرما : امضاء پیمانکار : گواه :
ماده 1 ـ این قرارداد به منظور ارائه خدمات مورد نیاز بین ....................................... به نشانی ..................................................................... به نمایندگی آقای .................................. که از این به بعد کارفرما نامیده خواهد شد و آقای/ خانم ………………………………… با مشخصات مشروحه ذیل که بعد از این طرف قرارداد نامیده خواهد شد منعقد می گردد.
نام پدر ……………شماره شناسنامه …..…………محل تولد……………تاریخ…………… بالاترین مدرک تحصیلی…………… رشته تحصیلی ……………وضعیت تاهل………… تعداد فرزندان …….. وضعیت نظام وظیفه ………مدت انجام خدمت وظیفه………….تاریخ انعقاد اولین قرارداد………………..
توضیحات:
ماده2ـ موضوع قرار داد: طرف قرارداد متعهد می گردد کلیه اموری که در رابطه با امور محوله به وی ارجاع می گردد با نهایت سعی و دقت در مدت قرارداد ، تحت نظارت و مدیریت مافوق خود انجام دهد. تبصره.در صورتیکه انجام خدمات اضافی(اضافه کاری) ویا انجام ماموریت ضرورت پیدا نماید طرف قرارداد مکلف به انجام وظایف محوله خواهد بود.
ماده3ـمدت قرارداد از تاریخ ………… لغایت …………….می باشد.
ماده4ـ مبلغ پایه حقوق برای طرف قرارداد……………………….. ریال ماهانه تعیین می گردد که پس از اضافه شدن متعلقات قانونی (اداره کار) وکسورات قانونی پرداخت میگردد.
ماده 5 ـ تعهدات طرف قرارداد:
الف. از عمده مسئولیت های موضوع این قرارداد به نحو احسن بر آمده و متعهدانه با مسائل برخورد نمایند .
ب. تبعیت از کلیه مقرارت و موازین
ج.
ماده 6 ـ (کارفرما) در موقع که صلاح بداند می تواند این قرارداد را یکطرفه فسخ نمایند ولی حقوق طرف قرارداد تا هنگام فسخ محاسبه و پرداخت خواهد شد.
ماده 7 ـ این قرارداد در پایان خدمت ، خود به خود فسخ و…………….(کارفرما) هیچگونه تعهدی برای تجدید آن نخواهد داشت. و تمدید مجدد آن از طرف……………….(کارفرما) بلامانع خواهد بود .
ماده8 ـ این قرارداد هیچ گونه رابطه استخدامی برای طرف قرارداد نخوا هد داشت.
ماده 9- این قرارداد در 9 ماده و سه نسخه تهیه و پس از امضا طرفین حکم واحد را خواهد داشت .
طرف قرارداد نماینده کارفرما
|
1- امورمالی 2- پرونده پرسنلی 3 – آقای ………………
بنام خدا
این قرارداد در تاریخ .................... فیمابین ................................. به نشانی: ................................................................. بعنوان خریدار و ............................ به نشانی ........................................................................... بعنوان فروشنده به نمایندگی ........................ ازطرف دیگر،به شرح زیرمنعقد می گردد.
1 – موضوع قرارداد :
.................................................................................................................................................................
2-مبلغ قرارداد : ....................................................
3-مقدارکار : ....................................................
4- محل و نحوه تحویل : ....................................................
4 – زمان تحویل : ....................................................
5- شرایط پرداخت :
الف- ........................ معادل ....... درصد مبلغ قرارداد در هنگام عقد قرارداد
ب- ........................ معادل ....... درصد مبلغ قرارداد پس از تحویل
ج- .............. درصد مبلغ قرارداد پس از اتمام دوره گارانتی و رفع نواقص احتمالی ( دوره گارانتی ...............ماه می باشد )
د-
6 – سایر شرایط :
الف – رعایت کلیه ضوابط فنی در کار توسط فروشنده الزامی می باشد .
ب- اگر فروشنده نتواند موضوع قرارداد را در مدت مقرر تحویل نماید ، چنانچه قصور از جانب وی باشد ، به ازای هر روز دیرکرد 5/0درصد مبلغ قرارداد کسر خواهد شد.
ج- موضوع قرارداد بمدت یکسال گارانتی می گردد و درصورت بروز هرگونه خرابی پیمانکار موظف به رفع عیب می باشد و چنانچه استنکاف نماید کارفرما راساٌ اقدام به رفع عیب نموده و هزینه مربوطه را با 15% بالاسری از محل سپرده حسن انجام کار پیمانکار کسر می نماید .
د- پیمانکار با توجه به تجربه و دانش خود در خصوص عملکرد صحیح محصول مسئول می باشد و نقشه های اجرایی اولیه رافع مسئولیت وی نمی گردد .
ه -
و-
این قرارداد در شش ماده و سه نسخه که حکم واحد دارند تنظیم و پس از امضاء طرفین مبادله معتبر و یک نسخه نزد فروشنده و بقیه نسخ نزد کارفرما باقی می ماند .
|
ماده 1 ـ این قرارداد بین .......................................... به نشانی ...................................................................................................... که اختصاراً شرکت نامیده می شود و آقای ……........……… فرزند ………به شماره شناسنامه ………. متولد ..................... صادره از …………. به نشانی ………………………………………….. که اختصاراً طرف قرارداد نامیده می شود با شرایط ذیل منعقد می گردد .
1- مدت قرارداد : از تاریخ …………. لغایت ……….. بمدت ……… ماه می باشد .
2- عنوان شغل ……………….
3- محل خدمت ……..……….
4- حقوق و مزایا :
5- حقوق و مزایای تعیین شده پس از کسر کسورات قانونی
(مالیات و بیمه) در وجه طرف قرارداد پرداخت خواهد شد .
6- طرف قرارداد تابع کلیه مقررات و آیین نامه استخدامی و انضباطی شرکت می باشد . 7- مرخصی استحقاقی و استعلاجی برابر با آئین نامه استخدامی شرکت و قانون کار تعیین و اقدام می شود .
8- طرف قرارداد مطابق قانون کار موظف است هر گاه تمایل به عدم همکاری با شرکت داشته باشد مراتب را یک ماه قبل کتباَ به اطلاع شرکت برساند .
9- شرکت در صورت نیاز می تواند طرف قرارداد را به پروژه های مختلف خود منتقل نماید و مطابق مقررات فوق العاده و ایاب و ذهاب مربوطه را پرداخت نماید .
10- این قرارداد پس از انقضا مدت آن با توافق طرفین قابل تمدید خواهد بود .
قرارداد فوق در 10 ماده تنظیم و مورد قبول هریک از طرفین می باشد و عدم قبولی هر یک از مواد آن از هر طرف بمنزله فسخ قرارداد خواهد بود .
امضا طرف قرارداد مدیر عامل
رونوشت :
1- امورمالی 2- پرونده پرسنلی 3 – آقای …………….…
|
این قرارداد در تاریخ فیمابین شرکت به نمایندگی به نشانی تلفن که در این قرارداد کارفرما نامیده می شود از یکطرف و آقای فرزند به شماره شناسنامه صادره از و به نشانی تلفن که از طرف دیگر پیمانکار نامیده میشود مطابق با شرایط و مشخصات ذیل منعقد و لازم الاجراء میباشد.
ماده یک –موضوع قرارداد
تهیه وسایل و قالب بندی با استفاده از قالب فلزی در دیوارهای بتنی ، ستونها و شناژهای قائم ، تیرها ، تاوه ها (دال ها)
ماده دو – اسناد و مدارک قرارداد
2-1- قرارداد حاضر
2-2- نقشه و مشخصات فنی عمومی و خصوصی که بنا به مورد توسط کارفرما ابلاغ میگردد.
2-3- کلیه دستورکارهایی که در حین اجرا توسط کارفرما یا دستگاه نظارت ابلاغ میگردد.
ماده سه – مبلغ قرارداد
مبلغ کل قرارداد حدودا ریال پیش بینی میگردد که تا 25 درصد درصد قابل افزایش یا کاهش می باشد که بر اساس صورت وضعیت پیشرفت کار طبق تائید دستگاه نظارت قابل پرداخت خواهد بود .
3-1- تهیه وسایل و قالب بندی با استفاده از قالب فلزی در دیوارهای بتنی ، ستونها ، تیرها ، دال ها ، پی ها و شناژها ، تا ارتفاع 5/3 متر هر متر مربع ریال
3-2- تهیه وسایل و قالب بندی با استفاده از قالب فلزی در ستونها ، شنازهای قائم ، تیرها ، دال ها و دیوارهای بتنی که ارتفاع بیش از 5/3 متر و حداکثر 5/5 متر باشد هر متر مربع ریال
3-3- تهیه وسایل و قالب بندی با استفاده از قالب فلزی در تیرها ، ستونها ، دال ها ، شناژهای قائم ، دیوارهای بتنی که ارتفاع 5/5 متر و حداکثر 5/7 متر باشد هر متر مربع ریال
4-3- تهیه وسایل و قالب بندی با استفاده از قالب فلزی در تیرها ، ستونها ، دال ها ، شناژهای قائم ، دیوارهای بتنی که ارتفاع بیش از 5/7 مترو حداکثر 10 متر باشد هر متر مربع ریال تبصره یک –منظور از قالب فلزی در این قرارداد ، قالبی است که از ورق توام با انواع پروفیل های فولادی ساخته شده باشد .
تبصره دو- در اندازه گیری قالب بندی ها ، سطوح بتن ریخته شده که در تماس با قالب است ملاک محاسبه قرار می گیرد .
تبصره سه – منظور از ارتفاع به ترتیب زیر است :
الف – در مورد دیوار در طبقه اول روی پی ، ارتفاع متوسط دیوار نسبت به رقوم روی پی که دیوار روی آن قرار میگیرد ، و در طبقات بعدی ارتفاع ارتفاع متوسط دیوار نسبت به کف همان طبقه
ب- در مورد تیر و دال ارتفاع متوسط قرار گرفتن پای شمع های قالب بندی تا سطح زیرین تیرو دال
تبصره چهار – در این قرارداد هزینه های پشت بند ، چوب بست و داربست و بازکردن قالب و اجرای کامل کار در نظر گرفته شده است .
3-5- در نرخ نامه بهای ماده رها ساز ( روغن و مانند آن ) پیچ و مهره لازم ، در قیمت ها منظور شده است .
3-6- بهای انجام عملیات لازم برای برای ایجاد پخ در گوشه قالب ها در قیمت ها منظور شده است .
3-7- هزینه تمیز کردن قالبها در قیمتها در نظر گرفته شده است .
ماده چهار –نحوه پرداخت
پس از اتمام کار پیمانکار موظف است نسبت به تهیه صورت وضعیت کارهای انجام شده اقدام و پس از تائید نماینده کارفرما با توجه به مفاد قرارداد نسبت به پرداخت مبلغ کارکرد پس از کسر 10 درصد حسن انجام کار و 5 درصد مالیات اقدام خواهد شد.
تبصره یک- 5 درصد حسن انجام کار پس از تحویل موقت و 5 درصد پس از تحویل قطعی با درخواست کتبی پیمانکار و تائید کارفرما به پیمانکار پرداخت میگردد.
تبصره دو- 10 درصد کل قرارداد بعنوان پیش پرداخت از سوی کارفرما به پیمانکار پرداخت میگردد.
ماده پنج – مدت قرارداد
مدت قرارداد جمعا روز / ماه شمسی از تاریخ لغایت می باشد.
ماده شش – تعهدات پیمانکار
6-1- قبل از جاگذاری آرماتورها باید رویه قالبها را نصب کرده و مواد رها ساز را روی قالبها بکشد.
6-2- قطعات رویه قالبها باید در کنار هم طوری جذب و جفت شوند که هدر رفتن شیره بتن ممکن نباشد.
6-3- قالبها باید از هر نوع آلودگی ، ملات ، مواد خارجی و نظایر اینها عاری باشند و قبل از هر بار مصرف با مواد رها ساز پوشانده شوند این مواد را باید چنان بکار برد که بدون آلوده شدن آرماتورها ، روی سطوح قالب لایه ای یکنواخت و نازک به وجود آید.
6-4- در مواردی که دسترسی به کف قالبها دشوار
یا غیر ممکن باشد باید به تعبیه دریچه های بازدید و کف شورهای قالب برای تمیز کردن
قالب قبل از بتن ریزی اقدام کرد.
6-5- در صورتی که کیفیت سطح تمام شده اهمیتی خاص داشته باشد نباید از قطعات
قالبهای صدمه دیده در مراحل قبلی استفاده کرد.
6-6- پیمانکار باید زمانی قالب را بردارد که بتن بتواند تنشهای موثر را تحمل کند و تغییر شکل آن از تغییر شکلهای پیش بینی شده تجاوز کند.
6-7- عملیات قالب برداری و برچیدن پایه ها باید گام به گام ، بدون اعمال نیرو و ضربه و طوری باشد که اعضاء تحت اثر بارهای ناگهانی قرار نگیرند.
6-8- برچیدن پایه های تیرها باید از وسط شروع شود و به طرف تکیه گاه ادامه یابد یا پایه های زیر کنسول های بزرگ باید به تدریج از لبه آزاد به طرف تکیه گاه برچیدن شوند و هر لحظه که علائمی از تغییر شکل یا ترک خوردگی در کنسول ها مشاهده شود برچیدن پایه ها را باید متوقف کرد.
6-9- زمان قالب بندی طبق جدول زیر میباشد.
|
دمای مجاور سطح بتن ( سلسیوس ) |
شرح |
||||
|
0 |
8 |
16 |
24 و بالاتر |
نوع قالب بندی |
|
|
30 |
18 |
12 |
9 |
قالب های قائم ، ساعت |
|
|
10 |
6 |
4 |
3 |
قالب زیرین ، شبانه روز |
دال ها |
|
25 |
15 |
10 |
7 |
پایه های اطمینان ، شبانه روز |
|
|
25 |
15 |
10 |
7 |
قالب زیرین ، شبانه روز |
تیرها |
|
36 |
21 |
14 |
10 |
پایه های اطمینان ، شبانه روز |
|
6-10- برای تیرهای با دهانه تا 7 متر برداشتن کل قالب و داربست و زدن پایه های اطمینان مجاز است ولی برای دهانه های بزرگتر از 7 متر تنظیم قالب و داربست باید طوری باشد که برداشتن قالب بدون جابجایی پایه های اطمینان میسر شود.
6-11- برداشتن پایه های اطمینان باید بدون اعمال فشار وضربه طوری باشد که بار به تدریج از روی آنها حذف شود.
6-12- رعایت شاقولی بودن قالبها الزامی می باشد.
6-13- رعایت تراز بودن قالبها الزامی می باشد .
ماده هفت – تعهدات پیمانکار
7-1- پیمانکار از محل کار بازدید و از کم و کیف آن کاملا مطلع می باشد و کلیه نقشه ها و مشخصات فنی مربوط به اجرای کار را رویت نموده است و کلیه کارها را طبق نقشه و دستور کارها زیر نظر دستگاه نظارت بدون عیب و نقص انجام دهد .
7-2 –پیمانکار می بایستی در تمام مراحل کار در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تائید کارفرما نیز باشد حضور داشته باشد.
7-3- پیمانکار جهت اجرای حسن انجام تعهدات خود ، مبلغ ریال بصورت چک تضمین شده بانکی در قبال اخذ رسید تحویل کارفرما می نماید . چک مذکور پس از اتمام کار با تقاضای پیمانکار مسترد میگردد.
7-4- چنانچه پیمانکار نسبت به شروع کار در موعد مقرر اقدام ننماید ، سپرده پیمانکار به نفع کارفرما ضبط و قرارداد فیمابین بدون نیاز به هیچگونه تشریفات ، لغو شده تلقی می گردد.
7-5- چنانچه پیمانکار پس از شروع کار بهر علت کار را متوقف نماید کارفرما می تواند بدون نیاز به تامین دلیل از دستگاههای قضایی و مراجع ذیصلاح نسبت به تنظیم صورتجلسه کارکرد که به تائید دستگاه نظارت رسیده اقدام و یک نسخه از آن را تحویل پیمانکار نماید.
7-6- پیمانکار متعهد است به رعایت دقیق برنامه زمان بندی اجراء عملیات می باشد و در صورت هر گونه تاخیر که ناشی از کار پیمانکار باشد کلیه خسارات وارده متوجه وی خواهد بود.
7-7- پیمانکار حق واگذاری کار به غیر را ندارد و در صورت اثبات چنین سندی ، کارفرما حق هرگونه اقدام را به هر شکل و بصورت تام الاختیار خواهد داشت.
7-8-پیمانکار در حفظ و حراست اموال شرکت ، ابزار ، ماشین آلات ، مصالح و قطعات مسئول است و کارفرما در هر مقطعی می تواند آمارگیری و بررسی از ابزار و وسائل نموده و در صورت وجود کمی و کاستی پیمانکار مسئول پاسخگویی و جبران است.
7-9-پیمانکار مسئولیت کامل ناشی از منع قانونی کار کردن افراد مشمول نظام وظیفه و اتباع بیگانه خارجی (افغانی) یا افرادی را که به نحوی از حق کارکردن محروم هستند را دارد و شرکت فرض را بر این قرار داده که افراد پیمانکار هیچ نوع منع قانونی برای کارکردن ندارند .
7-10-پیمانکار ملزم میگردد هرگاه عدم صلاحیت اخلاقی و یا فنی یک یا چند تن از پرسنل وی بنا به تشخیص مسئولین کارگاه محرز گردد ، حداکثر ظرف مدت 48 ساعت از اعلام مسئولین ، کارکنان مذکور را تسویه حساب و تعویض و بجای آنها افراد مورد تائید را بکار گمارد.
7-11-در صورت وقوع حادثه برای پرسنل پیمانکار ، پیمانکار مسئولیت تهیه ، تکمیل و امضاء فرم گزارشات حادثه وزارت کار و همچنین کلیه جنبه های مالی و حقوقی آن را بعهده خواهد داشت.
7-12-پیمانکار مسئولیت کامل ایمنی پرسنل خود را بعهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسائل استحفاظی نماید تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار نگردند . ضمنا رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان نیز اجباری می باشد.
ماده هشت- موارد فسخ قرارداد
8-1- انتقال قرارداد یا واگذاری عملیات به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر از طرف پیمانکار
8-2-تاخیر در شروع بکار بیش از یک هفته از تاریخ ابلاغ قرارداد
8-3- عدم اجراء تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده
8-4- تاخیر در اجرای کار بطوریکه دلالت بر عدم صلاحیت مالی و فنی و یا سوء نیت پیمانکار بنماید.
8-5- غیبت بدون اجازه پیمانکار و یا تعطیل کردن کار بدون کسب اجازه کتبی از کارفرما
تبصره – در کلیه موارد مذکور تشخیص و نظر کارفرما ملاک عمل بوده و قاطعیت دارد .
ماده نه – دوره تضمین قرارداد
مدت دوره تضمین قرارداد پس از اتمام کار که به تائید کارفرما و دستگاه نظارت رسیده ، دو برابر مدت زمان قرارداد می باشد در صورت بلانقص بودن کار انجام شده , مبلغ ده درصد حسن انجام کار و سپرده حسن انجام تعهدات با تقاضای پیمانکار به ایشان مسترد می گردد.
ماده ده
این قرارداد درده ماده و هفت تبصره و در چهار نسخه تهیه و تنظیم شده که هر نسخه حکم واحد را دارا و قابل اعتبار می باشد.
کارفرما پیمانکار
برگرفته از کتاب:
قراردادهای عمرانی-علیرضا پوراسد
|
مسکن مهر چگونه شکل گرفت
|
|
|
هدف آزمایش : - یافتن ضریب تخلیه دبی دریچه
- یافتن نیروی وارد بر دریچه
- بررسی مشخصات پرش هیدرولیکی آزاد و مستغرق
- ترسیم خطوط جریان در مقطع قائم
تئوری آزمایش :
دریچه ها برای تنظیم میزان جریان در کانال ها مورد استفاده قرار می گیرند. با تغییر ارتفاع بازشدگی دریچه میزان دبی عبوری از آن تغییر می کند. در حالت کلی دبی عبوری از یک دریچه تابع شکل و مشخصات هندسی دریچه، مشخصات جریان در بالادست و نیز مشخصات جریان در پایین دست می باشد.
دریچه قطاعی : اگر ابعاد کانال یا دریچه بزرگ باشد استفاده از دریچه قطاعی ترجیح دارد؛ چون بالا و پایین بردن آن بسیار ساده تر بوده و کافیست آنرا حول محوری بچرخانیم.
جریان عبوری از زیر دریچه در حالت غیر مستغرق ( آزاد ) :
برای مطالعه جریان در اطراف دریچه در این حالت می توان از معادلات انرژی و پیوستگی استفاده کرد.
مقاطع (1) و (2) در اطراف دریچه بوده و از افت انرژی آنها صرفنظر میشود :

و دبی عبوری از دریچه :

و ارتفاع آب در مقطع (2) :
![]()
که
بازشدگی دریچه و
ضریب
تنگ شدگی در مقطع است. بنابراین :

و همچنین اگر اثرات ناشی از تداخل و خطوط جریان و افت
انرژی را با ضریب
منظور کنیم سرعت واقعی در مقطع (2) برابر است با
. و داریم :
Q = سرعت واقعی* سطح مقطع موثر= (![]()
*
) (
*
)
![]()
![]()

جریان عبوری از زیر دریچه در حالت مستغرق :
در حالتی که در پایین دست دریچه جریان جریان پرش به صورت مستغرق وجود داشته باشد، انرژی مقطع پایین دست از رابطه روبرو بدست می آید:
![]()
=
+![]()
![]()
=
=
![]()


![]()
نیروی وارد بر دریچه :
نیروی وارد بر دریچه را با استفاده از رابطه اندازه حرکت بدست می آوریم :
![]()
ویا
که
عرض دریچه و
جرم مخصوص سیال می باشد.
پرش هیدرولیکی با سطح آزاد :
هنگامی که جریان در سطح دریچه به صورت فوق بحرانی برقرار باشد، پس از دریچه پرش هیدرولیکی به وقوع خواهد پیوست. اگر تراز پایاب باشد، پرش به صورت مستغرق اتفاق می افتد. اگر تراز سطح پایاب پایین باشد، پرش با سطح آزاد بوجود می آید و به صورت موج ایستاده ظاهر
می شود. در این صورت عمق پایین دست را می توان با استفاده از رابطه اندازه حرکت بدست آورد :
& ![]()
& ![]()
آنگاه برای یکی از معادلات داریم :

بردارهای سرعت :
در یک کانال معمولی امتداد بردار های سرعت عموما در جهت افقی و به سمت پایین دست می باشد. هنگامی که یک مانع در داخل کانال در مفابل جریان قرار داده شود خطوط جریان تغییر شکل می دهند. بردارهای سرعت در هر لحظه نشان دهنده وضعیت عمومی خطوط جریان هستند. در بالا دست دریچه بردارهای سرعت مؤلفه قائم رو به پایین پیدا می کنند. د رپایین دست دریچه در محل پرش هیدرولیکی بردارهای سرعت در یک مقطع در برخی نقاط ( نزدیک به کف ) به طرف پایین دست و در برخی تقاط ( نزدیک به سطح آب ) به طرف بالادست می باشند. با استفاده از میله سرعت نما
می توان بردارهای سرعت را سنجیده و از روی آن خطوط تقریبی جریان را رسم نمود.
شرح آزمایش :
1- دبی جریان حداکثر را در کانال برقرار می کنیم.
2- مقدار دبی وزنی جریان را به طریقه وزنی اندازه بگرید.
3- میزان بازشدگی دریچه را برای حداقل ممکن تنظیم کنید.
4- با استفاده از خط کش عمق جریان را از 10 سانتی متر بالا دست دریچه تا 50 سانتی متر پایین دست دریچه در مقاطعی با فاصله 5 سانتی متر از هم اندازه بگیرید.
5- با استفاده از لوله پیتو ارتفاع سطح انرژی را در مقاطع مذکور در بند قبل اندازه بگیرید.
6- بازشدگی دریچه را سه بار تغییر داده، جمعا برای چهار بازشدگی در هر دبی عمق جریان و ارتفاع انرژی در کلیه مقاطع را یادداشت کنید.
7- دبی جریان را دو بار تغییر داده ( کم کنید ) و برای هر دبی اندازه گیری ها را انجام دهید.
این قرارداد در تاریخ فی مابین شرکت به نمایندگی به نشانی
تلفن که در این قرارداد کارفرما نامیده می شود از یکطرف و آقای فرزند به شماره شناسنامه صادره از و به نشانی تلفن که از طرف دیگر پیمانکار نامیده می شود مطابق با شرایط و مشخصات ذیل منعقد و لازم الاجرا ء می باشد .
ماده یک – موضوع قرارداد
اجرای کلیه عملیات گچ و خاک و سفیدکاری و اجرای ابزار زنی طبق دیتیل و نقشه های ارائه شده به پیمانکار .
ماده دو- اسناد و مدارک قرارداد
2-1- قرارداد حاضر
2-2- نقشه و مشخصات فنی و عمومی و خصوصی که بنا به مورد توسط کارفرما ابلاغ می گردد .
2-3- کلیه دستور کارهائیکه در حین اجراء توسط کارفرما یا دستگاه نظارت ابلاغ می گردد .
ماده سه – مبلغ قرارداد
مبلغ کل قرارداد حدودا ریال پیش بینی میگردد که تا 25 درصد قابل افزایش یا کاهش می باشد که بر اساس صورت وضعیت پیشرفت کار طبق تائید دستگاه نظارت قابل پرداخت خواهد بود مطابق نرخنامه پیوست .
تبصره – به قیمتهای این قرارداد هیچگونه تعدیلی تعلق نمی گیرد .
ماده چهار – نحوه پرداخت
پس از اتمام کار پیمانکار موظف است نسبت به تهیه صورت وضعیت کارهای انجام شده اقدام و پس از تائید نماینده کارفرما با توجه به مفاد قرارداد نسبت به پرداخت مبلغ کارکرد پس از کسر 10 درصد حسن انجام کار و 5 درصد مالیات اقدام خواهد شد .
تبصره یک- 5 درصد حسن انجام کار پس از تحویل موقت و 5 درصد پس از تحویل قطعی با درخواست کتبی پیمانکار و تائید کارفرما به پیمانکار پرداخت می گردد .
تبصره دو- 10 درصد کل قرارداد بعنوان پیش پرداخت از سوی کارفرما به پیمانکار پرداخت می گردد .
ماده پنج – مدت قرارداد
مدت قرارداد جمعا روز / ماه شمسی از تاریخ لغایت میباشد .
ماده شش – مشخصات فنی
6-1- سطح زیر اندود کاری باید از گرد و خاک و ملاتهای اضافی کاملا تمیز گردد .
6-2- چنانچه سطح زیر اندود دارای درز باشد باید داخل درزها تمیز شده و برای اتصال به اندود سطح مناسبی به وجود آورد .
6-3- هنگام اندود کاری باید سطح زیر کاملا با آب مرطوب گردیده و فاصله روی آن اندود شود .
6-4- چنانچه زیر اندود دیوار یا سقف عایقکاری شده باشد باید یک لایه تور سیمی قبلا زیر اندود ( روی سطح عایق کاری شده ) نصب شود .
6-5- اندود کاری باید حداقل دارای 2 قشر یکی آستر و دیگری رویه باشد .
6-6- سطح آستر به منظور اتصال بهتر به رویه ، باید قبل از گرفتن نهایی با کشیدن خطوطی خراش داده شود .
6-7- هنگام اجرای اندود قشر رویه ، قشر آستر باید کاملا گرفته باشد و سطح آن با آب مرطوب گردد . سطح رویه باید کاملا صاف و بدون موج باشد بطوریکه ناهمواری آن هنگام اندازه گیری با شمشه 3 متری از 2 میلی متر بیشتر نباشد .
6-8- حداقل ضخامت و قشر فوق بدون درنظر گرفتن اندود اضافی داخل درزها باید 2 میلیمتر باشد .
6-9- از یخ زدن اندود قبل از آنکه کاملا گرفته باشد و نیز خشک شدن سریع آن باید جلوگیری نمود .
6-10 – اندود باید کاملا به سطح زیرین بچسبد محلهای ترک
خورده قسمتهایی از اندود کاری که خالی بودن پشت
آنها با ضربه زدن مشخص شود ، مورد قبول نبوده و باید برداشته و بنحو رضایت بخشی
ترمیم گردد .
6-11- سطح اندود شده باید در تمام مدت ساختمان در برابر صدمات احتمالی محافظت شود تعمیر قسمتهای زخمی شده و همچنین قسمتهای شوره زده ، پوسته شده ، متورم شده ، آلوک دار ، لکه دار ، سست ( پودر شده ) و رنگ زدگی باید به نحوی انجام گرددکه قسمت تعمیر شده با قسمتهای اطراف کاملا همرنگ و دارای فصل مشترک مسطح باشد .
6-12- سطح نما باید فاقد موج ، ناهمواری ، ترک ، لک و جدا شدگی باشد . در مورد رویه های صیقلی که نور را منعکس کرده و ناهمواری را با شدت بیشتر آشکار می سازد اجرا باید با دقت بیشتری توام باشد .
اندودهای ضخیم نباید در یک دست اجرا شوند ، در غیر اینصورت در اندود ترک ایجاد خواهد شد همچنین برای جلوگیری از ایجاد ترک لازم است ، قبل از اجراء قشر رویه از سفت شدن قشر آستر اطمینان حاصل شود .
6-13-پیمانکار موظف است قبل از زیر سازی و سفید کاری رابیتس نسبت به کنترل موارد زیر اقدام نماید :
6-13-1- اطمینان از جوشکاری اتصال آویزهای فلزی قائم
6-13-2- اطمینان از پروفیل های اصلی افقی و پروفیلهای متصل به سقف
6-13-3- اتصال رابیتس که به وسیله سیم به مفتول های 2 لایه سیمی بسته شده .
6-14- برای آستر کشی پیمانکار موظف است شرایط زیر را مهیا نماید :
6-14-1- قبل از آستر کشی می بایستی لایه آجری از گرد و خاک و مواد چسبنده ای که در هنگام دیوار چینی یا زدن سقف به وجود آمده کاملا به وسیله جارو و تیشه از سطح دیوار و یا سقف پاکسازی گردد .
6-14-2- سطح دیوار و یا سقف با پاشیدن آب بصورت پودر نمناک گردد تا در هنگام کشیدن ، آسترگچ و خاک و به سطح دیوار و آجر چسبیده و اندود گچ و خاک بین کرم بندی ها با شمشه کشی به صورت یکدست و صاف در آید تا در هنگام کشیدن گچ کشته رعایت اصول آستر کشی و رویه دقیقا اجرا شود .
6-15- رابیتس را باید در فواصل معینی به وسیله مفتول مناسب به اسکلت و یا کلاف بندی ساختمان متصل کرد ، به قسمتی که هیچگونه برجستگی یا فرورفتگی در سطوح تمام شده دیده نشود . فاصله پروفیل های اصلی از یکدیگر چنانچه رابیتس نمره 2 استفاده می شود ، باید حداکثر برابر 35 سانتی متر و در استفاده از رابیتس نمره 3 این فاصله حداکثر برابر 50 سانتیمتر باشد . برای بستن پروفیلهای فرعی از مفتول 2 لایه سیمی به قطر حداقل 7/0 میلیمتر استفاده نمود . تعداد آویزهای قائم این نوع پوشش در هر متر مربع حداقل 3 عدد باشد .
ماده هفت – تعهدات کارفرما
7-1- تامین محل اسکان پرسنل پیمانکار در کارگاه در حد مقدورات .
7-2- تامین آب و برق مورد نیاز کار
7-3- پرداخت مبلغ انجام کار که پس از اتمام عملیات و تایید قابل پرداخت می باشد .
7-4- چنانچه تاخیری بواسطه کار کارفرما باشد پیمانکار جریمه ای نخواهد پرداخت و تشخیص این موضوع بعهده کارفرما می باشد .
ماده هشت – موارد فسخ قرارداد
8-1- انتقال قرارداد یا واگذاری عملیات به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر از طرف پیمانکار
8-2- عدم اجرا ء تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده
8-3- تاخیر در شروع بکار بیش از روز از تاریخ ابلاغ قرارداد
8-4- تاخیر در اجرای کار بطوریکه دلالت بر عدم صلاحیت مالی و فنی و یا سوء نیت پیمانکار بنماید .
8-5- غیبت بدون اجازه پیمانکار و یا تعطیل کردن کار بدون کسب اجازه کتبی از کارفرما
8-6- عدم پیشرفت کار متناسب با مقدار کاری که بایستی مطابق برنامه زمانبندی انجام شود .
تبصره – در کلیه موارد مذکور تشخیص و نظر کارفرما ملاک عمل بوده و قاطعیت دارد .
ماده نه – تعهدات پیمانکار
9-1- پیمانکار از محل کار بازدید و از کم و کیف آن کاملا مطلع می باشد و کلیه نقشه ها و مشخصات فنی مربوط به اجرای کار را رویت نموده است و کلیه کارها را طبق نقشه و دستور کارها زیر نظر دستگاه نظارت بدون عیب و نقص انجام دهد .
9-2- پیمانکار می بایستی در تمام مراحل کار راسا در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تایید کارفرما نیز باشد حضور داشته باشد .
9-3- پیمانکار متعهد است به رعایت دقیق برنامه زمان بندی اجرا عملیات و در صورت هرگونه تأخیر نسبت به برنامه که ناشی از کار پیمانکار باشد ، کلیه خسارات وارده متوجه وی خواهد بود .
9-4- پیمانکار حق واگذاری کار به غیر را ندارد و در صورت اثبات چنین سندی ، کارفرما حق هرگونه اقدام را به هر شکل و به صورت تام الاختیار خواهد داشت .
9-5- پیمانکار مسئولیت کامل ناشی از منع قانونی کار کردن افراد مشمول نظام وظیفه و اتباع بیگانه خارجی ( افغانی ) بدون مجوز کار یا افرادی را که به نحوی از حق کارکردن محروم هستند را دارد و کارفرما فرض را بر این قرار داده که افراد پیمانکار هیچ نوع منع قانونی برای کار کردن ندارد .
9-6- پیمانکار مسئولیت کامل ایمنی پرسنل خود را به عهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسائل استحفاظی نماید تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار تگردند . ضمنا رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان نیز اجباری است .
9-7- پیمانکار تعهد می نماید که در پایان هر روز لیست کارگران خود را با مشخص نمودن وظیفه مربوطه به دفتر کارگاه تحویل نماید .
ماده ده – دوره تضمین قرارداد
مدت دوره تضمین قرارداد پس از اتمام کار که به تائید کارفرما و دستگاه نظارت رسیده ، دو برابر مدت زمان قرارداد می باشد و در صورت بلانقص بودن کار انجام شده ، مبلغ ده درصد حسن انجام کار با تقاضای پیمانکار به ایشان مسترد میگردد.
ماده یازده
این قرارداد در 11 ماده و چهار تبصره و در چهار نسخه تهیه و تنظیم شده که هر نسخه حکم واحد را دارا و قابل اعتبار می باشد .
کارفرما پیمانکار
نرخنامه
اجرای گچ و خاک روی دیوار و سقف ( صاف یا قوس دار ) از قرار هر متر مربع ریال .
اجرای سفید کاری روی دیوار یا سقف ( صاف یا قوس دار ) از قرار هر متر مربع ریال .
اجرای گچ و خاک و سفید کاری سقف سرویس ها از قرار هر متر مربع ریال .
اجرای گچ و خاک و سفیدکاری سقف و بدنه راه پله ها از قرار هر متر مربع ریال .
اجرای سفید کاری روی پوتر با گچ گیپتون از قرار هر متر مربع ریال .
پر کردن چشمه رابیتس در سقف از قرار هر متر مربع ریال .
اجرای ابزار چفت روی کاشی ها از قرار هر متر طول ریال .
اجرای نور مخفی از قرار هر متر طول ریال .
اجرای قوس طبقات هر طبقه ریال .
اجرای ابزار طبق دیتیل ارائه شده هر عدد ریال .
جای پرده ای از قرار هر متر طول ریال .
برگرفته از کتاب:
قراردادهای عمرانی-علیرضا پوراسد
برنامه ریزی جمعی
جنبهها در واقع وسیلهای جهت توجیه اهداف و برنامهریزی جهت وصول به این اهداف و بالاخره ایجاد همگونی در برنامهریزی جمعی و گستردة زیست محیطی است. وجوه اقتصادی- اجتماعی فوقالذکر در بخشهای ذیل مورد بررسی قرار گرفته و روش برخورد با برنامهریزی در این زمینه روشن شده است.
1-1-1 برنامهریزی جمعی و گسترده
برنامهریزی جمعی و گسترده زیست محیطی مانند هر برنامهریزی جمعی و گسترده شامل استفاده از کلیه عوامل فیزیکی و اجتماعی و اقتصادی و اکولوژیکی و سایر عوامل وابسته به آنها به منظور ایجاد مجموعهای جهت ایجاد محیط زیستی سالم در کنار برنامهریزی کلی منطقهای است. این برنامهریزی دربرگیرنده تعریف روشنی از اهداف و جمعآوری و تجزیه تحلیل دادهها و ستادهها و مقایسه روشهای انتخاب شده و ارزیابی منابع و برخی اولویتها و بالاخره پیشنهادات لازم به منظور وصول به اهداف مورد نظر با انتخاب مناسبترین روش میباشد.
مراحل مختلف برنامهریزی زیست محیطی در بخشهای ذیل خلاصه شده است:
1- تعریف اهداف
2- مطالعات اولیه و تجزیه تحلیل اطلاعات جمعآوری شده
3- برنامهریزی
4- روش اجرای برنامه
5- جمعآوری نظرات عموم و برخورد کلی جامعه
6- ارزیابی مجدد و اصلاحات
ارتباط مراحل ذکر شده فوق در شکل 1 نشان داده شده است.
مرحله اول شامل بیان دقیق و روشنی از اهداف مورد نظر در سازمان دادن به وضعیت زیست محیطی است. این اهداف با توجه به مسائل مبرم مبتلا به جامعه شهری و در نهایت منطقه و با در نظر گرفتن اولویتهای اقتصادی- اجتماعی تعیین میشوند. احداث سیستمهای آب و فاضلاب و یا
محل شکل
روشهای پیشنهادی به منظور جمعآوری مواد زائد جامد و بالاخره سایر شیوههای حفظ پاکسازی محیط را میتوان در زمره اینگونه اهداف دانست.
مرحله دوم را بطور کلی جمعآوری اطلاعات و تجزیه تحلیل آنها در رابطه با اهداف تعریف شده تشکیل میدهد. این اطلاعات شامل پلان کلی منطقه مورد مطالعه و بررسی امکانات چه از نظر وضعیت فیزیکی طرحها و چه از حیث اوضاع و احوال اقتصادی- اجتماعی میباشد. مشخص نمودن وضعیت کلی زیست محیطی و آثار سوء عوامل ذیمدخل در آن مانند صنایع و ترافیک شهری و غیره از جمله اطلاعات ارزشمند در تهیه و تدوین برنامهاند. نظرات مردم در رابطه با مسائلی که در این زمینه با آن دست به گریبانند به عنوان یکی از عوامل راهنما در تجزیه و تحلیل مسائل زیست محیطی است چرا که اصولاً هدف اصلی برنامهریزی زیست محیطی ایجاد محیطی سالم و عاری از آلودگی و در نهایت جلب رضایت مردم است.
مرحله سوم مرکب از پلان کلی طرح و پلان تأسیسات لازم و بالاخره کلیه اطلاعات ضروری جهت به اجرا درآوردن طرحهای مورد نظر خواهد بود. مطالعات ویژه برنامهریزی مانند مقایسه روشها و انتخاب مناسبترین آنها و یا بررسی اقتصادی- اجتماعی در راستای ارزیابی هزینهها و بازدهیها از اجزاء با اهمیت این بخش میباشند. حاصل کلیه اقدامات در این بخش پلان کلی حفاظت محیط زیست خواهد بود که بیش از هر چیز بایستی سهولت اجرا در وصول به اهداف مورد نظر در آن ملحوظ گردد.
مرحله چهارم را سرمایهگذاری و تأمین منابع اقتصادی با توجه به اولویتهای مورد نظر تهیه نقشههای اجرائی و طرحهای مربوط به جزئیات برنامه و اتخاذ شیوههای لازم به منظور هماهنگی با سایر برنامههای بخش عمومی و خصوصی و در نهایت کلیه دستورالعملهای اجرائی مربوط به برنامه تشکیل میدهد. در این بخش ارگانهای مسئول اجرائی و فضاهای هماهنگ با سایر بخشهای عمران منطقهای و استانداردها و مقررات مورد لزوم و همچنین برنامههای کلی توسعه و عمران شهری معین میشوند.
بدون مشارکت و نظرخواهی مردم تهیه و تدوین هرگونه برنامهای در بهترین حالت تنها تدوین مجموعهای انتزاعی و خودخواهانه خواهد بود. برنامهریزی زیست محیطی نیز از این اصل کلی مستثنی نیست و لازمه برنامهریزی صحیح به معرض دید عموم گذاردن آن است. انتخاب روش مشارکت دادن عموم و با نظرخواهی از آنان به شرایط سیاسی- اجتماعی جامعه مربوط میشود و استفاده برنامهریزان از اهرمهای ارتباطی با مردم برای آگاهی از نظرات اصلاحی و پیشنهادات آنان و جلب نظرشان مفید میباشد.
در مرحله پنجم جمعآوری نظرات و گروهبندیها و بالاخره تجزیه تحلیل آنها در راستای اصلاحات لازم در برنامه و همچنین نحوه مشارکت عموم در به اجرا گذاردن برنامه تعیین میگردد.
مرحله ششم در حقیقت حافظ پویائی برنامهریزی زیست محیطی است چرا که شرایط زیست محیطی پیوسته در حال تغییرند. نظرات عموم و خواستههای مردم نیز تابعی از وضعیت اقتصادی- اجتماعی جامعه و شرایط منطقه است و بالاخره شرایط فیزیکی ملحوظ شده در برنامهریزی نیز دستخوش دگرگونی است. بنابراین ارزیابی برنامه در مقاطع تعیین شده زمانی ضروری است که در جای خود تغییرات جزئی و حتی کلی اهداف مورد نظر را میطلبد. در این بخش تعیین کانالهای لازم به منظور انتقال اطلاعات به روز شده به ارگان برنامهریزی و همچنین شیوه به کارگیری اطلاعات بدست آمده در اصلاح برنامه موجود از اهم اقدامات میباشد.
1-1-2 مسائل مبرم شهری و منطقهای
تا جائیکه به مطالعات و برنامهریزیهای گذشته مربوط میشود هیچگونه برنامهریزی مدونی به منظور حفاظت از محیط زیست در سطح کلی و در حد
طرح پیشنهادی برای بازنگری و نقد و بررسی برنامه پنج ساله اول در زمینه کشاورزی
1- هدف
برنامه پنج ساله اول جمهوری اسلامی ایران در شرایطی تهیه شده است که از حیث محتوای برنامه و روش و سیاستهای عمومی و خط مشی و از همه مهمتر کارآئی و برنامه به هنگام اجراء نتایج آن از تجربه پنج برنامهگذاری اجتماعی- اقتصادی در رژیم گذشته برخوردار بوده است. با این همه، از یک دیدگاه دیگر این برنامه نخستین تجربه به شمار میآید. چرا که نخستین برنامه اجتماعی- اقتصادی جمهوری اسلامی ایران با محتوای سیاسی- ایدئولوژیک و کاملاً تازه آن است. بدین ترتیب برنامه از اهمیت برخوردار است و بدین دلیل وظائف تازه و دقت و قاطعیت و تجهیز علمی و اجراء را در سطحی بسیار بارز مطرح میکند. لیکن علیرغم این مهم برنامه از صافی نقد و بررسی کافی و از صافی تجربه نگذشته است. درواقع فرصت آن را نیافته است. به نظر میرسد که بخشهای مختلف برنامه با یکدیگر پیوندی زنده و سازنده ندارند و یکدیگر را تکمیل نمیکنند و آثار خود را بر یکدیگر باز نمینمایانند. برای شناخت این وضعیت میباید مطالعه منظم علمی را از یک بخش برنامه شروع کرد. محوریترین و بااهمیتترین آنها بخش کشاورزی است. مطالعه انتقادی و تکمیلی برنامه اول با عطف توجه ویژه به بخش کشاورزی- و رابطه آن با دیگر بخشها هدف این مشاورین در طرح حاضر است.
2- روش کار
روش کار مشاورین این است که ابتدا با مطالعه عمومی سیاستهای جمهوری اسلامی، جهتگیری عمومی و اهداف نهایی جمهوری در امر کشاورزی به صورت یک گروه از هدفهای مشخص و قابل اجراء روشن شوند. مثلاً از نظر مشاورین بهبود کشاورزی، نجات کشاورزی و بهرهور کردن کشت و غیره هدف محسوب نمیشوند. این ها فقط مجموعهیی از خواستهها هستند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی اهمیت بیشتری یافتند و حتی در سرلوحه خواستها قرار گرفتند. همانطور که برخی خواستهای مصرفی در رژیم گذشته از میان رفتند. اما این خواستها میباید خود در مطالعه کلی قوانین و سیاستها و جهتگیریها و غیره طبقهبندی و به جهتگیریهای سیاست اقتصادی قابل لمس تبدیل شوند. جهتگیریهایی که میتوان آنها را برای ارائه طرح و برای یافتن بهترین روش بهرهبرداری و سیاستگذاری کشاورزی به مثابه "پارامترهای" تعیینکننده به کار برد.
سپس مرحله بعد با مطالعه تئوریهای علمی که در زمینه استراتژیهای مختلف توسعه اقتصادی تدوین یافتهاند شروع میشود. در این مرحله میباید به مجموعهیی از ضوابط رسید که از حیث اجتماعی و اقتصادی متضمن مطلوبترین انتخابها برای کشاورزان ایران هستند. این ضوابط پس از مطالعه عمومی با شرایط ایران تطبیق داده شده تعدیل میشوند.
در مرحله انتهایی استعدادهای عمومی کشاورزی ایران چه از حیث نواحی جغرافیایی چه از حیث رشته فعالیتها طرح و تلخیص میشوند تا مجموعهیی از ضوابط فیزیکی و اقتصادی قابل تبعیت را ارائه دهند. این ضوابط از واقعیتهای موجود سرچشمه گرفتهاند و ضوابط قبلی از مطالعه بهترین انتخابها و حاصل کار این مطالعه وقتی تکمیل میشود که دو گروه ضوابط از یک سو به وسیله احکام و اصول حاکم بر اقتصاد ایران مورد ارزیابی قرار گیرند و از سوی دیگر با مجموعه جهتگیریها و سیاستهای مشخص در اقتصاد و به ویژه اقتصاد کشاورزی تلفیق و به ضوابط نهایی انتخاب تبدیل شوند.
با تقسیم ضوابط نهایی انتخاب و کار مطالعه و بررسی برنامه شروع خواهد شد. ابتدا مجموعه هدفها و هم مجموعه سیاستهای برنامه شناخته و تلخیص میشوند. سپس همین کار بصورت موشکافانه در بخش کشاورزی آغاز خواهد شد. سه گروه مطالعه در این جا مطرح خواهد بود:
الف- ارزیابی سیاستها و ابزارهای مندرج در برنامه با ضوابط نهایی که قبلاً تقسیم شده است و نقد و تکمیل آنها.
ب- تطبیق سیاستهای مندرج در برنامه با دیگر اصول برنامه و بررسی عمومی نظم درونی آنها و کشف تضادها و ارائه راهحل و سیاستهای جایگزین.
ج- ارائه بافت ارتباطی بخش کشاورزی با دیگر بخشها و زیربخشها در وضع فعلی (بطور کلی) و به موجب برنامه (بطور دقیقتر) و نقد و تکمیل آن از جهت نارسائی شناخت ارتباطها و در بهترین شیوه ایجاد ارتباط برنامهیی در آینده. رابطه کشاورزی با دیگر بخشها میتواند موضوع یک تحقیق بسیار مفصلتر باشد.
3- مرحلهبندی
طرح حاضر در دو مرحله قابل انجام است. مرحله اول کلیه کار مطالعه را تا حد کشف نقد ارتباط کلی بخش کشاورزی و دیگر بخشها تعقیب میکند.
در این مرحله مطالعه بر هدفهای کلی و به بافت کلی در چارچوب نظم برنامه میپردازد. در یافتن نقاط تضاد کلی و ارائه پیشنهادهایی به عنوان آلتر ناتیو در این مرحله از کار قرار دارد.
در مرحله دوم طرح بررسی کاملاً دقیقتر خواهد بود. در این مرحله ارتباط درونی میان بخشها مورد توجه است. بخشها به زیربخشها و فعالیتها تقسیم میشوند. انواع صنایع (صنایع غذائی و صنایع شیمی و صنایع کوچک و بزرگ وابسته به کشاورزی) و انواع خدمات در اجزای مختلف از حیث ارتباط نهاده- ستاده با انواع فعالیتهای کشاورزی بررسی میشوند. نتیجه این مرحله ارائه سیاستهایی است برای تقویت بخش کشاورزی در فعالیتهای مختلف و برای بهترین شیوه برنامهگزاری.
بازی: از دیدگاه IPA (انجمن بینالمللی حق بازی برای کودکان) بازی، ارتباط، بیان و ترکیب فکر و عمل است که منجر به احساس رضایت و خشنودی در کودک میشود بازی به گونه ذاتی، داوطلبانه و خودانگیخته است و × به × ذهن حس و اجتماعی کودک میشود × کودکان اساس دنیای آینده هستند و در طول تاریخ و کلیه فرهنگها بازی کردهاند. بازی در کنار سایر نیازهای اساسی چون تغذیه، سلامتی، سرپناه و آموزش برای رشد استعدادهای بالقوه کودک ضروری است معانی و تفسیرهای متنوعی از بازی در کشورهای مختلف با فرهنگهای گوناگون بیان شده است همه این تعاریف از کلمه بازی بدین جهت است که افراد با تخصصهای مختلف و در کشورهای گوناگون از زوایا و دیدگاههای مختلف مسئله را بررسی نموده و هر یک به نکتهای خاص اشاره کردند. (مطلقزاده 1378، ص 40) در طول نیم قرن گذشته عقاید و شناخت ما درباره مفهوم بازی تغییرات بارزی نموده است. در این مسیر شناخت دوران کودکی و سرگرمیهای سازنده برای کودکان روند بسیار کندی داشته است در گذشته معتقد بودند که کودکان باید مکانی دور از دنیای آرام بزرگسالان بازی کنند تا مانع آرامش آنان نگردند به همین منظور محوطههای محفوظ و مهار شده توسط تورهای بلند و چند جسم فلزی نامتناسب بر روی زمین آسفالت را به این کار اختصاص میدادند (مطلقزاده، 1378، ص 3) بازی در سادهترین تعریف فعالیتی است که توسط کودکان به منظور تفریح و تفنن انجام میگیرد. برخلاف نظریات گذشتگان که بازی را وسیلهای برای صرف انرژی مازاد بدن میدانستند کودکان به هنگام بازی بخشی از نیروهای فکری و بدنی خود را به کار میگیرند و بازی را بخشی از زندگی عادی خود محسوب میکنند (مقدم، ترکمان م 1369 ص 8)
فرهنگ علوم رفتاری، بازی کودکان را به دو گونه تعریف میکند: 1- فعالیت آزاد میان کودکان برای لذت بردن و سرگرمی 2- فعالیت مستقیم یا غیرمستقیم کودکان به نسبت رشد و تکامل رفتارشان انجام میدهند (مطلقزاده 1378 ص 35) همچنین در تعریف دیگری بازی بدین صورت تعریف شده: « هرگونه فعالیت هدفدار جسمی یا ذهنی که در اوقات فراغت یا اشتغال در جهت کسب لذت، تمدید اعصاب، آرامبخش جسم یا ذهن بازیگر و امتناع نیازهای آنی یا درازمدت فرد یا گروه به صورت افرادی یا گروهی انجام گیرد بازی نامیده میشود (مطلقزاده، 1378، ص 25)
در مرحله ابتدایی زندگی کودک یعنی دوره حس – حرکتی، بازی به طور عمده تقلیدی از صدا و کارهای اشخاص و حیوانات محیط اطراف کودک است بازی قسمت اصلی زندگی کودکان پیش از دبستان را تشکیل میدهد و جنبه با ارزشی از رشد شناختی، اجتماعی و عاطفی کودک است اساس شخصیت یک فرد در بزرگسالی در بازی کودکی او قرار دارد. (× 1367) به اعتقاد پیانژه بازی دارای آثار مثبت ذیل است: 1- رشد مهارتهای حرکتی 2- رشد مهارتهای حس – حرکتی و هماهنگی آنها 3- تقویت حس تعاون و مشارکت و مسولیتپذیری 4- رشد منطقی در پذیرش واقعیتها در هنگام شکست یا پیروزی 5- بردباری و رعایت نوبت 6- درک و رعایت قراردادها 7- تمرین نقشهای متفاوت 8- بسط تخیلات سازنده و تقویت خلاقیتها
بررسیهای منظم تجربی نشان داده است بازی از لحاظ جسمانی به تسریع گردش خون، تنظیم عمل دفع مواد زاید بدن و سرعت و کشش صحیح عضلانی منجر میشود. از لحاظ عقلانی بازی موجب میشود کودک از پدیدههای میحط خود شناخت صحیحتری کسب کند بهتر استدلال کند و مشکلات و مسائل را زودتر حل کند از بعد اجتماعی و عاطفی × قدرت ساماندهی و مدیریت را تقویت کرده لزوم رعایت سلسله مراتب را به کودک میآموزد (مقدم، م، ترکمان، م 369 ص 18-8)
انواع بازی:
1- بازیهای بیقاعده: بازیهای حس و حرکتی= 1- بازیهای فطری- حرکتی 2- بازیهای کنجکاوانه 3- بازیهای جستجوگرانه
بازیهای ارضاء خواستههای درونی= 1- بازیهای تخریبی و خشونتآمیز 2- بازیهای همراه با شادی
2- بازیهای مقرراتی= بازیهای گروهی= 1- بازیهای تقلیدی و تخیلی 2- بازیهای واقعی 3- بازیهای رزمی و مسابقهای (مطلقزاده 43-41)
نظریات دانشمندان شهرسازی در باب سرزندگی:
بیان دیدگاه × راجع به فضای سرزنده
|
حفاظت |
حفاظت بر علیه تجربه مناظر ناخوشایند از قبیل طوفان، صدا و آلودگی |
حفاظت بر علیه جرم و جنایت (احساس امنیت) |
حفاظت از ترافیک و تصادفات |
|
آسایش |
امکاناتی برای مکث کردن و ایستادن |
امکاناتی برای نشستن |
امکاناتی برای پیادهروی |
|
امکاناتی برای بازی و فعالیت |
امکاناتی برای لذت بردن از آب و هوای مساعد |
امکاناتی برای دیدن |
|
|
لذت |
کیفیت زیباییشناسی ساختمان |
امکاناتی برای لذت بردن از آب و هوای مساعد |
مقیاس انسانی × |
مأخذ (گیل: 1387)
راب ×- × -
بیان دیدگاه جیکوبر راجع به فضای سرزنده
|
مکانی برای قدم زدن و آسودگی مردم |
توجه به اولویت حرکت پیاده در مقابل حرکت سواره |
|
|
راحتی فیزیکی |
ایجاد تناسبات انسانی در عرض و ارتفاع ساختمانها و خیابانها برای درک بهتر / ایجاد راحتی (فصول سرد و گرم) |
|
|
شفافیت |
وجود طیفی از فضاهای عمومی، فضاهای نیمه خصوصی و فضای خصوصی و همچنین سطحی نفوذپذیر بین فضای عمومی و خصوصی |
|
|
مکمل |
ایجاد ساختمانهایی جدید با رعایت اصول هماهنگ با خط کف، خط آسمان و ... |
|
|
نگهداری |
نگهداری از خیابان و تسهیلات و امکانات موجود در آن |
|
|
خوانایی |
درختان |
کاشت درختان با فواصل مناسب و با رعایت اصولی خواص |
|
شروع و پایان |
استفاده از المان شاخص در ابتدا و انتهای محدوده |
|
|
تنوع |
ایجاد گوناگونی در ساختمانها |
|
|
توجه به طراحی دروازهها، پیادهروها و مبلمان شهری |
||
|
مکانها |
ایجاد گشودگیهایی در خیابان به عنوان مکانهایی شاخص |
|
|
دسترسیپذیری |
ایجاد راههای متفاوت دسترسی به فضا و افزایش حمل و نقل عمومی |
|
|
تراکم |
ایجاد تراکم مسکونی بالا باعث ایجاد فعالیتهای 24 ساعته میشود |
|
|
جذابیت |
ایجاد جذابیت در طول خیابان باعث افزایش امنیت پیاده میشود. |
|
|
امنیت |
ایجاد پارکینگ در خیابان باعث افزایش امنیت پیاده میشود. |
|
|
وجود بازشو ساختمانها به سمت خیابان |
||
|
نظارت دائمی بر فضا |
||
مأخذ: Donald Watsont et al 2003
مقدمه:
ساختمانهای آجری یکی از پرتعداد ترین نوع ساختمانها
در کشور می باشند که زلزله های گذشته موید آسیب پذیری زیاد آنهاست.ساختمانهای آجری
در ایران در دو دسته غیر مسلح و کلاف دار و اغلب بدون محاسبات مهندسی ساخته شده
اند ودر زمین لرزه های بزرگ بیشترین آمار تلفات جانی و خسارات اقتصادی را نسبت به
ساختمانهای دارای اسکلت به خود اختصاص داده اند . خرابی دیوارهای بنایی در سرتاسر
جهان باعث گسترش تکنیک های تعمیر و تقویت دیوارهای غیر بنایی غیر مسلح شده است .
از جمله این تکنیک ها , استفاده از کامپوزیتهای FRP است . در این مقاله کوشش شده است با ارائه تعریفی از خرابی در
سازه های بنایی , ساختار کامپوزیت های FRP , دلایل استفاده از آن , محاسبات اولیه طراحی این کامپوزیتها
توضیح داده شود .
FRP (Fiber Reinforcement
polymer ) چیست؟
FRP نوعی ماده کامپوزیت متشکل از دو بخش فیبر یا الیاف تقویتی است که
به وسیله یک ماتریس رزین از جنس پلیمر احاطه شده است. که به دو شکل ورق های FRP و میلگردهای FRP
وجود دارد.به روش پالتروژن ساخته میشوند. در این روش دستهای از الیاف پس از آغشته
شدن با رزین پس از عبور از یک قالب در کنار هم قرار گرفته و یک پروفیل دارای مقطع
ثابت را به وجود میآورند.از عمده ترین مزایای روش پالتروژن چندمنظوره بودن آن و
کاربردهای گوناگون آن در صنایع مختلف است. به عبارتی صرفاً با تغییر قالب دستگاه
میتوان علاوه بر محصولاتی که در صنعت ساختمان کاربرد دارد، همانند انواع
آرماتورها، محصولات گوناگون دیگری در حوزه های مختلف از جمله تسمه های ماشین
نساجی، ریلها، محافظ اتوبانها، چارچوب پنجره ها و درها، تیرهای با مقطع I شکل، نبشی ها و غیره تولید نمود. عمر محصولات پالتروژنی بسیار
بالاست و سرعت تولید یک محصول پالتروژنی نیز نسبتاً زیاد است. از نظر قیمت نیز با
وجود اینکه یک تیر پالتروژنی قیمت ظاهری بیشتری نسبت به نمونة مشابه آهنی دارد
لیکن مقاومت خوب آن در مصارف خاص ضدخوردگی و زلزله و عمر بالای آن میتواند توجیه
گر قیمت اولیة بالای آن باشد. در مصارف عمومی مانند ساخت سازه ها اگر نیاز به
مقاومت در برابر خوردگی و زلزله وجود داشته باشد، استفاده از تیرهای پالتروژنی
میتواند توجیه اقتصادی نیز داشته باشد.
نقش اصلی ماتریس عبارت است از :
1-انتقال برش از فیبر تقویتی به ماده مجاور
2- محافظت از فیبر در شرایط محیطی
3- جلوگیری از خسارات مکانیکی وارد بر الیاف
4- کنترل کمانش موضعی الیاف تحت فشار
به طور کلیFRP ها بر اساس فیبر تشکیل دهنده ی آنها به چند دسته زیر تقسیم می شوند.
1- CFRP با الیافی از
جنس کربن
2-GFRP با الیافی از
جنس شیشه
3- AFRP با الیافی از
جنس آرامید
مزایای استفاده از FRP :
1- وزن کم (چگالی آن در حدود 20% فولاد است .)
2- مقاومت در برابر خورندگی
3- نفوذناپذیری مغناطیسی
4- امکان تقویت به صورت خارجی
5- حمل و نقل آسان وسرعت اجرای بالابه دلیل وزن کم
لذا به دلیل مزایای بالا به عنوان یک جایگزین مناسب برای آرماتورهای فولادی در
سازه های دریایی ، سازه پارکیمگ ها ، عرشه های پل ها، ساخت بزرگراه هایی که بطور
زیادی تحت تاثیر عوامل محیطی هستند و در نهایت سازه هایی که در برابر خوردگی و
میدانهای مغناطیسی حساسیت زیادی دارند پیشنهاد می کند.
روشهای ارایه شده برای بررسی تقویت برشی تیر بتنآرمه با ورقهFRP
1.روش مدلهای چسبندگی
2.روش تشابه خرپایی یا Strut
& Tie
3.روش تئوری میدان فشاری و اصطکاک برشی
خب چرا به جای میلگرد های فلزی از FRP استفاده کنیم؟
دلیل عمدة استفادة از میلگردهای FRPدر داخل
بتن، جلوگیری از پدیدة خوردگی و افزایش میرایی ارتعاشات ایجاد شده در سازه در
برابر ارتعاش میباشد. هر چند که استفاده از میلگردهای FRP به جای نمونه های فلزی سبب کاهش وزن بنا نیز خواهد شد، اما در
استفاده از این میلگردها، مساله کاهش وزن اهمیت ناچیزی نسبت به دو مورد بیان شده
دارد. دلیل بالا بودن ضریب میرایی کامپوزیتها، خواص غیرکشسان آنهاست که انرژی جذب
شده را میرا میکنند. در حالی که مواد فلزی حالت کشسان داشته و انرژی جذب شده را
میرا نمی نمایند. بنابراین مواد کامپوزیتی در برابر ارتعاشات زلزله عملکرد بهتری
خواهند داشت و بهترین گزینه جهت مقاومت سازه در برابر لرزهها خواهند بود.بکارگیری
میلگردهای FRP به جای فلزی،
بهطور قابل ملاحظه ای از زیانهای ناشی از بروز خوردگی جلوگیری میکند. ظهور تخریب
ناشی از پدیدة خوردگی در بتن مسلح شده با میلگرد فلزی بدین گونه است که نخست میله
های فلزی داخل بتن دچار زنگ زدگی شده و اکسید میشوند. سپس این اکسیدها به سمت سطح
بیرونی بتن شروع به مهاجرت کرده و با انتشار در داخل بتن باعث از بین رفتن آن
میشوند. بدین ترتیب با خورده شدن دو جزء فلزی و بتنی سازه، زمینة تخریب کامل سازة
بتنی فراهم میگردد. روشهای سنتی گذشته مانند چسباندن صفحات فلزی بر روی سازه یا
اضافه کردن ضخامت بتن جهت مقابله با پدیدة خوردگی ضمن آنکه مشکل خوردگی فلز را
مرتفع نخواهد نمود، سبب افزایش وزن سازه و آسیب پذیرترشدن آن در برابر زلزله نیز
خواهد شد. جهت جلوگیری از این امر میتوان با تقویت سطح خارجی سازة بتنی توسط مواد
مرکب و استفاده از میلگردهای FRP
در داخل بتن، هم مشکل خوردگی فلز داخل سازه را حل نمود و هم جلوی مختل شدن کارایی
سازه در صورت خورده شدن بتن را گرفت که این بهترین روش مقابله باپدیدة خوردگی در
یک سازه بتنی میباشد.
در آمریکا وظهور آن در صنعت ساختمان:
به صورت یک جسم شیشه ای جامد برای ساختن چوب FRP بعد از جنگ جهانی دوم ابتدا از
در ساخت تجهیزات FRP ماهیگیری وگلف
، پایک پرچم و چوب اسکی استفاده می شد به تدریج از
الکتریکی به دلیل مقاومت آششی وفشاری بالا وقابلیت نارسایی (هادی نبودن) الکتریکی
بالا مورد
استفاده قرار گرفت وامروزه کاربردهای مختلف آن درتولیدات خانگی چون نردبان ،
کانلهای تهویه وریلها
کاربردهای وسیعی در زمینه های FRP
به وضوح قابل ملاحظه است:
خودروسازی ، الکترونیک ، پزشکی ، هوا فضا ، ساختمان سازی و . . . دارد.
از اوایل دهه ١٩٦٠ با گسترش احداث سازه های فراساحل وپلهای بزرگ که در معرض آب
دریا
که محیط خورنده ای است قرار دارند , محققان در صدد رفع بزرگترین عیب ورقه های
تقویتی فلزی که
همان خوردگی وزنگ زدن فولاد است , برآمدند. آنها برای حل این مشکل استفاده از ورقه
های گالوانیزه
آلیاژ فولاد + روی را توصیه آردند ولی این آلیاژ در یک محیط اسیدی واکنش شیمیایی
داده وپیوند بین
فولاد وروی گسسته می شود, شرکتهای مختلف برای حل این معضل پیشنهادات گوناگونی
دادند.
1.استفاده از اسپری الکترو استاتیک
2.چسبهای ترکیبی پودر شده
3.آغشته کردن فولاد به روغن چون لوله های گاز و . . .
تا این که اداره فدرال بزرگراه های ایالت متحده, استفاده از فولاد اپوآسی را توصیه
وتولید وبه بازار عرضه کرد.
FRP چیست؟
FRP (فیبرهای پلیمری تقویت
شده) نوعی ماده کامپوزیت متشکل از دو بخش فیبر یا الیاف تقویتی است که به وسیله یک
ماتریس رزین از جنس پلیمر احاطه شده است. فیبرهای FRP به
روش پلی اکریلونیتریل(PAN) ساخته می شوند و میلگردها و پروفیل ها به روش
پالتروژن (Pultrusion)
تولید می گردند که در این
روش دسته های الیاف پس از آغشته شدن با رزین پس از عبور از یک قالب در کنار هم
قرار گرفته و یک پروفیل دارای مقطع ثابت را به وجود می آورند. محصولات پلیمری مورد
استفاده در سازه ها به شکل ورق های FRP ، میلگردهای FRP ، مش های FRP و پروفیل های FRP وجود دارد. از این محصولات برای ساخت و تقویت سازه
ها استفاده می شود.
به طور کلی 4 نوع الیاف بافته شده FRP وجود دارد (Fabric FRP) که شامل الیاف کربن، شیشه، آرامید و بازالت می باشد. در زیر تصویر این الیاف مشاهده می شود.
|
|
|
|
Carbon FRP |
Glass FRP |
|
|
|
|
Aramid FRP |
Basalt FRP |
از FRP در تقویت ستون ها، تیرها، دال ها، اتصالات، دیوارهای برشی بتنی، دیوارهای آجری، پایه و عرشه پل ها و . . . می توان استفاده نمود. تکنیک مقاوم سازی ستون های مسلح بتنی با استفاده از کامپوزیت های FRP به طور گسترده ای به جای پوشش نمودن به وسیله فولاد (Steel Jacketing) مورد کاربرد قرار گرفته است. در مقایسه با استفاده از تنگ ها و مارپیچ فولادی، تکنیک محصور سازی با استفاده از FRP قابلیت این را دارد که محصور شدگی را به صورت پیوسته برای تمام مقطع عرضی ستون تامین کنند. همچنین این مواد دارای خواص ذاتی مطلوبی (نسبت زیاد مقاومت به وزن و مقاومت بالا در برابر خوردگی و خنثی بودن الکترو مغناطیسی)هستند به گونه ای که می توان در مقاوم سازی یا بازسازی اعضای بتنی به طور موفقیت آمیزی از آنها بهره گرفت. FRP می تواند در تیرها و دال های بتنی به عنوان جایگزین تمام یا بخشی از میلگرد کششی مورد نیاز بکار رود. همچنین در اتصالات بتنی می تواند استفاده گردد و شکل پذیری اتصال را افزایش دهد (تقریبا هیچ روش دیگری نمی تواند چنین تاثیری داشته باشد.). از FRP در تقویت دیوارهای برشی نیز استفاده می گردد. FRP می تواند شکل پذیری دیوارهای بنایی را افزایش داده و آنها را مهار نماید.
بر طبق گزارش اداره فدرال
بزرگراه های آمریکا هنگام بررسی پلها از نظر سازه ای به دلیل پوشش کم بتن، طراحی ضیعف ، عدم مهارت
کافی هنگام اجرا و سایر عوامل همانند شرایط آب و هوایی سبب ایجاد ترک در
بتن و خوردگی آرماتور های فولادی
شده است.
پس از سالها مطالعه بر
روی خوردگی، FRP به عنوان یک جایگزین خوب آرماتور های فولادی کششی در بتن پیشنهاد شده اند. از این
مواد به جای آرماتور های فولادی یا
کابلهای پیش تنیده در سازه های بتنی پیش تنیده و یا غیر پیش تنیده استفاده می شود. مواد FRP موادی
غیر فلزی و مقاوم در برابر خوردگی است که در کنار خواص مهم دیگری همانند مقاومت کششی زیاد
آنها را برای استفاده بعنوان
آرماتور کششی مناسب می کند.از آنجایی که FRP ها
مصالحی ناهمسانگرد هستند نوع
و مقدار فیبرورزین مورد استفاده، سازگاری فیبر و کنترل کیفیت لازم هنگام ساخت آن نقش اصلی را در بهبود خواص مکانیکی
آن دارد.
نقش اصلی ماتریس عبارت
است از :
1-انتقال برش از فیبر تقویتی به ماده مجاور
2- محافظت از فیبر در شرایط
محیطی
3- جلوگیری از خسارات
مکانیکی وارد بر الیاف
4- کنترل کمانش موضعی الیاف
تحت فشار
به طور کلیFRP ها بر اساس فیبر تشکیل دهنده ی آنها به چهار دسته زیر تقسیم می شوند:
1- CFRP با الیافی از جنس کربن
2-GFRP با الیافی از جنس شیشه
3- AFRP با الیافی از جنس آرامید
4- BFRP با الیافی از جنس بازالت
مزایای استفاده از FRP :
1- وزن کم (چگالی آن در حدود
20% فولاد است.)
2- مقاومت کششی زیاد
3- مقاومت در برابر خوردگی
4- نفوذناپذیری مغناطیسی
5- امکان تقویت به صورت
خارجی
6- حمل و نقل آسان وسرعت
اجرای بالابه دلیل وزن کم
لذا به دلیل مزایای بالا
به عنوان یک جایگزین مناسب برای آرماتورهای فولادی در سازه های دریایی، سازه پارکینگ ها، عرشه های پل
ها، ساخت بزرگراه هایی
که بطور زیادی تحت تاثیر عوامل محیطی هستند و در نهایت سازه هایی که در برابر خوردگی و میدانهای مغناطیسی حساسیت زیادی
دارند پیشنهاد می شود.
چرا به جای میلگرد های
فلزی از FRP استفاده کنیم؟
دلیل عمده استفاده از
میلگردهای FRP در داخل بتن، جلوگیری از پدیده خوردگی و افزایش میرایی ارتعاشات ایجاد شده در
سازه در برابر ارتعاش می
باشد. هر چند که استفاده از میلگردهای FRP به جای نمونه های فلزی سبب کاهش وزن بنا نیز خواهد شد، اما در استفاده از این
میلگردها، مساله کاهش وزن
اهمیت ناچیزی نسبت به دو مورد بیان شده دارد. دلیل بالا بودن ضریب میرایی کامپوزیتها، خواص غیرکشسان آنهاست که انرژی
جذب شده را میرا می کنند، در
حالی که مواد فلزی حالت کشسان داشته و انرژی جذب شده را میرا نمینمایند. بنابراین
مواد کامپوزیتی در برابر ارتعاشات زلزله عملکرد بهتری خواهند داشت و بهترین گزینه جهت مقاومت سازه در
برابر لرزه ها خواهند بود.
بکارگیری میلگردهای FRP به جای فلزی، بطور قابل ملاحظه ای از زیانهای ناشی از بروز خوردگی جلوگیری می کند. ظهور تخریب
ناشی از پدیده خوردگی در بتن
مسلح شده با میلگرد فلزی بدین گونه است که نخست میله های فلزی داخل بتن دچار زنگ زدگی شده و اکسید می شوند. سپس این
اکسیدها به سمت سطح بیرونی بتن شروع
به مهاجرت کرده و با انتشار در داخل بتن باعث از بین رفتن آن می شوند. بدین ترتیب با خورده شدن دو جزء فلزی و بتنی سازه،
زمینة تخریب کامل سازة بتنی فراهم می گردد. روشهای سنتی گذشته مانند چسباندن
صفحات فلزی بر روی سازه
یا اضافه کردن ضخامت بتن جهت مقابله با پدیدة خوردگی ضمن آنکه مشکلخوردگی فلز را
مرتفع نخواهد نمود، سبب افزایش وزن سازه و آسیب پذیرترشدن آن در برابر زلزله نیز خواهد شد. جهت جلوگیری از این
امر میتوان با تقویت سطح خارجی
سازة بتنی توسط مواد مرکب و استفاده از میلگردهای FRP در
داخل بتن، هم
مشکل خوردگی فلز داخل سازه را حل نمود و هم جلوی مختل شدن کارایی سازه در صورت خورده شدن بتن را گرفت که این بهترین روش
مقابله با پدیده خوردگی دریک سازه بتنی میباشد.
انواع محصولات FRP :
1- ورقههای FRP
ورقههایFRP، ورقههای
با ضخامت چند میلیمتر از جنس FRP هستند. این ورقهها با چسبهای مستحکم و مناسب به
سطح بتن چسبانده میشوند. از ورقههای FRP جهت تعمیر و تقویت سازههای آسیب دیده (ناشی از
زلزله و یا ناشی از خوردگی آبهای یوندار) استفاده میشود. ورق های FRP از لحاظ شکل پذیری می توانند به شکل پارچهای و
صفحهای باشند. شکل پارچهای خاصیت شکل پذیری بالایی دارد و راستای الیاف در آن می
تواند در یک جهت یا دو جهت باشد. صفحهها بر خلاف الیاف پارچهای، شکل پذیر نیستند
و در ضخامت و عرض های مختلف یافت می شوند.
|
|
|
|
|
|
ورق های FRP |
|
2-
کابل، نوار و تاندنهای
پیشتنیدگی
محصولاتی شبیه میلههای FRP، ولی به صورت انعطافپذیر
هستند که در سازههای کابلی و بتن پیش تنیده در محیطهای دریایی و خورنده کاربرد
دارند. این محصولات در اجزاء پیشتنیدة در مجاورت آب نیز بکار گرفته میشوند.
|
|
|
نوار FRP |
میلگردهای FRP
فولادها به طور مختصر در
مقابل خوردگی به وسیله قلیای بتن محافظت میشوند و معمولا سبب دوام خدمتپذیری
سازه میگردند. برای خیلی از سازه هایی که در محیط های مهاجم از قبیل سازههای
دریایی، پل ها، پارکینگ که در معرض نمک های یخ زا قرار میگیرند، ترکیب رطوبت،
افزایش دما و محیط کلریدی، قلیایی بتن را کاهش میدهد و سبب خوردگی فولادها میشود
که در نهایت موجب تخریب سازه بتنی میشود. به همین خاطر امروزه از میلگردهای
ساخته شده با مواد پلیمری FRP در این سازهها استفاده میکنند. بهدلیل اینکه
میلگردهای FRP دارای یک رفتار غیر شکلپذیر میباشند لذا موارد
استفاده این میلگردها محدود به سازههایی میشود که مهمترین مشکل آنها خوردگی یا
مشکلات الکترومغناطیسی میباشد. رفتار مکانیکی میلگردهای FRP با میلگردهای فولادی تفاوت دارد؛ لذا نحوه طراحی سازه های بتنی با
استفاده از میلگرد های FRP دارای تغییراتی نسبت به میلگردهای فولادی میباشد.
میلگردهای فولادی دارای رفتار تقریبا همسانگرد میباشند ولی میلگردهای FRP دارای رفتار ناهمسانگرد هستند. این
رفتارناهمسانگرد در مقاومت برشی و رفتار چسبندگی میلگردهای FRP به
بتن تاثیر میگذارد. مصالح FRP بر خلاف مصالح فولادی، رفتارالاستیک خطی از خود
نشان میدهند. درشکل زیر انواعی از میلگردهای FRP نشان داده شده است.
|
|
|
|
FRP میلگردهای |
|
frp چیست؟
مقدمه:
تکنیک مقاوم سازی ستون های مسلح بتنی با استفاده از
کامپوزیت های FRP به طور
گسترده ای به جای پوشش نمودن به وسیله فولاد مورد کاربرد قرار گرفته است.در مقایسه
با استفاده از تنگ ها و مارپیچ فولادی .تکنیک محصور سازی با استفاده از FRP قابلیت این را دارد که محصور
شدگی را به صورت پیوسته برای تمام مقطع عرضی ستون تامین کنند.همچنین این موارد
دارای خواص ذاتی مطلوبی (نسبت زیاد مقاومت به وزن و مقاومت بالا در برابر خوردگی و
خنثی بودن الکترو مغناطیسی)هستند.به گونه ای که می توان در مقاوم سازی یا بازسازی
اعضای بتنی به طور موفقیت امیزی از آنها بهره گرفت.رفتار
FRP را نمی توان مانند پوشش فولاد (خاموت)در نظر
گرفت.زیرا یک ماده الاستوپلاستیک است در حالی که الیاف
FRP کاملا الاستیک می باشد.
بر طبق گزارش اداره فدرال بزرگراه های آمریکا هنگام
بررسی پلها از نظر سازه ای به دلیل پوشش کم بتن ، طراحی ضیعف ، عدم مهارت کافی
هنگام اجرا و سایر عوامل همانند شرایط آب و هوایی سبب ایجاد ترک در بتن و خوردگی
آرماتور های فولادی شده است.
پس از سالها مطالعه بر روی خوردگی ، FRP
به عنوان یک جایگزین خوب آرماتور های فولادی در بتن
پیشنهاد شده اند.از این مواد به جای آرماتور های فولادی یا کابلهای پیش تنیده در
سازه های بتنی پیش تنیده و یا غیر پیش تنیده استفاده می شود. مواد FRP موادی غیر فلزی و مقاوم در برابر
خوردگی است که در کنار خواص مهم دیگری همانند مقاومت کششی زیاد آنها را برای
استفاده بعنوان آرماتور مناسب می کند.از آنجایی که
FRP ها مصالحی ناهمسانگرد هستند نوع و مقدار فیبرورزین
مورد استفاده ، سازگاری فیبر و کنترل کیفیت لازم هنگام ساخت آن نقش اصلی را در
بهبود خواص مکانیکی آن دارد.
FRP (Fiber Reinforcement polymer ) چیست؟
FRP نوعی ماده کامپوزیت متشکل از دو بخش فیبر یا الیاف
تقویتی است که به وسیله یک ماتریس رزین از جنس پلیمر احاطه شده است. که به دو شکل
ورق های FRP و
میلگردهای FRP وجود
دارد.به روش پالتروژن ساخته میشوند. در این روش دستهای از الیاف پس از آغشته شدن
با رزین پس از عبور از یک قالب در کنار هم قرار گرفته و یک پروفیل دارای مقطع ثابت
را به وجود میآورند.از عمده ترین مزایای روش پالتروژن چندمنظوره بودن آن و
کاربردهای گوناگون آن در صنایع مختلف است. به عبارتی صرفاً با تغییر قالب دستگاه
میتوان علاوه بر محصولاتی که در صنعت ساختمان کاربرد دارد، همانند انواع
آرماتورها، محصولات گوناگون دیگری در حوزه های مختلف از جمله تسمه های ماشین
نساجی، ریلها، محافظ اتوبانها، چارچوب پنجره ها و درها، تیرهای با مقطع I شکل، نبشی ها و غیره تولید نمود.
عمر محصولات پالتروژنی بسیار بالاست و سرعت تولید یک محصول پالتروژنی نیز نسبتاً
زیاد است. از نظر قیمت نیز با وجود اینکه یک تیر پالتروژنی قیمت ظاهری بیشتری نسبت
به نمونة مشابه آهنی دارد لیکن مقاومت خوب آن در مصارف خاص ضدخوردگی و زلزله و عمر
بالای آن میتواند توجیه گر قیمت اولیة بالای آن باشد. در مصارف عمومی مانند ساخت
سازه ها اگر نیاز به مقاومت در برابر خوردگی و زلزله وجود داشته باشد، استفاده از
تیرهای پالتروژنی میتواند توجیه اقتصادی نیز داشته باشد.
نقش اصلی ماتریس عبارت است از :
1-انتقال برش از فیبر تقویتی به ماده مجاور
2- محافظت از فیبر در شرایط محیطی
3- جلوگیری از خسارات مکانیکی وارد بر الیاف
4- کنترل کمانش موضعی الیاف تحت فشار
به طور کلیFRP ها بر اساس فیبر تشکیل دهنده ی آنها به چند دسته
زیر تقسیم می شوند.
1- CFRP با الیافی از جنس کربن
2-GFRP با الیافی از جنس شیشه
3- AFRP با الیافی از جنس آرامید
مزایای استفاده از FRP :
1- وزن کم (چگالی آن در حدود 20% فولاد است .)
2- مقاومت در برابر خورندگی
3- نفوذناپذیری مغناطیسی
4- امکان تقویت به صورت خارجی
5- حمل و نقل آسان وسرعت اجرای بالابه دلیل وزن کم
لذا به دلیل مزایای بالا به عنوان یک جایگزین مناسب
برای آرماتورهای فولادی در سازه های دریایی ، سازه پارکیمگ ها ، عرشه های پل ها،
ساخت بزرگراه هایی که بطور زیادی تحت تاثیر عوامل محیطی هستند و در نهایت سازه
هایی که در برابر خوردگی و میدانهای مغناطیسی حساسیت زیادی دارند پیشنهاد می کند.
روشهای ارایه شده برای بررسی تقویت برشی تیر بتنآرمه
با ورقهFRP
1.روش مدلهای چسبندگی
2.روش تشابه خرپایی یا
Strut & Tie
3.روش تئوری میدان فشاری و اصطکاک برشی
خب چرا به جای میلگرد های فلزی از FRP استفاده
کنیم؟
دلیل عمدة استفادة از میلگردهای FRPدر داخل
بتن، جلوگیری از پدیدة خوردگی و افزایش میرایی ارتعاشات ایجاد شده در سازه در
برابر ارتعاش میباشد. هر چند که استفاده از میلگردهای
FRP به جای نمونه های فلزی سبب کاهش وزن بنا نیز خواهد
شد، اما در استفاده از این میلگردها، مساله کاهش وزن اهمیت ناچیزی نسبت به دو مورد
بیان شده دارد. دلیل بالا بودن ضریب میرایی کامپوزیتها، خواص غیرکشسان آنهاست که
انرژی جذب شده را میرا میکنند. در حالی که مواد فلزی حالت کشسان داشته و انرژی جذب
شده را میرا نمی نمایند. بنابراین مواد کامپوزیتی در برابر ارتعاشات زلزله عملکرد
بهتری خواهند داشت و بهترین گزینه جهت مقاومت سازه در برابر لرزهها خواهند بود.بکارگیری
میلگردهای FRP به جای
فلزی، بهطور قابل ملاحظه ای از زیانهای ناشی از بروز خوردگی جلوگیری میکند. ظهور
تخریب ناشی از پدیدة خوردگی در بتن مسلح شده با میلگرد فلزی بدین گونه است که نخست
میله های فلزی داخل بتن دچار زنگ زدگی شده و اکسید میشوند. سپس این اکسیدها به سمت
سطح بیرونی بتن شروع به مهاجرت کرده و با انتشار در داخل بتن باعث از بین رفتن آن
میشوند. بدین ترتیب با خورده شدن دو جزء فلزی و بتنی سازه، زمینة تخریب کامل سازة
بتنی فراهم میگردد. روشهای سنتی گذشته مانند چسباندن صفحات فلزی بر روی سازه یا
اضافه کردن ضخامت بتن جهت مقابله با پدیدة خوردگی ضمن آنکه مشکل خوردگی فلز را
مرتفع نخواهد نمود، سبب افزایش وزن سازه و آسیب پذیرترشدن آن در برابر زلزله نیز
خواهد شد. جهت جلوگیری از این امر میتوان با تقویت سطح خارجی سازة بتنی توسط مواد
مرکب و استفاده از میلگردهای FRP در داخل
بتن، هم مشکل خوردگی فلز داخل سازه را حل نمود و هم جلوی مختل شدن کارایی سازه در
صورت خورده شدن بتن را گرفت که این بهترین روش مقابله باپدیدة خوردگی در یک سازه
بتنی میباشد.
در آمریکا وظهور آن در صنعت ساختمان:
به صورت یک جسم شیشه ای جامد برای ساختن چوب FRP بعد از جنگ جهانی دوم ابتدا از
در ساخت تجهیزات
FRP ماهیگیری وگلف ، پایک پرچم و چوب اسکی استفاده می
شد به تدریج از
الکتریکی به دلیل مقاومت آششی وفشاری بالا وقابلیت
نارسایی (هادی نبودن) الکتریکی بالا مورد
استفاده قرار گرفت وامروزه کاربردهای مختلف آن درتولیدات
خانگی چون نردبان ، کانلهای تهویه وریلها
کاربردهای وسیعی در زمینه های FRP به وضوح
قابل ملاحظه است:
خودروسازی ، الکترونیک ، پزشکی ، هوا فضا ، ساختمان
سازی و . . . دارد.
از اوایل دهه ١٩٦٠ با گسترش احداث سازه های فراساحل
وپلهای بزرگ که در معرض آب دریا
که محیط خورنده ای است قرار دارند , محققان در صدد
رفع بزرگترین عیب ورقه های تقویتی فلزی که
همان خوردگی وزنگ زدن فولاد است , برآمدند. آنها
برای حل این مشکل استفاده از ورقه های گالوانیزه
آلیاژ فولاد + روی را توصیه آردند ولی این آلیاژ در
یک محیط اسیدی واکنش شیمیایی داده وپیوند بین
فولاد وروی گسسته می شود, شرکتهای مختلف برای حل
این معضل پیشنهادات گوناگونی دادند.
1.استفاده از اسپری الکترو استاتیک
2.چسبهای ترکیبی پودر شده
3.آغشته کردن فولاد به روغن چون لوله های گاز و . . .
تا این که اداره فدرال بزرگراه های ایالت متحده,
استفاده از فولاد اپوآسی را توصیه وتولید وبه بازار عرضه کرد.
کامپوزیتچیست؟
به مادّه ای اطلاق می شود که از ٢ یا بیشتر ماده
مجزا بانواحی قابل
تشخیص و تفکیک از یکدیگر ویک سطح مشترک ودر پاره ای
موارد یک ناحیه واسط تشکیل می شود.
یک کامپوزیت است که برای افزایش چسبندگی الیاف یا
فیبر تقویتی با ماتریس رزین معمولاً از
اصلاح سطحی استفاده می شود. چوب را می توان یک
کامپوزیت طبیعی در نظر گرفت ودر یک نگاه
آلی تر بتن آرمه نیز یک نوع کامپوزیت ومتشکل از
اجزای متمایز است.
پلیمر چیست ؟
به یک زنجیره طویل از مولکولها آه از یک یا چندین
اتم که با یکدیگر از طریق پیوندکووالانسی متصل شده اند اطلاق می شود.پلیمرها بر
اساس روند تشکیل پیوند یا ترتیب نا منظم وغیر بلوری یا ترتیب تقریباً منظم ونیمه
بلوری دارند و نسبت مولکولها در پلیمرها بستگی به انگیزش تصادفی آنها دارد. هر چه درجه
حرارت زمان تشکیل پلیمر بالا می رود برانگیزش تصادفی نیز بیشتر می گردد
درکشورما:
کشور ما نیاز بسیار گسترده ای به استفاده از
کامپوزیت ها در قالب آرماتورهای کامپوزیتی دارد. هم اکنون بسیاری از سازه های بنا
شده در محیط های خورندة مناطق مختلف کشور همچون پل های دریاچة ارومیه و یا ساختمان
های جنوب کشور دچار معضل خوردگی هستند که استفاده از کامپوزیت ها می تواند پاسخگوی
مشکل این قبیل سازه ها باشد.
متأسفانه در کشور ما به دلیل عدم شناخت این
تکنولوژی، تقریباً هیچ گونه حرکت قابل توجهی به سمت بهره گیری و انتقال آن صورت
نپذیرفته است. در گوشه وکنار تلاش هایی از سوی بعضی از کارخانجات و صنایع علاقه
مند جهت ساخت دستگاه پالتروژن در کشور انجام گرفته است، اما هنوز تا رسیدن به یک
محصول قابل قبول از نظر خواص مناسب و ساختار مکانیکی همگن فاصلة زیادی وجود دارد.
این دستگاه ساختار بسیار پیچیده ای ندارد و می توان در صورت نیاز از طریق ارتباط
با کشورهای خارجی اقدام به انتقال تکنولوژی آن به کشور نمود. نوع غربی آن حدود 350
تا 400 هزار دلار قیمت دارد و نوع روسی و چینی آن با قیمت ارزان تر، تقریباً با
نصف این هزینه قابل تهیه می باشند. عدم توجه به این تکنولوژی می تواند موجب عقب
افتادگی صنایع کشور در بهره گیری از عرصة گستردة کامپوزیت ها گردد
1- FRP چیست ؟
این کلمه اختصاری از کلمات Fiber Reinforced Polymer or Plastic می با شد به عبارت دیگر به یک ماده مرکب و کامپوزیتی اطلاق می شود که از فیبریا الیاف تقویتی و ماتریس ( ماده در برگیرنده ) یا رزین از جنس پلیمر مطابق شکل 1 تشکیل شده است
بزرگترین سهم بازار مصرف مواد مرکب
(کامپوزیت) در دنیا در اختیار صنعت ساختمان است. در این میان پروفیلهای کامپوزیتی
به میزان وسیعی در ساختمان سازی بویژه احداث بناهای ساحلی و یا سازههای مستقر شده
در شرایط اقلیمی خورنده کاربرد یافته اند.
دلیل عمده استفاده از پروفیل های FRP در داخل بتن، جلوگیری
از پدیده خوردگی و افزایش عمر سازه در برابر ارتعاش می باشد. هرچند که استفاده از
پروفیل های FRP به جای نمونه های فلزی سبب کاهش وزن بنا
نیز خواهد شد، اما در استفاده از این پروفیلها، مساله کاهش وزن اهمیت ناچیزی نسبت
به دو مورد بیان شده دارد. دلیل بالا بودن عمر کامپوزیت ها، خواص غیر کشسان
آنهاست. در حالی که مواد فلزی حالت کشسان داشته و انرژی جذب شده را میرا می
نمایند. بنابراین مواد کامپوزیتی در برابر ارتعاشات زلزله عملکرد بهتری خواهند
داشت و بهترین گزینه جهت مقاومت سازه در برابر لرزه خواهند بود.
بکارگیری پروفیل های FRP به جای فلزی، بطور
قابل ملاحظه ای از زیانهای ناشی از بروز خوردگی جلوگیری می کند. ظهور تخریب ناشی
از پدیده خوردگی در بتن مسلح شده با پروفیل فلزی بدین گونه است که نخست میله های
فلزی داخل بتن دچار زنگ زدگی شده و اکسید می شوند. سپس این اکسیدها به سمت سطح
بیرونی بتن شروع به مهاجرت کرده و با انتشار در داخل بتن باعث از بین رفتن آن می
شوند. بدین ترتیب با خورده شدن دو جزء فلزی و بتن سازه، زمینه تخریب کامل سازه
بتنی فراهم می گردد. روشهای سنتی گذشته
مانند چسباندن صفحات فلزی بر روی سازه یا اضافه کردن ضخامت بتن جهت مقابله با
پدیده خوردگی ضمن آنکه مشکل خوردگی فلز را مرتفع نخواهد نمود، سبب افزایش وزن سازه
و آسیب پذیرتر شدن آن در برابر زلزله نیز خواهد شد. جهت جلوگیری از این امر می
توان با تقویت سطح خارجی سازه بتنی توسط مواد مرکب و استفاده از پروفیل های FRP در
داخل بتن، هم مشکل خوردگی فلز داخل سازه را حل نمود و هم جلوی مختل شدن کارایی
سازه در صورت خورده شدن بتن را گرفت که این بهترین روش مقابله با پدیده خوردگی در
یک سازه بتنی می باشد.
کشور ما نیاز بسیار گسترده ای به استفاده از کامپوزیت ها در
قالب پروفیلهای کامپوزیتی دارد. هم اکنون بسیاری از سازه های بنا شده در محیط های
خورنده مناطق مختلف کشور همچون پل های دریاچه ارومیه و یا ساختمان های جنوب کشور
دچار معضل خوردگی هستند که استفاده از کامپوزیت ها می تواند پاسخگوی مشکل این قبیل
سازه ها باشد.
کامپوزیت
چیست؟
به مادّه ای اطلاق می شود که از ٢ یا بیشتر ماده مجزا بانواحی قابل
تشخیص و تفکیک از یکدیگر ویک سطح مشترک ودر پاره ای موارد یک ناحیه واسط تشکیل می
شود.
یک کامپوزیت است که برای افزایش چسبندگی الیاف یا فیبر تقویتی با ماتریس رزین
معمولاً از
اصلاح سطحی استفاده می شود. چوب را می توان یک کامپوزیت طبیعی در نظر گرفت ودر یک
نگاه
آلی تر بتن آرمه نیز یک نوع کامپوزیت ومتشکل از اجزای متمایز است.
FRP (Fiber Reinforcement polymer ) چیست؟
FRP نوعی ماده کامپوزیت متشکل از دو بخش فیبر یا الیاف
تقویتی است که به وسیله یک ماتریس رزین از جنس پلیمر احاطه شده است. که به دو شکل
ورق های FRP و میلگردهای FRP وجود دارد.به روش پالتروژن ساخته
میشوند. در این روش دستهای از الیاف پس از آغشته شدن با رزین پس از عبور از یک
قالب در کنار هم قرار گرفته و یک پروفیل دارای مقطع ثابت را به وجود میآورند.از
عمده ترین مزایای روش پالتروژن چندمنظوره بودن آن و کاربردهای گوناگون آن در صنایع
مختلف است. به عبارتی صرفاً با تغییر قالب دستگاه میتوان علاوه بر محصولاتی که در
صنعت ساختمان کاربرد دارد، همانند انواع آرماتورها، محصولات گوناگون دیگری در حوزه
های مختلف از جمله تسمه های ماشین نساجی، ریلها، محافظ اتوبانها، چارچوب پنجره ها
و درها، تیرهای با مقطع I شکل، نبشی ها و غیره تولید نمود. عمر محصولات
پالتروژنی بسیار بالاست و سرعت تولید یک محصول پالتروژنی نیز نسبتاً زیاد است. از
نظر قیمت نیز با وجود اینکه یک تیر پالتروژنی قیمت ظاهری بیشتری نسبت به نمونة
مشابه آهنی دارد لیکن مقاومت خوب آن در مصارف خاص ضدخوردگی و زلزله و عمر بالای آن
میتواند توجیه گر قیمت اولیة بالای آن باشد. در مصارف عمومی مانند ساخت سازه ها
اگر نیاز به مقاومت در برابر خوردگی و زلزله وجود داشته باشد، استفاده از تیرهای
پالتروژنی میتواند توجیه اقتصادی نیز داشته باشد.
نقش اصلی ماتریس عبارت است از :
1-انتقال برش از فیبر تقویتی به ماده مجاور
2- محافظت از فیبر در شرایط محیطی
3- جلوگیری از خسارات مکانیکی وارد بر الیاف
4- کنترل کمانش موضعی الیاف تحت فشار
به طور کلیFRP ها
بر اساس فیبر تشکیل دهنده ی آنها به چند دسته زیر تقسیم می شوند.
1- CFRP با الیافی از جنس کربن
2-GFRP با الیافی از جنس شیشه
3- AFRP با الیافی از جنس آرامید
مزایای استفاده از FRP :
1- وزن کم (چگالی آن در حدود 20% فولاد است .)
2- مقاومت در برابر خورندگی
3- نفوذناپذیری مغناطیسی
4- امکان تقویت به صورت خارجی
5- حمل و نقل آسان وسرعت اجرای بالابه دلیل وزن کم
لذا به دلیل مزایای بالا به عنوان یک جایگزین مناسب
برای آرماتورهای فولادی در سازه های دریایی ، سازه پارکیمگ ها ، عرشه های پل ها،
ساخت بزرگراه هایی که بطور زیادی تحت تاثیر عوامل محیطی هستند و در نهایت سازه
هایی که در برابر خوردگی و میدانهای مغناطیسی حساسیت زیادی دارند پیشنهاد می کند.
روشهای ارایه شده برای بررسی تقویت برشی تیر بتنآرمه
با ورقهFRP
1.روش مدلهای چسبندگی
2.روش تشابه خرپایی یا Strut & Tie
3.روش تئوری میدان فشاری و اصطکاک برشی
خب چرا به جای میلگرد های فلزی از FRP استفاده
کنیم؟
دلیل عمدة استفادة از میلگردهای FRPدر
داخل بتن، جلوگیری از پدیدة خوردگی و افزایش میرایی ارتعاشات ایجاد شده در سازه در
برابر ارتعاش میباشد. هر چند که استفاده از میلگردهای FRP به جای نمونه های فلزی سبب کاهش
وزن بنا نیز خواهد شد، اما در استفاده از این میلگردها، مساله کاهش وزن اهمیت
ناچیزی نسبت به دو مورد بیان شده دارد. دلیل بالا بودن ضریب میرایی کامپوزیتها،
خواص غیرکشسان آنهاست که انرژی جذب شده را میرا میکنند. در حالی که مواد فلزی حالت
کشسان داشته و انرژی جذب شده را میرا نمی نمایند. بنابراین مواد کامپوزیتی در
برابر ارتعاشات زلزله عملکرد بهتری خواهند داشت و بهترین گزینه جهت مقاومت سازه در
برابر لرزهها خواهند بود.بکارگیری میلگردهای FRP به جای فلزی، بهطور قابل ملاحظه
ای از زیانهای ناشی از بروز خوردگی جلوگیری میکند. ظهور تخریب ناشی از پدیدة
خوردگی در بتن مسلح شده با میلگرد فلزی بدین گونه است که نخست میله های فلزی داخل
بتن دچار زنگ زدگی شده و اکسید میشوند. سپس این اکسیدها به سمت سطح بیرونی بتن
شروع به مهاجرت کرده و با انتشار در داخل بتن باعث از بین رفتن آن میشوند. بدین
ترتیب با خورده شدن دو جزء فلزی و بتنی سازه، زمینة تخریب کامل سازة بتنی فراهم
میگردد. روشهای سنتی گذشته مانند چسباندن صفحات فلزی بر روی سازه یا اضافه کردن
ضخامت بتن جهت مقابله با پدیدة خوردگی ضمن آنکه مشکل خوردگی فلز را مرتفع نخواهد
نمود، سبب افزایش وزن سازه و آسیب پذیرترشدن آن در برابر زلزله نیز خواهد شد. جهت
جلوگیری از این امر میتوان با تقویت سطح خارجی سازة بتنی توسط مواد مرکب و استفاده
از میلگردهای FRP در داخل بتن، هم مشکل خوردگی فلز داخل سازه را حل
نمود و هم جلوی مختل شدن کارایی سازه در صورت خورده شدن بتن را گرفت که این بهترین
روش مقابله باپدیدة خوردگی در یک سازه بتنی میباشد.
در آمریکا وظهور آن در صنعت ساختمان:
به صورت یک جسم شیشه ای جامد برای ساختن چوب
FRP بعد از جنگ جهانی دوم ابتدا از
در ساخت تجهیزات FRP ماهیگیری وگلف ، پایک پرچم و چوب
اسکی استفاده می شد به تدریج از
الکتریکی به دلیل مقاومت آششی وفشاری بالا وقابلیت
نارسایی (هادی نبودن) الکتریکی بالا مورد
استفاده قرار گرفت وامروزه کاربردهای مختلف آن
درتولیدات خانگی چون نردبان ، کانلهای تهویه وریلها
کاربردهای وسیعی در زمینه های FRP به
وضوح قابل ملاحظه است:
خودروسازی ، الکترونیک ، پزشکی ، هوا فضا ، ساختمان
سازی و . . . دارد.
از اوایل دهه ١٩٦٠ با گسترش احداث سازه های فراساحل
وپلهای بزرگ که در معرض آب دریا
که محیط خورنده ای است قرار دارند , محققان در صدد
رفع بزرگترین عیب ورقه های تقویتی فلزی که
همان خوردگی وزنگ زدن فولاد است , برآمدند. آنها
برای حل این مشکل استفاده از ورقه های گالوانیزه
آلیاژ فولاد + روی را توصیه آردند ولی این آلیاژ در
یک محیط اسیدی واکنش شیمیایی داده وپیوند بین
فولاد وروی گسسته می شود, شرکتهای مختلف برای حل
این معضل پیشنهادات گوناگونی دادند.
1.استفاده از اسپری الکترو استاتیک
2.چسبهای ترکیبی پودر شده
3.آغشته کردن فولاد به روغن چون لوله های گاز و .
. .
تا این که اداره فدرال بزرگراه های ایالت متحده,
استفاده از فولاد اپوآسی را توصیه وتولید وبه بازار عرضه کرد.
کامپوزیتچیست؟
به مادّه ای اطلاق می شود که از ٢ یا بیشتر ماده
مجزا بانواحی قابل
تشخیص و تفکیک از یکدیگر ویک سطح مشترک ودر پاره ای
موارد یک ناحیه واسط تشکیل می شود.
یک کامپوزیت است که برای افزایش چسبندگی الیاف یا
فیبر تقویتی با ماتریس رزین معمولاً از
اصلاح سطحی استفاده می شود. چوب را می توان یک
کامپوزیت طبیعی در نظر گرفت ودر یک نگاه
آلی تر بتن آرمه نیز یک نوع کامپوزیت ومتشکل از
اجزای متمایز است.
پلیمر چیست ؟
به یک زنجیره طویل از مولکولها آه از یک یا چندین
اتم که با یکدیگر از طریق پیوندکووالانسی متصل شده اند اطلاق می شود.پلیمرها بر
اساس روند تشکیل پیوند یا ترتیب نا منظم وغیر بلوری یا ترتیب تقریباً منظم ونیمه
بلوری دارند و نسبت مولکولها در پلیمرها بستگی به انگیزش تصادفی آنها دارد. هر چه
درجه حرارت زمان تشکیل پلیمر بالا می رود برانگیزش تصادفی نیز بیشتر می گردد
درکشورما:
کشور ما نیاز بسیار گسترده ای به استفاده از
کامپوزیت ها در قالب آرماتورهای کامپوزیتی دارد. هم اکنون بسیاری از سازه های بنا
شده در محیط های خورندة مناطق مختلف کشور همچون پل های دریاچة ارومیه و یا ساختمان
های جنوب کشور دچار معضل خوردگی هستند که استفاده از کامپوزیت ها می تواند پاسخگوی
مشکل این قبیل سازه ها باشد.
متأسفانه در کشور ما به دلیل عدم شناخت این
تکنولوژی، تقریباً هیچ گونه حرکت قابل توجهی به سمت بهره گیری و انتقال آن صورت
نپذیرفته است. در گوشه وکنار تلاش هایی از سوی بعضی از کارخانجات و صنایع علاقه
مند جهت ساخت دستگاه پالتروژن در کشور انجام گرفته است، اما هنوز تا رسیدن به یک
محصول قابل قبول از نظر خواص مناسب و ساختار مکانیکی همگن فاصلة زیادی وجود دارد.
این دستگاه ساختار بسیار پیچیده ای ندارد و می توان در صورت نیاز از طریق ارتباط
با کشورهای خارجی اقدام به انتقال تکنولوژی آن به کشور نمود. نوع غربی آن حدود 350
تا 400 هزار دلار قیمت دارد و نوع روسی و چینی آن با قیمت ارزان تر، تقریباً با
نصف این هزینه قابل تهیه می باشند. عدم توجه به این تکنولوژی می تواند موجب عقب
افتادگی صنایع کشور در بهره گیری از عرصة گستردة کامپوزیت ها گردد
تأثیر دورپیچ کردن ستونهای بتن مسلح (با مقطع دایروی) با مصالح FRP در رفتار خمشی ـ محوری
تا پیش از دهه 1990، دو روش مرسوم برای مقاوم سازی ستونهای بتن مسلح بی کفایت وجود داشت. یکی اجرای یک غلاف بتن مسلح اضافی به دور ستون موجود و دیگری استفاده از غلاف فولادی با تزریق دوغاب. استفاده از روش غلاف فولادی، به دلیل آنکه غلاف بتن مسلح فضای بیشتری اشغال کرده و وزن سازه را نیز افزایش می داد، فراگیرتر و مؤثرتر بوده است. البته هر دو روش یاد شده، نیازمند نیروی کار زیاد بوده و اغلب برای انجام در کارگاه مشکل می باشند. همچنین غلاف فولادی در مقابل حمله شرایط جوی مقاومت کمی دارد.
در سالهای اخیر کاربرد روش مقاوم سازی ستونهای بتن مسلح با استفاده از مصالح FRP به جای غلاف فولادی بطور گسترده ای توسعه یافته است. مرسومترین شکل مقاوم سازی ستونهای بتن مسلح با مصالح FRP شامل دورپیچ کردن بیرونی ستون با استفاده از ورقها یا نوارهای FRP است.
مقاوم سازی ستونهای موجود بتن مسلح با استفاده از غلاف فولادی یا FRP بر مبنای این حقیقت استوار است که محصورشدگی جانبی بتن، سبب افزایش قابل توجه مقاومت فشاری محوری، محوری ـ خمشی و شکل پذیری ستون می گردد. مطالعات بسیاری در مورد مقاومت فشاری و رفتار تنش ـ کرنش بتن محصور شده با FRP انجام شده است. این مطالعات بیانگرد آن هستند که رفتار بتن محصور شده با FRP با رفتار بتن محصور شده با فولاد متفاوت بوده و بنابراین توصیه های طراحی توسعه یافته برای ستونهای بتنی محصور شده با غلاف فولادی، علیرغم تشابه ظاهری، برای ستونهای بتنی محصور شده با FRP قابل کاربرد نیستند.
مشکلات اجرایی سزه های بتنی موجود و بهسازی آنها
حرکت استمراری علم در عرصه مهندسی سازه ـ زلزله موجب گردیده است تا نوسازی و بهسازی در سالهای در اخیر از روشهای نوین و مصالحی جدید بهره گیرد که در پیشینه طولانی ساخت و ساز سابقه نداشته است در میان این نوآوری ها FRP (مواد کامپوزیت پلیمری تقویت شده با الیاف) از جایگاه ویژه برخوردار می باشد تا آنجا که به نظر برخی از متخصصان FRP را باید مصالح ساختمانی هزاره سوم نامید. کامپوزیت FRP که ابتدا در صنایع هوا و فضا بکار برده شد با داشتن ویژگی های ممتاز چون نسبت بالای مقاومت به وزن، به وزن، دوام در برابر خوردگی، سرعت و سهولت در حمل و نصب، دریچه ای نو پیش روی مهندسین عمران گشوده است به گونه ای که امروز سازه های متعددی در سرتاسر دنیا با استفاده از این مواد تقویت شدند استفاده از مصالح کامپوزیت به طور قابل توجهی در صنعت ساختمان یک بازار تکان دهنده و با سرعت در حال توسعه می باشد. اولین تحقیقات انجام شده در این زمینه از اوایل دهه 1980 آغاز شده است، زلزله 1990 کالیفرنیا و 1995 کوبه ژاپن نیز از جمله عوامل موثرتری برای بررسی کاربرد کامپوزیت پلیمری تقویت شده با الیافFRP جهت تقویت و مقاوم سازی سازه های بتنی و بنایی در مناطق زلزله خیز گردید.
کاربرد
کامپوزیت FRP در مقاوم سازی سازه های بتن مسلح امروزه
نگهداری از سازه ها به دلیل هزینه ساخت و تعمیر بسیار حائز اهمیت می باشد با
مطالعه رفتار سازه های بتنی مشخص می شود عوامل متعددی مانند: اشتباهات طراحی و
محاسبه، عدم اجرای مناسب تغییر کاربری سازه ها، آسیب دیدگی ناشی از وارد شدن
بارهای تصادفی، خوردگی بتن و فولاد و شرایط محیطی از دوام آنها می کاهد ضمناً تغییر
آیین نامه های ساختمانی (باعث تغییر در بارگذاری و ضرایب اطمینان می شود) نیز سبب
ارزیابی و بازنگری مجدد طرح و سازه می گردد تا در صورت لزوم بهسازی و تقویت شود.
سیستمهای الیاف مسلح شده پلیمری FRP برای تقویت سازه های بتنی پدیدار شده و به
عنوان یک جانشین برای روش های سنتی از قبیل چسباندن صفحات فولادی، افزایش سطح مقطع
با بتن ریزی مجدد و پیش تنیدگی خارجی می باشد.
با توجه به معایب این روشها مانند بازدهی کم و یا نیاز به امکانات و فن آوری خاص
امروزه روش های مقاوم سازی با استفاده از کامپوزیت توسعه روز افزون دارد.
محدودیت استفاده و کاربرد کامپوزیت در مهندسی ساختمان به قیمت بالای آنها برمی گردد البته هزینه و قیمت آنها به تدریج رو به کاهش می باشد به این ترتیب استفاده از آنها بیشتر و بیشتر خواهد شد. استفاده از FRP در زمینه مقاوم سازی ، هر چند که هزینه بالایی در بردارد، اما با توجه به هزینه اجرای کم و نیز سایر مزایای FRP، در کل به صرفه ترین و موثر ترین راه مقاوم سازی سازه های بتنی امروزه به شمار می رود.
در این حین، جهت استفاده صحیح و مناسب از این ماده و طراحی مقاوم سازی سازه های بتنی، آیین نامه ها، راهنماها و گزارشهایی در سراسر جهان منتشر گردید با توجه به شروع رشد و استفاده از مواد FRP ، در ایران تدوین راهنمایی برای طراحی مقاوم سازی به کمک این مواد، بسیار ضروری است. در این مجموعه به بررسی و معرفی بعضی از آیین نامه ها و راهنماهای معتبر در مورد ورقه های FRP تقویت کننده به صورت خارجی، برای آشنایی بیشتر آنها پرداخته شده است. بر این اساس تعدادی از راهنماهای طراحی با توجه به منابع در دسترس مورد بررسی قرار گرفته است. راهنماهای طراحی مورد بررسی عبارتند از:
• ACI 440.2R-02 ، راهنمای طراحی تقویت سازه های بتنی با کمک چسباندن سیستم FRP به صورت خارجی
• Fib Bulletin 14 (2001) راهنمای طراحی تقویت کننده های FRP چسبیده به صورت خارجی برای سازه های بتن آرمه
• UK Concrete Society Technical Report No. 55 (2000) راهنمای طراحی مقاوم سازی بتن آرمه با استفاده از مواد کامپوزیتیFRP
• ISIS (2000) مقاوم سازی سازه های بتن آرمه با پایمرهای تقویت شده با الیاف FRP
• JSCE توصیه های انجمن مهندسین عمران ژاپن در مورد مقاوم سازی سازه های بتنی با استفاده از ورقه های الیافی
• JBDPA راهنمای طراحی و ساخت بهسازی لرزه ای ساختمانها به وسیله کامپوزیت های FRP در ژاپن
• CSA استاندارد کانادا در مورد طراحی و اجرای ساختمانهای تقویت شده با FRP
مواد و مصالح
مصالح همیشه نقش عمده ای در تکامل سازه های پلی ایفا کرده اند . پیشرفت در کیفیت در مصالح بتونی ، فولادی و الواری همچنان ادامه خواهد یافت. ولی بیشترین تغییرات متحول کننده در حوزه های پلاستیک با فیبر تقویت شده (FRP ها) ، فولاد با استحکام بالا و با کارایی زیاد ، بتون بالا (HPC) و مخلوطی از و مخلوطی از FRP و الوار خواهد بود.
FRP ها
امروزه FRP ها دوران نخستین خود را به عنوان مصالح ساخت پل می گذرانند. با این حال ، انجام آزمایش های بیشتر با ترکیبات گوناگون مصالح FRP به راه حلهای ابتکاری و با دوام برای مسایل ساده و پیچیده ی مربوط به ساخت پل منتهی خواهد شد. پروژه های پل FRP آزمایشی نشان داده اند که این ماده مشکلات ذاتی زیادی از نظر تغییر شکل، چکش خواری مصالح (یا کش پذیری )، وارفتگی بتون، واکنشگری با بتون و فولاد و عملکرد تحت تماس طولانی مدت با نور ماوراء بنفش و عوامل محیطی دیگر نظیر رطوبت، انجماد- حرارت، و جمله ی مواد شیمیایی از خارج دارند. به منظور کمک به حل این مشکلات ، استانداردهای مربوط به تست کردن این مواد و روش های طراحی برای متناسب کردن خواص مواد FRP ابداع خواهند شد. یک تلاش تحقیقی جامع در سطح کشوری برای قابل اعتماد ساختن FRP به انجام خواهد رسید، مصالح پلی با هزینه تعمیر و نگه داری پایین قادر به ارایه عملکرد بالا در طول مدت زمان (عمر مفید) سازهی پل می باشند.
همکاری و تشریک مساعی طراحان، مهندسان ساختمان و صاحبان پل ها FRP را تبدیل به یک گزینه ی عملی و قابل رقابت با مصالح مربوط به پل های رایج خواهد ساخت. دانشگاهها برنامه ی درسی خود را طوری گسترش خواهند داد که FRP و مواد کامپوزیت دیگر را در دوره های مربوط به مصالح و سازه در بر بگیرد تا به این طریق متخصصان آینده ی پل سازی را به قبول و استفاده ی کامل از FRP تشویق نماییم.
فولاد با استحکام و با کارایی بالا
بر خلاف FRP ، مواد و مصالح فولادی با استحکام بالا آسانتر توسط مهندسان پل سازی مورد قبول قرار خواهد گرفت . قبول اولیه به خاطر مواد فولادی جدید حاصل خواهد شد که کاهش بارهای مرده سازه را امکان پذیر می سازد. قبول این مواد در سطح گسترده تر به خاطر خواص پیشرفته مصالح خواهد بود. نتایج بدست آمده از بهبود این مصالح سختی و جوش پذیری فولاد های با استحکام بالا به تمام درجات فولاد افزایش خواهد یافت . مشخصات طراحی همچنان به روز خواهد شد تا با مسایل مربوط به عملکرد مصالح نظیر جوش کاری ، سختی و قابلیت ساخت و تغییر شکل متناسب گردد. مصالح فولادی با کارایی بالا امروزه برای ساخت پل در آینده استاندارد خواهند شد.
پیشرفت های به عمل آمده در ساخت و آزمایش انواع پل ،نظیر قاب های فضایی و سازه های کامپوزیت جدید ، به بهینه سازی هر چه بیشتر مصالح فولادی منتهی خواهد شد. FRP مرکب با فولاد با استحکام بالا برای سازه های پلی آینده پتانسیل بالایی دارند.
میله های تقویت کننده با کارایی بالا در هزاره ی جدید معمول خواهند شد. میله های کامپوزیت با هسته ی فولادی و پوشش استیل و یا یک ماده ی غیر قابل خوردگی مورد استفاده یگسترده ای در سازه های بتونی پیدا خواهد کرد. همراه با استفاده از HPC در بدنه ی پل ها ، طول عمر متوسط این گونه سازه ها ممکن است به دو برابر طول عمر سازه های مشابه برسد که قبل از این ساخته شده است. سیاست ها و خط مشی آینده مستلزم تجزیه تحلیل هزینه در طول عمر پل می باشد که انگیزه ای برای استفاده ی بیشتر از مصالح جدید بدنه ی پل ها ایجاد خواهد کرد.
تیرهای کامپوزیتی
به کارگیری تیرهای کامپوزیت FRP ، موضوع جدیدی در خدمات برق رسانی نیست ، با این وجود تیرهای انتقال برق FRP پالترود شده 21 تا 24 متری داستان دیگری است . تیرهای FRP با یک سوم وزن تیرهای چوبی ، نضف وزن تیرهای فولادی و تنها یک دهم وزن تیرهای بتنی ، انتخاب بسیار جذابی برای اغلب شرکتهای خدماتی برق رسانی هستند .
شرکت آمریکایی بریستول تنسی الکتریک سیستم BTES به تازگی 144 تیر FRP را در دوخط انتقال نصب کرده است. شرکت استرانگ ولStrongwell Corp واقع در ایالت ویرجینیا این تیرهای FRP پالترود شده SE 28 را با بیشترین ظرفیت ممان اینرسی در مقطع پایینی طراحی و برای جایگزینی تیرهای چوبی ، فولادی و بتنی در خطوط انتقال برق تولید کرده است . شرکت های خدمات برق رسانی در حال کشف برتری های تیرهای SE 28 ، نسبت به تیرهای ساخته شده از مواد سنتی هستند . تیرهای SE 28 شرکت استرانگ ول ، سبک ، محکم و دارای ویژگی های هدایتی خیلی کمی هستند . این تیرها همچنین در برابر خوردگی ، پوسیدگی ، پرتوهای فرابنفش ، نفوذ آب ، حشرات و دارکوب ها مقاومت بسیار بالایی دارند .
به عقیده دکتر مایکل برودر ، مدیر عامل شرکت BTES ، تیرهای کامپوزیتی SE 28 ، در مقایسه با تیرهای چوبی ، با گذشت زمان استحکامشان را از دست نمی دهند و تقریبا ً به هیچ گونه ترمیم و تعمیری احتیاج ندارند . او هم چنین به ویژگی های الکتریکی تیرهای FRP و تحمل ضربه و بار ناشی از بادهای شدید توسط آن ها اشاره می کند .
خواص کامپوزیت های FRP
بر طبق گزارش اداره فدرال بزرگراه های آمریکا هنگام بررسی پلها از نظر سازه ای به دلیل پوشش کم بتن ، طراحی ضیعف ، عدم مهارت کافی هنگام اجرا و سایر عوامل همانند شرایط آب و هوایی سبب ایجاد ترک در بتن و خوردگی آرماتور های فولادی شده است.
پس از سالها مطالعه بر روی خوردگی ، FRP به عنوان یک جایگزین خوب آرماتور های فولادی در بتن پیشنهاد شده اند.
سه نوع میلگرد ( AFRP) , ( CFRP ) , ( GFRP ) از انواع تجاری آن هستند که در صنعت ساختمان کاربرد دارند.
از این مواد به جای آرماتور های فولادی یا کابلهای پیش تنیده در سازه های بتنی پیش تنیده و یا غیر پیش تنیده استفاده می شود. مواد FRP موادی غیر فلزی و مقاوم در برابر خوردگی است که در کنار خواص مهم دیگری همانند مقاومت کششی زیاد آنها را برای استفاده بعنوان آرماتور مناسب می کند.
از آنجایی که FRP ها مصالحی ناهمسانگرد هستند نوع و مقدار فیبرورزین مورد استفاده ، سازگاری فیبر و کنترل کیفیت لازم هنگام ساخت آن نقش اصلی را در بهبود خواص مکانیکی آن دارد.
به طور کلی مزایای آن به صورت زیر دسته بندی می شود:
1-مقاومت کششی بیشتر از فولاد
2- یک چهارم وزن آرماتور فولادی
3- عدم تاثیر در میدانهای مغناطیسی و فرکانس های رادیویی ، برای مثال تاثیر روط دستگاه های بیمارستانی
4- عدم هدایت الکتریکی و حرارتی
لذا به دلیل مزایای بالا به عنوان یک جایگزین مناسب برای آرماتورهای فولادی در سازه های دریایی ، سازه پارکیمگ ها ، عرشه های پل ها، ساخت بزرگراه هایی که بطور زیادی تحت تاثیر عوامل محیطی هستند و در نهایت سازه هایی که در برابر خوردگی و میدانهای مغناطیسی حساسیت زیادی دارند پیشنهاد می کند.
بررسی اثر دوده سیلیسی بر سازه های بتنی
اثر دوده سیلیس بر مقاومت و نفوذ پذیری مخلوط های بتن غلتکی سد سازی با خمیر سیمان کم یا متوسط یکی از موضوعاتی است که آقایان مهندس علیرضا باقری و مهندس مجتبی محمودیان ، مورد بررسی و پژوهش قرار داده اند.
به گفته ایشان عدم تولید خاکستر بادی در کشور و ابهامات موجود در خصوص فعالیت و یکنواختی پوزولان های طبیعی ایران، موانعی در دسرسی به مخلوط های بتن غلتکی می باشد.
به عقیده این محققان جایگزین دیگری که به عنوان ماده افزودنی معدنی می تواند مد نظر قرار گیرد ، سوپر پوزولانی به نام دوده سیلیسی است که به صورت محصول جانبی صنایع فروسیلیسیم در کشور تولید می شود.
گفتنی است، نتایح تحقیقات آزمایشگاهی انجام شده برای ارزیابی اثر کاربرد درصدهای مختلف دوده سیلیسی در ارتقاء کیفیت بتن غلتکی با مواد سیمانی کم یا متوسط ، نشانگر تاثیر قابل ملاحظه ای در افزایش مقاومت فشاری و کشش مخلوط های بتن غلتکی می باشد
ایشان در ادامه می افزایند: بهبود مقاومت بین 25 تا 60 درصد جایگزینی اثر دوده سیلیس به میزان 5 تا 15 درصد مواد سیمانی صورت گرفت. همچنین آزمایشات نفوذ پذیری انجام شده روی نمونه ها ، نشانگر کاهش قابل ملاحظه نفوذ پذیری در اثر کاربرد اثر دوده سیلیسی می باشد.
شایان ذکر است مهندس اسماعیل گنجیان و مهندس همایون صادقی پویا معتقدند استفاده از دوده سیلیسی در ساخت سازه های بتنی دریایی نظیر اسکله ها و بنادر با هدف افزایش دوام در دهه اخیر افزایش چشمگیری داشته است.
همچنین ایشان به بررسی دوام نمونه های خمیر سیمان و بتن با کاربرد سیمان نوع 2 همراه با 7 و 10 درصد اثر دوده سیلیس به عنوان جایگزین سیمان در شرایط عمل آوری در آب معمولی ، در ساحل دریا و در مخزن شبیه سازی تر وخشک در مقاومت فشاری و جذب موئینه آب پرداخته اند.
گفتنی است نمونه های حاوی دوده سیلیسی در شرایط تر و خشک افت مقاومت شدیدتری در طی زمان 180 روز پس از ساخت ، نسبت به نمونه های عمل آوری شده در آب معمولی نشان داده اند.
همچنین باید اشاره کرد با افزایش میزان اثر دوده سیلیس ، میزان جذب آب نمونه ها در شرایط مخرب ساحل دریا و شرایط جذر و مد متناوب و مخزن شبیه سازی تر و خشک ، افزوده شده است.
در سال های اخیر استفاده محدودی از آرماتورهای غیر فلزی آغاز گشته است هر چند تحقیقات بر روی کاربرد وسیعتر آنها و عملکرد دراز مدت این نوع آرماتورها ادامه دارد این آرماتورها که معروف به آرماتورهای با الیاف پلاستیکی (FRP) هستند از الیاف مختلفی چون الیاف شیشه ای (GFRP) الیاف آرامیدی (Afrp) والیاف کربنی (CFRP) در یک رزین چسباننده تشکیل شده اند. خاصیت عمده این آرماتورها که سبب کار برد آنها شده است مقاومت در برابر خوردگی آنهاست که می تواند در محیط های بسیار خورنده دوام دراز مدتی داشته باشند. علاوه بر این مقاومت بالا، مقاومت به خستگی بالا، ظرفیت بالای تغییر شکل ارتجاعی، مقاومت الکتریکی زیاد و هدایت مغناطیسی پایین و کم این مواد از مزایای آنها شمرده می شود. البته این مواد معایبی چون کرنش گسیختگی کم و شکننده بودن و خزش زیاد و تفاوت قابل ملاحظه ضریب انبساط حرارتی آنها در مقایسه با بتن را به همراه دارند. اخیراً از الیاف مختلف شبکه هایی بافته شده و به صورت یک شبکه آرماتور در سطح بتن برای کنترل ترک و کم کردن عرض آن و همچنین در دیوارهای نمای بتنی ازآن استفاده می کنند. تحقیقات روی کاربرد صفحات الیافی به جای صفحات فولادی برای تقویت قطعات خمشی و تیرها و دال ها به ویژه در پل ها ادامه دارد. این صفحات با رزین های اپوکسی به نواحی کششی از خارج اتصال داده می شود. کاربرد صفحات با الیاف کربنی برای این تقویت بیشتر رایج گشته و در چندین پل در ژاپن و در بعضی کشورهای اروپایی از آن استفاده شده است.
منابع :
http://sasily.persianblog.com/
http://sakhtotolid.blogfa.com/
مقدمه
نام شهر اصفهان از اوائل دوران اسلامی معمول گشته است و قبل از اسلام شهری به این نام وجود نداشته است. تاریخ گسترش شهر بطور خلاصه متعاقبا معرفی خواهد شد.
استان اصفهان در مرکز فلات ایران واقع شده است و به علت گستردگی آن دارای بخشهای متعدد جلگه ای و کوهستانی میباشد. در مغرب و جنوب غربی استان اصفهان رشته کوههای زاگرس قرار گرفته است ولی شهر اصفهان در جلگه سر سبز زاینده رود واقع شده است. این رودخانه که از داخل شهر اصفهان عبور میکند مهمترین رودخانه مرکزی فلات ایران است. سرچشمه آن از زردکوه بختیاری بوده و جریان آن از غرب به شرق است و پس از طی چهارصد کیلومتر در مسیر پر پیچ و خم به باتلاق گاوخونی منتهی میشود. در جنوب شهر اصفهان چهارده توده کوهستانی وجود دارد که نزدیک ترین آنها به شهر کوه صفه نام دارد. ارتفاع آن در حدود 2250 متر است.
اراضی شهر اصفهان از خاک رس تشکیل شده است که لایه ای سخت و غیرقابل نفوذ است.
شالوده های بناها و ساختمانهای معمولی برروی قشر رس بنا شده است. از همین خاک رس در گذشته آجرهای خام و پخته جهت بنای ساختمانها خصوصا منازل تهیه مینمودند که قدمت بعضی از این بناها به چندین قرن می رسد.
آب و هوای اصفهان معتدل و فصول چهارگانه آن منظم است. میزان بارندگی قلیل بوده و به ندرت از 120 میلیمتر در سال تجاوز مینماید. آسمان اصفهان اکثرا صاف و آفتابی است و در اکثر ماهها نسیم ملایمی در آن میوزد. حداکثر درجه حرارت 42 درجه سانتیگراد در ماههای تابستان است و حداقل آن تا ده درجه زیر صفر در زمستان نزول میکند.
در گذشته برای آبیاری مزارع و باغهای داخل شهر نهرهائی از رئدخانه به نام ( مادی) منشعب میگردید و در داخل شهر جریان داشت ولی فعلا تنها تعداد قلیلی ار آنها باقیمانده است چون اکثر مزارع و باغها به محله ها و ساختمانهای مسکونی تبدیل شده است.
بخش اول :
مسجد جامع اصفهان؛ نگین معماری اسلامی در ایران
یکی از قدیمترین مسجدهای ایران که تحولات معماریدورههای گوناگون اسلامی را در بر دارد، مسجد جامع اصفهان واقعدر شمال شرقی شهر است که مجموعة تاریخی وسیعی به ابعاد170*140 متر را درکنار میدان کهنه تشکیل میدهد. این مسجدامروزه شامل قسمتهای مختلفی چون گنبد نظامالملک، گنبدتاجالملک، صحن چهار ایوانی، شبستانها و بنای معروف بهمدرسة مظفری است.
تحقیقات دقیق در مورد این بنا از 60 سال پیش آغاز شد ومحققان ایرانی و غیرایرانی به مطالعة ساختمان و بررسیخصوصیات معماری و تزیینی آن پرداختند.
سازمان ملی حفاظت آثار باستانی (سابق) با همکاری مؤسسهایتالیایی خاورمیانه و خاوردور در فاصلة سالهای 1349-1357شمسی دست به اقدامات اساسی و وسیعی برای کاوشهایباستانشناسی و مرمت این بنای مهم، و پژوهش در موردخصوصیات معماری و مراحل مختلف ساختمانی آن زد. نتایجبررسیهای دقیقی که طی این سالها به سرپرستی پروفسورشراتو و پروفسورگالدیری انجام گرفت، بسیاری از ابهامات تاریخیو معماری مسجد را برطرف کرد و مراحل مختلف شکلگیری اینمجموعه را معرفی کرد.
پیشینة تاریخی: به گفتة ابونعیم اصفهانی در صد و پنجاه واندی پس از هجرت، ایوببن زیاد به عنوان عامل خراج و سعیدبنمنصور حمیری به عنوان امیر جنگ از سوی منصور خلیفة عباسی وبه اصفهان گسیل شدند. پس از برکناری سعیدبن منصور، ایوببنزیاد که مسؤولیت جمعآوری مالیات و امور جنگ را با هم عهدهدارشده بود، در قریة خشینان منزل گزید و کاخی بر کرانة رودخانةفرسان و در جوار آن مسجدی دارای مقصوره بنا نهاد و در آنجامنبری قرار داد. وی همچنین برای تجار و کسبه و کارگران طرحبازاری انداخت که در جنب یهودیه در مکانی معروف بهصفالتبانین (بازار کاه فروشان) ساخته شد. در روزگار ولایتایوببن زیاد خانههای یهودیه به خانههای قریة خشینان متصلشد. پس از برکناری ایوب، اعراب قبیلة تیم که ساکن قریة طِهْراندر حومة اصفهان بودند، مسجد جامعبزرگی در یهودیه بنا کردند و در156 قمری منبر مسجد ایوببن زیاد را بدانجا انتقال دادند. یهودیهپس از بنای این مسجد جامع از طرف صحرا گسترده شد و 15 ده بهآن اضافه شد. با وسعت یافتن یهودیه، مردم به توسعة مسجدپرداخته، بر آن اضافاتی نمودند که از جملة آنها زمینهای معروفبه خصیب آباد بود که خصیب بن سلم به مسجد اضافه کرد. در زمانخلافت معتصم عباسی و امارات یحییبن عبدالله ابن مالک خزاعیمسجد جامع تجدید بنا شد و مساحت آن با اضافاتی که از زمینها وخانهها به آن ضمیمه گردید، افزوده شد.
در زمان خلافت مقتدر و فرمانروایی احمدبنمسرور، این مسجدباز هم وسعت یافت. این بار ابوعلی بن رستم زمینهای موسوم بهرستمآباد را به مسجد اضافه کرد. بدین ترتیب به استناد متونتاریخی، مسجد جامع اصفهان در دورة خلافت عباسیان دو مرحلةاساسی ساختمان را پشت سرگذاشت: مرحلة اول شامل بنایاصلی مسجد در قرن دوم قمری و مرحلة دوم تجدید عمارت آن در226 قمری، جامع در هر یک از این دو مرحله توسعه و گسترشیافت.
خصوصیات معماری و تزیینی مسجد جامع اولیه (قرن2ق): حفاریهای انجام شده در مسجد جامع اصفهان، آثار مسجداولیه را که در زمان خلافت منصور ساخته شده بود و ابونعیم ومافروخی از آن یاد کردهاند، آشکار، و موقعیت آن را مشخص کرد.
محراب و بخش مهمی از دیوار خشتی سوی قبلة این مسجدمزین به تزئینات گچبری زیبا و در خور توجهی در بعضی نقاط تاارتفاع 40 سانتیمتر و در بعضی دیگر تا 90 سانتیمتر در زیر کفشبستان جنوبی مسجد فعلی کشف گردید.
کاوشهای باستانشناسی، تزئینات گچبری شایان توجهی ازقرن دوم قمری را بر قسمت زیرین دیوار قبله و بر بخشی ازدیوارههای داخل محراب مسجد جامع اصفهان آشکار کرد. اینتزئینات که شامل زنیجرههای گیاهی و دانه تسبیحی و نقوشمختلف براساس طرح برگ مو و برگ کنگر است، بسیار استادانهصورت گرفته است. این گچبریها نشان از سنت تزئینی هلنی-ساسانی - که در زمان امویان به کار گرفته میشده، و سپس دردوران عباسی تکامل یافته است - دارد و به عنوان نمونههایمتقدم بر گچبریهای تزئینی معروف به سبک Aدر بناهای سامرهاز قرن سوم قمری از اهمیت بهسزایی برخوردار است.
مسجد جامع اصفهان یکی از اولین نمونههای مساجد عباسی ومتقدم بر مساجد سامره است که در ادامة سبک اتخاذ شده درمساجد امویان تحولات بعدی معماری این نوع بنای مذهبی دردورة خلافت عباسیان را در خود پروراند. طرح و بسیاری از اجزاءاصلی ساختمان این مسجد نه تنها هرگز از بین نرفت، بلکه اساستوسعه و تغییر شکل و تحولات معماری و تزئینی مسجد جامعاصفهان را در طی مدتی قریب به 12 قرن تشکیل داد.
تزئینات یکی از گنبدهای این مسجد کهبه گنبد نظامالملک شهرت دارد شامل سه نوع مختلف کتیبه،نقوش گیاهی و نقوش هندسی است. مقصوره دارای 3 کتیبه است:یکی کتیبة تاریخی به خط کوفی از آجر تراشیده واقع بر قاعدة گنبد؛یک کتیبة گچبری به خط نسخ بر زمینة آبی واقع بر 4 دیوار داخلیمقصوره که در ارتفاع سرستونهای آن به فاصلة 5،6 متر از سطحزمین با آسیب فراوان از زیراندود گچ ظاهر گشته است. آثارباقیمانده از این کتیبه بر دیوار شمالی حاوی نیمة دوم آیة 18 ونیمة اول آیة 19 از سورة توبه است و به احتمال قوی بخشی ازمجموعة آیات 18، 19، 20 این سوره است که از قسمت شرقیمحراب بر دیوار جنوبی آغاز میشده، و به ترتیب پس از گردش بردیوارهای شرقی، شمالی و غربی در قسمت غربی محراب بر دیوارجنوبی خاتمه مییافته است؛ کتیبة گچبری سوم که قسمتی از آندر پی کاوشهای اخیر بر نمای خارجی دیوار شمالی در همانارتفاع آشکار شد، چند کلمة اول از سورة مؤمنون را در بر دارد.
مقصورة گنبد نظامالملک یکی از اولین نمونة بناهایی است کهدر آن خط نسخ در کنار خط کوفی در کتیبهها به کار رفته است.نماهای خارجی شرقی و غربی مقصوره و سطوح زیرین طاقهایورودی آن در ارتفاع کتیبههای یاد شده به وسیلة لوحههای مشابه،ولی با گچبری لب پخ با نقوش گیاهی هندسیوار به سبک Cسامره تزئین شده است. بررسیهای انجام یافته در قسمت فوقانیاین نماها آثار یک نوار تزئینی دیگر را در ارتفاع حدود 10 متر ازسطح زمین در حد فاصل بین پایة مربع و منطقة انتقالی بنا آشکارنموده است. پوشش راهروهای جانبی گنبد نظامالملک در قرن 8 قآسیب فراوانی به این نواز تزئینی وارد کرده، و تشخیص محتوای آنرا امروزه غیرممکن ساخته است. اما تزئینات شامل نقوش گیاهیکه متأسفانه مقدار کمی از آن باقی مانده است، در سطح گستردهایبه صورت نیم برجسته تمامی سطوح لچک طاقها و طاق نماهایمنطقة انتقالی مقصوره را میپوشانده است. سطح زیرین ترکبندیهای گنبد نیز با نقوش گیاهی گچکاری شده است. تزئینبندهای عمودی آجر از نوع تزئینات گچی با اشکال هندسی است.گرچه ساختمان گنبد نظامالملک در محوطة مقصوره به طور کلیسنت دیرینة معماری مسلمانان را از زمان امویان به بعد، در جلوهدادن هرچه بیشتر به این قسمت مهم از مساجد بزرگ، دنبالمیکرده است.
اولین بنایی که به تقلید از گنبد نظامالملک ساخته شد،گنبدی است که در منتهیالیه شمالی مسجد جامع اصفهان و برمحور شمالی- جنوبی آن احداث شد. این بنا که امروزه به گنبدتاجالملک یا گنبد خاکی معروف است، به استناد کتیبة داخل آنبه وسیلة ابوالغنائم مرزبان ابنخسرو فیروز شیرازی ملقب بهتاجالملک، رقیب نظام الملک و جانشین وی، برپا گردیده است وساخت این گنبد را دومین مرحله از تغییرات اساسی مساجد در دورةسلجوقی میتوان به شمار آورد. این بنا بر سطحی مربع با اضلاعداخلی 80/9 الی 10 متر و اضلاع خارجی 14 متر و به ارتفاعتقریبی 60/20 متر ساخته شده است و گرچه از گنبد نظامالملککوچکتر است، ولی از لحاظ تناسب و ظرافت بر آن برتری دارد ویکی از شاهکارهای معماری ایران محسوب میشود. فرضیههایمختلفی دربارة نقش و عملکرد این گنبد که نمونة منحصر به فردیاز وجود گنبد دومی در ساختمان مسجدی است عنوان شده است.
از نظر معماری، این بنا با ساختمانی مشابه مقصورةنظامالملک در مقطع عمودی از 3 قسمت مختلف، یعنی پایة مربعشکل، منطقة کثیرالاضلاع دو طبقة انتقالی بین مربع پایه و گنبد وپوشش گنبدی تشکیل شده است. فقدان راه پلة ارتباطی از پایینبه بالا نشان میدهد که دسترسی به پشت بام گنبد در ابتدا از طریقساختمانی که بنای تاجالملک بخش الحاقی آن بوده، انجاممیگرفته است و این مسأله، فرضیة وجود مجموعة بزرگتری را دراین قسمت مسجد، تأیید میکند. از 4 نمای خارجی بنا، تنها دونمای جنوبی و شرقی که در ابتدا آزاد بوده، دارای تزئینات مهمیاست. ورودی اصلی گنبد در میان جبهة جنوبی بنا با دو ورودیجانبی کوچکتر در طرفین آن روبهروی جبهة اصلی مقصوره واقعشده است. ورودیها و طاق نماهای مشابه با همین ترتیب سه گانهبه طور منظم بر دیوارهای شرقی، شمالی و جنوبی قرار گرفتهاند.درگاهها، گوشهسازیها و طاقنماها از نوع جناغی چهارکمانة سهمرکزی (لاله، 6) به همراه ستونهای ظریف تزئینی با ترتیبموزون و متقارنی تمامی سطوح بنا را از سطح زمین تا زیر گنبددربرگرفتهاند.
علاوه بر کاربرد عناصر معماری، وجود کتیبهها و نقوش مختلفهندسی از آجر نیز در تزئین گنبد تاجالملک نقش مهمی را ایفا کردهاست. بنا دارای چند کتیبة آجری به خط کوفی است. کتیبة واقع برقاعدة گنبد شامل آیة 54 از سورة اعراف است که با نام بانیساختمان و سال احداث آن پایان میگیرد. 32 کتیبه واقع برلچکهای 16 طاق نمای طبقة دوم منطقة انتقالی، 32 اسم ازاسماءالله را دربر دارد. 8 ورودی فرعی و طاقنمای تزئینی جانبیواقع در 4 دیوار داخلی گنبد شامل آیات 78 و 79 از سورةبنیاسرائیل است. آیات 26 و 27 از سورة آلعمران بر سطح زیرینطاق مدخل اصلی بنا بر دیوار جنوبی آن نقش بسته است نمایخارجی طاقنمای جنوبی دیوار شرقی گنبد دارای کتیبهای حاویبخشی از آیة 97 از سورة آلعمران است. تزئینات هندسی که از 3طریق مختلف - یعنی بند و بست آجرها و ردیفکاری آنها،نقشههای مختلف از ترکیب آجرهای تراشیده، و مهرهای گچی دربندهای عمودی آجرها - به دست آمده، کلیة سطوح بنا را مزینکرده است. یکی از معروفترین و زیباترین تزئینات هندسی آجریکه بر داخلی سطح کروی انجام یافته، بر زیر این گنبد نقش بستهاست.
در پی عملیات مرمتی سالهای1948-1949م/1327-1328 شمسی و پیگردیهای اخیر در زیرلایههای تزئینی کاشیکاری که جبهة اصلی ایوان را به طرفصحن میپوشاند، آثاری از نمای سلجوقی از جمله چند طاقنمایمنقش با آجرچینی و مهرهای تزئینی در بندهای آجرها آشکارگردید. همچنین به دنبال حذف لایههای سطوح گچی از روینماهای خارجی دیوارهای شرقی و غربی ایوان، طاق نماهایاصلی سلجوقی بر آنها مشخص گردیدند. ایوانهای غربی و شرقیبه نوبة خود با دهانههایی که در دیوارهای طرفین آنها قرار داشتند،با راهروهای جانبی ارتباط داشتهاند. در انتهای ایوان شرقی که بهجای دیوار خشتی قدیمی مسجد متعلق به دورة عباسی قرار گرفته،فضای تو رفتهای به شکل شاهنشین و دو فضای کوچکتر دراطراف آن که با شاهنشین و با ایوان هر دو مرتبط بوده است، وجوددارد.
مسجد جامع اصفهان بنایی در گذر زمان
پرفسور آرتور آپهام (باستان شناس) مینویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی میتوان به شاهکار فنا ناپذیر و خلاقهٔ ایرانیها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقه خود را به اصفهان و ایران روز افزون دیدم. به همین جهت میخواهم بعد از این که دیده بر هم نهادم جسدم را را در این خاک مقدس دفن کنند.»
قدیمیترین بنای تاریخی اصفهان را باید مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان تلقی کرد. سیمای فعلی مسجد عمدتاً مربوط به اقدامات دوره سلجوقی است اما تعمیرات و الحاقات آن به دورانهای بعد به خصوص عصر صفویان مربوط می شود . اما در کاوش های باستان شناسی مراحل قبل از سلجوقی هم به دست آمده که به دوران آل بویه و قرن سوم هجری باز می گردد. در همین کاوش ها آثار قبل از اسلام نیز کشف شده است.
مسجد دارای ورودیهای متعدد است که هر یک فضای مسجد را به بخشهایی از بافت پیرامون آن مربوط می کند این ورودیها همه در یک زمان ساخته نشده اند و هر یک در مقطعی از تاریخ و در ارتباط با ساختمان درون و بیرون بنا به وجود آمده اند. گذرها و معابری که در گرداگرد مسجد وجود دارند بیانگر ارتباط گسترده ای است که مسجد با بافت قدیم شهر دارد.مسجد جامع اصفهان با نقشه چهار ایوانی بنا شده و از آنجا که ابداعات هنری و معماری ۱۵ قرن دوران اسلامی را در خود گرد آورده است یکی از بهترین آثاری به شمار می رود که در دنیای امروز شهرت دارد. با توجه به منابع و مآخذ مختلف این نکته مشخص می شود که مسجد جامع در طول زمان به سبب آتش سوزی و جنگ های متعدد و نا آرامی های دوران های مختلف آسیب فراوان دیده و دوباره بازسازی و مرمت شده است.
این مسجد دارای بناهای متعددی است از جمله:صحن چهار ایوانی، شبستانها، مدرسه مظفری، صفه های کوچک دوره دیلمی، گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، محراب اولجایتو، چهار ایوان معروف صاحب، استاد، شاگرد، درویش می باشد.
چهار ایوان اطراف میدان مشخص کننده شیوه مسجد سازی ایرانیان است که پس از احداث آن در سایر مساجد نیز رواج یافته است. این ایوان ها که به نامهای صفه صاحب در جنوب صفه درویش در شمال صفه استاد در مغرب صفه شاگرد در مشرق نامیده می شوند با تزئینات مقرنس سازی و کاربندی یکی از فنون بسیار جالب معماری ایران را بیان می دارد.
ایوان شمالی
نمای داخلی صحن مسجد و کاشیکاری های آن مربوط به قرن نهم هجری است که احتمالاً مناره ها نیز مربوط به همین زمان می باشند . به طورکلی بنای کنونی مسجد جامع اصفهان شامل بخشهای زیر می باشد:
- شبستان مسجد : این شبستان که بر ستون های مدور استوار است که با گچبریهای بسیار زیبا تزئین شده است. این قسمت مربوط به عصر دیلمیان است.
قسمتی از کاشیکاری مسجد جامع اصفهان
- گنبد و چهل ستونهای اطراف آن که در ایوان جنوبی مسجد واقع شده و در فاصله سالهای ۴۶۵ تا ۴۸۵ هجری قمری بنا شده است. این گنبد در زمان سلطنت ملکشاه سلجوقی و وزارت خواجه نظام الملک ساخته شده از نمونه های نادر ساختمان های عصر سلجوقی است. ایوانی که در جلوی این گنبد آجری واقع شده در اوائل قرن ششم هجری بنا گردیده و سقف آن از مقرنس های درشت ترکیب شده است. این گنبد دارای زیباترین طرحهای تزئینی ساخته شده از آجر و گچ میباشد.
- گنبدی که در بخش شمالی حیاط مسجد واقع شده و قرینه گنبد خواجه نظام الملک است در سال ۴۸۱ بنا گردیده است. احداث این گنبد را به ابوالغنائم تاج الملک یکی دیگر از وزرای عصر سلجوقی نسبت می دهند.
- ایوان معروف به صفه صاحب که در دوران سلجوقی ساخته شده و تزئینات آن مربوط به عصر قراقویونلو و صفوی است. در این قسمت کتیبه هائی از دورانهای مختلف از جمله صفویان به چشم می خورد.
- ایوان غربی معروف به صفه استاد که در عصر سلجوقی بنا شده و در دوره صفویان با کاشیکاری تزئین شده است . در این صفه علاوه بر خطوط ثلث و نستعلیق که به تاریخ ۱۱۱۲ هجری قمری و در زمان سلطنت شاه سلطان حسین کتابت شده عباراتی به خط بنائی بسیار زیبا و با امضاء محمد امین اصفهانی نوشته شده است.
با مطالعه این عبارات و دقت در خطوط بنائی این ابیات بسیار زیبا مشخص می گردد.چون نامه جرم ما به هم پیچیدند بردند و به میزان عمل سنجیدندبیش از همه کس گناه ما بود ولی ما را به محبت علی بخشیدند.
رو به روی این ایوان، صفه شاگرد قرار دارد که در عصر سلجوقی بنا شده و در قرن هشتم و یازدهم هجری قمری در دوران حکومت ایلخانان و صفویه تزئیناتی به آن اضافه شده است.
این ایوان فاقد تزئینات کاشیکاری است و با مقرنس های آجری تزئین شده است. در این ایوان سنگ مرمر یکپارچه نفیسی است که در اطراف و بالای آن لوحه ها و کتیبه هایی نوشته شده است. در منتهی الیه ضلع شرقی مسجد جمعه صفه عمر واقع شده که کتیبه تاریخی هلال ایوان آن به سلطنت سلطان محمود آل مظفر اشاره می کند. تاریخ این کتیبه ۷۶۸ هجری قمری است و خطاط آن عزیز التقی الحافظ می باشد.
در سقف این صفه خطوط تزئینی و تاریخی به چشم می خورد که با خط بنائی عبارات مذهبی و سازنده بنا به نام مرتضی بن الحسن العباسی الزینبی نوشته شده است . علاوه بر آن در این صفه نام استاد کاران دیگر همچون حسن کاروان کاشیکار و کوهیار الابرقوهی خطاط کتیبه محراب صفه به چشم می خورد.
- در شمال ایوان استاد شبستان کوچکی قرار دارد که زیباترین محراب گچبری مسجد را در بر دارد . این شبستان که به مسجد الجایتو نیز معروف است دارای محرابی است که به مثابه گوهری تابناک از هنر ایرانی در جهان از شهرتی عظیم برخوردار است. بر این محراب زیبا نام سلطان محمد خدابنده ایلخان مشهوری که قبل از تشرف به دین اسلام لقب الجایتو را داشت و بعد از مسلمان شدن خود را خدا بنده نامید و وزیر دانشمند او محمد ساوی و سال ساختمان آن یعنی ۷۱۰ هجری قمری به چشم میخورد.
زیباترین منبر منبت کاری موجود در مسجد جمعه اصفهان نیز در این مسجد قرار دارد که سال ساخت آن ذکر نشده است. از مسجد اولجایتو به شبستان زمستانی بیت الشتاء می رسیم که به موجب کتیبه سر در آن در زمان تیموریان به دستور عماد بن المظفر ورزنه ای ساخته شده است. به همین علت به شبستان عماد نیز معروف است این شبستان با شکوه دارای ستون های قطور کوتاه و اتاقهای خیمه ای شکل است. در وسط هر چشمه طاق یک قطعه سنگ مرمر شفاف نصب شده که نور شبستان را تأ مین میکند.
شبستان جنوب شرقی مسجد که احتمالاً کتابخانه عظیم و مشهور خواجه نظام الملک را در بر داشته در بمباران شهر اصفهان تخریب گردیده که مجدداً به شیوه اول بازسازی شده است.
- این اثر نفیس و با شکوه به علت در بر داشتن نمونه های گوناگون ادوار مختلف اسلامی از نظر فنی و هنری اهمیت بسیاری داشته و از شهرت جهانی برخوردار است. این شهرت و نفاست همه ساله گروه های بی شماری از علاقمندان و پژوهشگران را به خود جلب می کند حاصل این مطالعات، مقالات و رسالات و کتب متعددی است که به وسیله معماران و مهندسین و باستان شناسان مشهور جهان و ایران به رشته تحریر در آمد که اغلب آنها به زبان فارسی ترجمه شده اند.
به طور کلی به همان اندازه که میدان نقش جهان و عمارات تاریخی اطراف آن یاد آورد معماری و هنر دوران صفوی است مسجد جمعه و محلات پیرامون آن افسانه زندگی در عهد سلجوقیان و روزگار پیش از آن را بیان می دارد.
این مسجد، در حقیقت، مجموعهاى
از ساختمانها و آثار هنرى دورههاى بعد از اسلامِ تاریخ ایران است که یادگارهایى
از پادشاهان، وزیران، امیران، بزرگان و بانوان خیّر ایرانى بعد از اسلام را در بر
دارد و بخشى از تحولات معمارى دورههاى اسلامیِ تاریخِ ایران را، در مدت هزار سال،
نشان مىدهد. بخشهاى ممتاز و جالب توجه این مسجد بدین قرارند:
- صفههاى کوچک سمت راست دالان ورودى که با ستونهاى مدور و گچبرىهاى زیبا تزئین
یافتهاند و مجموعهاى از آثار دوره دیلمى در قرن چهارم هجرى قمرى است.
– گنبد خواجه نظامالملک وزیر
مشهور ملکشاه سلجوقى که در سالهاى ۴۶۵ تا ۴۸۵ هجرى قمرى ساخته شده است. کتیبه کوفى این گنبد که در ضلع جنوبى مسجد
واقع شده، حاوى نام پادشاه وقت، ملکشاه و وزیر او خواجه نظامالملک است. عنوان ملکشاه
در این کتیبه «یمین خلیفهاللّه امیرالمؤمنین» ذکر شده است. خلیفه عباسى در آن
زمان «المعتصم باللّه» بوده است. چهل ستونى که در منتهىالیه غربى این ضلع واقع
شده، از دوره شاهعباس اول صفوى است، که در سال ۱۰۱۹ هجرى قمرى به ساختمانهاى
مسجد افزوده شده است.
- چهل ستون که در سمت چپ دالان ورودى واقع شده و در ساخت آن از سبک ابنیه سلجوقى پیروى شده است، از
آثار دوره پادشاهان آلمظفر در قرن هشتم هجرى قمرى است.
– ساختمان ایوان جنوبى مسجد از قرن ششم و تزئینات داخل و خارج آن از قرن هشتم، نهم، دهم و یازدهم هجرى قمرى است. دو مناره این ایوان ظاهراً در عهد حسنبیک ترکمان افزوده شده است و در دوره این امیر آققویونلو و پادشاهى طهماسب اول و شاهعباس دوم، تغییرات ضرورى مسجد به انجام رسیده و داخل و خارج این ایوان، با تزئینات کاشىکارى آراسته شده است. در بین مقرنسهاى تاق این ایوان، نام «ابونصر حسن بهادر» که بانى تعمیرات و الحاقاتى در این مسجد بوده است. در یک لوحه کاشىکارى مربوط به سال ۸۸۰ هجرى قمرى ثبت شده است.
– تزئینات کاشىکارى اطراف صحن
از دوره حسنبیک ترکمان معروف به اوزون حسن و از قرن نهم هجرى قمرى است.
- ایوان شرقى مسجد مشخصات معمارى دوره سلجوقى را از قرن ششم به خوبى حفظ کرده است.
داخل این ایوان با گچبرىهاى قرن هشتم آراسته شده و کتیبه کاشىکارى آن حاکى از تعمیرات
در دوره شاه سلیمان صفوى است.
- صفه عمر در شرق این ایوان واقع شده است که در دوره قطبالدین محمود، شاه آلمظفر،
به وسیله «مرتضى بن الحسن العباسى الزینبی» در محل بناى قدیمى دیگرى ساخته شده
است. در دوره حکومت موقتى اشرف افغان تعمیر شده و به دستور او کتیبه و لوحههایى به
این صفه افزوده شده است.
- ایوان غربى مسجد که ساختمان آن از قرن ششم هجرى است و با تزئینات کاشىکارى آن دوره
که بیشتر از نوع خطوط بنایى است، آراسته شده است. این ایوان در دوره پادشاهى شاه سلطان
حسین صفوى تعمیر و تزئین شده و با کتیبهها و لوحههایى در قالب خطوط مختلف زینت یافته
است.
در شمال ایوان غربى، مسجد کوچکى از دوره اولجایتو (ایلخان مسلمان مغول) واقع شده است که محراب عالى گچبرى شده آن در سال ۷۱۰ هجرى قمرى به دستور وزیر ایرانى او «محمد ساوی» ساخته شده و تاقهاى آجرى متنوعى دارد. محمد ساوى در سال ۷۱۱ هجرى قمرى بر اثر سعایت بدگویان به دستور اولجایتو کشته شد؛ ولى این اثر ارزنده دوره صدارت او همچنان نام او را در تاریخ جاویدان کرده است. نام استاد حیدر اصفهانى که سازنده این محراب عالى گچبرى شده است، نیز در آخر حاشیه کتیبه محراب، بر جاى مانده است.
در غرب ایوان غربى و مسجد اولجایتو، شبستانى از دوره حکومت سلطان محمد بن بایسنقر تیمورى وجود دارد که سال ساختمان ۸۵۱ هجرى قمرى است و بانى آن «عمادبن مظفر ورزنهای» است که از امراى لشکر وى بوده است. کتیبه ثلث زیاى سردرِ این شبستان تاریخى را «سید محمود نقاش» خطاطى کرده است. عمادبن مظفر، مسجد باشکوهى هم در محل تولید خود (ورزنه)، بنا کرده است.
– ایوان شمالى مسجد معروف به صفه درویش از قرن ششم و کتیبه گچبرى داخل آن از دوره شاه سلیمان صفوى است. تزئینات کاشىکارى نماى خارجى آن از اقدامات اداره باستانشناسى اصفهان در سالهاى ۱۳۳۶ و ۱۳۳۷ هجرى شمسى است و به این مناسبت، کتیبهاى به خط بنّایى به یادگار گذاشته شده است. در طرفین ایوان شمالى و شمال آن، چهل ستونهایى از قرن ششم هجرى موجود است که مخصوصاً چهل ستون شرقى آن تاقهاى متعدد با نقوش مختلف آجرى دارد و از قسمتهاى جالب این بناى عظیم تاریخى به شمار مىرود.
شمالىترین اثر تاریخى مسجد
جمعه، گنبد تاجالملک مشهور به گنبد خاکى است که بانى آن «ابوالغنائم تاجالملک
خسرو فیروز شیرازی» وزیر دیگر ملکشاه سلجوقى است. سال ساختمان آن در کتیبه دور گنبد،
سال ۴۸۱ هجرى قمرى ذکر شده است و در بین آثار دوره سلجوقى اثر بىهمتایى به شمار
مىرود.
در آثار تاریخى موجود در مسجد جمعه اصفهان، غیر از سبکهاى مختلف معمارى، انواع خطوط
کوفى، ثلث، بنّایى، نسخ و نستعلیق را به زبان فارسى و عربى، به نثر و به نظم مىتوان
مشاهده نمود.
- ساختمان حوض وسط مسجد نیز در زمان سلطنت شاهمحمد خدابنده صفوى، پدر شاهعباس اول،
به وسیلهٔ شخصى به
نام «یوسف آقا» بنا شده است.
مسجد جامع اصفهان، پویش محوریِ فضا دراعجازی ازنور
مروری برسیرتحوّلات
تاریخی مسجدجامع از دیدگاه اسناد مکتوب
پی گردی های به عمل آمده ازسوی گروه باستان شناسی ایتالیایی به سرپرستی پروفسور شراتو،بخش عمده روند شکل گیری مسجدجامع اصفهان را مشخص کرده و بازخوانی آنها توجه را به سمت وجوه ناشناخته ی بنا جلب می نماید.به دنبال تطبیق مراحل شناخته ی شده آنها (که عمدتاً براساس شواهد ساختمانی است)،با مدارک و اسناد تاریخی موجود، سعی شده اسناد دست اولی جستجو گردد تا نتیجه گیری های نهایی بر پایه ی آنها،درارائه ی حدس ها وگمانه های بعدی به یقین نزدیک تر باشد،که دراین مقاله، مجالی برای پرداختن به همه ی آنها نیست و تنها به نتایج آنها اشاره شده تا مبنای تحلیل های بعدی قرار گیرد. یکی ازاسناد معتبر که به خوبی روند شکل گیری مسجدجامع را بیان می کند،کتاب «ذکر اخبار اصفهان» است که نخستین بار زنده یاد دکتر باقر آیت الله زاده شیرازی آن را به عنوان قدیمی ترین سندی که تاریخ مسجدجمعه را مشخص می کند،معرفی نمودند. سایرکتب،مانند «محاسن اصفهان»،نوشته ی مافروخی،«احسن التقاسیم فی معرفه الأقالیم»،نوشته ی ابوعبدالله محمدبن احمد مقدسی، «تاریخ کامل»، نوشته ی عزالدین ابن اثیر،«سفرنامه ی ابن حوقل»،«تاریخ اصفهان»،نوشته ی حاج میرزا حسن خان جابری انصاری و نظایرآنها،اطلاعات پراکنده ای دررابطه با تاریخ اجزاء و عناصرمسجدجامع در اختیار قرار می دهند که درترکیب با تفاسیر و بررسی های صورت گرفته توسط افرادی نظیر پروفسورشراتو،اوژنی گالدیری،دکتر شیرازی،پوپ،استاد پیرنیا،استاد ماهرالنقش،دکترهنرفر،دکترجبل عاملی و نظایرآنها،روند تاریخی شکل گیری مسجدجمعه مورد تحلیل قرار گرفته است. آنچه دراین بخش به عنوان مروری بر روند تاریخی شکل گیری مسجد به میان می آید، تنها به منظورارائه ی پشتوانه های علمی- تاریخی موجود،خلاصه شده تا در بخش دوم و اصلی مقاله،مبنای مطالعه قرار گیرد.
ساخت مسجدجامع طبق اسناد تاریخی
حافظ ابونعیم(2) درکتاب «ذکر اخبار اصفهان»، مکان مسجدجامع را به دقت شرح داده و بیان می کند که مسجدجامع در زمین کنیسه ای بنا شده که متعلّق به حکیمی است که فیروز اول ساسانی(483-459م) از روم به ایران آورده و او در میان دو باروی ده «یوان» خانه و دیری می سازد و ابونعیم تأکید می کند زمین دیر در جای مسجدی است که درکنارمیدان سلیمان است. پُر واضح است که میدان سلیمان، می تواند نام قدیم میدان کهنه باشد. وی از سال156هجری تحت عنوان زمان احداث، 26هجری زمان انتقال منبرمسجد خشینان به مسجدجامع و بازسازی و اصلاح جهت قبله ی آن یاد کرده، و به سال307هجری که کاروانسراهای اطراف را خراب کرده و به وسعت زمین های مسجدجامع افزوده اند نیزاشاره می نماید.موقعیت مسجدی که در این دوران ساخته می شود،درطی مطالعات باستان شناسی سال1356هـ.ش. مشخص شده است. درمورد تغییرات تاریخی صورت گرفته از این تاریخ به بعد،فهرست وار و به طور خلاصه سیر تحوّلات صورت گرفته به ترتیب تاریخی،درجدول1 ارائه شده تا مبنا و پشتوانه ی تحلیل ها بعدی در بخش دوم قرار گیرد؛شواهد و مستندات تاریخی که نه تنها صحّت مطالعات باستان شناسی را تأیید می کنند،بلکه جنبه های دیگری از وجوه شکلی-ساختاری مسجد را عیان می سازند.
جدول1: روند شکل گیری و تغییرات کالبدی
درمسجدجمعه ی اصفهان
تحلیل مسجدجامع از رویکردهای مختلف
تحلیل مسجدجامع اصفهان،به لحاظ مراحل مختلف شکل گیری و توسعه ی آن،ابعاد گوناگونی دارد که به نظر می رسد نگریستن به وجوه مختلف آنها تنها از یک دید،ما را از رسیدن به نتیجه ی صحیح باز دارد.اگرچه می توان پذیرفت که ساختمانی به لحاظ بعضی ملاحظات یا تنها از رویکردی خاص طراحی شود،چنین نظری را تنها درمورد بناهایی که از بدو پیدایش تا آخر توسط یک تن و در یک دوره و تحت یک ایده شکل گرفته باشند،می توان صادق دانست،نه در طی 1200سال و با عقاید و نظریات و الگوها و امکانات فنی مختلف؛ازاین رو، شاید بتوان هر دوره را وابسته به یک الگو با یک ایده دانست،ولی ازآنجا که اساس شکل گیری مسجد در طی دوران گذشته از مقطع زمانی معینی نسبتاً ثابت مانده است، نمی توان هردوره را کاملاً مجزا از دوره ی قبل درنظرگرفت؛بلکه باید آن را ادامه روند توسعه ی مسجد در طی دوران مختلف، مقتضیات و امکانات زمانه دید. بدین ترتیب،درروند بررسی تاریخی نیز تحلیل های نهایی جدا از رویکردهای فرهنگی،اجتماعی، شکلی، ساختاری و یا فضایی،نخواهد بود.اگرچه مبنای نتیجه گیری های تاریخی براساس اسناد نوشتاری یا شواهد فنی-ساختمانی صورت گرفته، حدس هایی که ما را به کنکاش حول موضوعات موردنظر هدایت می کند،تنها براساس اسناد و مدارک تاریخی و فنی نیست و احاطه بر ساختار شکلی یا فضایی حاکم برمجموعه می تواند ما را در نزدیک شدن به نتیجه،یاری رساند. به همین دلیل،دردسته بندی دیدگاههای مختلف با اینکه سعی بر این است تنها از منظری خاص به موضوع نگریسته شود، نمی توان آنها را صددرصد متمایز از یکدیگر درنظر گرفت. بهرحال، برای یافتن دیدگاه های حاکم برشکل گیری مسجدجامع و یا وجوه نهفته درآن،کوشش شده تحلیل های متمایزی از ساختار آن ارائه شود. بدین لحاظ،درنخستین گام،ساختار شکل در مسجدجمعه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
رویکرد شکلی
نظام نهفته و تأثیرات
آن بر پدیده های طبیعی یا مصنوع براساس خواص شکلی ذاتی نظیرتقارن،سلسله مراتب، و
غیره که می توان ویژگی ها و ارزش های عملکردی و نمادین مشابهی را به آنها نسبت
داد، ساختار شکل نامیده می شود، درحالیکه خواص شکلی در زمان و شرایط فرهنگی متفاوت
ثابت می باشند،مفروضات شکلی با تعابیرگوناگونی همراه است که به کمک غریزه، تخیل و
دانش و نبوغ انسانی درک می شوند.(4)
چنین نگاهی به بناهای
تاریخی مشرق زمین،اگرچه ازلحاظ پی بردن به ظرایف معماری گذشته ارزنده است،باید دید
این شیوه چه نکاتی را راجع به معماری سنتی ما روشن می سازد.به نظر می رسد که
رویکرد شکلی می تواند ساختار پدید آمده و منسجم یک طرح را به ایده ها و تناسبات و
ترکیباتی تقسیم کند،که درعین گوناگونی در طرح کلّی مجموعه لحاظ شده اند.
بررسی معماری سنتی
ازاین منظر، اگرچه در بعضی موارد نکته های ناگفته ای را آشکار می سازد، به وجوهی
دیگر از معماری و شهرسازی می پردازد که لزوماً در برگیرنده نظراتِ طراح چنین
مجموعه هایی نبوده و یا می توان گفت که بعضاً به طور خودجوش در ساختارآنها پدید
آمده است.
بهرحال،محققی نظیر
هردوگ با نگرش از چنین منظری،نکاتی را دربناهای تاریخی روشن می سازد که می توان با
اعمال آن درمورد مجموعه های دیگر،جواب هایی را که به دنبال خواهد داشت،مورد بررسی
قرار داد.
تحلیل مسجدجامع به لحاظ ساختار شکلی
مسجدجامع اصفهان،همانند بسیاری از مساجد ایران، تنها مسجدی برای پرستش خدای یگانه نبوده و غیرازمکانی برای برپاداشتن پنج نوبت مراسم نماز، یک مرکز خدمات اجتماعی، یک سرپناه موقت برای مسافران،یک آبریزگاه عمومی و حتی یک میان بُر شهری از بازار و میدان، به ساختمان های مسکونی پشت آن و در زمان خود یک مدرسه اسلامی و یک مقرحکومتی بوده، و هم اکنون یک موزه تاریخ معماری می باشد. ورودی های این مسجد،درعین پرشماری، ارتباط صحن را با بازارهای اطراف، امکان پذیر می سازند،ولی تنها ورودی شرقی آن با میدان چه و جلوخانی در روبروی آن به لحاظ شهری، تعریف شده و شاخص می باشد. آنچه مجموعه را یادمانی می کند،صحن مسجد، ایوان ها وگنبدخانه است. چنین به نظرمی رسد که مجموعه مسجد در ابتدا برای این مقصود که تأثیرگذار باشد، شکل نگرفته و در طول زمان، جنبه هایی که بتواند بیننده را تحت تأثیر قرار دهد، به آن افزوده شده است.درمورد مسجدجامع، این نکته حائزاهمیت است که به غیر از حجم گنبدخانه ها که از فاصله دور پیداست، جداره ی بیرونی مسجد، بیانگر وضعیت ممتازی در پشت آن نیست و حتی دیوار قبله نیزخود را نسبت به سایر فضاها متمایز نشان نمی دهد. درواقع، هویت فضای مسجد، بیشتر از روی بام مشخص می شود،نه دیواره گرداگرد آن؛تنها بخشی از بدنه که خود را نمایان می کند،سردر ورودی است. بدین ترتیب، فضای مسجد، پشت به بیرون دارد و رو به درون. برش افقی بنا، در سه سطح مختلف می تواند ارتباطی را که با خود و محیط اطراف دارد، نمایان سازد.
نخست برش در سطح بام این برش اشیای پیکره دار را از هم متمایز می کند؛ اشیایی که درعین پراکندگی از نظمی خاص برخوردار بودند و در مقیاس شهر عمل می کنند، مثل مناره ها و گنبدخانه، اشکال بدست آمده ازاین برش متنوع اند و هیچ یک به تنهایی بر محور خاصیت تأکید نمی کند (دایره وارند)؛ولی انتظام پیوسته ی آنها در کلّ مجموعه برمحوری تأکید می کند که خود غایتی دیگردارد. دو دایره ی بزرگ (به دست آمده از برش گنبدها) و دو دایره کوچک (بدست آمده از برش مناره ها) به عنوان اشکال اصلی نقشی تعیین کننده دارند و به این خوانش کمک می کنند. دوم، برش در زیر سطح بام،که حیاط ها (فضاهای باز) را ازفضاهای بسته مشخص می کند و از گفت و گوی میان فضاهای پُر و خالی پرده بر می دارد؛خالیِ یگانه و هندسی، و پُرِ نامنظمِ غیرهندسی؛ به این ترتیب، صحن به عنوان یگانه ترین عنصر شکلیِ مجموعه، مهمترین نقش را در سازمان شکلیِ مسجد ایفاء می کند. این فضای خالی واحد (مربع صحن) بی واسطه در کنار فضای پُرنامنظم هندسی قرار نگرفته است؛بلکه با فضایی بینابینی در آن نفوذ یافته است.به این ترتیب، چهار مربع کوچک ولی شاخص در میانه هریک از اضلاع مربع8 صحن درمابین فضاهای هندسی و غیرهندسی واقع شده اند. سوم برش از نزدیک زمین، که روابط فضاهای داخلی با یکدیگر را عیان می سازد.این برش،ازنظام پیوسته فضاهای داخلی پرده بر می دارد.
برای مثال،نسبت شکلی مستطیل باریک ایوان شمالی با جمع ایوان و مربع زیر گنبدخانه جنوبی برابر است. و یا مسیر ورود به شبستان اولجایتو درامتداد مسیر ورود به مدرسه مظفریه است و مسیر ورود اصلی به شبستان بیت الشتا درگذشته در برابر مسیر دیگری درسمت شرقی است که این فضا به خاطر تغییر ورودی اصلی مسجد از شمال به جنوب شرق شکسته و از سازمان افتاده است.این روابط شکلی می تواند به حضور فضای شاخص دیگری در گذشته در این بخش از مسجد اشاره کند؛ جایی که محراب زیبای آن در راهروی ورودی افتاده و مانند شبستان اولجایتو با حذف تعدادی ستون،سازمان دهی فضایی شاخصی یافته است،ولی امروزه به خاطر تغییرحدود آن،یکپارچه به نظر نمی رسد. به این ترتیب،به نظر می رسد رویکرد شکلی ضمن آنکه از روابط فضایی پنهان پرده بر می دارد،توانمندی تبیین نقش عناصر درکلیت مجموعه را داشته و با آشکارسازی نسبت روابط شکلیِ اجزاء، بر چگونگی تغییرات فضایی در گستره ی تاریخی،صحه می گذارد.
موقعیت مسجد جامع در شهر اصفهان
مسجد جامع اصفهان در مرکز بافت تاریخی شهر قرار گرفته است. بافت تاریخی از مجموعه محلات و بناهای متعدد عمومی و خصوصی تشکیل یافته است. این مجموعه تحت عنوان محدوده بافتهای با ارزش تاریخی شهر اصفهان به تایید شورای عالی شهر سازی ایران رسیده و هر نوع اقدامی در داخل آن باید منطبق بر ضوابط و قوانین مصوب سازمان میراث فرهنگی کشور باشد. در اینجا لازم است برای آشنا شدن بهتر با شهر اصفهان بطور خلاصه به معرفی آن بپردازیم.
بخش دوم
خلاصه معرفی اصفهان
اصفهان امروز به شهری اطلاق می شود که در تاریخ شهر سازی از زمره شهرهای اسلامی محسوب میگردد. اصولا در دوران قبل از اسلام شهری به وسعت امروزی اصفهان در منطقه وجود نداشته است. بنا به شواهد و اسناد تاریخی " سپاهان" مجموعه ای از روستاهای کوچک و بزرگ بوده که بدلیل آب پر برکت زاینده رود و زمینهای حاصلخیز اطراف آن مردمانش به کاشت و زرع می پرداخته اند . در منابع از نامهائی مانند سنیلان ، لنبان، اشکهان، یوان، خشینان، بهودیه، جی و غیره یاد شده است.
از دوره قبل از اسلام آثار چندانی باقی نمانده ، حضور بقایای بنای عظیم خشتی بر فراز تپه سنگی در غرب اصفهان به نام آتشگاه دلیل بر آنستکه از دیرباز این منطقه مورد توجه اقوام مختلف بوده است.
زندگی شهر اصفهان وابسته به وجود زاینده رود است. نام اصفهان همواره با زاینده رود همراه بوده است. زاینده رود بمعنای رودخانه ای است که خود زایش میکند و در جریان آن مرتبا آبش رو بتزاید است. مراکز اولیه اسکان شهر اصفهان در جبهه شمالی رودخانه دردشت سپاهان شکل میگیرد ولی پس از ایجاد شهر و توسعه مداوم آن امروزه رودخانه از میان آن میگذرد و یکی از عناصر مهم طبیعی شهر محسوب میشود.
شاخص تولد شهر اصفهان با ظهور دین اسلام در ایران همراه بوده است . فرهنگ اسلامی الهام بخش هنر ایران گردیده و اصفهان نیزبه تاسی آن مهد ایجاد آثار هنری گرانبهائی شده است.
هنر یکی از بزرگترین آثار فعالیت بشر است و رسیدن به درجات عالی در رشته های هنری کار کوچکی نیست و بهمین دلیل ایجاد آثار گرانبها و کامیابی در این زمینه یکی از معیارهای تعیین درجه و مقام معنوی ملتها است. تاریخ اذعان دارد اگر ملتی به عالم دانش و هنر خدمت نماید قطعا نامش جاودان بوده و مورد ستایش نوع بشر است. ما هم از هنر اصفهان میگوئیم تا به جاودانگی آن پی بریم.
در اواسط قرن دوم هجری ( قرن هشتم میلادی) مسجدی در اصفهان احداث میگردد که مورخین ار آن یاد نموده اند. این بنای قدیمی در زیر سطح مسجد جامع فعلی قرار داشته و در نوسازیهای بعدی قسمتهائی ار آن در زیر خاک مدفون شده است. در کاوشهای باستانشناسی که در محل مسجد انجام گرفته قسمتهائی از تزئینات گچبری محراب و دیوار قبله مسجد اولیه بدست آمد و با مطالعه آنها ارتباط ساختاری آن با تجربیات دوران ساسانی تداعی می گردد.
شهر اصفهان در قرن چهارم هجری ( قرن دهم میلادی ) مرکز حکومت " آل بویه" از حکمرانان ملی قرار گرفت آنان به احیاء بعضی از آداب و سنن پرداختند و به عمران و آبادانی شهر توجه خاصی داشتند . هنرمندان خوش ذوق و دانشمندان نامی در این شهر تربیت شدند. برگرداگرد شهر حصار دفاعی ایجاد نمودند و در داخل شهر بناها و عمارات زیبا بوجود آوردند از آثار باقیمانده و قابل توجه آن زمان سر درب مسجد جورجیر است که با ظرافت و مهارت نقوش آجرهای ریز و درشت آنرا مزین نموده است.
از اواسط قرن پنجم هجری ترکان سلجوقی بر اصفهان تاختند و مرکز حکومت خود را در آن مستقر ساختند. وزیر ایرانی سیاستمدار و دانشمند سلجوقیان خواجه نظام الملک توانست با جلب اعتماد مردم خصوصا هنرمندان، آثار عظیم و جاودانه ای در اصفهان بوجودآورد ، تغییرات مسجد جامع اصفهان با گنبدهای رفیع و مزین آن از جمله اقدامات آنزمان بوده است. گرچه در مسجد جامع اصفهان تغییرات و الحاقات بملایمت در حرکت بوده است ولی سیمای کلی و فضاهای غالب در مسجد مربوط به آن دوران شکوهمند است.
اقوام مغول بر ایران تاختند و در ابتدا آنچه در سرراه آنان بود با آتش خشم و غصب آنان بسوخت و برای مدتی سکوت ماتم زده ای بر ایران سایه افکند اما از آنجائیکه ایرانیان برای مدتهای طولانی تسلیم سرنوشت تاریک نشده اند و گرچه با زور و شمشیر نتوانستند مغولان را مطیع سازند ولی با پیک اندیشه و ایمان آنانرا مجذوب فرهنگ خود ساختند . از دوره استیلای ایلخانان مغول آثار هنری قابل ملاحظه ای در سراسر ایران باقیمانده که در شهر اصفهان نمونه هائی مانند محراب معروف به الجایتو درمسجد جامع اصفهان، مناره های زیبا و مقابر و بناهای موزون نیز بر جای مانده است.
از پایان کار مغول تا تجدید حیات مجدد ملی دوران سیادت تیموریان بر شهر اصفهان بوده است. در این مدت معماری و هنرهای وابسته به آن همچون سنتهای دیگر به حیات بی رمق ادامه دادند و در انتظار ناجی روح بخش بماندند تا اینکه.
با قرن دهم هجری 16 میلادی تغییراتی در وضع حکومت ایران بوجود آمد و صفویان عنان حکومت را بدست گرفتند آنان با اعلام مذهب تشیع بعنوان دین رسمی کشور توانستند پشتیبانی مردم را بخود جلب نمایند و بعد از 9 قرن که از فروپاشی ساسانیان میگذشت مجددا اتحادیه ملی اقوام ایرانی را بازسازی نمایند. از شروع قرن یازدهم هجری( 17 میلادی) شاه عباس اصفهان را به پایتختی برگزید و پس از مدت زمانی نه چندان طولانی شهر را به اعتبار و شهرت جهانی رسانید. برای معرفی مختصر اصفهان در روزگار گذشته بهتر است رشته کلام را به جهانگردانی بدهیم که از این شهر بازدید بعمل آورده اند.
پیترودلاواله سیاح ایتالیائی میگوید " در مشرق زمین باستثنای قسطنطنیه و حومه آن واقعا هیچیک از نقاط را نمیتوان با اصفهان مقایسه کرد و نسبت به قسطنطنیه نیز اصفهان نه تنها از بسیاری جهات مساویست بلکه به جرات میتوان گفت از آن برتر است."
شاردن جهانگرد فرانسوی که خود شاهد اجراء بسیاری از برنامه های عمرانی اصفهان بوده در سفرنامه خود در سال 1662 میلادی میگوید " اصفهان دارای 164 مسجد – 48 مدرسه – 182 کاروانسرا و 273 حمام عمومی است."
شرح و توصیف کلیه این آثار از حوصله این نوشته خارج است ولی میتوان اقدامات دوره صفوی را در چند گروه دسته بندی نمود:
1. شهرسازی
2. معماری
3. هنرهای وابسته به معماری
1- در مورد شهر سازی باید از طرح و اجراء میدان امام ( نقش جهان) و محور چهارباغ صحبت کرد.
2- در مورد معماری از مجموعه بناهای اطراف میدان نقش جهان ( ثبت در فهرست جهانی) و عمارات عمومی و کاخهای دولتی خانه های خصوصی و تجهیز محور خدماتی شهر یعنی بازار یاد خواهیم کرد.
3- در زمینه هنرهای وابسته به معماری باید از انواع کاشیکاری – گچبری – تزئینات نقاشی و غیره یاد نمود.
از نیمه قرن دوازدهم یعنی از فروپاشی حکومت صفوی تا ظهور تحولات صنعتی از اهمیت شهر اصفهانبه تدریج کاسته شد و اکثر آثار و بناهای دوره صفوی بعلت انتقال پایتخت به تهران متروکه گشت و تعدادی از آنها نیز تخریب گردید ولی مردم اصفهان با لیاقت و کفایت به شهر خود پرداختند و گرچه دیگر از ایجاد بناهای رفیع و عظیم خبری نبود لکن هنر از حیطه و انحصار حکومت و دولتخانه خارج شد و به خانه ها و اماکن مردمی منتقل گردید. در این دوره در شهر اصفهان از ایجاد قله های درخشان هنر خبری نیست ولی توسعه هنر مردمی شهر را می پوشاند و اکثر بناهای تخریب شده و یا متروکه را احیاء می کند. یک حرکت وسیع خانه سازی به وقوع می پیوندد. بازار رونق می گیرد تیمچه ها و سراها بازسازی می شود. صاحبان زمینهای کشاورزی و بازرگانان ثروتمند محلات اعیان نشین را به وجود می آورند و خانه های مسکونی وسیع با قسمتهای مختلف اندرونی و بیرونی و درشکه خانه به وجود می آورند.
هنرهای وابسته به معماری در دوره قاجار از هنرهای اروپائی متاثر می شود و سبکهای متنوع و نوظهور به وجود می آید.
نقاشی – گچبری – آئینه کاری – شبکه سازی – کاشیکاری در سیمائی جدید تظاهرمینماید و تا تحولات صنعتی و ماشینی شدن زندگی معاصر و ظهور سلیقه های جدید و به اصطلاح (مدرنیزم) دوام می آورد.
در دوران معاصر یعنی در طی یک قرن گذشته اصفهان مورد هجوم جنبه های جدید شهر صنعتی قرار میگیرد. خیابانهای جدید در محوطه قدیمی احداث میگردد. محلات نو در اطراف شهر تاریخی گسترش میباید و سلیقه های معماری امروزی با خصلتهای برون گرائی جانشین روشهای معماری سنتی با روحیه درون گرائی میشود.
آنچه امروزه اصفهان را به تاریخ غنی و پربار گذشته متصل میسازد و خاطرات تاریخ را همچنان زنده نگه داشته است مجموعه بناهای تاریخی آن است و مسجد جامع همچون نگین درخشان در این مجموعه باقیمانده میدرخشد و با جلوه های خود افتخارات تاریخ گذشته را معرفی می کند.
مشخصات بنا
ارزشهای معماری:
مسجد جامع تجربیات معماری سیزده قرن تاریخ شهر اصفهان را در بردارد و بهمین لحاظ میتوان کلیه سبکهای تاریخ معماری ایران را در آن شناسائی نمود. ایجاد انواع جرزها و ستونهای آجری – طاق و چشمه های پوششی – ایوانها و گنبدهای عظیم ورودیها و سردربهای گوناگون در ترکیب کلی مجموعه ای را تشکیل میدهد که میتوان به آن دائره المعارف معماری ایران اطلاق نمود.
از آن گذشته با تحولاتیکه در قرن پنجم هجری – دوازدهم میلادی – در آن بوجود آمد مسجد شبستانی قبلی به مسجد چهار ایوانی تبدیل گردید و این شیوه جدید نام طرح مسجد ایرانی را بخود منسوب نمود و ار آن دوره اکثر مساجد جامع شهرهای بزرگ ایران با همین سبک چهار ایوانی ساخته شدند و حتی در بعضی از مساجد موجود از قبل نیز تغییراتی ایجاد نمودند تا به مسجد چهار ایوانه تبدیل گردد و این الگو حتی به سرزمینهای مسلمان نشین خارج از ایران نیز تسری پیدا نمود. بنابراین عمده ترین ارزش معماری مسجد جامع اصفهان آن است که نقش الگوی پیش آهنگ در تاریخ معماری ایران را ایفا نموده است.
سازه های ساختاری و تکنولوژیک مسجد:
گنبد و ساختمان آن از دوران ما قبل اسلام در ایران تجربه شده بوده است ولی فنون بکار رفته در گنبدهای عظیم مسجد جامع اصفهان داای مشخصات معماری اسلامی ایران است. ایجاد اسکلت باربر در این گنبدها که ما آنرا گنبدهای ترکینه مینامیم از فنونی است که مهندسین و معماران ایرانی با ابداع آن امکان ساختن صدها نوع گنبد را بوجود آورده اند. تبدیل پلان چهارگوش و مربع شکل به دایره از طریق مراحل متوالی گوشه سازی یعنی تبدیل چهارضلعی به هشت ضلعی و سپس به شانزده و سی و دو ضلعی و نهایتا دایره ایکه استوانه گلوی گنبد برآن قرار میگیرد از خصوصیات ابداعی ( original ) مسجد جامع اصفهان است. ستونهای مختلف باربر از نوع گرد یا استوانه ای تا ستونهای سه بخشی و چهار بخشی که از ترکیب اشکال مختلف دایره شکل بدست میآید وکاربرد آنها در مکانهای معین از نکات برجسته فنی مسجد است. کاربرد آجر پخته در انواع اشکال و ابعاد متنوع از خصوصیات ساختاری شایان توجه است.
ارزشهای تزئینی:
بسیاری از سطوح داخلی فضاهای مسجد با روشهای مختلف تزئینی آراسته شده است و چون در هر دوره تاریخی بنابر مقتضیات زمانه قسمتهائی بر مسجد افزوده گردیده و با تغییراتی در داخل آن ایجاد نموده اند روشهای تزئینی نیز گوناگون و متنوع است. در زمان آل بویه و سلجوقیان قرون چهارم و پنجم میلادی ( یازدهم و دوازدهم میلادی) سطوح تزئینی عمدتا از آجرکاری و نقوش هندسی در ستونها و دیوارها و طاق و چشمه ها ایجاد شده است.
قدیمی ترین روش ساختن پوشش مضاعف تزئینی در داخل ایوانها مربوط به همان زمان است. این تجربه بعدا به تکامل فنی مقرنس سازی در دوره های بعدی میانجامد.
در دوران حکومت ایلخانان روش گچبری متداول بوده است. یکی از زیباترین محرابهای مساجد سرزمینهای اسلامی با این سبک در مسجد جامع اصفهان ساخته شده و در هر کتاب تاریخ معماری تصویر آن چاپ شده است. کاربرد کاشیهای لعاب دار از روشهای دیگر تزئین کاری است. در دوره تیموریان و صفویان از این هنر در آراستن سطوح طاق نماهای داخل حیاط و ایوان جنوبی و سردربهای آن استفاده شده است.
کتیبه ها و لوحه های تاریخی مسجد:
در مسجد جامع اصفهان لوحه ها و کتیبه های فراوانی وجود دارد که هر کدام بازتاب یک دوران تاریخی است. در داخل گنبد جنوبی با خط کوفی برجسته با آجر کاری احداث مسجد را به دوران ملک شاه سلجوقی نسبت میدهد. با همین روش در داخل گنبد شمالی تاریخ ساختمان آن ار سال 489 قمری (1100 میلادی) یاد میکند. و دها کتیبه از آیات قرآن و روایتهای مذهبی بر اهمیت و ارزشهای معنوی – تاریخی مسجد افزوده اند. در یکی از سردرهای شمال شرقی از حادثه آتش سوزی ( به سال 515 هجری) در مسجد و بازسازی آن یاد میکند. اشعار مذهبی مربوط به دوران صفویه بخط بنائی ( روش خاصی است که از حرکت با چرخشهای زاویه دار بوجود میآید ) بازتابی است از نفوذ عقاید مذهب تشیع در افکار عمومی مردم. مسجد جامع اصفهان موزه ای است از شیوه های آراستن معماری با کتیبه ها و الواح نوشته شده.
ارتباط مسجد با شخصیتهای مهم تاریخی:
از میان مورخین قدیمی که در نوشته های خود از اصفهان و مسجد جامع آن نام برده اند میتوان به افرادی مانند ابن رسته – حافظ ابونعیم – ناصرخسرو علوی نام برد. از شخصیتهای مهم سیاسی در ارتباط با مسجد باید از حسن رکن الدوله دیلمی – ابوجعفر کاکویه آل بویه – ملک شاه سلجوقی – خواجه نظام الملک – خواجه تاج الملک- سلطان محمد خدابنده – محمود شاه مظفری – شاه عباس صفوی – شاه سلطان حسین صفوی و ............. نام برد و در رابطه با شخصیتهای علمی – مذهبی افرادی مانند علامه صاحب ابن عباد – استاد و فیلسوف معروف ابن سینا – شیخ بهائی – علامه مجلسی نامشان با مسجد جامع اصفهان مربوط بوده است. همچنین نام چندین هنرمند و استاد معماری و تزئین کاری نیز در تاریخ مسجد ذکر شده است.
تاثیرات مسجد در روند شکل گیری و شهر سازی شهر اصفهان
بوجود آمدن هسته اولیه شهر اصفهان را که نتیجه ادقام و ترکیب مراکز روستائی مستقر در آن محوطه بوده همزمان با بنیاد مسجد در محل فعلی آن در نیمه قرن دوم هجری ( نهم میلادی) باید دانست. از آن زمان مسجد جامع اصفهان منعکس کننده تحولات شهر در دوره های بعدی است.
در کنارمسجد اولین میدان شهر شکل گرفت و در اطراف این میدان بازارها ودیگر بناهای عمومی ایجاد شد. محلات مسکونی در اطراف میدان و مسجد توسعه یلفت و مسیرها و گذرها با انشعابات متعدد از ورودیهای مسجد به داخل شهر نفوذ کرد و مولفه های شهرسازی مشخص شد. مسجد جامع در قرن سوم هجری (دهم میلادی) بعلت گسترش شهر به دومین مرحله یعنی تجدید ساختمان و توسعه وسیعتر آن رسید. بدین ترتیب مسجد اولیه با طرح جدید و اصلاح جهت قبله بشکل جدید تری تبدیل شد و ار آن زمان همواره نقش مرکز فعالیتهای مذهبی – فرهنگی – اجتماعی شهر را در دوران حکومتهای آل بویه – سلجوقیان – ایلخانان – تیموریان بعهده گرفت. حتی زمانیکه اصفهان در دوره صفوی مرکز حکومتی ایران انتخاب شد ( از اول قرن یازدهم هجری تا اواسط قرن دوازدهم هجری... ( قرن شانزدهم و هفدهم میلادی ) و مسجد جامع جدید در کنار میدان نقش جهان ساخته شد و مقر حکومت از مسجد جامع عتیق فاصله گرفت. این بنای عظیم تاریخی همچنان مقام و اعتبار خود را حفظ نمود و تاکنون همچون جایگاه قدرت مذهبی – مردمی باقی مانده است.
مقایسه تحلیلی بنای مسجد جامع اصفهان با مساجد دیگر:
همانگونه که قبلا توضیح داده شد، مسجد جامع اصفهان بنائی است منحصر بفرد و مجموعه ای است از تجربیات معماری و هنری قرون متمادی حیات سیاسی – اقتصادی – اجتماعی شهر اصفهان هیچگونه نمونه دیگری که قبلا از احداث این مسجد ساخته شده باشد وجود ندارد. بلکه این موضوع مسلم شده که مسجد جامع اصفهان الگوئی بوده که مساجد دیگری مانند مسجد جامع برسیان ، مسجد جامع اردستان ، مسجد جامع زواره ، مسجد جامع گلپایگان و غیره از آن اقتباس گردیده است. از آن گذشته ابعاد مسجد جامع اصفهان که برزمینی بمساحت دو هکتار ساخته شد در نو خود بی نظیر است و نمونه دیگری مشابه این مسجد در کلیه ابعاد کمی و کیفی آن وجود ندارد.
اصالت مسجد:
مسئله پر اهمیت دیگر اصالت بنای مسجد جامع اصفهان است. گرچه ساختمان مسجد آثار و نشانه های معماری و هنری دوره های مختلف را در بر دارد ولی شکی نیست که هر دوره آثار دوره های قبلی را تا حد امکان محترم و معتبر شمرده و عملیات هر دوره در کنار دوره های دیگر در تکامل و توسعه مسجد انجام گرفته است و هیچ زمانی در صدد تخریب کامل مسجد برای نوسازی و تجدید بنای آن اقدام نگردیده است. بجز اقدامات قرن سوم هجری ( نهم میلادی ) که یک اقدام انقلابی در بازسازی مسجد بوده است. گنبد های آجری و سطوح تزئینی با نقوش هندسی فضاهای داخلی گنبد خانه، ستونهای آجری ، طاق و چشمه ها ، کاشیکاریها ، گچبریها و غیره همگی دارای اصالت دوران ساخت بوده و تنها در بعضی از موارد که شرح آن متعاقبا خواهد آمد اقدامات مرمتی بازسازی انجام گرفته است.
از مباحث ذکر شده چنین استنباط میگردد که مسجد جامع اصفهان قدیمی ترین نمونه مساجد ایرانی است و اولین الگوی مساجد جامع چهار ایوانی را ارائه نموده است. و دیگر آنکه کلیه جنبه های هنر ممعماری ایران مربوط به دوازده قرن تاریخ شهر اصفهان را در بردارد و بهمین جهت دائره المعارف هنر معماری نامیده شده است. از آن گذشته ارزشهای معنوی این اثر بخاطر ارتباط آن با اعتقادات مذهبی مردم و شخصیتهای مهم تاریخ علم و مذهب شهر بی همتا است. و بطور کلی مسجدی بهتر از مسجد جامع اصفهان در سراسر خاک ایران وجود ندارد.
شرح و معرفی بنا
بنای مسجد جامع اصفهان یک کلیت واحد معماری است ولی از بخشها و قسمتهای مختلفی تشکیل شده که بعضی از این قسمتها مربوط به یک دوره ساختمانی است و بعضی دیگر مربوط به ادوار متعاقب آن است بدین جهت در این قسمت از نوشتار به معرفی بخشها و دوره هایمیپردازیم.
1- مسجد اولیه یا احداث مسجد ( مرحله اول)
2- نوسازی و توسعه به سبک شبستانی ( مرحله دوم)
3- الحاقات دوره آل بویه ( مرحله سوم)
4- اقدامات دوره سلجوقی ( مرحله چهارم)
ü گنبد جنوبی مشهور به خواجه نظام الملک
ü گنبد شمالی مشهور به تاج الملک
ü ایوان شمالی معروف به صفه درویش
ü ایوان جنوبی معروف به ایوان صاحب
ü ایوان شرقی معروف به ایوان شاگرد
ü ایوان غربی معروف به ایوان استاد
ü توسعه جنوب شرقی معروف به کتابخانه
5- اقدامات دوران ایلخانان :
ü شبستان یا نمازخانه الجایتو
6- اقدامات دوره مظفری:
ü ایجاد مدرسه در ضلع شرقی مسجد و مصلا در ضلع غربی آن
ü گسترش مسجد در ضلع شمالی و اتصال ایوان شمالی به گنبد تاج الملک
7- اقدامات دوره تیموری:
ü ایجاد شبستان در جبهه جنوب غربی و توسعه مسجد
ü نماسازی داخل حیاط ، وضعیت فعلی
8- اقدامات دوره صفوی:
ü ایجاد شبستان در جبهه جنوب غربی در کنار شبستان تیموری
ü ایجاد شبستان زمستانه در محل مصلای دوره صفوی
ü بازسازی داخلی ایوانهای شرقی و غربی و جنوبی
ü ایجاد مقبره علامه مجلسی
9- اقدامات دوره قاجار
ü تعمیرات ورودی اصلی
ü تعمیرات مقبره علامه مجلسی
10- اقدامات مرمتی دوره های اخیر:
ü مرمتهای داخلی
ü مرمت و بازسازی آسیبهای جنگ تحمیلی عراق
11- مطالعات و کاوشهای باستانشناسی در مسجد جامع
12- معرفی ورودیهای مسجد
13- وضعیت کنونی مسجد
مراحل ساخت و توسعه در دوره های تاریخی مختلف
مرحله اول
قرن دوم هجری سال 156
انعقاد نطفه بزرگ اصفهان بزرگ را باید همزمان با بنیاد مسجد جامع اصفهان در محل فعلی آن در سال 156 هجری دانست. مسجد جامع با وسعتی با افزایش جمعیت شهر و نیاز آن در منتها الیه شمال غربی میدان مرکزی شهر بنا گردید.
مرحله دوم
قرن سوم هجری سال 226
گسترش شهر اصفهان در قرن سوم هجری مسجدی وسیعتر را می طلبد. بدین ترتیب در سال 226 هجری برابر با 841 میلادی در زمان خلافت المعتصم عباسی مسجد جامع شهر به دومین مرحله تحول اساسی خود پا میگذارد. مسجد اولیه تخریب و برروی آن مسجدی عظیم با وسعتی چندین برابر مسجد اولیه ( حدود ده جریب ) پس از اصلاح سوی قبله برپا میشود. معماری مسجد به شیوه مساجد جامع سایر شهرهای اسلامی همزمان خود می باشد. صحن مرکزی و وسیع با شبستانهای ستوندار در اطراف آن با پوشش چوبی ، شبستان این مسجد در جبهه جنوبی بطرف قبله شش دهانه و در شمال چهاردهانه و در شرق و غرب دودهانه بوده است. دیوار خشتی قطور و مرتفعی مسجد را در برگرفته و نمای خارجی آنرا طاقنماهائی بصورت جرز و دهانه با اندودکاهگلی سرخ گونه تزئین مینموده است.
مرحله سوم
قرن چهارم هجری سالهای 324 الی 442
اوج جنبش های ملی و تشیع در ایران در قرن چهرم هجری ظهور آل بویه و انتخاب اصفهان بعنوان یکی از مراکز عمده فرمانروائی این خاندان مسجد جامع را دور از این تحول باقی نمیگذارد. در این مرحله علاوه بر الحاقاتی که در جهت توسعه مسجد صورت گرفت و مرمت کلی که در آن انجام شد با کم کردن از فضای باز صحن یک دهانه با ستونهای آجری دارای نقوش هندسی به شبستانهای سرپوشیده دور آن اضافه گردید، ولی این اقدام در طرح اساسی مسجد تغییر عمده ای دارد نساخت.
مرحله چها رم
– قرن پنجم و ششم هجری قمری سالهای 443 تا 590
مسجد جامع بزرگترین تغییر را از نفطه نظر تظاهر کالبد داخلی و خارجی در قرون پنجم و ششم هجری بخود دیده است. بزرگترین تحول در معماری اسلامی ایران در این دوره تاریخی بوجود میآید. تغییر طرح شبستانی به مساجد چهارایوانی ( که ویژه ایران زمین است) احتمالا در قرن پنجم از مسجد جامع اصفهان آغاز شده است. با ساختن گنبد خواجه نظام الملک در جنوب و گنبد تاج الملک در شمال مسجد و ایجاد چهار ایوان برروی محورهای اصلی صحن مسجد از حالت مساجد شبستانی ساده در میآید و از این پس مساجد چهعر ایوانی یکی از خصوصیات بارز ویژه معماری مسجد سازی در ایران میگردد. اصفهان در فاصله قرن هفتم تا سپیده دم قرن یازدهم هجری قمری که توسط صفویان به پایتختی برگزیده شد دچار نوسانات اقتصادی اجتماعی سیاسی و جمعیتی بوده تغییراتی که در دوره ایلخانان ، آل مظفر، تیموریان و غیره در مسجد جامع بوجود آمد تغییراتی است که در جنس ورنگ سطوح خارجی بخصوص در نماهای داخلی مسجد و ایوانها و تغییراتی در استخوانبندی از معماری مسجد است.
- گنبد جنوبی مشهور به خواجه نظام الملک
قرن پنجم هجری – قرن یازدهم میلادی
این گنبد پس از تخریب قسمتی از شبستان واقع در جبهه جنوبی بصورت منفرد و آزاد ایجاد میگردد ( حدود سال 1080 میلادی) رواقهای سرپوشیده فعلی در طرفین گنبد مربوط به دوره صفویه است که قبلا آزاد و سرباز بوده است . این گنبد عظیم با سازه هشت ترکی برروی گریو استوانه ای شکل قرار دارد که این خود برروی گوشه سازیهای بسیار زیبا و جالب تکیه کرده و جمیعا از طریق ستونهای چند بخشی مدور برروی ته رنگ مربع بنا شده است. قطر گنبد در حدود پنجاه پا میباشد.
- گنبد شمالی معروف به تاج الملک
قرن پنجم هجری – یازدهم میلادی
این گنبد بصورت عمارت جدا ومستقلی احداث نشده بلکه عضوی از مجموعه بناهای گسترده تری بوده که شالوده های آن در جبهه شمالی و غربی تداوم داشته ولی نماهای جنوبی و شرقی آن از ابتدا آزاد بوده است. مدخل ورودی راهروی کناری جبهه شرقی گنبد در دوره بعدی ساخته شده و بنظر میرسد کاربری تاجالملک بعلت فقدان محراب و آزاد بودن دهانه روبه قبله آن عمدتا از نوع تشریفاتی بوده است. این گنبد بخاطر کاربری آجر در انواع گوناگون و ایجاد نقوش آجری هندسی با ظرافت های معمارانه و هنرمندانه یکی از زیباترین گنبد های مساجد بلاد اسلامی است.
- ایوان شمالی – معروف به صفه درویش
قرن ششم هجری – دوازدهم میلادی با الحاقات قرون سیزدهم و چهاردهم
بخش انتهائی ایوان شمالی منطبق است با دیوار خشتی اولیه مسجد که در لنتهای ایوان شمالی قرار داشته است. برای ایجاد این ایوان که برروی محور طولی مسجد قرار دارد تعدادی از ستونها و دهانه های شبستان شمالی مسجد تخریب و بجای آن ایوان موجود ساخته شده است. مهرهای گچی که در فاصله بین آجرها ساخته شده در ایوان شمالی نسبت به ایوانهای دیگر متفاوت است. جزئیات این تزئینات همراه با نتایج بررسیها و موضوعات دیگر ما را به این نتیجه گیری میرساند که ایوان شمالی احتمالا آخرین ایوان مسجد بوده که ساختمان آن اجراء شده است ولی بطور کلی تمام این ساخت و سازها در دوره سلجوقی اتفاق افتاده است. قسمت انتهائی ایوان شمالی با راهروی تشریفاتی به فضای گنبد تاج الملک مرتبط بوده است. در دوره های بعدی با ایجاد شبستانهای ستوندار در حد فاصل گنبد تاج الملک و ایوان شمالی این راهرو برچیده میشود وورودی به صحن از طریق ایوان شمالی کلا تغییر داده میشود . در انتهای ایوان نیم طبقه ای ساخته شده و در قسمت تحتانی با سنگهای مرمر مشبک راه ورودی مسدود شده است.
- ایوان جنوبی معروف به ایوان صاحب
قرن ششم هجری – دوازدهم میلادی – با انجام تعمیرات تا قرن هفدهم میلادی
ساختمان ایوان جنوبی برای رفع حالت منفرد و مجزای گنبد نظام الملک و نیز برای ایجاد فضای سرپوشیده بیشتر برای نمازگزاران و مومنین بوده است. بدین طریق ورود به فضای بزرگ زیر گنبد از طریق یک ایوان ورودی انجام میگیرد. سازندگان ایوان با انتخاب تعیین حد شرقی و غربی دیوارهای ایوان بررروی محور ستونهای مدور متعلق به زمان آل بویه تداوم مطلوب بین نمای معماری زمان آل بویه و سلجوقی را تضمین نموده اند . تشابه ظاهر در شکل بنا و همچنین سازه های باربر هر سه نماهای ایوانهای جنوبی – شرقی و غربی به این معنا است که ساختمان این ایوان ها کاملا همزمان بوده است. نماکاری و تزئینات و کاشیکاری داخل ایوان جنوبی و ساختن دو مناره طرفین آن مربوط به دوره صفویه است.
- ایوان شرقی معروف به صفه شاگرد
قرن ششم هجری – دوازدهم میلادی – با تغییرات انجام شده تا قرن هیجدهم
مرحله اول ساختمان ایوان شرقی مربوط به دوره سلجوقی عهد حکومت سلطان سنجر است. قسمت انتهائی ایوان عملا بجای دیوار خشتی قدیمی مسجد یعنی حصار دوره عباسی قرار گرفته است. ایوان شرقی پس از ساخت برای مدت نسبتا طولانی بحالت منفرد قرار داشته و جبهه شمالی و جنوبی آن آزاد بوده است که بعدا راهروهای شمالی و جنوبی با سقفهای مقرنس کاری شده در طرفین ایوان بوجود میآید و مقرنسکاریهای دوره سلجوقی در اتفاقات و حوادث بعدی تخریب میشود و در زمان حکومت شاه سلیمان صفوی ( 1077- 1105 هجری قمری) مطابق با ( 1666- 1693 میلادی) بصورت فعلی بازسازی میشود وکتیبه ای برآن افزوده میشود. فضای شبستانی جنب راهروی جنوبی ایوان شرقی پس از تخریب شش دهانه با ستونهای اولیه مسجد در زمان صفویه با دهانه های وسیعتر و طاق و چشمه های سبک صفوی بازسازی شده است.
- ایوان غربی معروف به صفه استاد
قرن ششم هجری – دوازدهم میلادی با تغییرات ایجاد شده تا قرن هیجدهم
تشابه قرینه سازیهائی که بین ایوان غربی و ایوان شرقی وجود دارد و نیز وجود آثار دیگری مانند ستونها و مهرهای گچی کشف شده در پیگردیها و تفحصات موضعی دلیل براین است که اصل ایوان مربوط به دوره سلجوقی و همزمان با ایوانهای جنوبی و شرقی ساخته شده است. پوشش تزئینی فعلی ایوان غربی هیچگونه رابطه ای با تزئینات اولیه آن نداشته و این تزئینات همراه با کتیبه اطراف و خطوط بنائی مربوط به دوره صفویه است. محراب معروف اولجایتو ایلخان مغول در قسمت خلفی جبهه شمال ایوان غربی در سال 710 هجری برابر با 1310 میلادی ساخته شده است.
- توسعه بخش جنوب شرقی مسجد مشهور به کتابخانه سلجوقی
قرن ششم هجری – دوازدهم میلادی
این محدوده جمعا دارای هیجده دهانه طاق و چشمه است که در خارج از حصار خشتی مسجد بوجود آمده و ارتباط آن با فضای اصلی مسجد در طول شرقی براثر تخریب دیوار خشتی و ایجاد ستونبندی و طاقنما جدید شده است. نام کتابخانه به این محل بعلت اشاره مافروخی در کتاب محاسن اصفهان است که محل کتابخانه قدیمی مسجد را در جبهه جنوب شرقی ذکر نموده است. معهذا به دلائلی از جمله فقدان دیوارهای ممتد در این محل و از جانب دیگر طرح متقارن کل نقشه این قسمت و وجود طاق سه بخشی در جبهه شمالی و وجود محراب ساده مربوط به دورهای متاخر این مکان را بیشتر به یک فضای مخصوص عبادت در اذهان بینندگان القاء مینماید. ساختمان اصلی بنا در این محدوده مربوط به دوره سلجوقی است که چند دهانه از معماری اصیل آن با پوششهای طاق و چشمه ای بسیار متنوع و ماهرانه با اصول معماری شیوه رازی باقیمانده و بقیه آن با ساده سازی مربوط به دوران آل مظفر است که سقفهای طاق و چشمه ای آن جانشین طاقهای قدیمی شده است. در دوران جنگ تحمیلی قسمتی از این محدوده تخریب شد که بلافاصله توسط سازمان میراث فرهنگی بازسازی گردید.
اقدامات دوره ایلخانی – تالار یا نمازخانه الجایتو
محراب معروف اولجایتو برروی سازه دیوار آجری موجود که همان دیوار شمالی ایوان غربی است ساخته شده است. محوطه فعلی نمازخانه که محراب در آن قرار دارد در ابتدا قسمتی از محوطه شبستانی جبهه غربی مسجد بوده که پس از ایجاد محراب ستونها و طاق و چشمه های آن تخریب و نمازخانه فعلی با چندین دهانه طاق و چشمه آجری با نقوش تزئینی ساخته شده است. این تالار توسط قطب الدین شاه محمود سال 710 هجری مطابق با 1368 میلادی ایجاد گردیده ته رنگ ستونهای شبستان قبلی در زیر کف فضای فعلی بدست آمده است. محراب گچبری با نقوش و کتیبه های گچبری شده در نوع خود بی نظیر است.
اقدامات دوره مظفری
- ایجاد مدرسه مظفری در ضلع شرقی مسجد:
در جبهه شرقی مسجد جامع خارج از دیوار قدیمی و خشتی مسجد در زمان حکومت محمود شاه مظفری یک مدرسه دینی ساخته میشود. این مدرسه دارای حیاط مرکزی با حجرات در طرفین شرقی و غربی ( احتمالا در دو طبقه) ساخته شده و در جبهه جنوبی بطرف قبله ایوان و گنبدخانه ای احداث گردیده که عمدتا دارای نقش مدرس و عبادت بوده است. در سمت مقابل آن یعنی در جبهه شمالی ایوان دیگری بوده که به قسمت ورودی مربوط میشده است. این قسمت از بنا در دوره صفوی با طرح جدیدتری بازسازی میگردد. ( احتمالا بعلت مخروبه بودن آن در زمان بازسازی ) . از قسمتهای باقیمانده جبهه شمالی مدرسه مظفری کاربرد کاشیکاری معرق بخوبی مشخص میشود. همچنین استفاده از سبک خطاطی ثلث برزیبائی و ابهت مدرسه در زمان دائر بودن آن میافزوده است.
- مسجد مصلی و شبستان بیت الشعاء
امروزه ثابت شده که در محدوده شبستان زیبای موجود بیت الشتاء قبلا حیاط مرکزی محوطه ای بوده که بصورت جرزو دهانه محصور بوده است ابعاد این محوطه 21 x 25 متر بوده و بصورت مسجد مصلی مورد استفاده قرار داشته است. و شاهد این امر نیز محراب عظیم و شگفت انگیزی است که آثار آن در پشت محراب کوچک فعلی قرار دارد. با توجه به شباهتهای معمارانه و نوع مصالح و تزئینات بین این مصلی و مدرسه مظفری واقع در جبهه شرقی مسجد و یافته های دیگر تاریخی احداث مصلی مربوط به دوره آل مظفر است که سپس در دوره صفوی بعلت تغییر محل مسجد مصلی تبدیل به شبستان زمستانی شده است ( 983 هجری 1575 میلادی)
اقدامات دوره تیموریان
- توسعه مسجد و ایجاد شبستان در جبهه جنوب غربی مسجد
در دوران حکومت تیموریان در اصفهان مسجد جامع همچنان اهمیت تاریخی و اجتماعی خود را حفظ مینماید. حاکمین این دوره در چند قسمت از مسجد اقدام به عملیات توسعه فضاهای عبادی و تزئین کاری نماهای مسجد مینمائید در جبهه جنوب غربی شبستانی ایجاد میشود که عمدتا ادامه شبستان موازی دیوار قبله به سمت غرب است. این قسمت جدید در خارج از دیوار خشتی اطراف مسجد ساخته شده و بهمین دلیل برای ایجاد ارتباط آن با شبستانهای موجود دیوار خشتی را برچیده اند و بجای آن طاقنما هائی بعرض مساوی با ضخامت دیوار میسازند. این شبستان دارای سطوح ساده و بدون تزئینات است. حتی محراب موجود آن نیز از سادگی شبستان پیروی مینماید. راهروئی که در قسمت شمال این شبستان قرار دارد ادامه یکی از ورودیهای قدیمی است که از گوشه جنوب غربی حیاط مسجد تا سردرب ورودی غربی ادامه دارد. این سردرب در زمان صفویه بازسازی و مزین به عناصر تزئینی شده است.
- نمای صحن مسجد:
نمای مسجد اولیه دوره خلافت عباسی در دوران آل بویه در یک طبقه با نمای آجری تزئین میگردد ولی بعدا غرفه های داخلی صحن با یک نظم معماری حدود اواسط قرن چهاردهم میلادی در دوطبقه ایجاد میگردد. نمای قابل رویت امروزی مربوط به تعمیرات زمان اوزن حسن است.
اقدامات دوره صفوی
- منطقه جنوب غربی مسجد جامع ( شبستان موصوف به صفوی)
این محدوده در قسمت جنوب غربی مسجد واقع است. از طرف مشرق به محل دیوار غربی مسجدقرار دارد. فضای مورد نظر به دو قسمت کاملا مشخص از یکدیگر تقسیم میگردد. قسمت شرقی شامل 28 دهانه طاق و چشمه است و قسمت دوم که منتهی الیه جنوب غربی مسجد است شامل سرپوشیده ای بصورت شبستان بزرگ عبادی با سقفی بصورت طاق و تویزه است که بحالت یک در میان بزرگ و کوچک است و در راس فوقانی طاقهای بزرگ آن سه نورگیر بصورت گل افرنگ وجود دارد. در جبهه شمالی این شبستان درب بسیار زیبایی با طرحهای گره چینی دیده میشود و اطراف سردر با کاشیکاری معقلی پوشیده شده است و در پیشانی سردر بصورت مشبک طرح ریزی شده است. کلا این قسمت از نظر تاریخی مربوط به دوره تیموری است. قسمت غربی این شبستان که بصورت ستوندار بوده در زمان صفوی تخریب و بجای آن شبستان صفوی ساخته میشود.
- اصلاحات و تعمیرات داخلی
در دوره صفوی نسبت به مسجد جامع عتیق با دقت و علاقمندی برخورد میگردد. حصوصا در مورد سطوح تزئینی داخل ایوانهای جنوبی و غربی و شرقی در این اقدانات کاشیکاریهای بسیار نفیس از نوع معرق به دیوارهای هر سه ایوان الحاق میگردد. کتیبه ها و لوحه های متعددی با خط ثلث و نستعلیق و خط هندسی ( موسوم به خط بنائی) تزئین کننده فضاهای داخلی مسجد میشود. در ایوان شرقی مقرنس سازی دوره صفوی بجای پوشش داخلی دوره سلجوقی آراسته میشود ( احتمالا پوشش داخلی مربوط به سلجوقی فروریخته بوده است).
- عملیات داخل مدرسه مظفری در شرق مسجد
در جبهه شمالی مسجد اقدامات دوره صفوی در داخل فضاهای تخریب شده مدرسه مظفری بازسازی یک فضای گنبدی شکل است که برروی محور لصلی و طولی مدرسه در پشت محل ایوان شمالی ساخته شده است. هیچگونه کتیبه و یا لوحه ای در این قسمت وجود ندارد که دلالت بر دوره ساخت آن باشد ولی از شیوه و سبک معماری و اجراء آن به دوره صفوی نسبت داده میشود.
- مقبره علامه مجلسی در جبهه شمال غربی مسجد:
مرحوم علامه مجلسی از علما و بزرگان مذهبی اواخر دوره قاجار بوده ک تالیفات او در تاریخ حائز اهمیت است. مقبره این عالم جلیل القدر در کنار پدر بزرگوارش در کنار ورودی شمالی مسجد قرار دارد و مورد زیارت و احترام مردم است. بنای اولیه این آرامگاه مرب.ط به دوره صفوی است و تزئینات نقاشی و گچبری داخلی از دوره قاجار است.
- احداث شبستان زمستانی
در دوران اوائل حکومت صفوی در جبهه غربی مسجد در محل مسجد مصلای دوره آل مظفر یک شبستان زمستانه ایجاد شده است. این شبستان دارای جرزهای قطور و طاق های ضخیمی است. علت اصلی ایجاد این نوع پوشش عمدتا جهت جلوگیری از تبادل حرارت مخصوصا در زمستان بوده است. فن ساختمان این شبستان بصورت طاقهای متقاطع است ونور آن از روزنه هائیکه در سقف ایجاد شده تامین میگردد. فضای شبستان از سه دهانه طولانی به سمت قبله تشکیل شده و در دهانه میانی محراب برای برگزاری نماز ساخته شده است. ورودیهای این شبستان یک
ی در وسط ضلع طولی از دالانیکه در جنوب ایوان غربی وجود دارد تامین میگردد و دیگری از انتهای شمالی شبستان از داخل تالار الجایتو میتوان به داخل آن وارد شد. در سراسر قسمت خارجی ضلع غربی کوچه عمومی واقع شده است.این شبستان دارای تزئینات خاصی نیست ولی بعلت ساختار معماری آن دارای حالت منحصر بفردی در تمام شبستانهای مساجد ایران است.
اقدامات دوره قاجار
ü یکی از ورودیهای شرقی مسجد که فعلا بعنوان ورودی اصلی محسوب میشود. در زمان فتحعلیشاه قاجار مرمت و بازسازی میگردد و سیمای فعلی آن مربوط به همان زمان است.
ü از اقدامات دیگر زمان قاجار توسعه مقبره مرحوم مجلسی و تزئینات نقاشی داخل آن بزرگوار است.
اقدامات مرمتی دوره های اخیر
مسجد جامع اصفهان عمدتا توسط مردم و اهالی مومن و علاقمند به امور مذهبی در طول تاریخ مراقبت و مواظبت میشده است. هم اکنون نیز هیات امنا مردمی مسجد درکنار مسئولین رسمی به امور حفاظتی مسجد میپردازند. ولی از زمان ایجاد اداره باستانشناسی در اصفهان (حدود 70 سال پیش ) مسئولین همواره سعی در نگهداری و مرمت مسجد نموده اند. پس از تشکیل اداره فرهنگ و هنر و برنامه های همکاری با هیات ایتالیائی ایزمئو مرمتهای قابل نوجهی در مسجد انجام گرفته است. بعد از پیروزی انقلاب و تاسیس اداره میراث فرهنگی عملیات مرمتی همچنان ادامه یافته و در بخشهای مختلف مسجد مرمتهای ضروری انجام گرفته است. مهمترین اقدام این دوره بازسازی چندین دهانه طاق و چشمه های شبستان جنوب شرقی مسجد ( کتابخانه دوره سلجوقی) بوده که در اثر بمباران هواپیماهای عراقی در دوره جنگ تحمیلی تخریب شده بود. از اقدامات دیگر میتوان استحکام بخش کاشیکاریهای نماهای حیاط را نام برد که ملات آن سست شده بود و باید برای جلوگیری از سقوط کاشیها آنها را تثبیت مینمودیم . همچنین پشت بامها و تنظیم سنگ فرش حیاط از اقدامات ضروری بوده است.
مطالعات و کاوشهای باستانشناسی در مسجد جامع اصفهان
یکی از مهمترین برنامه های همکاری با هیات ایتالیائی انجام مطالعات و کاوشهای باستانشناسی در داخل مسجد جامع بود که عمده ترین نتایج آن آشنائی با دوره های تاریخی و معماری مسجد بود و دیگر بررسی لایه های زیرین سطح موجود که در قسمت زیر گنبد جنوبی بقایای مسجد اولیه مربوط به قرن دوم بدست آمد و در قسمت شبستان شنالی گسترش مسجد برروی روستای یاوان معلوم گردید.
ورودیهای مختلف مسجد
مسجد جامع اصفهان بخاطر موقعیت بسیار ممتاز در رابطه با دیگر مراکز مهم اقتصادی – اجتماعی شهر و همچنین در رابطه با دسترسیها به محلات مسکونی دارای ورودیهای مختلفی است که هر کدام به یکی از راسته ها و کوچه های محلات اطراف باز میشود . در این قسمت به معرفی مختصر این سردرها میپردازیم و به ذکر تاریخ مکتوب در کتیبه های آن بسنده میکنیم. البته لازم به یادآوری است که این تاریخها به معنای زمان ایجاد آن ورودی و یا سردر نیست بلکه عمدتا کتیبه های موجود مربوط به زمان مرمتها و دخالتهای زمانهای بعدی است. ضمنا از تشریح معماری و شکل سردر نیز بخاطر لزوم اختصار خودداری میکنیم. ( این ورودیها برروی نقشه های پیوست مشخص شده است).
1- سردر ورودی جنب گنبد شمالی (گنبد خاکی) با کتیبه ای بخط کوفی مورخ سال 768 هجری ( 15 میلادی)
2- سر در شرقی دارای کتیبه بسیار ارزنده و مستند درباره آتش سوزی مسجد در دوران سلجوقی و بازسازی آن مورخ سال 515 هجری ( 13 میلادی).
3- سر در مجلسی در کنار مقبره علامه مجلسی از ورودیهای بسیار پر جمعیت مورخ 1092 ( 17 میلادی).
4- سر در بواسحاقیه سردر بسیار قدیمی نام آن مربوط به اواخر مغول است مرمت آن به سال 1301 هجری ( 19 میلادی).
5- سر در باب الدشت سردرقدیمی با اقدامات دوره صفوی مورخ 999 هجری ( 17 میلادی).
6- سردر جنوب غربی واقع در کنار شبستان شمالی با تعمیرات سال 962 هجری ( 17 میلادی)
7- سردر جنوب شرقی واقع در کنار محوطه مرسوم به کتابخانه.
8- سردر شرقی از ورودیهای اصلی و پر جمعیت مسجد با تعمیرات سال 1218 ( قرن 18 میلادی).
9- سردر شرقی داخل بازار فعلا مورد استفاده نیست.
10- سر در مدرسه مظفری واقع در بازار فعلا مورد استفاده نیست.
وضعیت کنونی مسجد
مسجد جامع اصفهان در شرائط بسیار مطلوب از کلیه جهات بسر میبرد.
اولا: وضعیت کالبدی آن مورد رضایت بوده و هیچ قسمت از آن در خطر تخریب یا آسیب دیدگی نیست.
دوما: بنای مسجد دائما مورد استفاده های مختلف عبادی و اجتماعی قرار میگیرد و از طرف مردم و کلیه نهادهای اجتماعی دارای احترام و منزلت قابل توجهی است.
ثالثا: مراقبتهای لازم دائما در کلیه قسمتهای آن اعمال میگردد و چنانچه نیاز به اقدامات ضروری باشد در اسرع وقت انجام میگیرد.
گزارشات قبلی در مورد وضعیت بنا:
از جمله گزارشات مستندی که میتوان به وضعیت بنای مسجد جامع پی برد مربوط به قرن نوزدهم و بیستم میلادی است که توسط بازدیدکنندگان و علاقمندان خارجی و همچنین مسئولین باستانشناسی ایران برجای مانده است. بعضی از این گزارشات بصورت مصور، تعدادی بصورت طراحی و یا نقشه برداری و همچنین گزارشات مکتوب تحلیلی میباشد که به تعدادی از آنها اشاره میشود ( در قسمت کتابنامه نیز به آنها اشاره شده است).
1- آقای ارنست هولیسر ( آلمانی) که در اواسط قرن نوزدهم در اصفهان زندگی مینموده و عکسهائی از بناهای تاریخی اصفهان از جمله مسجد جامع تهیه نموده است.
2- آقایان پاسکال کوست و اوژن فلاندن ( فرانسوی) که در کتاب مسافرت به ایران از اصفهان نیز گزارشی تهیه نموده اند .
3- آقای آندره گدار (فرانسوی) برای مدتی مسئولیت امور باستانشناسی ایران را بعهده داشته و در مورد مسجد جامع اصفهان بررسیهائی نموده است( نیمه اول قرن 20).
4- آقای اسمیت (آمریکائی) در مورد مسجد جامع اصفهان بررسیهای معماری انجام داده و عکسهای جالبی از وضعیت مسجد قبل از تعمیرات تهیه نموده است.
5- آقای شروردر (آلمانی) از مسجد جامع اصفهان نقشه برداری نموده و پلان دقیق برداشت کرده است. این نقشه هنوز دارای اعتبار بوده و قابل استفاده است.
6- آقای پوپ ( آمریکائی) سالهای طولانی در اصفهان اقامت داشته و بررسیهای معماری و تاریخی از مسجد جامع بعمل آورده است.
7- مسئولین و کارشناسان ایرانی که بیشترین سهم اقدامات مرمتی را بعهده داشته اند و گزارشاتآنها در مورد نیازهای مرمتی و اقدامات انجام شده در مسجد جامع بسیار حائز اهمیت است. این افراد عبارت بودند از مرحوم مصطفوی ( پدر مرمت جدید در ایران) – آقای صهبا- آقای روان بد- آقای بنائی- آقای دکتر هنرفر- آقای بشارت- آقای دکتر مهندس شیرازی و مهندس جبلعاملی – مهندس امینیان – مهندس روانفر.
8- گزارشات هیات ایتالیائی همراه با نقشه و عملیات مرمتی مربوط به سالهای 1970 الی 1978 . هیات ایتالیائی در مسجد جامع اصفهان در چند مرحله اقدامات پژوهشی بسیار مفصلی انجام داده که در سه جلد کتاب منتشر شده است. مسئول بررسیهای معماری آقای پروفسور اوژن گالدیری و مسئول بخش باستانشناسی آقای پروفسور شراتو بوده است.
بطور کلی از بررسی اسناد و مدارک و گزارشات موجود چنین استنباط میشود که مسجد جامع در اواسط قرن گذشته ( 14 هجری و 19 میلادی) در شرائط فرسوده و نه چندان مطلوبی قرار داشته و این بعلت وضعیت اجتماعی – اقتصادی آن زمان بوده است. و سپس در پنجاه سال گذشته بطور جدی به مرمت آن پرداخته شده است به صورتی که امروزه میتوان از کیفیت بسیار خوب شرائط موجود مرمتهای انجام شده صحبت نمود.
منابع:
1- آثار ایران نوشته آقای اندره گدار
2- اصفهان نوشته (حمزه اصفهانی)
3- تاریخ اصفهان وری نوشته جابری انصاری
4- تاریخ طبری
5- تاریخ عالم آراء عباسی نوشته اسکندر بیک ترکمان
6- جغرافیای اصفهان نوشته میرزا حسین خان تحویلدار اصفهان
7- جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی نوشته لسترانج
8- ذکر اخبار اصفهان نوشته حافظ ابونعیم
9- رجال اصفهان نوشته مرحوم مهدوی
10- سفرنامه های : فلاندن ، شاردن، ناصرخسرو علوی
11- بررسی هنر ایران نوشته پروفسور پوپ
12- گزارشهای باستانشناسی در مجله ( ایران – بررسی حفاریها شماره 10)
13- محاسن اصفهان نوشته مافروخی
14- اصفهان شهر روشنائی نوشته دکترب.آ. شیرازی
15- مسجد جامع اصفهان جلد اول نوشته اوژن گالدیری
16-مقاله آقای ماکسیم سیرو تحت عنوان ( مسجد جمعه اصفهان)
17- گزارش آقای امبرتو شراتو در نشیه ( شرق و غرب)
18- مسجد جامع اصفهان : نوشته اوژن گالدیری ترجمه ع. جبل عاملی
19- گزارش آقای اسمیت در کتاب آثار ایران جلد اول
20- معماری اسلامی ایران دوره ایلخانی نوشته آقای ویلبر
21- بررسی چند مسجد سلجوقی نوشته آقای ان و آکت در مجله انستیتو مطالعات شرق جلد 4 .
22- مقاله آقای شرودر در کتاب SPA .
23- گزارشات مرمتهای مسجد جامع تهیه شده توسط دفتر فنی سازمان حفاظت آثار باستانی .
24- گزارش بازسازی قسمت تخریب شده در اثر بمباران عراق تهیه شده توسط اداره میراث فرهنگی اصفهان.
25- گنجینه آثار تاریخی اصفهان – نوشته دکتر هنر فر.
FRP چیست؟ FRP (فیبرهای پلیمری تقویت شده) نوعی ماده کامپوزیت متشکل از دو بخش فیبر یا الیاف تقویتی است که به وسیله یک ماتریس رزین از جنس پلیمر احاطه شده است. فیبرهای FRP به روش پلی اکریلونیتریل(PAN) ساخته می شوند و میلگردها و پروفیل ها به روش پالتروژن (Pultrusion) تولید می گردند که در این روش دسته های الیاف پس از آغشته شدن با رزین پس از عبور از یک قالب در کنار هم قرار گرفته و یک پروفیل دارای مقطع ثابت را به وجود می آورند. محصولات پلیمری مورد استفاده در سازه ها به شکل ورق های FRP ، میلگردهای FRP ، مش های FRP و پروفیل های FRP وجود دارد. از این محصولات برای ساخت و تقویت سازه ها استفاده می شود.
به طور کلی 4 نوع الیاف بافته شده FRP وجود دارد (Fabric FRP) که شامل الیاف کربن، شیشه، آرامید و بازالت می باشد. در زیر تصویر این الیاف مشاهده می شود.
|
|
|
|
arbon FRP |
Glass FRP |
|
|
|
|
Aramid FRP |
Basalt FRP |
از FRP در تقویت ستون ها، تیرها، دال ها، اتصالات، دیوارهای برشی بتنی، دیوارهای آجری، پایه و عرشه پل ها و . . . می توان استفاده نمود. تکنیک مقاوم سازی ستون های مسلح بتنی با استفاده از کامپوزیت های FRP به طور گسترده ای به جای پوشش نمودن به وسیله فولاد (Steel Jacketing) مورد کاربرد قرار گرفته است. در مقایسه با استفاده از تنگ ها و مارپیچ فولادی، تکنیک محصور سازی با استفاده از FRP قابلیت این را دارد که محصور شدگی را به صورت پیوسته برای تمام مقطع عرضی ستون تامین کنند. همچنین این مواد دارای خواص ذاتی مطلوبی (نسبت زیاد مقاومت به وزن و مقاومت بالا در برابر خوردگی و خنثی بودن الکترو مغناطیسی)هستند به گونه ای که می توان در مقاوم سازی یا بازسازی اعضای بتنی به طور موفقیت آمیزی از آنها بهره گرفت. FRP می تواند در تیرها و دال های بتنی به عنوان جایگزین تمام یا بخشی از میلگرد کششی مورد نیاز بکار رود. همچنین در اتصالات بتنی می تواند استفاده گردد و شکل پذیری اتصال را افزایش دهد (تقریبا هیچ روش دیگری نمی تواند چنین تاثیری داشته باشد.). از FRP در تقویت دیوارهای برشی نیز استفاده می گردد. FRP می تواند شکل پذیری دیوارهای بنایی را افزایش داده و آنها را مهار نماید.
بر طبق گزارش اداره فدرال بزرگراه های آمریکا هنگام بررسی پلها از نظر سازه ای به
دلیل پوشش کم بتن، طراحی ضیعف ، عدم مهارت کافی هنگام اجرا و سایر عوامل
همانند شرایط آب و هوایی سبب ایجاد ترک در بتن و خوردگی آرماتور های فولادی شده
است.
پس از سالها مطالعه بر روی خوردگی، FRP به عنوان یک جایگزین خوب آرماتور های فولادی کششی در بتن پیشنهاد
شده اند. از این مواد به جای آرماتور های فولادی یا کابلهای پیش تنیده در سازه های
بتنی پیش تنیده و یا غیر پیش تنیده استفاده می شود. مواد FRP موادی غیر فلزی و مقاوم در برابر خوردگی است
که در کنار خواص مهم دیگری همانند مقاومت کششی زیاد آنها را برای استفاده بعنوان
آرماتور کششی مناسب می کند.از آنجایی که FRP ها مصالحی ناهمسانگرد هستند نوع و مقدار فیبرورزین مورد استفاده،
سازگاری فیبر و کنترل کیفیت لازم هنگام ساخت آن نقش اصلی را در بهبود خواص مکانیکی
آن دارد.
نقش اصلی ماتریس عبارت است از :
1-انتقال برش از فیبر تقویتی به ماده مجاور
2- محافظت از فیبر در شرایط محیطی
3- جلوگیری از خسارات مکانیکی وارد بر الیاف
4- کنترل کمانش موضعی الیاف تحت فشار
به طور کلیFRP ها بر اساس فیبر تشکیل دهنده ی آنها به چهار دسته زیر تقسیم می شوند:
1- CFRP با الیافی از جنس کربن
2-GFRP با الیافی از جنس شیشه
3- AFRP با الیافی از جنس آرامید
4- BFRP با الیافی از جنس بازالت
مزایای استفاده از FRP :
1- وزن کم (چگالی آن در حدود 20% فولاد است.)
2- مقاومت کششی زیاد
3- مقاومت در برابر خوردگی
4- نفوذناپذیری مغناطیسی
5- امکان تقویت به صورت خارجی
6- حمل و نقل آسان وسرعت اجرای بالابه دلیل وزن کم
لذا به دلیل مزایای بالا به عنوان یک جایگزین مناسب برای آرماتورهای فولادی در
سازه های دریایی، سازه پارکینگ ها، عرشه های پل ها، ساخت بزرگراه هایی که بطور
زیادی تحت تاثیر عوامل محیطی هستند و در نهایت سازه هایی که در برابر خوردگی و
میدانهای مغناطیسی حساسیت زیادی دارند پیشنهاد می شود.
چرا به جای میلگرد های فلزی از FRP استفاده کنیم؟
دلیل عمده استفاده از میلگردهای FRP در داخل بتن، جلوگیری از پدیده خوردگی و افزایش میرایی ارتعاشات
ایجاد شده در سازه در برابر ارتعاش می باشد. هر چند که استفاده از میلگردهای FRP به جای نمونه های فلزی سبب کاهش وزن بنا نیز
خواهد شد، اما در استفاده از این میلگردها، مساله کاهش وزن اهمیت ناچیزی نسبت به
دو مورد بیان شده دارد. دلیل بالا بودن ضریب میرایی کامپوزیتها، خواص غیرکشسان
آنهاست که انرژی جذب شده را میرا می کنند، در حالی که مواد فلزی حالت کشسان داشته
و انرژی جذب شده را میرا نمی نمایند. بنابراین مواد کامپوزیتی در برابر ارتعاشات زلزله
عملکرد بهتری خواهند داشت و بهترین گزینه جهت مقاومت سازه در برابر لرزه ها خواهند
بود. بکارگیری میلگردهای FRP به جای فلزی، بطور قابل ملاحظه ای از زیانهای ناشی از بروز خوردگی
جلوگیری می کند. ظهور تخریب ناشی از پدیده خوردگی در بتن مسلح شده با میلگرد فلزی
بدین گونه است که نخست میله های فلزی داخل بتن دچار زنگ زدگی شده و اکسید می شوند.
سپس این اکسیدها به سمت سطح بیرونی بتن شروع به مهاجرت کرده و با انتشار در داخل
بتن باعث از بین رفتن آن می شوند. بدین ترتیب با خورده شدن دو جزء فلزی و بتنی
سازه، زمینة تخریب کامل سازة بتنی فراهم می گردد. روشهای سنتی گذشته مانند
چسباندن صفحات فلزی بر روی سازه یا اضافه کردن ضخامت بتن جهت مقابله با پدیدة
خوردگی ضمن آنکه مشکل خوردگی فلز را مرتفع نخواهد نمود، سبب افزایش وزن سازه و
آسیب پذیرترشدن آن در برابر زلزله نیز خواهد شد. جهت جلوگیری از این امر میتوان با
تقویت سطح خارجی سازة بتنی توسط مواد مرکب و استفاده از میلگردهای FRP در داخل بتن، هم مشکل خوردگی فلز داخل سازه
را حل نمود و هم جلوی مختل شدن کارایی سازه در صورت خورده شدن بتن را گرفت که این
بهترین روش مقابله با پدیده خوردگی دریک سازه بتنی میباشد.
انواع محصولات FRP :
1- ورقههای FRP
ورقههایFRP، ورقههای با ضخامت چند
میلیمتر از جنس FRP هستند. این ورقهها با
چسبهای مستحکم و مناسب به سطح بتن چسبانده میشوند. از ورقههای FRP جهت تعمیر و تقویت سازههای آسیب دیده (ناشی
از زلزله و یا ناشی از خوردگی آبهای یوندار) استفاده میشود. ورق های FRP از لحاظ شکل پذیری می توانند به شکل پارچهای
و صفحهای باشند. شکل پارچهای خاصیت شکل پذیری بالایی دارد و راستای الیاف در آن
می تواند در یک جهت یا دو جهت باشد. صفحهها بر خلاف الیاف پارچهای، شکل پذیر نیستند
و در ضخامت و عرض های مختلف یافت می شوند.
|
|
|
|
|
|
ورق های FRP |
|
2- کابل، نوار و تاندنهای پیشتنیدگی
محصولاتی شبیه میلههای FRP، ولی به صورت انعطافپذیر
هستند که در سازههای کابلی و بتن پیش تنیده در محیطهای دریایی و خورنده کاربرد
دارند. این محصولات در اجزاء پیشتنیدة در مجاورت آب نیز بکار گرفته میشوند.
|
|
|
نوار FRP |
میلگردهای FRP
فولادها به طور مختصر در مقابل خوردگی به وسیله قلیای بتن محافظت میشوند و
معمولا سبب دوام خدمتپذیری سازه میگردند. برای خیلی از سازه هایی که در محیط های
مهاجم از قبیل سازههای دریایی، پل ها، پارکینگ که در معرض نمک های یخ زا قرار میگیرند،
ترکیب رطوبت، افزایش دما و محیط کلریدی، قلیایی بتن را کاهش میدهد و سبب خوردگی
فولادها میشود که در نهایت موجب تخریب سازه بتنی میشود. به همین خاطر امروزه از
میلگردهای ساخته شده با مواد پلیمری FRP در این سازهها استفاده میکنند. بهدلیل اینکه میلگردهای FRP دارای یک رفتار غیر شکلپذیر میباشند لذا
موارد استفاده این میلگردها محدود به سازههایی میشود که مهمترین مشکل آنها
خوردگی یا مشکلات الکترومغناطیسی میباشد. رفتار مکانیکی میلگردهای FRP با میلگردهای فولادی تفاوت دارد؛ لذا نحوه
طراحی سازه های بتنی با استفاده از میلگرد های FRP دارای تغییراتی نسبت به میلگردهای فولادی
میباشد. میلگردهای فولادی دارای رفتار تقریبا همسانگرد میباشند ولی میلگردهای FRP دارای رفتار ناهمسانگرد هستند. این
رفتارناهمسانگرد در مقاومت برشی و رفتار چسبندگی میلگردهای FRP به بتن تاثیر میگذارد. مصالح FRP بر خلاف مصالح فولادی، رفتارالاستیک خطی از
خود نشان میدهند. درشکل زیر انواعی از میلگردهای FRP نشان داده شده است.
|
|
|
|
FRP میلگردهای |
|
بتن شفاف چیست ؟
بتن یک ماده ساختمانی ساخته شده از ترکیب آب ، سیمان ، سنگ دانه ، ماسه و شن می باشد و معمولاً به عنوان سنگ مصنوعی تعریف می شود. بتن با بیروزی های بزرگ مهندسی ، ساخت پل ها ، کارخانه های بزرگ و ... پیوند خورده است. فیبرهای شیشه ای تأثیر منفی بر روی مقاومت فشاری بالای بتن ندارد.
سنگ های نیمه شفاف :
سنگ های نیمه شفاف فقط یک توده مصالح ساختمانی شفاف نیستند. ولی گذشته از این یک
وسیله بیان در دست هنرمندان و معماران است.
لاتیراکن ارائه دهنده مفهوم بتن انتقال دهنده نور به عنوان یک ماده ساختمانی برای
ساختمان های جدید به طور وسیع و قابل اجرا می باشد. این می تواند برای دیوارهای
داخلی و خارجی ، روش ساختن سنگفرش ها یا حتی در هنر یا طراحی اشیا استفاده
شود.
![]()
فیبرهای نوری :
بتن انتقال دهنده نور ترکیبی از رشته های شیشه ای نوری و بتن صاف شده می باشد که
می تواند برای بلوک ها یا صفحات پیش ساخته استفاده بشود.
هزاران رشته شیشه ای به شکل ماتریس و به طور موازی در هر جایی میان دو سطح اصلی
همه بلوک ها پخش می شود. نسبت رشته ها کم می باشد و در حدود 4% حجم کلی می باشد.
به این دلیل که این به عنوان اجزاء سازه ای در بتن استفاده می شوند. سطح بلوک های
باقی ماندن مثل بتن همگن به نظر می رسد. رشته های شیشه ای نور را در دو سمت از بتن
هدایت می کند. دلیل که موقعیت موازی آنها در سمت روشن دیوار به همین شکل ( بدون
تغییر ) در سمت تاریکتر ظاهر می شود. سایه ها در سمت مخالف دیوار نمایش داده می
شوند و رنگ نور مشابه باقی می ماند.
تأثیرات سازه ای :
در تئوری ، یک دیواره سازه ای ساخته شده از لاتیراکن می تواند ضخامت دو متر داشته
باشد. نورها با حداقل اتلاف نوری تا 20 متر کار می کنند.
سازه های تحت فشار نیز می تواند از این بلوک ها ساخته شوند. رشته های شیشه ای
تأثیر منفی قابل توجهی روی مقاومت فشاری بتن ندارند. بلوک ها می توانند در سایزهای
مختلف ساخته شوند و البته شامل عایق حرارتی جاسازی شده می باشند.
ساختار +
مقاومت :
بهتر است دو ترکیب رزین ابوکسی استفاده شود. وقتی بلوک های لاتیراکن به هم چسبیده
می شوند ، قسمت دیگر قطعه می تواند با مصالح ملاط رقیق سیمانی مستقر در سمت رنگی
مانند بلوک ها پر شود.
ترکیبات
:
بتن : 98% فیبر نوری : 4% چگالی : 2400 ـ 2100
مقاومت فشاری : 50 مقاومت خمشی : 7
حداکثر سایز : 300 * 600 سایز استاندارد : 300 * 600
ضخامت : 500 ـ 25
ابداع لاتیراکن :
لاتیراکن توسط Aron Losoncziاختراع شد. او در مورد بتن های قابل انتشار نور
می گوید :
هزاران رشته شیشه ای نوری ماتریسی شکل و پخش شده به طور موازی در هرجایی بین دو
صفحه اصلی هر بلوک . سایه ها در سمت روشن تر با طرح کلی تنیر و سخت در سمت تیره تر
ظاهر می شوند. هر رنگ به شکل اصلی باقی می ماند. این تأثیرات ویژه این حس کلی را
القا می کند که ضخامت و عرض دیوارهای بتنی از بین رفته است.
محاسن لاتیراکن :
می توان دیوار با هر ضخامتی توسط لاتیراکن ها ساخت ـ می توان نور را تا 20 متر در
سراسر بتن بدون اتلاف روشنایی انتقال دهد ـ اگر از این ماده بیشتر و بیشتر در
ساختمان سازی استفاده شود. نور طبیعی بیشتری می تواند برای نور دفاتر و انبارها
استفاده شود. این می تواند منجر به کاهش زیاد در مقدار الکتریسیته استفاده شده
برای نور ساختمان ها شود. وقتی در روز از نور طبیعی استفاده می شوند. همچنین وقتی
مردم از پرتوهای خورشید استفاده کند معمولاً خوشحال تر و سودمندتر خواهند بود.
بنابراین این ها دلایل گسترش عرضه و استفاده از بتن های نیمه شفاف می باشد.
ساخت بتن شفاف
بتن انتقال دهنده نور با نام تجاری ™ Litracon محصول نسبتا جدیدی است
که در سال 2004 توسط یک معمار 27 ساله مجارستانی به نام آرن لوسونزی ابداع گردید.
این محصول با ترکیب 96% بتن معمولی و 4% فیبرهای نوری محصولی منحصر به فرد را برای
هزاره جدید به ارمغان آورده است.
هم اکنون بتن لیتراکن با دانسیته 2400-2100 کیلو گرم بر متر مکعب ، مقاومت فشاری
50 نیوتن بر میلیمتر مربع و مقاومت کششی 7 نیوتن بر میلیمتر مربع در سه رنگ
خاکستری، سیاه و یا سفید و با ابعاد استاندارد 300*600 میلیمتر و با ضخامت 500-25
میلیمتر تولید میگردد. ازنظر تئوری فیبرهای به کار رفته در لیتراکن قادر به انتقال
نور در بتنی به ضخامت 20 متر می باشد. همچنین استفاده از فیبر نوری در اجزای باربر
سازه ای بدون تاثیر منفی در مقاومت بالای فشاری و کششی آن می تواند اثری خوب با
ایجاد فضاهایی روشن و جذاب داشته باشد.
بتن عبور دهنده نور (لایتراکان )
لایتراکان
بتن عبور دهنده نور، امروزه به عنوان یک متریال ساختمانی جدید با قابلیت استفاده
بالا مطرح است. این متریال ترکیبی از فیبرهای نوری و ذرات بتن است و می تواند به
عنوان بلوک ها و یا پانل های پیش ساخته ساختمانی مورد استفاده قرار گیرد. فیبر ها
بخاطر اندازه کوچکشان با بتن مخلوط شده و ترکیبی از یک متریال دانه بندی شده را
تشکیل می دهند. به این ترتیب نتیجه کار صرفا ترکیب دو متریال شیشه و بتن نیست،
بلکه یک متریال جدید سوم که از لحاظ ساختار درونی و همچنین سطوح بیرونی کامل همگن
است، به دست می آید.
فیبر های شیشه باعث نفوذ نور به داخل بلوک ها می شوند. جالب ترین حالت این پدیده
نمایش سایه ها در وجه مقابل ضلع نور خورده است. همچنین رنگ نوری که از پشت این بتن
دیده می شود ثابت است به عنوان مثال اگر نور سبز به پشت بلوک بتابد در جلوی آن
سایه ها سبز دیده می شوند. هزاران فیبر شیشه ای نوری به صورت موازی کنار هم بین دو
وجه اصلی بلوک بتنی قرار می گیرند. نسبت فیبر ها بسیار کم و حدود 4 درصد کل میزان
بلوک ها است. علاوه بر این فیبر ها بخاطر اندازه کوچکشان با بتن مخلوط شده و تبدیل
به یک جزء ساختاری می شوند بنابر این سطح بیرونی بتن همگن و یکنواخت باقی می ماند.
در تئوری، ساختار یک دیوار ساخته شده با بتن عبور دهنده نور، می تواند تا چند متر
ضخامت داشته باشد زیرا فیبر ها تا 20متر بدون از دست دادن نور عمل می کنند و در
دیواری با این ضخامت باز هم عبور نور وجود دارد.
ساختارهای باربر هم میتوانند از این بلوکها ساخته شوند. زیرا فیبر های شیشه ای
هیچ تاثیر منفی روی مقاومت بتن ندارند. بلوکها می توانند در اندازه ها ی متنوع و
با عایق حرارتی خاص نصب شده روی آنها تولید شوند.
این متریال در سال 2001 توسط یک معمار مجار به نام «آرون لاسونسزی» اختراع شد و به
ثبت رسید. این معمار زمانیکه در سن 27 سالگی در کالج سلطنتی هنر های زیبای استکهلم
مشغول به تحصیل بود این ایده را بیان کرد و در سال 2004 شرکت خود را با نام
لایتراکان تاسیس کرد و با توجه به نیاز و تمایل جامعه امروز به استفاده از مصالح
جدید ساختمانی، از سال 2006 با شرکت های بزرگ صنعتی به توافق رسیده و تولید انبوه
آن به زودی آغاز خواهد شد.
موارد کاربرد
دیوار: به عنوان متداول ترین حالت ممکن این بلوک می تواند در ساختن دیوارها مورد
استفاده قرار گیرد. به این ترتیب هر دو سمت و همچنین ضخامت این متریال جدید قابل
مشاهده خواهد بود. بنابر این سنگینی و استحکام بتن به عنوان ماده اصلی «لایتراکان»
محسوس تر می شود و در عین حال کنتراست بین نور و ماده شدیدتر می شود. این متریال
می تواند برای دیوارهای داخلی و خارجی مورد استفاده قرار گیرد و استحکام سطح در
این مورد بسیار مهم است. اگر نور خورشید به ساختار این دیوار می تابد قرار گیری
غربی یا شرقی توصیه می شود تا اشعه آفتاب در حال طلوع یا غروب با زاویه کم به فیبر
های نوری برسد و شدت عبور نور بیشتر شود. بخاطر استحکام زیاد این ماده می توان از
آن برای ساختن دیوار های باربر هم استفاده کرد. در صورت نیاز، مسلح کردن این
متریال نیز ممکن است، همچنین انواع دارای عایق حرارتی آن نیز در دست تولید است.
پوشش کف:
یکی از جذاب ترین کاربرد ها، استفاده از «لایتراکان» در پوشش کف ها و درخشش آن از
پایین است. در طول روز این یک کف پوش از جنس بتن معمولی به نظر می رسد و در هنگام
غروب آفتاب بلوک های کف در رنگهای منعکس شده از نور غروب شروع به درخشش می کنند.
طراحی داخلی:
همچنین از این نوع بتن عبور دهنده نور می توان برای روکش دیوار ها در طراحی داخلی
استفاده کرد به صورتی که از پشت نور پردازی شده باشند و می توان از نور های رنگی
متنوع برای ایجاد حس فضایی مورد نظر استفاده کرد.
کاربرد در هنر:
بتن ترانسپارانت برای مدتها به عنوان یک آرزو برای معماران و طراحان مطرح بود و با
تولید لایتراکان این آرزو به تحقق پیوست. کنتراست موجود در پشت متریال تجربه شگفت
آوری را برای مدت طولانی در ذهن بیننده ایجاد می کند. در واقع با نوعی برخورد
سورئالیستی محتوای درون در ارتباط با محیط پیرامون قرار می گیرد و به این ترتیب
بسیاری از هنرمندان تمایل به استفاده از این متریال در کارهای خود دارند. به طور
کلی با پیشرفت های تکنولوژیکی و ارائه خلاقیت طراحان و مجسمه سازان با ابزار های
مختلف، پتانسیل و قابلیت بتن توسط هنرمندان گوناگون در تمام جهان مورد استفاده
قرار گرفته است.
بلوکها
مسلح کردن بلوک بتنی عبور دهنده نور:
در صورت نیاز به مسلح کردن این بتن شیار هایی در داخل آن تعبیه می شوند. در حین
ساختن دیوارها میلگرد ها بصورت عمودی یا افقی در این شیار ها قرار می گیرند و فیبر
های اپتیکی بخاطر خاصیت انعطاف پذیری خود در اطراف میلگردها جمع می شوند و به این
ترتیب میلگرد ها دیده نمی شوند. از این روش بصورت موفقیت آمیزی در چند پروژه و
طراحی نمایشگاه استفاده شده است.
رنگها و بافت ها:
با توجه به رنگ خاکستری متداول بتن معمولی، لایتراکان دارای رنگهای متنوعی است و
بافت سطوح بیرونی آن نیز می تواند متنوع باشد، به گونه ای که بلوکهای متنوع در
کنار هم قرار گیرند و یک ساختار واحد را به وجود آورند.
توزیع فیبرها:
اندازه و ترتیب فیبر ها در هر بلوکی می تواند متفاوت باشد و این ترتیب قرار گیری
می تواند کاملا منظم یا کاملا ارگانیک مانند مقطع چوب باشد.
اندازه بلوکها:
ضخامت mm
500~25
عرض حداکثر mm 600
ارتفاع حد اکثر mm 300
لامپ لایترا کیوب
یکی از محصولات موفق لایتراکان در زمینه طراحی، لامپ لایترا کیوب است که در آن بلوکها با قرار گیری روی هم مکعبی را تشکیل می دهند که منبع نور در داخل آن قرار دارد و نور با عبور از بتن به بیرون ساطع می شود. به این ترتیب این ماده جدید می تواند در عرصه های مختلف طراحی و همچنین در ایجاد فضاهای پویا و انعطاف پذیر داخلی بسیار مورد استفاده قرار گیرد.
مقدمه
بسیاری از صاحبنظران مدیریت و سازمان تصمیم گیری را جوهر مدیریت دانسته اند و موفقیت و شکست بسیاری از سازمانها را در گرو تصمیم گیری مدیران قلمداد کرده اندبرای مثال هربرت سایمون مدیریت و تصمیم گیری را دو واژه مترادف دانسته و این وظیفه را مهمترین و اصلی ترین وظیفه مدیران تلقی نموده است . به علاوه ازنظر دارکر مدیریت چیزی جز عمل تصمیم گیری نیست و تصمیم گیری کانون اصلی مدیریت و اساس وظیفه مدیران را تشکیل می دهد.مدیران همواره با مسائلی مواجه هستند که اخذ تصمیم از جانب آنان را میطلبد به طوریکه از یک سو چگونگی این تصمیم ها ، میزان موفقیت اهداف سازمان را معین می کند واز سوی دیگر تصمیم گیری مجموعه ای از مراحل و اقدامات مشخص را در بر م گیرد که اطلاعات در آن نقش مهم و حیاتی ایفا می کند.بر همین اساس تصمیم گیری را آخرین مر حله استفاده از اطلاعات دانسته اند.
در نتیجه مشخص است که هر قدر دسترسی به اطلاعات در مراحل مختلف فرایند تصمیم گیریسریع تر ، دقیق تر و بهنگام تر باشد میزان اتکا و اطمینان به تصمیمات اخذ شده و نتایج آن بیشتر خواهد بود . بنابراین نقش نظامهایی که بتوانند به مدیران در انجام تصمیم هایشان کمک کنند مهم و اساسی است.
پیشینه سیستم های پشتیبانی مدیریت ارشد
واژه EIS ابتدا در اواخر دهه 1970 از MIT شروع شد و بوسیله راکارت Rokart” “و تریسی treacy” “در سال 1981 در چندین مقاله کاری مختلف و یک مقاله در هاروارد بیزینس رویو “Harvard business review”به شهرت رسید
( 1994، Cheng & Negi)
تعریف سیستم پشتیبانی مدیریت ارشد
سیستم های اطلاعاتی هستند که نیازهای اطلاعاتی مدیران ارشد را تامین می کنند .(صرافی زاده ،علی پناهی،1380)
تعریف دیگر
ess یک سیستم کامپیوتر محور است که این قابلیت را برای مدیر سطح عالی ایجاد می کند که دسترسی آسان به اطلاعات داخلی و خارجی که با تصمیم گیریهای استراتژیک و سایر مسئولیتهای اجرایی مرتبط است را داشته باشند .Horn Nord & Deryl nord, 1995) )
تعریف دیگر
سیستم پشتیبانی مدیر ارشد سیستم های کامپیوتری هستند که متناسب با شیوه مدیریت و مسئولیتهای مدیران ارشد ایجاد شده اند . و با تعبیه امکانات خاص این سیستمها نیازهای زیر را تامین می کنند.
نیازهای اطلاعاتی مدیران ارشد
• به سرعت بتوانند موقعیت را درک کنند
• کارهای تجاری سازمان را تسهیل نمایند
• مطرح شدن چند مسئله همزمان
• برای ایجاد برنامه کاری
• برای حفظ دیدگاه از موسسه
• برای حفظ چشم انداز در صنعتsenn, 1990))
ویژگیهایی که یک سیستم پشتیبانی مدیریت اجرایی باید داشته باشد
نمایش به صورت نمودار و تصویر به منظور آسان بودن
رابط جهت استفاده آسان
ارائه اطلاعات کلی و جامع
ارائه جزئیات در صور ت لزوم
هماهنگی منابع مختلف داده ها
به موقع بودن اطلاعات
اثر بخشی در شرایط عدم اطمینان
داشتن نگاه به آینده
استفاده کنندگان از Ess
اگر چه Ess تنها برای استفاده مدیران اجرایی ارشد و ceo ها طراحی شده است با این حال در خیلی از سازمانها صدها استفاده کننده از Ess وجود دارد . ولی هدف اصلی سیستم های پشتیبانی مدیران ارشد اجرایی تامین اهداف مدیر ارشد اجرایی است
Horn Nord & Deryl nord, 1995) )

میزان استفاده مدیران مختلف از :ess منبعHorn Nord & Deryl nord, 1995) )
تفاوتESS با EIS
واژه ess و eis اغلب به جای همدیگر به کار میروند اما اغلب ess اشاره به یک مجموعه گسترده تر از قابلیتها نسبت به eis می باشد. ( 1994، Cheng & Negi)
تفاوت ESS با DSS
DSSها عمو ما تمر کز بر مدلها دارند . درحالیکه ESS ها نوعا شامل مدل نمی باشند و تمرکز آنها بر تعیین مساله و گر دآوری داده است و بنابراین مدلهای ریاضی در حمایت از این مرحله از فرایند تصمیم گیری مفید نخواهد بود. در بیشتر اوقات اطلاعات تولید شده بوسیله EIS به عنوان ورودی برای DSS مورد استفاده قرار می گیرد. ( 1994، Cheng & Negi)
قابلیتهای ess
1. ارائه دیدگاه جامع از سازمان: یکی از نقشهای کلیدی مدیران ارشد داشتن دیدگاه جامع از سازمان است.
2. پشتیبانی از برنامه ریزی استراتژیک : منظور از برنامه ریزی استراتژیک تعیین اهداف بلند مدت سازمان است که از طریق تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف سازمان , پیش بینی روندها در آینده , برنامه ریزی خطوط جدید تولید, تهیه تجهیزات جدید و اتخاذ تصمیمات خاص در شرایط حاد اقتصادی میسر می شود.
3. پشتیبانی از سازمان دهی و تامین نیروی انسانی در بلند مدت. مدیران ارشد باید به ساختار سازمانی نیز توجه داشته باشند.
4. پشتیبانی از کنترل استراتژیک : بخش دیگری از تصمیمات مدیران ارشد به کنترل استراتژیک معطوف می شود که نظارت و مدیریت عملیات کلی سازمان است. یک سیستم essکارآمد می تواند به مدیران ارشد کمک کند تا ضمن کنترل بر ابعاد مختلف سازمان از منابع مو جود به بهترین نحو استفاده کنند.
5. حمایت از مدیریت در شرایط بحرانی : حتی با برنامه ریزی دقیق استراتژیک هم ممکن است بحران بروز نماید . حوادث غیر مترقبه مانند سیل و بروز اختلال در سیستم ها می تواند بخش های عمده سازمان را با بحران مواجه سازد . مدیریت این بحرانها نیز از وضایف مدیریت ارشد می باشد . در بسیاری از موارد طرحهای اضطراری استراتژیک را می توان با کمک ess جایگزین نمود تا سازمان بتواند بر بحران ها فائق آ ید.( صرافی زاد ه, علی پناهی, 1380)
هدف ess
هدف اصلی یک ess دریافت داده ها از منابع مختلف ,هماهنگ و سازگار نمودن آنها و نمایش اطلاعات حاصل به شکل جامع است تا استفاده از آنها آسان باشد . بنابراین ساختارess باید به شکل زیر باشد:
|
|
مدل یک EIS
شکل یک EIS کامپیوتر محور معمولاً شامل یک کامپیوتر شخصی است در اغلب شرکت ها ای کامپیوتر شخصی به یک کامپیوتر مرکزی شبکه شده است، همان طور که در مدل EIS نمایش داده شده است. کامپیوتر شخصی مدیران ارشد خدمات خود را در محیط کار مدیران اجرایی ارائه می کند. یک شکل سخت افزاری شامل انبار ثانویه می باشد. پایگاه داده مدیران شامل داده و اطلاعات است که بوسیله کامپیوتر مرکزی شرکت از پیش پردازش گردیده است. مدیر اجرایی از میان منوهای مختلف صفحات نمایش از قبل ایجاد شده را انتخاب می کند و یا یک حداقل مقداری از پردازش را انجام می دهد. همچنین سیستم به ما اجازه می دهد تا از electronic mail استفاده کنیم تا به اطلاعات و داده ها محیطی دست یابیم. در تعدادی از eis ها همچنین اخبار رایج و توضیحات اطلاعات نیز پشتیبانی

)منبع : (Mcleod,1995
تکنولوژی ess
نرم افزارهای ess برای اولین بار در اواخر دهه 1970 بوسیله تعدادی از شرکتها ساخته شد . اما توسعه تجاری نرم افزارها تا اواسط دهه 1980 صورت نگرفت. انتخاب نرم افزار یک موضوع مهم برای سازمانهایی است که به دنبال خرید و استقرار سیستم ess می باشند. نرم افزارهای ess مناسب برای همه کامپیوترها با قیمتی کمتراز100$برای
“Microsoft Open eis pak”
تا بیش از 300000$ برای یک ess با دامنه کاملی از قابلیتها و کاربران نامحدود.
در شکل زیر میزان استفاده از انواع مختلف سیستم های پشتیبان مدیریت اجرایی آورده شده است:

میزان استفاده ازسیستم های eis مختلف Horn Nord & Deryl nord, 1995) )
مزایای به کار بستن یک ess
خرید یک ess با قابلیت کامل , گرانترین گزینه می باشد با این وجود بیشترین منافع را عاید ما می کند برای مثال شرکت فورچون500 “Fortune 500”20 میلیون دلار در یک سال مستقیما بواسطه استفاده از یک سیستم essبر سود خود افزود. سایر نکات مثبتی که گزارش گردید شامل: بهبود خدمات ارائه شده , بهبود تمرکز بر عاملهای حیاتی موفقیت , کنترل بهتر بر فروش و تولید, کاهش موجودی کالاو دستیابی به سایر اطلاعات غیر قابل دسترس.
آینده ESS
در تحقیقی که شرکت اینتر نشنال دیتا ”International data corporation ”
که یک شرکت در زمینه تحقیقات بازاراست انجام شده نرخ افزایش استفاده از ess رو به افزایش با نرخ سالانه 40 درصد تعیین گردیده است.
در جای دیگر از ess به عنوان موج آینده
”Future wave of ” نام برده شده است.
مطالعات اخیر در مورد سیستم های پشتیبانی مدیران اجرایی در شرکتهای فورچون 500foutune500" " نشان می دهد که تقریبا 3/1پاسخگویان امروزه از ESSبرای پشتیبانی تصمیم استفاده می کنند تا در بهره وری شخصی و یا ارتباطات به آنها کمک کند.
Horn Nord & Deryl nord, 1995) )
دلایل عدم استفاده مدیران ارشد ازess
q متناسب با شیوه های مدیریت فرد نیست
q نوع اطلاعات مورد نیازرا تهیه نمی کند.(اطلاعات محدود)
q اطلاعات پراکنده را نمی تواند در اختیار بگذارد.
q ریسک استفاده غیر مجاز دارد.
q سابقه شکست قبلی دارد. (senn, 1990)
منابع و ماخذ
• صرافی زاده ,اصغر“سیستم اطلاعات مدیریت“چ چهارم,انتشارات میر,1383
• فیضی ، کامران" کاربرد سیستم های پشتیبان تصمیم در تصمیم گیری مدیران " ، مطالعات مدیریت ، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی،شماره 45
• Senn A James ”informatin systems in management “,Wadsworth publishinn co,fth ed,1990
• Mcleod jr raymond”management information system” prentic Hall, Sth ed ,1995
• Jeretta Horn Nord & G. daryl Nord “why managers use executive support systems” industrial management and data systems ,1995
• T.C.E.Cheng and E.W.T.Nagi “management support systems for service quality & reliability management. 1994
این قرارداد فی مابین شرکت به نمایندگی به نشانی
تلفن که در این قرارداد کارفرما نامیده می شود از یکطرف و آقای فرزند
به شماره شناسنامه صادره از و به نشانی
تلفن که از طرف دیگر پیمانکار نامیده می شود . مطابق با شرایط و مشخصات ذیل امضاء و مبادله گردید .
ماده یک – موضوع قرارداد
تهیه مصالح ، ساخت ، نصب ، مونتاژ و جوشکاری اسکلت فلزی پروژه
واقع در طبق نقشه و مشخصات فنی ارائه شده به پیمانکار .
ماده دو- اسناد و مدارک قرارداد
2-1- قرارداد حاضر
2-2- نقشه و مشخصات فنی
2-3- کلیه دستورکارهایی که در حین اجرا توسط کارفرما یا دستگاه نظارت ابلاغ می گردد .
ماده سه – مدت قرارداد
مدت قرارداد جمعا روز از تاریخ الی می باشد .
ماده چهار – مبلغ قرارداد
مبلغ کلی قرارداد ریال پیش بینی میگردد که تا 25 درصد قابل افزایش یا کاهش می باشد که بر اساس صورت وضعیت پیشرفت کار و طبق تائید دستگاه نظارت قابل پرداخت خواهد بود .
تبصره – به این قرارداد هیچگونه تعدیلی یا افزایش قیمت تعلق نخواهد گرفت .
ماده پنج – نحوه پرداخت
پس از اتمام کار پیمانکار موظف است نسبت به تهیه صورت وضعیت کارهای انجام شده اقدام و پس از تائید نماینده کارفرما با توجه به مفاد قرارداد نسبت به پرداخت مبلغ کارکرد پس از کسر 10 درصد حسن انجام کار و 5 درصد مالیات اقدام خواهد نمود .
تبصره یک – 5 درصد حسن انجام کار پس از تحویل موقت و 5 درصد پس از تحویل قطعی با درخواست کتبی پیمانکار و تائید کارفرما به پیمانکار پرداخت میگردد.
تبصره دو- 10 درصد کل قرارداد بعنوان پیش پرداخت ازط سوی کارفرما به پیمانکار پرداخت میگردد .
ماده شش- تعهدات پیمانکار
6-1- قبل از شروع عملیات جوشکاری یا برش حرارتی ، کلیه وسایل و ابزارهای اندازه گیری فشار ، شدت جریان و نظایر آن و همچنین شیلنگهای گاز و هوا باید کنترل شوند .
6-2- کارگران جوشکار باید در هنگام کار ، لباس کار مقاوم در برابر آتش و جرقه بر تن داشته و نیز مجهز به سایر وسایل حفاظت فردی از جمله عینک ، نقاب ، دستکش ساقه دار حفاظتی باشند . همچنین لباس کار جوشکاران باید عاری از مواد روغنی ، نفتی و سایر مواد قابل احتراق و اشتعال باشد .
6-3- در مکانهایی که مواد قابل احتراق و اشتعال نگهداری می شود و یا در نزدیکی مواد یا دستگاههایی که گرد و غبار ، بخار و یا گاز های قابل اشتعال و قابل انفجار ایجاد می کنند ، باید از عملیات جوشکاری و برش حرارتی جلوگیری بعمل آید .
6-4- در مواقعی که جوشکاری روی فلزات دارای پوشش قلع ، روی و نظایر آن صورت می گیرد ، لازم است ، دود و گازهای ناشی از جوشکاری به طرق مناسب و موثر سریعا به خارج از محل کار هدایت شوند .
6-5- جوشکاران نباید از ظروف و بشکه هایی که قبلا محتوای مواد نفتی و روغنی و سایر مواد قابل اشتعال و انفجار بوده اند ، به عنوان تکیه گاه و زیر پایی استفاده نمایند .
6-6- از هر نوع عملیات جوشکاری یا برش حرارتی روی ظروف و مخازن محتوی مواد قابل انفجار و قابل اشتعال باید جلوگیری بعمل آید . همچنین عملیات جوشکاری یا برش حرارتی روی ظرف و مخازن خالی که قبلا حاوی اینگونه مواد بوده و ممکن است در آن گازهای قابل انفجار ایجاد شود ، باید با رعایت نکات ایمنی زیر انجام شود .
داخل آن بطور کامل بوسیله بخار یا مواد موثر دیگر شتشو شده و دریچه های آن کاملا باز باشد .
قسمتی از حجم آن به وسیله آب پر شود .
6-7- برای نشت یابی به روی شیلنگ های برشکاری و جوشکاری و اتصالات آنها فقط باید از کف صابون استفاده شود .
6-8- درهنگام تعویض مشعل برشکاری و جوشکاری ، جریان گاز باید از طریق شیر و رگلاتور قطع گردد و از روشهای خطرناک و غیر ایمن از قبیل خم کردن شیلنگ جهت انسداد آن باید اکیدا خودداری بعمل آید .
6-9-برای روشن کردن مشعل برشکاری و جوشکاری باید از فندک یا شعله پیلوت ( گیرانه ) استفاده شود .
6-10- در هنگام انجام عملیات جوشکاری برقی در فضاهای مسدود و مرطوب ، دستگاه جوشکاری باید در خارج از محیط بسته قرار گیرد .
6-11- بدنه دستگاه جوشکاری برقی باید دارای اتصال زمین موثر بوده و همچنین کابلهای آن دارای روکش عایق محکم و مقاوم و فاقد هرگونه خوردگی و زدگی باشد .
6-12- در پایان هرگونه عملیات جوشکاری و برشکاری ، باید محل بازرسی و پس از اطمینان از عدم وقوع آتش سوزی در اثر جرقه های ناشی از جوشکاری و برشکاری ، محل را ترک نمایند .
6-13- سطل های آب و ماسه و کپسول های خاموش کننده و سایر وسایل قابل حمل که به منظور اطفاء حریق بکار می روند ، باید در قسمتهای مختلف کارگاه ساختمانی به نحوی که در معرض دید و دسترس باشند ، نصب و آماده استفاده باشند .
6-14-جعبه کمک های اولیه که دارای وسایل ضروری اعلام شده از طریق مراجع ذیربط باشد ، باید در جای مناسب نصب و از هرگونه آلودگی و گردو غبار دور نگه داشته شود و همیشه در دسترس کارگران باشد .
6-15- در کلیه عملیات ساختمانی که در آنها احتمال وارد آمدن صدماتی به سرافراد در اثر سقوط فرد از ارتفاع یا سقوط وسایل ، تجهیزات و مصالح وجود دارد ، باید از کلاه های ایمنی استاندارد استفاده شود .
6-16- برای کارهایی از قبیل جوشکاری ( در ارتفاع بیش از 5/3 متر ) که امکان تعبیه سازه های حفاظتی برای جلوگیری از سقوط کارگران وجود نداشته باشد ، باید کمربند ایمنی و طناب مهار از نوع استاندارد تهیه و در اختیار آنان قرار داده شود .
6-17- قبل از هر بار استفاده از کمربند ایمنی و طناب مهار ، کلیه قسمتها و اجزاء آن باید از نظر داشتن خوردگی ، بریدگی و یا هرگونه عیب و نقص دیگر مورد بازدید و کنترل قرار گیرد .
6-18-به هنگام جوشکاری و نظایر آن که نوع کار باعث ایجاد خطرهایی برای صورت و چشم کارگران می شود ، باید عینک و نقاب حفاظتی استاندارد مناسب با نوع کار و خطرات مربوطه تهیه و در اختیار آنان قرار گیرد.
6-19- برای کلیه کارگرانی که هنگام کار پاهایشان در معرض خطر برخورد با اجسام داغ و برنده و یا سقوط اجسام قرار دارد ، باید کفش و پوتین ایمنی استاندارد تهیه و در اختیار آنها قرار گیرد .
6-20- برای جوشکارانی که در معرض پرتاب جرقه و سوختگی قرار دارند ، باید لباس کار مقاوم در برابر جرقه و آتش تهیه و در اختیار آنان قرار گیرد .
6-21- برپانمودن و نصب اعضاء فلزی سازه و انجام سایر کارهای فلزی ، باید توسط اشخاص ذیصلاح صورت گیرد .
6-22- در موقع نصب و برپایی اعضای فلزی سازه از قبیل ستونها ، تیرها یا خرپاها ، باید قبل از جدا کردن نگهدارنده ها و رها کردن آنها ، حداقل نصف پیچ و مهره ها بسته شده یا جوشکاری لازم انجام گرفته باشد ، همچنین قبل از نصف هر عضو سازه بر روی سازه دیگر ، عضو زیرین سازه باید صددرصد پیچ و مهره یا جوشکاری شده باشد .
6-23- برای بالا بردن تیرآهن و سایر اجزای فلزی باسد از کابلها و طناب های مخصوص استفاده شود همچنین برای جلوگیری از صدکه دیدن کابل فلزی در اثر خمش بیش از حد ، باید قطعات چوب یا مواد مشابه بین تیرآهن و کابل قرارداده شود و نیز استفاده از زنجیر برای بستن تیرآهن و سایر اجزای فلزی مجاز نمی باشد .
6-24- در شرایط نامساعد جوی از قبیل باد ، طوفان و بارندگی شدید و یا در صورت ناکافی بودن روشنایی و محدود بودن میدان دید ، باید از ادامه کار روی اسکلت فلزی جلوگیری بعمل آید . همچنین تیر آهنها و سایر قطعات فولادی نباید در هنگام نصب ، آغشته به برف ، یخ و یا سایر مواد لغزنده باشند .
6-25- در هنگام نصب و برپا نمودن اسکلت فلزی ، محوطه زیر و اطراف کار باید محصور و از ورود افراد به داخل محوطه مذکور جلوگیری بعمل آید .
6-26- قبل از بالا کشیدن تیرآهن و قطعات فولادی ، اشیاء و قطعات واقع بر روی اسکلت که در معرض سقوط باشند، باید برداشته شوند و در شرایط خاص در محل خود محکم بسته شوند .
6-27- در هنگام بالا بردن تیرآهن ها و سایر قطعات فولادی بوسیله بالابر و جرثقیل ، باید بوسیله چند رشته طناب و بطور دستی حرکت آنها را کنترل و از نوسانات خطرناک آنها جلوگیری نمود .
6-28- در قسمتهای مناسبی از قطعات فولادی و اجزاء تشکیل دهنده اسکلتهای فلزی باید نقاط اتصال مناسبی برای قلاب طناب مهار و داربست ها معلق پیش بینی شود .
6-29- قطعات فولادی مرکب که باید در ارتفاع زیاد نصب گردند ، حتی الامکان باید در روی زمین مونتاژ و متصل گردند .
ماده هفت – مشخصات فنی
7-1-پیمانکار بایدقبل از شروع عملیات ساختمانی کلیه اندازه گذاری ها را در نقشه های معماری و استراکچر ، برق و تاسیسات را با همدیگر هماهنگ نماید.
7-2- فولاد مورد استفاده جهت ساخت سازه ها از نوع st37-2 مطابق استاندارد (DIN) آلمان باشد.
7-3- انکربولت های مورد استفاده از نوع مقاوت بالا (AII) می باشد.
7-4- مهره های مورد مصرف جهت بستن انکربولت ها از نوع اعلاء (DIN8.8) می باشد.
7-5- الکترود های مصرفی در ساخت اسکلت فلزی از نوع ( AMA-1118) و یا (AMA-2000) استاندارد شده یا حداقل با مشخصات (ASTM-E6013) می باشد.
7-6- سایز الکترودهای مصرفی 25/3 و 4 و 5 برحسب مورد جوشکاری بر اساس دستور کار مهندس ناظر مقیم تعیین خواهد شد.
7-7-الکترودهای مصرفی باید کاملا خشک باشد .
7-8-جوشکاری پایین تر از 5- درجه سانتیگراد غیر مجاز می باشد .
7-9-جوشکاری در معرض کوران هوا غیر مجاز می باشد .
7-10-وصله در اعضای اصلی سازه ( ستون و پل و .... ) تنها با اجازه دستگاه نظارت و با استفاده از جوش نفوذی و با فاصله مناسب از نقاط حداکثر تنش ایجاد گردد . محل وصله بایستی رادیوگرافی شود .
7-11- سازنده باید روش جوشکاری قطعات در کارخانه و کارگاه را جهت تایید کارفرما ارائه نموده و تا دریافت تاییدیه، مجاز به هیچگونه عملیات جوشکاری نمی باشد .
7-12- کلیه جوشهای نفوذی باید توسط آزمایش های غیر مخرب (NDT) بازرسی گردد.
7-13- جوشهای گوشه در تیرهای اصلی و ستونها باید توسط روش ذره مغناطیسی و یا رنگ نافذ کنترل شوند .
7-14-کنترل سختی فلز جوش و فلز مبنا در منطقه جوشکاری بر اساس حداکثر سختی انجام شود .
7-15-کلیه جوشکاری های ورق ، ناودانی ، نبشی و غیره توسط گیوتین و ماشین برش برقی انجام می گیرد .
7-16-جهت ساخت ستونها ، پل ها ، تیرها ، خرپاها از شابلون استفاده می گردد تا از هر گونه اعوجاج و تغییر شکل در حین ساخت جلوگیری بعمل آید .
7-17-جهت جوشکاری قطعات ( ستونها ، تیرها ) نباید قطعه را با زور وارد شابلون کرده و جوشکاری نمائیم تا تنش های حبس شده در قطعات به وجود نیاید . بطور کلی کلیه اعضا هر قطعه باید بصورت راحت جوشکاری شود .
7-18-رعایت کلیه تلرانس های ساخت و نصب اسکلت بر اساس آیین نامه های موجود ( نشریه 55 سازمان مدیریت ) اجباری می باشد.
7-19-کلیه جوشهای عمقی بصورت نفوذ کامل و جوشهای تخت بصورت زنجیری انجام گیرد .
7-20-قبل از جوشکاری و بعد از جوشکاری و قبل از اجرای ضد زنگ کلیه قطعات باید تمیز کاری گردد .
7-21-بعد از پخ خوردن ورقهای ستون ها و اتصالات و سایر قطعات ، محل پخ ها با دستگاه فرز سنگ زده شود .
7-22-بعد از هر پاس جوشکاری گل جوش با برس ( فرچه ) برق برداشته و تمیز می شود و پاس بعدی اجرا می گردد.
7-23-تنظیم نوبت جوشکاری می بایست طوری باشد که از هر گونه تغییر فرم قطعات از شکل هندسی کامل به شکل غیر هندسی جلوگیری شود .
7-24- مینیمم بعد جوشها در این اسکلت 6 میلی متر می باشد .
7-25-جهت بازرسی و کنترل کیفیت جوش می بایست از روش های زیر استفاده گردد.
الف ) روش ماورای صوت ب ) روش پرتونگاری ج ) روش ذرات مغناطیسی
7-26-کلیه جوشکاریها اعم از نفوذی ، تخت ، گوشه و .... باید توسط دستگاه دینام یا دیزل انجام گیرد .
7-27- نحوه تنظیم آمپر و نوع الکترود و سایر عوامل باید طوری باشد که بعد از هر پاس جوشکاری ، روباره جوش راحت از روی جوش بلند شود .
7-28- آمپر جوشکاری نباید طوری باشد که نحوه ذوب باعث خوردگی فلز جوش شونده گردد و اگر این اتفاق بیافتد پیمانکار مسئول خسارت های ناشی از جوشکاری اسکلت خواهد بود .
7-29-سطوح جوشکاریها ( چه نفوذی ، چه گوشه و تخت ) کاملا باید صاف باشد .
7-30-کلیه جوشکاری ها باید عاری از هر گونه تخلخل باشد.
7-31-پیچ های مصرفی در ساخت و نصب اسکلت باید از نوع اعلاء گالوانیزه (A32.5) و یا (DIN8.8) باشد.
7-32-کلیه پیچ ها با واشر مناسب نصب و سفت می گردد .
ماده هشت – تعهدات کارفرما
8-1- تامین آب و برق مورد نیاز کار
8-2- پرداخت مبلغ انجام کار که پس از اتمام عملیات و تائید قابل پرداخت است.
8-3- چنانچه تاخیری بواسطه کارفرما باشد پیمانکار جریمه ای نخواهد پرداخت و نیز حق مطالبه مبلغی بعنوان خسارت را نخواهد داشت و تشخیص این موضوع بعهده کارفرما می باشد .
ماده نه – موارد فسخ قرارداد
9-1- انتقال قرارداد یا واگذاری عملیات به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر از طرف پیمانکار
9-2-عدم اجراء تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده
9-3-تاخیر در شروع بکار بیش از 15 روز از تاریخ ابلاغ قرارداد
9-4- تاخیر در اجرای کار بطوریکه دلالت بر عدم صلاحیت مالی و فنی و یا سوء نیت پیمانکار بنماید.
9-5-غیبت بدون اجازه پیمانکار و یا تعطیل کردن کار بدون کسب اجازه کتبی از کارفرما
9-6-عدم پیشرفت کار متناسب با مقدار کاری که بایستی مطابق برنامه زمانبندی انجام شود .
تبصره یک- در کلیه موارد مذکور تشخیص و نظر کارفرما ملاک عمل بوده و قاطعیت دارد.
تبصره دو- کارفرما حق خواهد داشت کلیه خساراتی که در اثر فسخ قرارداد متوجه او میگردد از سپرده های پیمانکار و یا مطالبات وی کسر نماید .
ماده ده
این قرارداد در ده ماده و پنج تبصره و در چهار نسخه تهیه و تنظیم شده که هر نسخه ها حکم واحد را دارا و قابل اعتبار می باشد.
کارفرما پیمانکار
برگرفته از کتاب:
- قراردادهای عمرانی- علیرضا پور اسد
این قرارداد بین آقای به نشانی
و تلفن که از این پس کارفرما نامیده می شود از یک طرف وآقای
فرزند متولد به شماره شناسنامه به نشانی
و تلفن که از این پس پیمانکار نامیده می شود از طرف دیگر به شرح زیر منعقد می گردد.
ماده 1 –موضوع قرارداد :
موضوع قرارداد عبارتست از اجرای قالب بندی ، آرماتوربندی ، شمع بندی و بتن ریزی ( پخش و ویبره کردن فونداسیون ، دیوارهای حائل ، استخر و حوضچه ها ، تیرها و سقف های تیرچه بلوک و دالهای متصل به آن و هر مکان دیگری که مورد لزوم می باشد .) بر اساس آخرین نقشه های ابلاغی و دستورهای صادره از طرف مهندس ناظر و کارفرما در پروژه واقع در دارای پلاک ثبتی و پروانه ساختمانی شماره
ماده 2 –مشخصات فنی :
2-1- به طور کلی مشخصات فنی بر اساس نقشه ها و دستورالعمل های صادره از جانب کارفرما و مهندس ناظر می باشد و همچنین کنترل و تایید کیفیت مصالح و کار اجرا شده مطابق با نقشه ها ، با مهندس ناظر و کارفرما می باشد . ( ساختمان مورد نظر طبقه می باشد .)
2-2- قطعات رویه قالب ها باید در کنار هم طوری جذب و جفت شوند که از هدر رفتن شیره بتن جلوگیری نماید 2-3- قالب ها باید از هر گونه آلودگی ، ملات ، مواد خارجی و نظایر اینها عاری باشند و قبل از هر بار مصرف با مواد رها ساز پوشانده شوند این مواد را باید چنان بکار برد که بدون آلوده شدن آرماتورها ، روی سطوح قالب لایه ای نازک و یکنواخت به وجود آید .
2-4- پیمان باید زمانی قالب را بردارد که بتن بتواند تنش های موثر را تحمل کند و تغییر شکل آن از تغییر شکل های پیش بینی شده تجاوز نکند .
2-5- عملیات قالب برداری و برچیدن پایه ها باید گام به گام ، بدون اعمال ضریب نیرو و ضربه و طوری باشد که اعضاء تحت اثر بارهای ناگهانی قرار نگیرند .
2-6- برچیدن پایه های تیرها باید از وسط شروع شود و به طرف تکیه گاه ادامه یابد یا پایه های زیر کنسول های بزرگ باید به تدریج از لبه آزاد به طرف تکیه گاه برچیدده شوند و هر لحظه که علائمی از تغییر شکل یا ترک خوردگی در کنسول ها مشاهده شود برچیدن پایه ها را باید متوقف کرد.
2-7- زمان قالب بندی طبق جدول زیر می باشد :
|
دمای مجاور سطح بتن ( سلسیوس ) |
شرح |
||||
|
0 |
8 |
16 |
24 و بالاتر |
نوع قالب بندی |
|
|
30 |
18 |
12 |
9 |
قالب های قائم ، ساعت |
|
|
10 |
6 |
4 |
3 |
قالب زیرین ، شبانه روز |
دال ها |
|
25 |
15 |
10 |
7 |
پایه های اطمینان ، شبانه روز |
|
|
25 |
15 |
10 |
7 |
قالب زیرین ، شبانه روز |
تیرها |
|
36 |
21 |
14 |
10 |
پایه های اطمینان ، شبانه روز |
|
2-8- برای تیرهای با دهانه تا 7 متر بر داشتن کل قالب و داربست و زدن پایه های اطمینان مجاز است ولی برای دهانه های بزرگتر از 7 متر تنظیم قالب و داربست باید طوری باشد که برداشتن قالب بدون جابجایی پایه های اطمینان میسر شود.
2-9- سنگدانه های مصرفی در ساخت بتن باید با مشخصات تعیین شده در مبحث پنجم مقررات ملی ساختمانی ایران تحت عنوان ( مصالح و فرآورده های ساختمانی ) و همچنین با ضوابط تعیین شده در آیین نامه بتن ایران مطابقت داشته باشد .
2-10- سنگدانه های ریز و درشت مصرفی در بتن باید تمیز ، سخت و پایا و عاری از مواد شیمیایی جذب شده ، پوشش های رسی ، گچی و مواد ریز دیگری باشند که به چسبندگی آنها با خمیر سیمان اثر می گذارند . مقدار مواد زیان آور موجود در سنگدانه ها نباید از مقادیر حداکثر مجاز قید شده در مبحث 9 مقررات ملی ساختمان تجاوز کنند .
2-11-آب مصرفی در ساخت بتن باید تمیز و صاف باشد . باید از مصرف آب حاوی مقداری زیاد از هر نوع ماده قادر به صدمه زدن بتن یا آرماتور از قبیل روغن ها ، اسیدها ، قلیایی ها ، مواد قندی و مواد آلی خودداری کرد.
2-12- کلیه وسایلی که برای مخلوط کردن و انتقال بتن بکار می روند ، تمیز باشند.
2-13- کلیه مواد زاید و همینطور یخ باید از محل های مورد بتن ریزی زدوده شوند .
2-14- قالب ها باید به نحوی مناسب اندود شوند .
2-15- مصالح بنایی پرکننده ای که در تماس با بتن خواهند بود باید به خوبی خیس شوند.
2-16- قبل از ریختن بتن آب اضافه از محل بتن ریزی خارج شود مگر آنکه استفاده از قیف و لوله مخصوص بتن ریزی در آب ( ترمی ) مورد نظر باشد یا دستگاه نظارت آن را مجاز بداند .
2-17- قبل از ریختن بتن جدید روی بتن سخت شده قبلی باید لایه ضعیف سطح بتن و هر نوع ماده ناسالم دیگر زدوده شوند.
2-18- بتن باید با رعایت ضوابط مندرج در آیین نامه بتن ایران طوری مخلوط شود که کلیه مواد تشکیل دهنده آن به صورت همگن و در مخلوط کن پخش شود . قبل از پر کردن مجدد ، باید مخلوط کن را به طور کامل تخلیه کرد.
12-19- انتقال بتن از مخلوط کن تا محل نهایی بتن ریزی باید با رعایت ضوابط آیین نامه بتن ایران و مطابق روش هایی باشد که از جدا شدن یا از بین رفتن مصالح جلوگیری شود . وسایل انتقال و حمل بتن باید قادر باشند بتن را در هر شرایطی و با هر روشی به طور مداوم و به نحوی مطمئن به محل بتن ریزی برسانند . این ضوابط برای کلیه روش های بتن ریزی از قبیل استفاده از پمپ ، تسمه نقاله ، سیستم های بتن پاشی ، چرخ دستی ، جام و جرثقیل و ترمی از اعتبار برخوردارند .
2-20- بتن باید تا حد امکان نزدیک به محل نهایی خود ریخته شود تا از جدائی دانه ها در اثر جابجائی مجدد جلوگیری گردد.
2-21- آهنگ بتن ریزی باید طوری باشد که بتن همواره در حالت خمیری باقی بماند و بتواند به راحتی به فضاهای بین میلگرد ها راه یاید .
2-22- بتنی که پس از افزودن آب به آن یا بعد از گیرش اولیه دوباره مخلوط شود نباید مورد استفاده قرار گیرد.
2-23- سطح فوقانی بتن ریخته شده بین دو درز اجرائی افقی متوالی باید تراز باشد .
2-24- بتن باید در طول عملیات بتن ریزی با استفاده از وسایل مناسب به طور کامل متراکم شود طوری که کاملا میلگردها و اقلام مدفون را در بر گیرد و قسمت های داخلی و به خصوص گوشه های قالب را به خوبی پر کند .
2-25- هنگام بتن ریزی ، هیچ قسمت از بتن نباید دمایی بیشتر از 30 درجه سلسیوس داشته باشد .
2-26- کلیه مصالح بتن آرمه مشتمل بر سنگدانه ها ، آب اختلاط ، میلگردها و نیز کلیه سطوحی که بتن با آنها تماس خواهد داشت مشتمل بر قالب ها ، زمین و بتن سخت شده قبلی باید از هر گونه یخ زدگی عاری باشند .
2-27- هنگام بتن ریزی دمای هیچ قسمت از بتن تازه از 10 درجه سلسیوس کمتر نباشد .
2-28- برای تامین پیوستگی بین لایه های بتن در محل درزهای اجرائی باید سطح قبلی را خشن ساخت و سپس لایه بعدی را ریخت .
2-29- در درزهای اجرائی باید سطح بتن را تمیز کرد و دو غاب خشک شده را از روی آن زدود .
2-30- باید کلیه سطوح درزهای اجرائی را قبل از بتن ریزی جدید مرطوب کرد ولی آب اضافه باید تخلیه شود.
ماده 3 – اسناد و مدارک قرارداد
3-1- قرارداد حاضر
3-2- آخرین نقشه ها و مشخصات فنی موجود
3-3- کلیه دستور هایی که در حین اجرا توسط کارفرما یا مهندس ناظر به پیمانکار ابلاغ می شود .
ماده 4 –مدت قرارداد :
مدت اجرای این قرارداد به مدت ماه شمسی از تاریخ ابلاغ اجرای کار به پیمانکار می باشد.
ماده 5 – تعهدات پیمانکار :
5-1-پیمانکار موظف است بلافاصله پس از ابلاغ قرارداد ، نسبت به تجهیز کارگاه و شروع عملیات اجرایی اقدام نماید.
5-2- پیمانکار موظف است کارهای موضوع قرارداد را شخصا انجام داده و حق واگذاری تمام یا قسمتی از موضوع پیمان را به دیگری ندارد.
5-3- پیمانکار موظف است کلیه نیروهای انسانی موضوع عملیات را متناسب با مدت قرارداد تامین نماید .
5-4- پیمانکار موظف است کلیه ابزار و ماشین آلات لازم را تدارک و تهیه نماید .
5-5- پیمانکار به هیچ عنوان نمی تواند از اتباع خارجی که مجوز کار در ایران را ندارند استفاده نماید . در صورت استفاده از اتباع خارجی کارفرما می تواند یکطرفه قرارداد را فسخ نماید.
5-6- پیمانکار موظف است برنامه زمان بندی خود را به کارفرما یا دستگاه نظارت ارائه و پس از تایید ایشان مشغول بکار شود.
5-7- پیمانکار موظف است کلیه شمع ها و مهاربندی های لازم را جهت تامین ایستایی سقف ها خود تهیه نماید.
5-8- پیمانکار می بایستی در تمام مراحل کار در کارگاه بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تایید کارفرما نیز باشد حضور داشته باشد .
5-9- پیمانکار جهت اجرای حسن انجام تعهدات خود مبلغ ریال به صورت چک تضمین شده بانکی در قبال اخذ رسید تحویل کارفرما می نماید . چک مذکور پس از اتمام کار با تقاضای پیمانکار مسترد می گردد .
5-10- چنانچه پیمانکار نسبت به شروع کار در موعد مقرر اقدام ننماید ، سپرده پیمانکار به نفع کارفرما ضبط و قرارداد فیمابین بدون نیاز به هیچگونه تشریفات لغو شده تلقی می گردد .
5-11- پیمانکار نمی تواند جهت برش میلگردها از دستگاه هوا برش استفاده نماید و بایستی حتی المقدور از قیچی استفاده نماید .
5-12- خم کردن میلگردها باید حتی المقدور به طور مکانیکی به وسیله ماشین مجهز به فلکه خم کن و با یک عبور در سرعت ثابت انجام پذیرد طوری که قسمت خم شده دارای شعاع انحنای ثابتی باشد .
5-13- پیمانکار مجاز نیست به منظور شکل دادن مجدد میلگردها ، خم ها را باز و بسته نماید .
5-14- پیمانکار باید قبل از جایگذاری میلگردها ، اطمینان حاصل نماید که روی آنها ، از هر نوع عامل و اثر زیانبار ، از قبیل گل ، روغن ، قیر ، دوغاب سیمان خشک شده ، رنگ کندگیر کننده ، زنگ پوسته شده و برف و یخ عاری است .
5-15- پیمانکار موظف است کلیه قالب های فلزی و چوبی را به هزینه خود تهیه نماید.
5-16- پیمانکار موظف است یک دستگاه بتونیر 350 لیتری ، یک دستگاه بالایر برقی تک فاز و کلیه وسائل و ابزار کار جهت اجرای قرارداد از جمله ویبراتور و قیچی آرماتور بری و میزکار آرماتور خم کنی ، آچارگوساله ، گاز انبر و در صورت لزوم دستگاه گیوتین برقی را تهیه نموده و مسئولیت حفظ و نگهداری و تعمیرات وسایل مزبور نیز به عهده پیمانکار می باشد .
5-17- مصالح باقیمانده در کارگاه که توسط کارفرما تهیه شده است پس از اتمام عملیات اجرایی موضوع قرارداد متعلق به کارفرما می باشد و پیمانکار ملزم است که آنها را به صورت مرتب دسته بندی نموده و تحویل کارفرما نماید .
5-18- پیمانکار موظف است به طریقی عمل نماید تا پرت مصالح در حد متناسب و معقول بوده و در غیر این صورت هزینه پرت مصالح بیش از حد متعارف به حساب بدهکاری پیمانکار منظور خواهد گردید .
5-19- پیمانکار موظف است پس از اتمام کار محل را کاملا تمیز نموده و با نظارت کارفرما و مهندس ناظر اقدام به حمل زباله از طبقات به محوطه تعیین شده در کارگاه نماید .
5-20- پیمانکار تایید می نماید که کلیه اسناد ، مدارک و نقشه های موضوع مندرج در ماده یک این قرارداد را کاملا مطالعه نموده و به طور خلاصه پیمانکار تایید می نماید که هنگام امضاء قرارداد ، هیچ نکته ای باقی نمانده است که بعدا بتواند در مورد آن استناد به جهل خود نماید .
5-21- پیمانکار تایید می نماید که محل کارگاه و محل اجرای پروژه مورد قرارداد را کاملا رویت نموده است .
5-22- هزینه سیم قالب بندی که از نوع 5/2 نرم سوخته یزد می باشد به عهده پیمانکار است .
5-23- پیمانکار موظف است کلیه ستون ها را با قالب های فلزی مورد تایید مهندس ناظر و مابقی سطوح را با قالب چوبی از نوع چوب روسی نو قالب بندی بنماید .
5-24- پیمانکار موظف است بتن ستون و ستونچه ها را با بتونیر 350 لیتری بسازد و حمل و ریختن بتون نیز به عهده پیمانکار می باشد .
5-25- پیمانکار از بابت تغییرات احتمالی آن در میزان آرماتورها بتن ها و تیرچه ها هیچگونه ادعایی نمی تواند داشته باشد و بنا به تشخیص مهندس ناظر که کاهش و افزایش مقادیر آیتم ها را صلاح می داند می بایستی عملیات را با کیفیت مناسب اجرا نماید .
5-26- کیفیت اجرای اسکلت بتنی از نوع بسیار مرغوب می باشد که این کیفیت شامل موارد زیر است :
الف – قالب بندی : بایستی قبل از یتن ریزی کلیه کنترل ها از جمله شمع ها ، تراز بودن سطح زیر قالب ها ، شاقول بودن سطح ستون ها و کناره سقف ها ، در محور بودن کلیه قالب ها ، تمیز نمودن داخل قالب ها قبل از بتن ریزی ، بستن کلیه شکاف قالب ها به شکلی که هیچگونه شیره بتن از قالب ها خارج نگردد ، گونیا بودن قطعات قالب ها ( کنترل بسیار دقیق آویز پل ها ) کنترل سطوح افقی قالب ها و دیگر موارد احتمالی مربوط به یک قالب بندی با کیفیت مرغوب رعایت گردد.
ب. آرماتور بندی : آرماتور بندی بایستی دارای آرایش منظم ، بستن سیم آرماتوربندی یک در میان ، دارای طول و ابعاد دقیق و مطابق نقشه های اجرایی ، دارای اورلب کافی ( طبق نقشه و دستور مهندس ناظر ) دارای خرک به تعداد کافی و برابر با دستور کار ابلاغی از سوی مهندس ناظر ، دارای آرماتور حرارتی به فواصل مساوی و منظم و دارای ادکای کافی طبق نقشه و مشخصات ، دارای اتصالات کافی تیرچه به تیرها و دارای خاموت های منظم طبق نقشه و مشخصات ابلاغی و دارای برشی که حداقل پرت را شامل شود ، باشد .
ج. بتن ریزی : بتن ریزی بایستی دارای سطح بسیار صاف و منظم ( ماله کش دقیق ) باشد ویبره به اندازه کافی زده شود و به شکلی که عملیات بتن ریزی پرت نداشته باشد ، انجام شود . ( سطوح قالب بندی شده بایستی پس از بازنمودن قالب ها سطحی کاملا صاف و صیقلی داشته باشد .
5-27- زمان بازکردن قالب ها را مهندس ناظر تعیین و ابلاغ خواهد نمود.
5-28- پیمانکار موظف است بتن ستون ها را گونی پیچ نموده و همچنین سطوح سقف ها راگونی بیاندازد و تا مدتی که مهندس ناظر تعیین می کند مرطوب نگاه دارد.
5-29- پیماتکار موظف به جایگذاری داکت ها و رایزرها و محل عبور لوله ها در سقف ها و دیوارها و سازه استخر و حوضچه ها می باشد .
5-30- پیمانکار موظف به میلگرد گذاری آویز سقف های کاذب قبل از اجرای هر بتن ریزی می باشد .
5-31- پیمانکار موظف به نصب صفحات فلزی داخل بتن در قسمت هایی که دستور آن توسط مهندس ناظر صادر می شود می باشد .
5-32- پیمانکار موظف به حمل تیرچه و بلوک و آرماتور به طبقات و به محل اجرای کار می باشد و موظف به ساخت بتون ستون ها با بتونیر ( با پیمانه مشخص ) و ریختن آن به داحل ستون ها می باشد .
5-33- پیمانکار بایستی به شکلی قالب بندی و بتن ریری نماید که لبه کلیه سقف هایی که روی هم قرار می گیرند کاملا شاقول و در محور یکدیگر قرار گیرند .
5-34- پیمانکار موظف است در حدود موضوع قرارداد کلیه موارد ایمنی مندرج در مبحث 12 مقررات ملی ساختمانی ایران را رعایت نماید و چنانچه در اثر عدم رعایت شرایط ایمنی کار توسط پیمانکار و یا قصور کارکنان وی ، خود یا افراد پیمانکار و یا دیگران دچار سانحه شوند ، جبران کلیه عواقب مالی ، حقوقی و جزایی به عهده پیمانکار می باشد و کارفرما هیچگونه مسئولیتی در این رابطه نخواهد داشت . وسائل ایمنی و حفاظتی شامل کلاه چانه دار ، کفش ایمنی ، کمربند ایمنی ، لباس ضخیم کار ، دستکش های مناسب ، ماسک ، عینک و ..... است .
5-35- کارفرما مخیر می باشد که حجم قرارداد را تا میزان 25 درصد افزایش یا کاهش دهد و پیمانکار از این بابت هیچگونه اعتراضی نخواهد داشت .
5-36- تهیه و پرداخت هزینه ایاب و ذهاب افراد پیمانکار ، همچنین تهیه و پرداخت هزینه مسکن و وسائل سکونت و غذای افراد پیمانکار به عهده وی می باشد .
5-37- پیمانکار موظف است افراد دارای صلاحیت فنی را به کار گمارد در غیر این صورت مهندس ناظر حق خواهد داشت طی نامه ای به پیمانکار اعلام و پیمانکار نیز بایستی نسبت به تعویض افراد فاقد صلاحیت اقدام نماید .
5-38- در صورتی که افراد پیمانکار به تشخیص مهندس ناظر و سرپرست کارگاه در داخل کارگاه به هر شکلی باعث بروز هر نوع خسارتی گردند ، پیمانکار موظف به جبران آن به هزینه خود بوده و در صورت استنکاف ، کارفرما مخیر خواهد بود راسا خسارت وارده را مرتفع و هزینه آن را به هر طریقی که صلاح بداند از پیمانکار وصول نماید .
5-39- پیمانکار موظف است ایام و ساعات کاری کارگاه را رعایت نموده و ترتیبی اتخاذ نماید تا سرو صدای کارکرد ماشین آلات و غیره باعث مزاحمت همسایگان نگردد . در صورت نیاز به اضافه کاری با کسب مجوز از کارفرما ، مجاز خواهد بود.
5-40- کارفرما در هیچ یک از موارد احتمالی مورد اختلاف پیمانکار و کارکنان او دخالتی نداشته و مسئولیت هرگونه عوارض ناشی از درخواستهای حقوق و یا موضوعات رفاهی کارکنان پیمانکار به عهده خود پیمانکار است .
5-41- پیمانکار موظف است که کلیه مقررات قانون کار و سایر قوانین موضوع کشور را رعایت نماید .
5-42- پیمانکار موظف است که میخ و گوه و سیم و قطعات اتصالی قالبها را به هزینه خود تهیه نماید .
5-43- مسئولیت کشف هرگونه فساد ، فحشا ، کلاهبرداری ، درگیری و مشابه آن توسط افراد پیمانکار در طول مدت اجرای پروژه به عهده پیمانکار می باشد .
5-44- پرداخت هایی مانند عیدی ، انعام ، پاداش و ... به کارگران خود به عهده پیمانکار می باشد .
ماده 6 –تعهدات کارفرما :
6-1- کارفرما موظف است بر اساس مفاد قرارداد کلیه پرداخت های لازم را به پیمانکار انجام دهد .
6-2- آب و برق مورد نیاز پیمانکار ، جهت اجرای عملیات در محل کارگاه و هر طبقه به طور مجزا با کارفرما می باشد .
6-3- کارفرما می بایستی قالب بندی آجری فونداسیون را اجرا و تحویل پیمانکار نماید ولی قالب بندی استخر و حوضچه ها که چوبی می باشد به عهده پیمانکار است .
6-4- کارفرما بتن فونداسیون و سقفها را ، بوسیله بتن کارخانه ای با پمپ و با هماهنگی پیمانکار تحویل می نماید و در مورد ستون ها فقط تهیه شن و ماسه و سیمان به عهده کارفرما است و مابقی عملیات ساخت و حمل و ریختن بتن ستو ن ها به عهده پیمانکار است . کارفرما تیرچه و سفال و میلگرد را در پای کار تحویل پیمانکار خواهد داد.
6-5- کارفرما سیم آرماتوربندی را بسته به میزان مصرف در اختیار پیمانکار قرار می دهد و پیمانکار موظف است با رعایت حداقل پرت از سیم مذکور استفاده نماید و مجاز به استفاده از سیم آرماتور بندی به عنوان سیم قالب بندی نمی باشد .
6-6- ابزار ووسایل زیر توسط کارفرما تهیه و در اختیار پیمانکار قرارداده می شود :
نردیان ، طناب ، تخته زیرپایی برای کار ، کلیه وسایل ایمنی و حفاظتی ، شیلنگ آب ، گونی به مقدار لازم وسیم آرماتوربندی .
6-7- کارفرما از بابت مواردی که بایستی در اختیار پیمانکار بگذارد ، حق دریافت هیچگونه وجهی را ندارد .
6-8- کارفرما موظف است مکانی جهت استراحت و غذاخوری برای کارگران مهیا نماید .
6-9- کارفرما بایستی سرویس بهداشتی مناسب و کافی کارگران را در کارگاه قبل شروع عملیات احداث نماید .
ماده 7 – مبلغ قرارداد :
مبلغ قرارداد از قرار هر متر مربع زیر بنا ریال می باشد که مبلغ کل آن به میزان ریال می باشد. که تا 25% قابل افزایش و کاهش می باشد .
تبصره ( 1 ) به قیمت های مندرج در ماه شش این قرارداد هیچگونه تعدیل یا به عبارت دیگر افزایش نرخی تعلق نخواهد گرفت .
تبصره ( 2 ) هیچگونه اضافه بهاء مانند سختی کار ، ارتقاع زیاد ، انحنا ، دهانه های کم یا زیاد ، سوراخ کاری ها ، کنده کاری ها ، حمل بتن و صعوبت ارتفاع و موضوعات دیگر که اجرای کار را مشکل تر می کند ، قابل پرداخت نیست .
تبصره ( 3 ) قیمت واحد در ماده هفت تعیین کننده مشخصات نیست بلکه این قیمت در صورتی قابل اعمال می باشد که کارهای انجام شده بر طبق نقشه و مشخصات فنی باشد .
تبصره ( 4 ) پیمانکار نمی تواند به استناد و شرح قیمت ماده هفت و مقایسه آن با قیمت های روز وجوه دیگری را مطالبه نماید .
ماده 8- نحوه پرداخت :
8-1- پیش پرداخت مبلغ ریال به عنوان پیش پرداخت پس از امضاء و مبادله قرارداد و استقرار تجهیزات پیمانکار ( شامل : میز آرماتوربندی ، قیچی آرماتوربری ، بتونیر 350 لیتری و بالا برقی ) در کارگاه ، در وجه نامبرده پرداخت می شود . در قبال پیش پرداخت چکی به مبلغ ریال به عنوان تضمین از پیمانکار اخذ می شود . این چک پس از استهلاک مبلغ آن در صورت وضعیت ها به پیمانکار مسترد خواهد شد.
8-2- نحوه پرداخت : پرداختهای موقت بر اساس سطوح اندازه گیری شده و در پایان هر مرحله بتن ریزی (فونداسیون و سقف ها ) بر اساس متراژ به شرح زیر می باشد :
- فونداسیون درصد
- سقف اول درصد
- سقف دوم درصد
- سقف آخر درصد
8-3- از هر یک از ردیف های مذکور مبلغ پیش پرداخت به تناسب کسر خواهد گردید .
8-4- از هر پرداخت مبلغ 5% بابت بیمه و 5% بابت مالیات و 10 % از بابت حسن انجام کار کسر خواهد گردید .
ماده 9- حل اختلاف :
در صورت بروز هرگونه اختلافی بین کارفرما و پیمانکار ، موضوع از طریق حکمیت توافق و حل و فصل خواهد گردید . آقای به عنوان حکم مرضی الطرفین انتخاب می گردد . حکم داور برای طرفین لازم الاجرا است .
ماده 10- فسخ قرارداد :
10-1- در صورتی که پیمانکار بیش از یک چهارم مدت برنامه زمان بندی تاخیر داشته باشد کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید .
10-2- در صورت عدم حسن اجرا یا عدم اجرای کامل یا قسمتی از هر یک از مراحل این قرارداد کارفرما میتواند قرارداد را فسخ نماید .
10-3- در صورت انتقال قرارداد یا واگذاری آن به اشخاص دیگر کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید .
10-4- در صورت تاخیر بیش از یک هفته در شروع به کار قرارداد کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید .
ماده 11- دوره تضمین :
مدت دوره تضمین قرارداد ماه پس اتمام کار می باشد و در صورت بلانقص بدون کار انجام شده مبلغ 10% حسن انجام تعهدات با تقاضای پیمانکار مسترد خواهد شد.
این قرارداد در تاریخ در برگ مشتمل بر 11 ماده و 4 تبصره بدون خط خوردگی و در سه نسخه تنظیم یافته و سه نسخه دارای ارزش یکسان و حکم واحد را دارند .
پیمانکار کارفرما
برگرفته از کتاب:
- قراردادها در احداث ساختمان ها و پروژه های عمرانی-سید فریمان هاشمی علیا
الزامات سیستم سقف کوبیاکس (Cobiax)
1- استفاده از این نوع سقف به شرط رعایت ضوابط و محدودیتهای ذکر شده در ذیل و مباحث ششم و نهم مقررات ملی ساختمان ایران، در ساختمانهای دارای دیوار برشی بتن مسلح مجاز است.
2- این ضوابط تنها برای سقفهای کوبیاکس با گویهای کروی شکل کاربرد داشته و سقف با گوی با اشکال غیر کروی را شامل نمیشود.
3- مجموع بار مرده روی این سقفها شامل پارتیشن، کفسازی و نازک کاری محدود به 260 کیلوگرم بر مترمربع بوده ضمن آنکه کاربرد این سقف تنها جهت پارکینگهایی که محل عبور اتومبیل سواری با حداکثر وزن 5/2 تن بابار متمرکز 1 تن می باشد مجاز است.
4- لازم است حداقل ضخامت بتن در اطراف گویها شامل بالا ، پائین و مابین دو گوی متوالی حداقل 5 سانتیمتر درنظر گرفته شود.
5- در طراحی از ظرفیت برشی فولاد مورد استفاده در قفسه گویها صرفنظر شود، با این حال میزان فولاد با امتداد قائم در این قفسه بایستی مطابق بند 9-12-6-3-1 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ایران با فرض bw برابر با حداقل فاصله بین دو گوی متوالی در هر جهت دال تأمین شود.
6- در طراحی برای برش در هر جهت دال، مقاومت برشی نهایی بتن (Vc) باید حداکثر 50 درصد مقدار محاسبه شده طبقه رابطه 9-12-4 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ایران و با فرض مقطع تمام پر بتنی محاسبه شود. در تمام نقاط دال که نیروی برشی نهایی (Vu) بیش از مقاومت برشی نهایی تأمین شده توسط بتن (Vc) باشد، دال باید به صورت توپر و بدون گوی اجرا شود.
7- در طراحی و کنترل برش در حالت حدی نهایی برای عملکرد دوطرفه در حوالی بارهای متمرکز و تکیهگاهها، مقارمت برشی نهایی بتن نباید حداکثر از 50 درصد مقداری که از بند 9-12-17-2-4 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ایران حاصل میشود بیشتر منظور شود.
8- طراحی دال برای خمش در هر جهت بنا بر جزئیات اجرایی و با منظور نمودن حفرهها با مقطع دایره، در ضعیف ترین مقطع دال انجام گیرد.
9- محاسبات تغییر شکل دال بر پایه بند 9-14-2-6-1 و با محاسبه دقیق ممان اینرسی موثر دال سوراخدار انجام گیرد. اضافه افتادگی درازمدت بر پایه بند 9-14-2-4-3 محاسبه شود.
10- ایجاد هرگونه بازشو در این نوع دال تابع ضوابط بند 9-15-3-5 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ایران می باشد.
11- در محل تقاطع دیوارهای برشی و دال کوبیاکس ، انتقال برش ناشی از زلزله از دال به دیوار باید در ضعیفترین سطح مقطع دیوار کنترل شده و در صورت نیاز از فولادگذاری برای تسهیل انتقال برش درون صفحه دیافگرام به دیوار بهره برده شود.
12- پیش بینی المانهای مرزی در اطراف بازشوها و لبه دال حسب مورد مطابق ضوابط طراحی آئیننامهها و مقررات موجود انجام گیرد.
13- حداکثر دهانه (مرکز ستون به مرکز ستون) برای این نوع سقف در حالت کاربرد به صورت دال تخت به 5/6 متر محدود می شود. در صورت کاربرد این سقف در ترکیب با قاب خمشی بتن آرمه شامل تیر و ستون مجزا که به تفکیک از دال طرح شده باشد، محدودیت فوقالذکر برای دهانه دال به 8 متر افزایش می یابد.
14- استفاده از روش پیش دال تنها در حالتی که سقف و گویها در پیش دال درگیر بوده و فولادهای کششی در پیش دال پیش بینی شده باشد مجاز است.
15- الزامات مربوط به انرژی باید مطابق مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان ایران با عنوان «صرفه جویی در مصرف انرژی» رعایت شود.
16-رعایت مبحث سوم مقررات ملی ساختمان ایران با عنوان «حفاظت ساختمانها در مقابل حریق» و همچنین الزامات نشریه شماره 444 مرکز تحیقات ساختمان و مسکن مربوط به مقاومت اجزای ساختمان در مقابل حریق با درنظر گرفتن ابعاد ساختمان، کاربری ووظیفه عملکردی اجزای ساختمانی الزامی است. تطابق شرایط و مشخصات مصالح و نحوه اجرا با مدرک فنی
“P-SAC 02/III-187 General Test Certificate of Building Inspectorate-MFPA Leipzing Gmbh”
نیز ضروری است.
17- درخصوص عایق بندی بام، عایق پلی استایرن منبسط شده (پلاستوفوم) مورد استفاده، لازم است تا از نوع کندسوز مطابق با استانداردهای معتبر باشد. این عایق پلی استایرن باید به وسیله حداقل 5/1 سانتیمتر اندود یا تخته گچی محافظت شود. اتصال مکانیکی اندود یا تخته به سازه بام ضروری می باشد.
18- صدا سقف بین طبقات باید مطابق مبحث هجدهم مقررات ملی ساختمان ایران با عنوان «عایق بندی و تنظیم صدا» تأمین شود.
19- کلیه مصالح و اجزا در این سیستم اعم از معماری و سازهای از حیث دوام و مسائل زیست محیطی باید بر مبنای مقررات ملی ساختمان ایران و یا آئیننامههای معتبر بینالمللی بکار گرفته شوند.
20- در شرایط مختلف اقلیمی و محیطهای خورنده ایران ، رعایت تمیهدات لازم از نظر دوام و پایایی اعضای بتنی ضروری است.
21- اخذ گواهینامه فنی برای محصول تولیدی، پس از راه اندازی خط تولید کارخانه ، از مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن الزامی است.
ماده 1 : طرفین قرارداد
1-1- موجر/ موجرین ...................................................... فرزند .............................. به شماره شناسنامه ........................................... صادره از ........................... کدملی .................................................. متولد ............................ ساکن ..................................................................................................... تلفن ...................................... با وکالت/قیمومت/ولایت/وصایت .................................. فرزند ...................... به شماره شناسنامه ........................ متولد ....................... بموجب ..........................
2-1- مستأجر/ مستأجرین ...................................................... فرزند .............................. به شماره شناسنامه ........................................... صادره از ........................... کدملی .................................................. متولد ............................ ساکن ..................................................................................................... تلفن ...................................... با وکالت/قیمومت/ولایت/وصایت .................................. فرزند ...................... به شماره شناسنامه ........................ متولد ....................... بموجب ..........................
ماده 2: موضوع قرارداد و مشخصات مورد اجاره
عبارتست از تملیک منافع ........................ دانگ / دستگاه / یکباب .............................................. واقع در ........................................................................................ دارای پلاک ثبتی شماره .............. فرعی از ............... اصلی ................. بخش ................. به مساحت ................................... متر مربع دارای سند مالکیت بشماره سریال .............................................. صفحه ............. دفتر ............. بنام .................................................... مشتمل بر ................ اتاق خواب با حق استفاده برق / آب / گاز بصورت اختصاصی/ اشتراکی/ شوفاژ روشن/ غیرروشن/ کولر/ پارکینگ ......................... فرعی به متراژ ...................... مترمربع / انباری فرعی ......................... به متراژ ...................... متر مربع / تلفن دایر/ غیر دایر به شماره .......................................... و سایر لوازم و منصوبات و مشاعات مربوطه که جهت استفاده به رویت مستأجر / مستأجرین رسیده و مورد قبول قرار گرفته است .
ماده 3 : مدت اجاره
مدت اجاره ......................................................... ماه / سال شمسی از تاریخ / / 13 الی / / 13 می باشد .
ماده 4 : اجاره بها و نحوه پرداخت
1-4- میزان اجاره بها جمعاً ................................................ ریال ، از قرار ماهیانه مبلغ .............................................. ریال که در اول / آخر هر ماه به موجب قبض رسید پرداخت می شود .
2-4- مبلــغ ............................................................ ریال از طرف مستأجر / مستأجرین بعنوان قرض الحسنه نقداً / طی چــک به شمـــاره .............................. بانک ....................................... شعبه ..................................... پرداخـــت شـــد و یا نقداً / طی چـــک به شمـــاره .............................. بانک ..................................... شعبه ...................................... در تاریخ / / 13 به موجر پرداخت خواهد شد . معادل مبلغ پرداختی به عنوان قرض الحسنه با انقضاء مدت اجاره و یا فسخ آن همزمان با تخلیه عین مستأجره به مستأجر مسترد خواهد شد .
ماده 5 : تسلیم مورد اجاره
موجر مکلف است در تاریخ / / 13 مورد اجاره را با تمام توابع و ملحقات آن جهت استیفاء به مستأجر / مستأجرین تسلیم کند .
ماده 6 : شرایط و آثار قرارداد
1-6- مستأجر نمی تواند از مورد اجاره بر خلاف منظور قرارداد ( مسکونی ، تجاری ، اداری ) استفاده نماید . مستأجر مکلف است به نحو متعارف از مورد اجاره استفاده نماید .
2-6- مستأجر حق استفاده از مورد اجاره را به نحو مباشرت دارد و بایستی شخصاً از مورد اجاره استفاده کند . علاوه بر این مستأجر حق انتقال و واگذاری مورد اجاره را به غیر دارد / ندارد . در صورت تخلف و انتقال به غیر ، اعتبار اجاره منوط به تنفیذ مالک خواهد بود در صورتیکه مستأجر مورد اجاره را به غیر بدون اذن مالک تسلیم کرده باشد شخص متصرف در صورت عدم تنفیذ در برابر مالک در حدود مقررات قانونی مسئول خواهد بود .
3-6- موجر باید مالک یا متصرف قانونی یا قراردادی مورد اجاره باشد و در صورتیکه به عنوان ولایت ، وصایت ، وکالت ، قیمومت ، اجاره با حق انتقال و از این قبیل اختیار اجاره دادن داشته باشد ، بایستی اسناد و مدارک مثبت حق انتقال را ضمیمه کند و مشاور موظف به احراز موضوع فوق است .
4-6- در صورتیکه مستأجر از پرداخت اجاره بها بیش از یک ماه تاخیر نماید ، موجر می تواند قرارداد را فسخ و تخلیه مورد اجاره را از مراجع ذیصلاح بخواهد .
5-6- پرداخت هزینه های مصرفی آب / برق / گاز / تلفن / شارژ / فاضلاب شهری بر عهده مستأجر است و باید در موعد تخلیه یا فسخ قبوض پرداختی را به موجر ارائه نماید .
6-6- پرداخت هزینه نگهداری آپارتمان (حق شارژ و غیره) و همچنین افزایش احتمالی آن بر مبنای مصوب مسئول یا مسئولین ساختمان بر عهده مستأجر است .
7-6- پرداخت هزینه تعمیرات و هزینه های کلی از قبیل نصب و راه اندازی به منظور بهره برداری از دستگاه تهویه ، شوفاژ ، کولر ، آسانسور و شبکه آب ، برق و گاز به عهده مالک است و هزینه های جزیی مربوط به استفاده از مورد اجاره به عهده مستأجر است و نوع هزینه ها و میزان آن را عرف تعیین می کند .
8-6- مالیات مستغلات و تعمیرات اساسی و عوارض شهرداری با موجر است و مالیات بر درآمد و مشاغل ( تجاری ، اداری ) بر عهده مستأجر می باشد .
9-6- در خصوص اماکن تجاری مبلغ ............................................. ریال به حروف ............................................................................ ریال بعنوان حق سرقفلی توسط مستأجر به موجرتسلیم و پرداخت گردید / نگردیده است .
10-6- مستأجر مکلف است در زمان تخلیه ، مورد اجاره را به همان وضعی که تحویل گرفته به موجر تحویل داده و رسید دریافت نماید . در صورت حدوث خسارات نسبت به عین مستأجره ، مستأجر متعهد به جبران خسارت وارده خواهد بود .
11-6- موجر ملزم است در زمان تخلیه نهایی و با تسویه حساب بدهیهای زمان اجاره ، نسبت به استرداد قرض الحسنه دریافتی از مستأجر ، با اخذ رسید اقدام نماید .
12-6- در صورتیکه موجر نسبت به پرداخت هزینه هایی که موجب انتفاع مستأجر از ملک می باشد ، اقدام نکند و به مستأجر نیز اجازه انجام تعمیرات لازم ندهد ، مستأجر می تواند شخصاً نسبت به انجام تعمیرات مربوطه اقدام و هزینه های مربوطه را با موجر محاسبه کند .
13-6- تمدید قرارداد اجاره فقط با توافق کتبی طرفین قبل از انقضاء مدت قرارداد ممکن است . در صورت تمدید قرارداد اجاره الحاقی با شرایط و تغییرات مورد توافق بخش لاینفکی از قرارداد اجاره خواهد بود .
14-6- مستأجر مکلف است به محض اتمام مدت اجاره ، عین مستأجره را بدون هیچگونه عذر و بهانه ای تخلیه و به موجر تسلیم نماید ، چنانچه مستأجر مورد اجاره را رأس تاریخ انقضاء تخلیه کامل ننماید و یا به هر دلیلی از تسلیم آن به موجر خودداری نماید موظف است روزانه مبلغ .................................................. ریال بعنوان اجرت المثل ایام تصرف بعد از اتمام قرارداد به موجر بپردازد و تهاتر خسارت ناشی از تاخیر تخلیه ( اجرت المثل ) با مبلغ قرض الحسنه بلا اشکال است .
ماده 7
کلیه خیارات ولو خیار غبن به استثناء خیار تدلیس از طرفین ساقط گردید .
ماده 8
این قرارداد در سایر موارد تابع مقررات قانون مدنی و قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال 1376 خواهد بود .
ماده 9
باستناد ماده 2 قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال 1376 شهود با مشخصات زیر این قرارداد را امضاء و گواهی می نمایند .
ماده 10
حق الزحمه مشاور املاک طبق تعرفه کمیسیون نظارت شهرستان ..................................................... به طور جداگانه به عهده طرفین است که همزمان با امضاء این قرارداد مبلغ .......................................... ریال پرداخت شده و رسید دریافت نمایند . فسخ یا اقاله قرارداد تأثیری در میزان حق الزحمه نخواهد داشت .
ماده 11
این قرارداد در تاریخ / / 13 ساعت .................. در دفتر مشاور املاک ................................. به نشانی ............................................................................... در سه نسخه بین طرفین تنظیم ، امضاء و مبادله گردید . مشاور املاک مکلف است نسخ قرارداد را ممهور به مهر مشاور و نسخه اول و دوم را به موجر و مستأجر تسلیم نماید و نسخه سوم را در دفتر مخصوص بایگانی کند و هر سه نسخه دارای اعتبار واحد است .
ماده 12
موارد حقوقی مفاد این قرارداد مطابق با مقررات جاری است و تایید می شود .
توضیحات ............................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................................................................................
نام و نام خانوادگی کارشناس حقوقی
|
|
|
|
||||||||
استان
همدان با مساحت 19493 کیلومتر مربع ، بین مدارهای 58و 33 و 48 و 35 عرض شمالی و 34
و 47 تا 36 و 49 طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته و جزو استانهای غربی
ایران است که از شمال به استان زنجان و قزوین ، از جنوب به استان لرستان ، از مشرق
به استان مرکزی ، و از مغرب به استانهای کرمانشاه و کردستان محدود می شود .
بلندترین نقطه استان قله الوند با ارتفاع 3580 متر ، بین شهرستانهای تویسرکان و
همدان قرار گرفته است و پست ترین نقطه استان ، اراضی عمرآباد در بخش شراء و
پیشخوار ، کنار رود قره چای می باشد .
براساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن آبان ماه سال 1375 ، کل جمعیت استان
1677957نفر می باشد که از این عده 849223 نفر مرد و 828734 نفر زن بوده است .
همچنین از کل جمعیت استان 810640 نفر در مناطق شهری و 867115 نفر در مناطق روستایی
سکونت داشته و 202 نفر غیر ساکن بوده است .
|
|
||||||||
|
||||||||
|
||||||||
|
|
||||||||
|
||||||||
|
|
||||||||
|
طراحی داخلی انواع رستوران
داخل شهری ، بین راهی ، فست فود ، کافی شاپ و ...
شامل فرآیند زیر است :
الف .فضاهای مراجعین:
* هال ورودی (لابی تقسیم،
پذیرش و راهنما، صندوق)
* سالن غذاخوری ..... ۲ سالن
* سالن غذاخوری ویژه
* سرویس بهداشتی ..... (مردانه و زنانه)
* نمازخانه ..... ۲ فضا (برادران و خواهران)
* اتاق کمک های اولیه .....
ب . آشپزخانه و خدمات :
* اتاق مسوول رستوران
(مدیریت)
* محل دریافت سفارش
(صندوق)
* محل توزیع غذا
* سالن پخت و پز
* محل جمع آوری ظروف کثیف
* ظرفشویی
* محل شستشوی ظروف
آشپزخانه
* انبار ظروف تمیز
* انبار روزانه مواد غذایی
* سردخانه (غیر گوشتی)
* سردخانه گوشت (زیر صفر و
بالای صفر)
* محل آماده سازی مواد
اولیه ..... ۳ فضا (گوشت،حبوبات،سبزیجات)
* اتاق مسوول آشپزخانه
* استراحت کادر
* رختکن، دوش، سرویس کادر
آشپزخانه - ۲ فضا (مردانه و زنانه)
* جمع آوری مواد مصرف شده
(زباله)
* بارانداز مواد اولیه
غذایی و انبار آن
* تاسیسات (موتور خانه و
اتاق برق)
* انبار وسایل (میز و
صندلی و ...)
ج .محوطه:
* فضاهای باز و سرپوشیده
جلو رستوران ..... حداقل ۳۰۰ مترمربع
* پارکینگ اتوبوس
* پارکینگ سواری
* پارکینگ کادر و مهمان
قسمت آشکار ( جلوئی ) و قسمت پنهان (عقبی )
درطراحی موفق یک رستوران ,تا حد زیادی به چگونگی مشاهده (احساس) مشتری, بستگی دارد در محیطهای شلوغ و پرازدحامسردر(Facade):رستوران باید به گونه ای باشد که کاملاً مشخص و مجزا به نظرآید و جلب توجه کند. این مساله به ویژه در مورد رستورانهای حاشیه جاده ها بسیار حایز اهمیت است و باید به گونه ای طراحی شود که اتومبیلی که با سرعت از آن محل عبور میکند تابلوی رستوران (Signage) و سردرآن را مشاهده نمایدو تابلو رستوران یکی از اجزای بسیار پراهمیت درطراحی خارجی رستوران است و عامل مشخص کننده ای در نمای خارجی رستوران به شمار می رود زیرا موجب جلب توجه مشتری شده, در ذهن آنها به عنوان نشانه رستوران باقی می ماند. امروزه طراحان گرافیک, با بهره گیری از رنگ, فرم خاص و نورپردازی, تابلوهایی بسیار تاثیرگذار که پیام آن نیز روشن, واضح و در عین حال بسیار جذاب است, خلق می کنند. سبک حروف روی تابلو نیز باید منعکس کننده نوع رستوران باشد و به مردم نشانه هایی را که بدانند در داخل رستوران با چه روبرو می شوند, ارائه نماید. گذشته از شکل تابلو, خوانا بودن حروف روی آن نیز, امری ضروریست. تابلو ضمن اینکه از اجزای تکمیل کننده طراحی ساختمان است, در عین حال عاملی مستقل است که باید با طراحی معماری هماهنگ باشد. بنابراین وجود تابلویی که خواندنش آسان باشد و نیز جلب توجه نماید ضروری می باشد
مشخص بودن سردر رستوران را می توان با رنگی کردن و بنوعی جدا کردن از ساختمان های اطراف طراحی کرد و نمی بایست تابلو را با خط های که خواندن آن به راحتی امکان پذیر نیست نوشت یا تابلورا با رنگهای زمینه و نوشته یک رنگ طراحی و آویزان کرد , طراحی برای سردرساختمان رستوران , خود به تنهایی, موجب تمایز آن رستوران از سایر رستورانهای رقیب است و تصویری به یادماندنی در ذهن میهمانان ایجاد می نماید البته باید به نامی که برای رستوران انتخاب می شود توجه کرد که نام مناسب انتخاب نمایند
اغلب مشتریان ممکن است از آشنا یان خود, راجع به رستورانی چیزی بشنود, یا تبلیغ آنرا بخواند, یا قسمت ها و طراحی های بیاد ماندی را به خاطر بسپارند تمامی این اطلاعات موجب می شود که مشتری به رفتن یا نرفتن به آن رستوران برای اولین بار تصمیم بگیرد.با صرف اولین غذا دررستوران, بیشتر مشتریان در مورد بازگشت مجدد به آنجا تصمیم می گیرند.
ظاهر رستوران, به شیوه های گوناگونی بر مشتری تاثیر می گذارد. مسلماً مکان دارای نقش تعیین کننده در سبک معماری رستوران است. بدین معنا که طراحی رستوران کنار دریا با رستوران داخل شهریا بین جاده ای یکسان نیست مشتری طبق مکان رستوران, انتظار طراحی خاصی را نیزدارد ظاهر رستوران, به شیوه های گوناگونی برمشتری تاثیر می گذارد.در نتیجه مشتری برطبق مکان رستوران, انتظار طراحی خاصی را نیز دارد ظاهر رستوران, به شیوه های گوناگونی بر مشتری تاثیر می گذارد.
اولین نگاه مشتری به بخش آشکاررستورا ن می باشد سردر و ظاهر ساختمان و سپس دکور ،طراحی میز و صندلی ،نور پردازی ، رنگ ، کف سالن ، وغیرو که نشان دهنده لوکس و مجلل بودن رستوران یا ارزان قیمت بودن خواهد بود برای تصمیم به رفتن یا نرفتن به رستوران میکند و همین نکته است که به مشتری القا می کند که قیمت این رستوران چند است آیا میتواند ازاین رستوران استفاده کند یا خیر ؟ مشتری معمولاً برای انتخاب رستوران دلخواه, به شیوه جستجو برای خرید کالاعمل می کند. اگر ظاهرآن جالب باشد, به داخل و مشخصات دیگر آن هم نگاهی می اندازد .
طراحی باید همچون عاملی نیرومند, تصمیم به بازگشت مجدد به رستوران را در مشتریان تقویت کند.چنانچه طراحی ظاهر ساختمان و تجهیزات مناسب نباشد مردم همیشه و با شک و تردید غذا انتخاب می کنند که آیا غذا سالم است یا خیر چنین می پندارند که مثل رستورانهای کنار جاده ها محیط غیر بهداشتی دارند وانتظار سرو غذا با ظروف لب پریده وغیر بهداشتی و قاشق چنگال چرب را رستورانی با ساختاری غیرازاین, غیر عادی جلوه می نماید. طراحی مناسب خارجی, غالباً مانع از بروز چنین پیش داوری ها می شود.امروزه, بسیاری از رستورا ن ها تابلو و محلهای ورودی خود را ارتقا بخشیده اند تا بتوانند با جلب نظر مشتریان, آنان را به ورود به رستوران تشویق کنند. بخش خارجی رستوران همانند ساختمانی فوق مدرن و بسیار لوکس می نماید که این چنین نمایی می تواند حاکی از فضای بسیار مجلل و باشکوه در داخل رستوران باشد.
رستورانها ی که طراحی وتشکیلات و نور پردازی و فضای مناسبی داشته باشند محیط گرم و صمیمی و شاد را برای مشتری تداعی می کنند.
اگر مکان رستوران که نقش تعیین کننده در سبک معماری رستوران دارد درست طراحی شده باشد و از طراحی های یکنواخت و تقلیدی استفاده نشده باشددر چنین مواردی, مشتری فضای رستوران را بر خلاف ذهنیتی که از قبل در مورد تریاها و رستورانهای یکنواخت و خسته کننده داشته می بیند و جذب محیط رستوران می شود.
پس یکی از رموزکلید موفقیت در طراحی ((منحصر به فرد)) بودن آن است. در مورد رستورانهای زنجیره ای, عامل معماری و طراحی و آرم خاص است که به سرعت با مشتری ارتباط برقرارمی کند و به سرعت موجب شناسایی آن از طرف مشتری می شود.با این وجود, باید توجه داشت که تکیه زیاد بر چشم انداز (ظاهر) معماری, موجب محدودیت قابلیت تغییرساختمان درآینده می گردد. همچنین چشم انداز ساختمان باید به گونه ای طراحی شود, که به راحتی قابل تقلید برای دیگران نباشدوهرگزاز قرینه سازی استفاده نکننداشخاص و رانندگان که از جلوی رستوران می گذرند, نه تنها متوجه خود ساختمان, بلکه متوجه مناظر طبیعی اطراف آن نیز می شوند.درحقیقت, دور نما به تاثیر اولیه رستوران بر افراد کمک می کند. دورنما نیز همانند سردروتابلو نشانگر فضای درون رستوران است.
به همین ترتیب, مشاهده دورنمایی که درآن گیاهان بدون آرایش خاصی قرار گرفته و انواع مختلف گلها و درختان درآن یافت می شود, مسلماً محیط غیر رسمی داخل رستوران را به مشتری القا می کند. دربرخی موارد, هماهنگی طرح دورنما و معماری ساختمان, نوعی تاثیردراماتیک را ایجاد می نماید.رستورانی که در محلی قرار گرفته باشد که مناظر بسیار دیدنی و جذاب در اطراف آن و سایر عوامل طراحی نیز, منطبق و هماهنگ با محیط طبیعی آن منطقه انتخاب شده باشد موفق تر می باشند دورنما در رستورانهایی که پارکینگ نیز دراطراف آن قراردارد, بسیار حایزاهمیت است.زیرا بعضی مواقع می توان با آرایش هنرمندانه درختان و بوته ها ساختمانها و محلهای بد منظره اطراف را از دید مشتریان پنهان داشت.
همانگونه که گفته شد تصویر خارجی رستوران, تاثیر اولیه را بر مشتری گذاشته با مشاهده آن, فضای خاصی متناسب با نمای خارجی رستوران برای خود تجسم می نماید. تاثیر بعدی درلحظه قدم گذاردن مشتری ازورودی (Entery): در جلویی به قسمت ورودی رستوران ایجاد می شود. راهروی کوچک بین در و قسمت پذیرش موجب می شود که مشتری قبل از ورود به محیط پرهیجان داخل, جلو ورودی توقف کوتاهی داشته باشد. شیوه های جداسازی محیط خارج ازداخل رستوران باید با نوع و مکان رستوران هماهنگ شود
شرایط آب و هوایی ایجاب می کندکه قسمت ورودی رستوران دارای یک فیلتر باشد اینکه فضای بین درورودی با دررستوران ایجاد شوددربیشتر موارد وجود این فضای ورودی یک ضرورت است و شکل آن بر شناخت مشتری از رستوران, تاثیر می گذارد. در رستورانهایی که ازدر شیشه ای استفاده شده است, مشتریان می توانند محیط داخل رستوران وحتی غذا های رنگین روی میزها را مشاهده کنندکه خود نوعی دعوت است اما در چوبی نوعی حس کنجکاوی را در مشتری برمی انگیزد.گاهی ایجاد چنین حس کنجکاوی می تواند آگاهانه و از روی عمد باشد و در بعضی موارد نیز باعث امتناع مشتری از ورود به رستوران گردد.
در ورودی علاوه براینکه نشانگر نوع رستوران است, باید به راحتی نیز قابل استفاده باشد. و ضمنا بایدتوجه شود تا بوی غذاهای که دررستوران طبخ میشود دراین مکان به مشام نرسد .
بطور کلی ، هتل داران و صاحبان رستوران ها که مبالغ گزافی به نیت خدمت اچتماعی و به امید بر داشت سود متعارف و جلب مشتری بیشتر سرمایه گذاری کرده اند ، قطعا موارد مشروحه را در نظر خواهند گرفت تا زحمات آنها به نتیجه رضایت بخشی منتهی گردد .
انواع رستوران:
1رستوران های معمولی: که خود به سه دسته تقسیم بندی میشوند:
1.1رستوران های سنتی:1.3تا 1.9 متر مربع برای هر نفر با میزهای 2 نفره وچند نفره با پیشخدمت سرویس فضای نمایش و فضای کافی برای افراد
2.1رستوران های با میز سلف سرویس :1.6 متر مربع برای هر نفر فضای سلف سرویس فضای پختن و آماده سازی غذا
3.1رستوران های ویژه :دارای 2 متر مربع فضا برای هر نفر و الزامات خاص
2.گریل روم Grill Room
گریل روم سالن مخصوصی است که در مقابل مشتری، غذا طبخ می شود ، در این سالن تمام وسایل رستوران و آشپزخانه وجود دارد و افرادی که مایل باشند، می توانند در این سالن غذا صرف کنند.
3.فود کورت Food Court
فود کورت به سالنی یزرگی گفته میشود که به چند غرفه مختلف تقسیم شده و در هر غرفه غدای های خاص یا دسر های مختلف ارا ئه می شود و تمام غذا های که دراین مجموعه فروخته میشود قیمت ارزان و سریع است و محل نشتن برای تمام غرفه ها یک سالن مشترک است و هر غرفه برای دریافت پول خود صندوق جداگانه ای دارد و سرو سرویس اداره می شوند این مکان ها معمولا در محل های تجاری بزرگ مثل پاساژ ها برای صرف غدای مشتریان دایر می شود
4.تریا Teria
در سالن تریا ، بستنی ، نوشابه ، چای ، قهوه ،کیک و غذاهای ساده مانند همبرگر و ساندویچ سرو می شود .گاهی مسافرین ، در ساعاتی به هتل وارد می شوند که رستوران تعطیل است ولی تریا ظرف 24 ساعت بازاست ونباید بسته باشد،ازاین جهت مسافران می توانند هرساعت که وارد هتل شدنداز تریا استفاده نمایند .ضمنا قیمت آنچه که در تریا مصرف می شود ارزانتر از قیمتی است که در رستوران حساب می شود.
5.رستورا ن های بوفه Buffet
به رستوران های گفته میشود که از قبل چندین نوع غدا های مختلف و متنوع همرا با دسر آماده روی میز به زیبائی چیده اند و هر کس مایل است هر چقد ر خواست می تواند از این غذا ها استفاده کند و محدودیت برای استفاده چند بار ندارند و قیمت برای هر نفر جلوی درب ورودی نوشته شده است و فقط نوشابه توسط گارسن سر میز سرو می شود و جهه آن جداگانه محاسبه و صورت حساب داده خواهد شد این رستوران ها باید دقت کنند که ظروف غدائی که در روی میز بوفه تمام شده فورا از همان غدا جایگزین نمایند
فضاهای داخلی رستوران :
سالن اصلی رستوران. آشپزخانه.سرویس بهداشتی.بخش اداری
سالن اصلی رستوران خود به بخشهای زیرمیتواند تقسیم شود
1. . پذیرش :که باید در معرض دید عموم قرار بگیرد تا فرد پس از ورود به محیط داخل رستوران دچار سر در گمی نشود
2.بار :بعضی از رستوران ها یک بار نوشیدنی برای مشتریان در حال انتظار دارند طرح آنها باید به گونه ای باشد که سر پیشخدمت بتواند به راحتی سفارشها را بگیرد*
3.کافه سرویس:83/0تا 1.5 متر مربع برای هر نفر .کافه ها معمولا خانوادگی هستند و غذا به این قسمت ها حتما توسط پیش خدمت برده میشود
4.بار قهوه:1.2تا 1.4 متر مربع برای هر نفر این گونه بارها عموما به صورت سلف سرویس هستند
5. سلف سرویس:1.4 تا 1.7 نتر مربع برای هر نفر با یک پیش خوان بلند *
6. پیش خوان:باید در مکانی در مقابل دید افراد قرار بگیرد در رستوران های سلف سرویسی نقشه ی آرایش صحیح برای پیش خوان میتواند بخش مهمی از طراحی باشد*
7.سالن ضیافت های رسمی:8.تا 1.2 برای هر نفر سالنی است که به طور سنتی از یک میز اصلی بعضا بر روی یک سکو با میز های جانبی تشکیل میشوند
8.جالباسی یا محل نگهداری پالتو:این محل باید باید قبل از ورود به رستوران در قسمت ورودی رستوران تعبیه شود,تا مشتریان بتوانند برخی از اشیاء خود نظیر پالتو، کت، کلاه و یا بسته های مختلف را در آنجا قرار دهند.
صحیح آنست که اتاق کوچکی با یکنفر مسئول که برای تحویل گرفتن پالتو چتر و دادن شماره اینکار را انجام دهد مسئول این قسمت باید بر اموال مهمانان به دقت نظارت و از ربوده شدن وسایل جلوگیری کند.
10 .ایستگاه پیش خدمت(WC): باید در مکانی قرار بگیرد که مزاحم میهمان ها و افراد نشود
11. مکان نشستن:رستوران ها باید به گونه ای طراحی شوند که تنوعی در آرایش صندلی ها را به وجود آورند( برای مثال فضاهای 4.6و 8 نفره)
آشپزخانه:
آشپزخانه باید در یک سطح باشد تا بتواند سرویس دهی کامل را
انجام دهد ناحیه ی آماده سازی غذا و انبارها باید در دسترس باشند. 
قسمتهای داخل آشپزخانه را نیز میتوان به قسنتهای زیر تقسیم کرد:
1.ناحیه ی پخت و پز :که دارای پلان آزاد است تا پیش خدمتها و آشپزها به راحتی بتوانند در فضا حرکت کرده و امر مربوط به خود را به راحتی انجام دهند
2.ناحیه ی تجهیزات:مکانی است برای قرار دادن تجهیزات نظیر سرخ کن کباب پز و ...
3.ناحیه ی آماده سازی:که دارای پلان آزاد جهت آماده ساری غذا برای سرو مشتری میباشد که این مکان میتواند به صورت اتاقکی در مجاورت ناحیه ی پخت و پز هم باشد
4.ناحیه ی شست و شو: که باید فضای کافی برای جکع آوری و شستشو و خشک کردن و طبقه بندی ظروف را داشته باشد
5.ناحیه ی مربوط به پرسنل :مانند اتاق غذا خوری و استراحت پر سنل که اتاق غذا خوری پرسنل معمولا به صورت سلف سرویس با صندلی های کوچک است در رستوران های بزرگ تر اتاقی مخصوص جهت استراحت سر آشپز با حمام مخصوص وی در نظر گرفته میشود
6.ناحیه ی انبار مواد غذایی:که خود به بخش نگهداری مواد خشک و منجمد و... تقسیم میشود
سرویس بهداشتی :
فضای مورد نیاز سرویس در رستوران برای هر نفر .....تا.... است که برای خانم ها و آقایان باید فضای جدایی در نظر گرفت نحوه ی قرار گیری سرویس باید به گونه ای در نظر گرفته شود که در معرض دید عموم قرار نگیرد و تهویه ی آن به خوبی انجام شود
فضای اداری:
در رستوران های بزرگ اتاقی جهت مدیریت رستوران و فضایی جهت استراحت مدیر در نظر گرفته میشود
بهداشت در رستوران:
تمام سطوح آشپزخانه باید قابل شستشو باشند معملا سطح آشپزخانه ی عریض با شیب کمتر از 1:20 مناسب است کانال های تخلیه ی کفی در ناحیه ی آشپزخانه و انبار مورد استفاده قرار میگیرند سطوح غیر لغزنده و کاشی کاری در اشپزخانه الزامی است
تاسیسات:
تمام امور آب برق و گاز باید توسط مجربین این امر اجرا شود تجهیزات برقی باید به قطع کن های اضطراری مجهز باشندمقررات بهداشتی غذا نیازمند تهویه ی کافی برای خارج ساختن بخار بو و ...استتهویه ی مکانیکی هوا با سرعت 7.7 تا 10.2 متر بر ثانیه ضروریست دمپر یا دریچه های اتوماتیک آتش .فیلتر های روغن و... از اهمیت زیادی برخوردارند پنجره ها باید مجهز به توری باشند و چنانچه از تهویه ی مکانیکی استفاده میشود بدون بازشو باشند. جهت کاهش صدا در رستوران ها باید بین دیوارهای آشپزخانه ها با غذاخوری و یا بین دیوارهایی که نمیخواهیماتنقل صوت در آنها وجود داشته باشد عایق کاری صوتی شوند.سطوح جاذب صدا برای این امر مفید هستند.
لوازم رستوران
لوازم رستوران عبارتست از :میز ، صندلی ، میز کمکی ، میز چرخدار ، میز مقسم ، میز صندوق ، میز سرویس ، صندلی مخصوص اطفال ، ظروف مختلف سرویس ، گلدان برای گل ، تریلی های مختلف برای دسر و ظروف ، هواکش برای خارج شدن دود .
میزهای رستوران :میز های رستوران باید بدون لبه باشد ، شکل این میزها مربع مستطیل یا گرد است ، برای برگزاری میهمانی ها وجشن ها معمولاً از میزهایی استفاده می شود که به هم وصل و جدا می شوند . شکل این میزها نیز مربع مستطیل می باشد ، جدا شدن این میزها از یکدیگر از آن جهت ضروری است که به آسانی حمل و نقل شوند تا بتوان آنها را از درب ها خارج یا داخل کرد . میزهایی که برای رستوران انتخاب می شود دو نفره ، چهار نفره ، شش نفره و هشت نفره می باشد.
میزکمکی :میزکمکی را در موقع سرو ، کنار میز مشتری قرار می دهند و روی آن به تعداد مشتریان ، بشقاب و دیس غذا می گذارند و غذا را در کنار میز مشتری و مقابل او می کشند و کمک گارسن آن را جلوی مشتری قرار می دهد ، اندازه میز کمکی معمولاً 85×40 است .
صندلی مخصوص کودکان :از صندلی های معمولی بلند تر است و حتماً باید دسته دار باشد تا اطفال مسافرین بتوانند از آن به راحتی استفاده کنند
صندلی رستوران :پس از ورود مشتری به سالن غذای, اولین عاملی که در ارتباط مستقیم با وی قرار می گیرد، صندلی است. صندلی تعیین کننده مدت زمانی است که مشتری در رستوران سپری می نماید.برای رستوران های لوکس حتی الامکان باید از صندلی مبله استفاده شود ، بهتراست پشتی صندلی صاف باشد تا براحتی بتوان روی آن نشست.

بانک اطلاعات کافی شاپ
سال 1610 برای اولین بار انگلیسی ها با قهوه آشنا شدند و بعد از گذشت چهل سال یعنی در سال 1650 اولین قهوه خانه در آکسفورد تاسیس شد. بعد از آن تعداد کافی شاپ ها در اروپا به ویژه در برخی از شهرها افزایش پیدا کرد و فرهنگ خاص کافه نشینی را رواج داد از جمله در پاریس، ونیز و آمستردام. تا اینکه بعد از ورود انگلیسی ها به هندوستان و ماندگاری شان برای سال های طولانی مکان هایی مشابه چیزی که در کشورشان داشتند را برای رفاه خود برپا کردند که کافی شاپ یکی از این موارد بود.
یک فنجان قهوه در
نگاه اجتماعی مفهوم متفاوتی را بیان می کند زیرا یک فرد به تنهایی نیز می تواند
همان فنجان قهوه را در خانه اش بنوشد و نیازی به کافه رفتن نباشد اما دیدار در
کافی شاپ به بهانه نوشیدن قهوه، امری اجتماعی تلقی می شود که دو یا چند نفر قصد
دیدار و صحبت کردن با هم را دارند و برای این کار نیز برای یکدیگر وقت می گذارند.
این قاعده در تمامی کافی شاپ ها رعایت می شود اما چیزی که آنان را از هم متمایز می
کند فرهنگ و آداب منطقه یی است که کافی شاپ در آن قرار می گیرد. برای نمونه کافی
شاپ ها در کشوری چون هندوستان در نگاه اول کمی عجیب جلوه می کنند. شاید به این
دلیل که نمی توان با خیالی آسوده نشست، قهوه خورد و کمی صحبت کرد. معمولاً صدای
موزیک های تند چیزی است که همیشه وجود دارد و همین باعث می شود صدا بین دو یا چند
نفر به سختی شنیده شود. بیشتر کافی شاپ ها در هند از شعبه های معروف اروپایی هستند
که نوشیدنی سنتی هندی مثل چای هندی را ندارند. چای هندی چیزی است که در گوشه
خیابان و در قابلمه های دود خورده با مخلوط چای، شیر، شکر و ادویه مخصوص چای،
دارچین و زنجبیل درست می شود. بنابراین اگر چای را در کافی شاپ های مدرن سفارش
دهید، شیر را جداگانه به چای اضافه می کنند که البته طعم چای اصلی هندی را ندارد.
قشری که به کافی شاپ های معروف در
هندوستان رفت و آمد دارند بیشتر از سطح متوسط مرفه به بالاهستند و این نکته یی است
که صاحبان کافی شاپ ها به آن توجه دارند و بر همین معیار محل های احداث این مکان
ها را شناسایی می کنند. به طور مثال در مراکز بزرگ خرید، محله هایی که نزدیک
دانشگاه است و جاهای شلوغ و پرترددی که مردم از رفاه مالی بهره مند هستند حتماً
یکی از این شعبه ها یا چند شعبه در کنار هم دیده می شود. کافی شاپ در هند محلی است
برای دیدار دوستان، گپ زدن و گذران وقت که البته همه در سرو صدا و شلوغی امکان
پذیر می شود، از معروف ترین کافی شاپ های زنجیره یی هندوستان می توان از کافی
باریستا، کافی دًی و کوستا کافی نام برد.
شاید بتوان گفت که استقبال نسل جوان از کافی شاپ ها و همچنین توریست هایی که به
هند می آیند و با این شعبه ها آشنایی دارند عواملی هستند که نقش کافی شاپ ها را در
هند پررنگ تر کرده است.
امکانات مختلفی در این کافی شاپ ها نیز وجود دارد. انتخاب موزیک مورد علاقه و گوش
دادن به آن و پخش کلیپ موزیک به همراه برخی تبلیغات از تلویزیون های مداربسته نصب
شده در کافی شاپ ها چیزهایی است که در هند به چشم می خورد. در بعضی از شعبه های
این کافی شاپ ها کتابفروشی هم وجود دارد و به علاقه مندان، مجله یا هفته نامه
منتشر شده مختص کافی شاپ را هدیه می دهند. به طور مثال کافی باریستا هفته نامه یی
دارد که در آن اخبار مهم سیاسی و اجتماعی، اخبار زندگی هنرپیشه های هندی و غربی،
همین طور طالع بینی هندی و پیشگویی اتفاقاتی که قرار است در طول هفته برای متولدین
هر ماه بیفتد و برنامه های هفتگی سینما و تلویزیون چاپ می شود. فروش برخی محصولات
از جمله قهوه، لیوان قهوه خوری، فلاکس، بلوز و کلاه که مارک کافی شاپ بر روی آن
است نیز در این کافی شاپ ها مرسوم است. نکته جالب دیگر اینکه کافی شاپ ها محل هایی
برای فروش بلیت های کنسرت بزرگ موسیقی و خوانندگان نامدار هندی و خارجی هستند زیرا
این مکان ها مملو از جوانان و دانشجویانی هستند که از این چیزها استقبال می کنند.
اگر روزی به هندوستان رفتی و وارد کافی شاپ شدی اول باید چیزی را که می خواهی از
روی تابلوی فهرست خوراکی ها که بزرگ بر دیوار نصب شده انتخاب کنی و آن را به
صندوقدار سفارش دهی، بعد از پرداخت پول نامت را که پرسیدند به سر میزت بازمی گردی
و با دوستانت مشغول صحبت می شوی تا نامت را بلند صدا کنند. آن وقت به سوی پیشخوان
می روی و سفارشت را می گیری. یادت باشد سیگار کشیدن در این مکان ها به طور کل
ممنوع است اما برخی از کافی شاپ ها میز و صندلی هایی بیرون محوطه جلوی کافه می
گذارند که افراد سیگاری می توانند از آن استفاده کنند.
در هر حال نوشیدن قهوه در مبل های راحتی یا چوبی و حصیری با تزئینات و رنگ های شاد
و موزیک بلند و آواز چیزی است که می توان از آن لذت برد. به هر حال هر کافی شاپی
در هر کشوری رفتار متفاوتی را می طلبد که هند نیز از این قاعده مستثنا نیست.
انواع موزه
گونه بندی اولیهای که در بسیاری از کشورها هنوز متداول است و همچنان در اسامی کمیتههای تخصصی ایکوم دیده میشود، تمایز بین موزههای صنایع دستی، هنرهای کاربردی، تاریخ، مردم شناسی، علوم طبیعی، دانش و فناوری، موزههای منطقه ای، محلی و موزههای تخصصی است. در عین حال سیر تحول موزهها از جنگ دوم جهانی به این سو، بتدریج مرزهای بین رشتهها و مجموعهها را از میان برداشته است. اکنون موجهتر به نظر میرسد که موزهها را به انواع زیر تقسیم کنیم:
. موزه های هنری ۲. موزههای تاریخی ۳.موزههای تخصصی ۴.موزههای علمی ۵.موزه های فنی و صنعتی1
ـ موزه های تاریخی: آثار و اشیای قدیمی را که می توانند گویای زمینه و پیشینه مردم شناسی و باستان شناسی و تاریخی باشند، در خود جای داده اند.
ـ موزه های تخصصی: آثار تاریخی، هنری و فنی را به مناسبتهای ویژه در معرض دید مردم قرار می دهند. دو نوع این موزه ها را به "موزه در هوای آزاد" و "موزه محلی" موسوم کرده اند.
ـ موزه های علمی: گیاهان، جانوران، سنگها، خاکها، سنگواره ها و آنچه دست بشر در خلق آنها دخالت نداشته است، تهیه و نگهداری می کنند که به انواع موزه های تاریخ طبیعی، جانوران زمینی، گیاهان، ماهیها و جانوران دریایی طبقه بندی می شوند.
موزه های علمی مهم ترین و فعالترین موزه ها هستند. موزه های علوم طبیعی می باید نقش ویژه ای در آگاه سازی و متقاعد ساختن مردم ایفا کنند و در سطح علمی اسنادی (بالغ بر میلیونها نمونه) که پیشرفت دانش را از دیدگاه رشته های متعدد میسر می سازند در اختیار پژوهندگان قرار دهند.
ـ موزه های فنی و صنعتی: ساخته های فنی و صنعتی انسان را در زمینه های اختراعات، اکتشافات، وسایل نقلیه، ماشین آلات و مانند آنها را به نمایش می گذارند و به نامهای موزه اختراعات، موزه اکتشافات، موزه ماشین آلات و موزه وسایل نقلیه و غیره موسوم شده اند.
ـ موزه های هنری: آثار و اشیای زیبایی درباره نقاشی، معماری و مجسمه سازی و غیره را گردآوری می کنند و آنها را به موزه های نقاشی، معماری و مجسمه سازی، هنرهای تزئینی و صنایع دستی، لوازم خانگی، موزه خط و خطاطی، کتاب و صحافی، موزه سرامیک و کاشی، موزه قالی و قالیبافی، موزه کنده کاری و منبت کاری و صنایع چوبی، موزه گوهری و سرانجام موزه منسوجات طبقه بندی می کنند.
انواع موزه ها
موزه ها را به شکلهای گوناگون طبقه بندی کرده اند، موزه های تاریخ و باستان شناسی، موزه های فضای باز، موزه های مردم شناسی، کاخ موزه ها، موزه های علوم و تاریخی طبیعی، موزه های منطقه ای ( محلی )، موزه های سیار ( گردشی ) ، پارک موزه ها، موزه های سلاح ( نظامی )، موزه های اندیشمندان ( خانه هنرمندان )
موزه تاریخی و باستان شناسی: دید تاریخی دارند و بیانگر سلسله و دوره های تاریخی هستند . بیشتر این آثار بر اثر کاوش های باستان شناسی به دست آمده اند و بیانگر فرهنگ و تمدون گذشته و تلفیق کننده علم، هنر و دانش یک ملت یا یک قوم هستند. چنین موزه هایی مادر نیز نامیده می شوند. موزه ملی ایران ( ایران باستان )، موزه ملی ورسای در فرانسه و موزه تاریخ در واشینگتن از این نوع هستند.
موزه فضای باز:با ایجاد این نوع موزه ها می توان به معرفی یافته ها و داده های مهم باستان شناسی کمک بزرگی نمود. زمان یکه یک کاوش علمی باستان شناسی منجر به نتایج مطلوب و کشف آثار ارزشمند غیر منقول می شود و قابل انتقال به موزه ها نیست، با فراهم آوردن شرایط و امکانات لازم، مکان مورد نظر را جهت باز دید عموم مهیا می نمایند. این امر در اصطلاح به موزه فضای باز مشهور است. از جمله این موزه ها می توان به تخت جمشید در شیراز و محوطه تاریخی هگمتانه در همدان اشاره نمود.
این موزه ها در دیگر کشور ها مانند چین، یونان و برخی از کشور های اورپایی نیز معمول است. در استان خراسان محوطه تاریخ " بندیان " در گز که دارای گچ بری های بسیار زیبایی از دوره ساسانیان است و همچنین محوطه تاریخی " شا یاخ " نیشابور می توانند مکان مناسبی برای این امر باشند.
موزه های مردم شناسی: فرهنگ، آداب و رسوم، اعتقادات، پوشاک و سنن اجتماعی حاکم بر جامعه را نشان می دهند. موزه مردم شناسی تهران و حمام گنجعلی خان کرمان از این نوع هستند.
کاخ موزه ها: بنا یا اثر تاریخی هستند که از گذشتگان به دست ما رسیده و بیانگر و ضعیت و نحوه زندگی صاحبان آن است. ممکن است در این بنا اشیای تاریخی و نیز آثار هنری از جمله نقاشی روی دیوار،گچ کاری و …. وجود داشته باشد. کاخ موزه ها معمولا" در مراکز حکومتی به وجود می آیند. هدف از تاسیس این موزه ها به نمایش گذاشتن اثر و بنای تاریخی و نیز عبرت آموزی است. مجموعه کاخ های سعد آباد تهران و باغ ملک آباد مشهد از این نوع موزه ها هستند.
موزه های هنری : انواع هنرهای تجسمی و تزیینی که از زیبایی شناسی بالایی برخوردارند، را به نمایش در می آورند و معمولا" بازدید کنندگان زیادی نیز دارند. موزه هنرهای زیبا در تهران و موزه هنرهای تزیینی در اصفهان از این نوع هستند.
موزه علوم و تارخ طبیعی: تجربه های علمی بر اساس شواهد و وسایل کاری و تاریخی طبیعی که در بر گیرنده گونه های مختلف گیاهی به ویژه جانوان است را به نمایش می گذارند. موزه تاریخی طبیعی اصفهان و موزه علوم و تاریخ طبیعی مشهد از این نوع هستند.
موزه های محلی یا منطقه ای: بیانگر و نمودار فرهنگ یک منطقه و یا یک محله خاص هستند و صرفا" آثار و اشیای تاریخی همان منطقه را به نمایش می گذارند. موزه شوش، تخت جمشید و موزه توس در خراسان ازاین نوع هستند.
موزه های سیار : برای پیشبرد سریع اهداف فرهنگی و به دلیل عدم امکانات موجود در مناطق و شهرهای محروم شکل می گیرند. این موزه های فرهنگ های گوناگون را در مکان های مختلف در معرض دید عموم می گذارند. اگر به این نوع موزه ها توجه کافی شود، بسیار تاثیر گذار خواهند بود.
پارک موزه ها : به دلیل داشتن ابغاد گوناگون علمی و فرهنگی و جاذبه های تفریحی و آموزشی و نیز تفریحی از اهمیت زیاد برخورد دارند، چرا که مسایل زیستی و طبیعی را از نزدیک برای مردم به نمایش می گذارند. ویژگی مهم این موزه ها این است که عموم مردم می توانند از دیدن آنها بهرمند شوند. در ایران ایجاد پارک موزه سابقه ندارد ولی در کشورهایی مانند چین و کره شمالی مرسوم است.
موزه های نظامی : روند تاریخی انواع سلاح های نظامی و جنگی را در معرض دید همگان قرار می دهند. این نوع اشیا شامل لباس های نظامی رزمی، اسلحه و دیگر وسایل رزمی نیز هستند.
موزه های اندیشمندان ( خانه هنرمندان ) :برای ارج نهادن به هنرمندان، نویسندگان، مخترعان و مفاخر جامعه، معمولا" پس از در گذشتشان در خانه شخصیشان پدید می آید و در بر گیرنده وسایل شخصی، وسایل کار و آثار ایشان است. این موزه ها بیشتر د رکشورهای اروپایی مرسوم است.
خانه شکسپیر نویسنده مشهور انگلیسی و ادیسون مخترع برق در امریکا از این نوع است. در ایران هم خانه بزرگ مرد موسیقی " استاد ابوالحسن صبا " تبدیل به موزه شده و در برگیرنده تابلوهای نقاشی، تالیفات و اموال شخصی وی است.
موازین طراحی موزه
آشنایی با طراحی موزه ها و گالریهای آثار هنری:
موزه ها و گالری های آثار هنری کاربرد های مشابهی داشته و مثل انواع مختلف ساختمانها دارای ویژگی های یکسان فراوانی هستند . بطور کلی مهمترین وظایف موزه هاو گالری آثار هنری ،جمع آوری ، ثبت، حفاظت ، تحقیق ، توضیح و نمایش برخی مدارک مهم است . بهمین دلیل افراد زیادی با مهارت های مختلف مورد نیاز می باشد . بهرحال ، نه تنها بین موزه و گالری آثار هنری تفاوتهایی وجود دارد بلکه بین انواع مختلفی از موزه ها وگالری ها اختلافاتیدیده می شود . برخی از سازمانها مثل سازمان میراث فرهنگی ، تفریحی وبعضی مؤسسات فرهنگی نیز جزو موزه ها محسوب می شوند.
برای نمایش آثار هنری واشیاء با اهمیت از نظر علمی و فرهنگی ،سازمان باید از آنها در برابر آسیب ،خطر سرقت ،رطوبت ،خشکی نور خورشید و گرد و غوبار مراقبت کرده وآنها را در بهترین نور و نما ، نشان دهد. این امر زمانی حاصل می شود که مجموعه به: الف)اشیاء تحت مطاله و بررسی ب)اشیاء نمایشی تقسیم می شود.
نمایشگاه ها باید به نحوی برگزار شوند که عموم مردم بتوانند آثار را بدون هیچ مشکلی تماشا کنند. این امر نیازمند یکسری برنامه ی به دقت تعیین شده و گسترش یافته در فضاهایی با شکل مناسب و تزئین منطقی و جذاب بویژه در موزه ها است.
در گالری ها هر گروه ار تصاویر باید در یک اتاق جدا گانه قرار گیرد و هر تصویر باید روی یک دیوار مجزا باشد یعنی در هر گالری باید چند اتاق کوچک وجود داشته باشد . این شیوه نسبت به فضاهای بزرگ که برای تصاویر بزرگ بکار می روند فضای بیشتری رانسبت به مساحت زیر بنا را بدست می دهد.
زاویه ی دید انسان برای یک فرد بیننده در حالت ایستاده از 27 درجه بالاتر از سطح بینایی آغاز می شود . این بدان معناست که تصاویرنور پردازی شده باید 10 متر دورتر از فرد وبخش فوقانی آنها بیشتر از4.90 متر بالاتر از سطح چشم وسطح پایین آن ها تقریباً بیش از 70 سانتی متر از چشم نباشد بهترین شرایط آویزان کردن تصاویر کوچکتر ، از نقطه ی ثابت (سطح افق در تصویر ) روی سطح چشم است .در نظر گرفتن مساحت 3.5 متر مربع برای آویزان کردن هر تصویر ، مساحت 6 الی 10 متر مربع از زمین برای هر مجسمه و1 متر مربع فضا در قفسه برای هر 400 سکه ضروریست.مباحث نور پردازی گالری ها و موزه ها بسیار نظری بوده و کیفیت نور پردازی هم غیر واقعی است آزمایشات انجام شده در آمریکا نشان داده که نور استفاده شده در نور پردازی اگر به صورت طبیعی باشد حتی اگر از نوع نور شمال هم باشد دائماً در حال تغییر می باشد به همین دلیل استفاده از نور مصنوعی به جای استفاه از نور خورشید بیشتر رایج می باشد. بر اساس آزمایشات انجام شده در بوستون فضای مطلوب برای تماشا کردن بین 30 تا 60 درجه از سمت فوقانی است که از نقطه ای در وسط کف اتاق اندازه گیری می شود.
در گالری آثار هنری ، عموماً مسیر چرخشی یکطرفه وجود ندارد و فقط بخشهای جداگانه دیده می شود موزه ها وگالری ها هر کدام نیاز به اتاق های جانبی برای بسته بندی ،ارسال ،بخش اداری ، بخش اسلاید ،کارگاههای حفاظتی وتالار سخنرانی دارند .قصر های غیر قابل استفاده و متروک ،کاخها و صومعه ها برای ساخت موزه مناسب هستند .این مکانها برای اشیاء تاریخی و نگهداری آنها مناسب می باشند زیرا فضای مساعد تری را نسبت به موزه های جدید برای اینگونه اشیاء فراهم می کنند.
امروزه ساختمان موزه ها را به عنوان مراکز فرهنگی هم بکار می برند پس باید در مرحله ی طراحی این احتمال را هم در نظر گرفت .در این حالت باید فضای کافی برای نمایشگاههای موقتی و دایمی ، کتابخانه ،اتاق رسانه ها و تالار سخنرانی وجود داشته باشد. ضمناً باید فضای خاصی برای استراحت ، خوردن و آشامیدن ، حمل و نقل و انبار ،نگهداری ازاشیاء ،کارگاهها وبخش های اداری تخصیص دارد.
پیشرفتهای تکنولوژی نه تنها بر عملکرد موزه ها ، بلکه بر طراحی نمایشگاهها هم تاثیر به سزایی دارد . کامپیوتری کردن ثبت مجموعه و مستند سازطراحی ، کوچک کردن لامپ و فیبر نوری وتاثیر آنها بر طراحی نور پردازی دو نمونه از این پیشرفت ها هستند.
موزه ها، در جهان متمدن، پایگاه های تحقیق هستند. بخش پژوهشی و پشتوانه تحقیقی و آموزشی موزه ها پشتوانه رساله ها و تذکره های علمی است. همین پشتوانه است که اهمیت دارد نه صرفا خود اشیا و ویترین ها. این همه جماعت می روند و لوح ها و سنگ نوشته ها را می بینند.
نه می توانند بخوانند و نه اگر بخوانند می توانند از اصل موضوع سر درآورند. موزه، در اساس، مکانی است برای فرهیختگان و یا دانش طلبان و آگاهی جویندگان. موزه، در قاموس صحیح خود نوعی آزمایشگاه است. دانشجویان را می برند به موزه و کلاس درس را درکنار اشیا برگزار می کنند. تا آنها تجسمی روان تر و عینی تر از موضوع درس داشته باشند. هنرجو با معلم و مربی اش می رود به موزه و تابلو های متنوع قربانی کردن اسماعیل را از دید رافایل و وروبلیف و دیگران می بیند تا تفاوت نگرش های حاکم در دوره های مختلف نسبت به انسان را بشناسد. این نوع شناختن ها را در کتاب ها نمی شود یافت حتی در شبکه های دیجیتالی هم. اما درموزه این امکان هست که آدمیزاد دوره و زمانه ای را حس کند. موزه باید فضای لازم برای این جمع شدن ها و باهم دیدن ها را داشته باشد. فضا باید نوعی فضای آموزشی باشد تا فضای تشریفاتی و حریم دار.
فضاهایی از قبیل مرکز اسناد، انتشارات، کتابخانه و سالن مطالعه از نخستین نیاز های فضایی موزه هستند. سالن نمایش موزه در این ارتباط حکم اتاق آزمایشگاه برای فضای تحقیقاتی دارد.
ترویج و تبلیغ:
موزه، به هرحال، وظیفه عمومی کردن دانش را هم دارد. مردم طالب آموختن و شناختن را حتی اگر دانش اولیه لازم را هم ندارند، می توان و باید در موزه ها پذیرا بود. اما نوع استقبال از این بازدید کننده ها با دیگران متفاوت است. فضای موزه، برای چنین مخاطبینی باید فضایی باز و کمتر رسمی باشد و امکان تمدد ناخوایته برای آنها فراهم باشد. نمایش های دیجیتالی و ترکیبی با استفاده از جاذبه های تصویری از اینگونه نیاز هاست. موزه باید به سالن ها و کنج های کوچک و جمع وجور نمایش فیلم واسلاید مجهز باشند و سیرکولاسیون فضایی چنان باید باشد که مخاطب زود رنج و غیر حرفه ای درمسیر این امکانات قرارگیرد و از ساخته های تصویری سهل الهضم در باره موضوعات موزه بهره بگیرد. امروزه وسایل مدرن نمایش از الزامات اولیه موزه هاست.
حجم:
ینتا، موزه حجمی است صلب و سنگین وبسته. این صلابت هم مرده ریگی است ازتصور دیرین در مورد موزه، که آن را صندوقچه اسرار تاریخ فقط می شمارد، هم ناشی از الزامات امنیتی و ایمنی است. ولی آیا این سنگینی و صلبی حجم، در جهان امروز، به جلب و جذب بازدید کننده کمک می کند؟ الزامات امنیتی و ایمنی موزه اجتناب ناپذیر است، ولی با وجود تکنیک های پیشرفته امروزی امنیت فقط با دیوارهای کلفت و درشت حاصل می شود؟ اگر هم چنین است، آیا تمام بخش های موزه چنین الزاماتی دارند؟ فضای ورودی و ***** پیش ورودی، سالن و سرسرا ها، فضاهای پشتیبان موزه از قبیل کتابخانه و سالن های نمایش هم باید این چنین در محاصره تفکر و ابزار های امنیتی باشند؟ برعکس موزه باید پاتوق آگاهی جویان و پژوهشگران شود. باستانشناسان و پژوهشگران ما باید در سالن های اصلی و کناری موزه ها راحت باشند و جماعت بازدید کننده بیایند با همین اعاظم از یافته های خود و رقبایشان بپرسند. چنین فضایی باید تا حدممکن شفاف و پذیرا باشد. نهایت برونگرایی را می توان برای این فضاها پیش بینی نمود.
فضای واقعا عمومی:
بسیاری را عقیده بر این است که دکان و مغازه ها و دکه های خرده فروشی، مهمترین فضاهای زنده در شهر هستند و سبب تحرک و زنده بودن فضاهای اطراف هم می شوند. حداقل فضاهای خرده فروشی که موزه ها در دل خود یا چسبیده به خود داشته باشند، خرده فروشی محصولات فرهنگی خود موزه و پاتوق هایی مثل کتابفروشی و چایخانه است. این فضاها نیز باید از بخش های اصلی موزه ها شمرده شوند.

فهرست منابع:
· دانشکده هنر دانشگاه زابل
· پرشین پلان
منوچهر عباسی و مصطفی عابدین زاده دانشجوی کاردانی عمران دانشگاه آزاد، نیشابور
چکیده
امروزه با افزایش جمعیت انبوه سازی و ساخت و سازهای با ارتفاع زیاد رو به پیشرفت است، که این مسئله مهندسین عمران را مجبور می کند که نگاه دقیق تر به اجرا و بهینه سازی آن داشته باشند. سیستم جدید که برای بهینه سازی اجرا و مسائل اقتصادی آن در کشورهای اروپایی و بعضاً در موارد خاص در کشور ایران استفاده شده، دیوارهای سبک (Drywall) است. این سیستم به لحاظ ساختار ویژه ای که دارد بسیار سبک بوده و استفاده از آن در ساختمان های با ارتفاع زیاد وزن سازه را تا حد زیادی کاهش می دهد. یکی از شرکت های اصلی سازنده این نوع دیوارها شرکت کناف (knauf) است. در این مقاله سعی شده خصوصیات و مزایای این سیستم ها به طور دقیق بررسی شده و ساختمانی چند طبقه به طور مجزا با سیستم Drywall و دیوارهای معمولی بارگذاری و آنالیز می شود تا تاًثیر دقیق این سیستم د ساختمان های چند طبقه مشاهده گردد.
واژه های کلیدی: مسائل اقتصادی، دیوارهای سبک، کناف
1- مقدمه
کناف، نام فامیل و نام یک گروه رسمی در ابعاد جهانی می باشد. کناف بر خلاف اندازه اش یک شرکت خانوادگی است به همین دلیل به موفقیت حیرت انگیزی دست پیدا کرده است. از ویژگی های این شرکت می توان به این مسئله اشاره کرد که همة کارمندان آن در تصمیم گیری مسائلی همچون ساخت نمونه ها، جرأت به کارگیری عقاید جدید و موارد تازه، سرمایه گذاری و ... به یک اندازه سهیم هستند.
کناف برای اولین بار در سال 1932 توسط برادران کناف (karl and Dr. Alfons N. knauf) ایجاد شد. امروزه پسران آن ها (Baldwin and Nikolaus knauf) به طور مشترک مدیریت کناف را به عهده دارند و اقدامات بزرگ و مهم گروه را به سمت موفقیت هدایت می کنند.
از اولین و ابتدایی ترین کارهای این شرکت – تولید گچ – همواره کناف با این هدف پیش آمد که به گروهی جهانی با فعالیت های گسترده تبدیل شده و محصولات و تولیدات خود را در زمینه های زیر ارائه دهد:
مصالح و سیستم های گچی ساختمانی و تولیدات وابسته به آن ها
- مصالح عایق رطوبت و حرارت
- سنگ آهک و تولیدات آن
2- سیستم های فولادی
سیستم های فولادی کناف (Steel Bulding Systems – SBS –) که از نوع مقاطع نورد شده سرد هستند برای دیوارهای باربر، جدا کننده و سیستم های سقف بسیار مناسب می باشند. مزیت آن ها نسبت به مقاطع فولادی نورد شده گرم و بتون مسلح، سبکی و سرعت بالا می باشد.
سیستم SBS در زمان و دارایی صرفه جویی می کند و این مورد برای مباحث سرمایه گذاری بسیار مهم و مناسب است.
SBS باعث کاهش وزن کلی شده، علاوه بر آن مانع از عبور و نفوذ آب و رطوبت می گردد لذا در هزینه و زمان ساخت فونداسیون و اسکلت سازه صرفه جویی می گردد.
سیستم SBS می تواند به عنوان دیوارهای خارجی، داخلی و سیستم های کف و سقف استفاده گردد. نصب سریع و سادة آن امکان استفاده از خدمات (M & E Services) را برای مراحل ترکیب و هر گونه تجدید مجدد آن ها را فراهم می سازد.
در بعضی موارد سیستم سبک تنها گزینه برای کارهای نوسازی ساختمان هایی که قبلاً ساخته شده اند می باشد.
3- خصوصیات انواع سیستم های پوششی کناف
هر یک از سیستم های پوششی کناف دارای مشخصات ویژه و خاص خود می باشد که در زیر سعی شده است به اهم آن ها اشاره گردد.
الف – صفحات روکش دار گچی کناف در سیستم پوششی دیوار داخلی
موارد استفاده: پوشاندن سطوح داخلی دیوارها و سقف ها اعم از آجری و بتونی
مزایا: استحکام و ثبات مناسب – نصب سریع و آسان برخلاف سیستم های سنتی – امکان پوشش داکتهای تأسیسات، کانالها، لوله کشی و ... – رنگ آمیزی و کاشی کاری بلافاصله پس از نصب – قابلیت نصب انواع عایق ها – مقاومت در برابر آتش مستقیم تا 2 ساعت
استانداردها: سیستم های پوششی کناف ایران تحت استاندارد DIN 18183 شامل قسمت های زیر می باشد:
صفحات گچی با ضخامت 5، 12، 15 و 18 میلی متر – پروفیل های افقی و عمودی با ضخامت 06 میلی متر به بالا – مصالح نصب و درزگیری
ب – صفحات روکش دار گچی کناف در دیوار های جدا کننده
موارد استفاده: ساختمان های اداری – برج سازی و ساختمان های مسکونی – بیمارستان ها و کلینیک های تخصصی – دفاتر – آزمایشگاه ها – کارخانه ها و لابراتوارهای داروسازی – رستوران ها و نمایشگاه ها – فرودگاه ها – مدارس و آمفی تئاترها – ایستگاه های مترو
مزایا: مقاومت در برابر زلزله – کاهش وزن کلی ساختمان بر روی فونداسیون و سازه – اقتصادی بودن به دلیل سبکی وزن Kg/m2 35- 25 – سرعت نصب و صرفه جویی مصالح – رنگ آمیزی و کاشیکاری بلافاصله پس از نصب – سهولت دسترسی به تأسیسات به کمک دریچه های مخصوص – قابلیت ترمیم و تعویض – امکان اتصال هر گونه تجهیزات در صورت پیش بینی – عایق حرارتی، صوتی و رطوبت – مقاومت در برابر آتش مستقیم تا 2 ساعت
استانداردها: سیستم های پوششی کناف ایران تحت استاندارد DIN 18183 شامل قسمت های زیر می باشد:
صفحات گچی با ضخامت 5، 12، 15 و 18 میلی متر مطابق استاندارد DIN, ASTM, BS, ISO – پروفیل های افقی و عمودی با ضخامت 06 میلی متر – مصالح نصب و درزگیری
ج – صفحات روکش دار گچی کناف در سیستم های سقفی
موارد استفاده: ساختمان های اداری – برج سازی و ساختمان های مسکونی – بیمارستان ها و کلینیک های تخصصی – دفاتر – آزمایشگاه ها – کارخانه ها و لابراتوارهای داروسازی – رستوران ها و نمایشگاه ها – فرودگاه ها – مدارس و آمفی تئاترها – ایستگاه های مترو
مزایا: مقاوم در برابر زلزله – کاهش وزن به خصوص در مورد بازسازی – اقتصادی بودن به دلیل Kg/m2 15- 5، 12 سرعت نصب و صرفه جویی مصالح – رنگ آمیزی بلافاصله پس از نصب – سهولت دسترسی به تأسیسات در سقف به کمک سیستم های شبکه ای متحرک – قابلیت ترمیم و تعویض – عایق حرارتی، صوتی و رطوبتی – مقاومت در برابر آتش مستقیم تا 2 ساعت
استانداردها: سیستم های پوششی کناف ایران تحت استاندارد DIN 18183 شامل قسمت های زیر می باشد:
صفحات گچی با ضخامت 5، 12، 5 و 9 میلی متر میلی متر مطابق استاندارد DIN, ASTM, BS, ISO – شبکه های گالوانیزه با ضخامت 06 میلی متر – مصالح نصب و درزگیری
د – صفحات روکش دار گچی کناف ایران در سیستم های مقاوم در برابر آتش
صفحات گچی مقاوم در برابر آتش کناف ایران با وجود سبکی وزن، از مصالح مناسب ساختمانی می باشند. در ساخت این صفحات، فرمولاسیون خاصی از فایبر گلاس استفاده می شود که با استاندارد DIN 18183 مطابقت دارد. صفحات مقاوم در برابر آتش برای پوشش ستون ها، تیرها و نیز برای محافظت کابل ها و کانال های تأسیساتی و تهویه به کار می روند و از 1 تا 2 ساعت در مقابل آتش مستقیم مقاوم می باشند.
ح – صفحات روکش دار گچی کناف ایران در سیستم های مقاوم در برابر اشعه ایکس و رطوبت
موارد استفاده: اتاق های رادیولوژی و جراحی – انستیتو های پژوهشی – آزمایشگاه ها
مزایا: امکان تبدیل فضاهای موجود به اتاق رادیولوژی – امکان ترکیب عایق صوتی و مقاوم در برابر آتش – مناسب با سیستم های محافظ اشعه ایکس – نصب سریع و آسان – سبکی وزن
استانداردها: سیستم های محافظ اشعه ایکس کناف ایران تحت استانداردهای بین المللی شامل قسمت های زیر می باشد:
ضخامت 5، 12 میلی متر + ضخامت ورق سربی – عرض: 40 سانتی متر – کناره ها: لبه AIC
صفحات مقاوم در برابر رطوبت کناف ایران که با رنگ سبز مشخص می شوند تا درجه حرارت 50 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی 90% کارآیی بسیار خوبی دارند. در ساخت این صفحات از سیلیکون و با فرمولاسیون خاص استفاده شده که با استانداردهای بین المللی مطابقت دارد.
صفحات مقاوم در برابر رطوبت در آشپزخانه، سرویس ها و اماکنی که در آن رطوبت و آبریزی وجود دارد به کار می رود و نصب کاشی، سرامیک و سنگ بر روی آن ها امکان پذیر است.
4- تقسیم بندی سیستم های پوششی کناف
هر یک از سیستم های کناف ذکر شده در قسمت های قبل، دارای تقسیم بندی ریزتری می باشند و با توجه به ویژگی ها و محدودیت های موجود – که به طور کامل در بروشورهای ارائه شده کناف ارائه گردیده اند – در موارد متعددی قابل استفاده می باشند.
الف – سیستم های پوششی دیوار کناف ایران
1- سیستم های پوششی دیوار کناف ایران با صفحات روکش دار گچی W611
2- سیستم پوششی دیوار کناف ایران با صفحات روکش دار گچی با لایه پشم سنگ W624
3- سیستم پوششی دیوار کناف ایران با صفحات روکش دار گچی با لایه فوم پلی استایرین W631
4- صفحات روکش دار گچی فارسی بر شده کناف ایران W612
5- دیوار پوششی کناف ایران با زیر سازی پروفیل گالوانیزه نصب شده رئی دیوار ماسونری W623
6- دیوار پوششی کناف ایران با استاد و رانر گالوانیزه
1-6 – تک لایه W625
2-6- دو لایه W626
ب – سقف کاذب گچی روکش دار کناف ایران
1- اجرا به صورت قرار گیری در شبکه های گالوانیزه click
2- نصب شده روی زیرسازی گالوانیزه (تیپ A) D112
3- نصب شده روی زیرسازی گالوانیزه (تیپ B) D112
ج – دیوارهای کناف ایران با پروفیل گالوانیزه
1- دیوار کناف ایران با پروفیل گالوانیزه – دیوار تک لایه با یک استاد W111
2- دیوار کناف ایران با پروفیل گالوانیزه – دیوار دو لایه با یک استاد W112
3- دیوار کناف ایران با پروفیل گالوانیزه – دیوار دو لایه با دو استاد موازی W115
4- دیوار تأسیساتی کناف ایران – دو لایه با دو استاد موازی W116
5- خلاصه بررسی های انجام شده
در مرحله بررسی این سیستم، دو ساختمان پنج و شش طبقه مورد نظر قرارگرفت. البته قابل ذکر است که در این بررسی تنها تأثیر تیغه ها به صورت کناف در نظر گرفته شده است، چرا که دیوارهای پیرامونی نقش بسیار عمده ای از جمله حفاظت کلی سازه را در برداشته و علاوه بر آن در ساختمان های معمولی چنین به نظر می رسد که کارفرما تمایل چندانی به استفاده از سیستم کناف ندارد.
تیغه ها با دیوار کناف تک لایه با یک استاد – W111 – با وزن تقریبی Kg/m2 25 جایگزین گردیده اند. همان طور که می دانیم: در کف هایی که بار زندة آن ها از 500 کیلوگرم بر متر مربع کمتر است، بار معادل گسترده نظیر تیغه ها نباید کمتر از 100 کیلوگرم بر متر مربع در نظر گرفته شود. در ساختمان هایی که از تیغه های سبک نظیر دیوارهای ساندویچی استفاده می شود، این بار حداقل را می توان به 50 کیلوگرم بر متر مربع کاهش داد. مشروط بر آن که وزن یک متر مربع تیغه ها به اضافه ملحقات آن ها از 40 کیلوگرم بر متر مربع تجاوز نکند. (آئین نامه حداقل بار وارده بر ساختمان ها و ابنیه فنی – 519 -)
مشاهده می شود که اولین تأثیر دیوارهای کناف در بار معادل تیغه ها گذارده می شود، به این ترتیب که بار معادل تیغه ها برای یک ساختمان معمولی تا حدود 50 کیلوگرم بر متر مربع کاهش می یابد.
یک ساختمان پنج طبقه با سطح زیر بنای تقریبی m2 995 بدون هیچ پیچیدگی خاصی در پلان با سیستم دیوارهای معمولی – با استفاده از نرم افزار Sap 2000 – آنالیز گردیده، نتایج حاصل از آنالیز فوق شامل IPE 18 برای ستون، CPE 18 و IPE 18 برای تیر با اتصالات مفصلی می باشد. وزن کلی فولادهای مصرفی در این سیستم – بدون اتصالات حدود ton 15، 45 برآورد گردید. در مرحله بعد تیغه های کناف طبق توضیحات ارائه شده قبلی، جایگزین و مدل مجدد آنالیز می گردد. مشاهده می شود که بعضاً نمره ستون ها از IPE 18 به IPE 16 کاهش پیدا کرده است. وزن کلی فولادهای مصرفی در این حالت حدود ton 50، 43 ملاحظه گردید.
به عنوان مورد بعدی، یک ساختمان شش طبقه با سطح زیربنای تقریبی m2 1200 آنالیز گردید که نتایج آنالیز به طور کلی شامل IPE 18 و IPE 20 برای سطوح، و نیز CPE 18، IPE 18، IPE 20 و ... برای تیر تشخیص داده شد. وزن کلی فولادهای مصرفی در این سیستم – بدون اتصالات – حدود ton 50، 55 برآورد گردید. البته قابل ذکر است که نوع اتصالات در این مدل هم به صورت مفصلی در نظر گرفته شده است. مجدداً، در مدل فوق تیغه های کناف جایگزین و آنالیز گردید. نتیجه حاصله به صورت کاهش نمره پروفیل تیر و ستون ها مشاهده گردید. وزن کل فولادهای مصرفی در این حالت تقریباً ton 53 برآورد شده است.
در مورد تجزیه و تحلیل مسئله اقتصادی: اگر چه با کاهش یک نمره در پروفیل، قیمت تا حدود قابل ملاحظه ای کاهش پیدا می کند؛ بایستی توجه داشت که میزان ورقه های اضافه شده و هزینه جوشکاری آن ها به هزینه کل اضافه می گردد. استفاده از تیغه های کناف نیز هزینه افزوده دیگری به دنبال دارد، شرکت کناف در بروشورهایی هزینه جزئیات نصب را ارائه کرده است.
که با یک متره دقیق می توان هزینه کلی اجرای تیغه کناف را برآورد کرد. البته این مسئله بایستی به طور دقیق بررسی گردد، که هزینه های افزوده شده فوق تا چه حد کاهش قیمت ناشی از تغییر شماره پروفیل را جبران می کند. به عبارت دیگر آیا استفاده از تیغه کناف از نظر اقتصادی هم به صرفه است یا نه؟؟؟؟
6- نتیجه گیری
اگر چه استفاده از سیستم کناف باعث سبکی وزن می گردد ولی این کاهش وزن برای ساختمان های معمولی – حدود پنج، شش طبقه – چشمگیر نبوده ضمن این که به نظر می رسد هزینه افزوده ناشی از این سیستم بیش از کاهش هزینه ناشی از سبکی وزن می باشد. لذا استفاده از سیستم فوق در ساختمان های معمولی توصیه نمی گردد.
با این وجود، به هیچ وجه نمی توان منکر مزیت های بسیار سیستم کناف شد و بایستی توجه گردد که مسلماً سیستم فوق در ساختمان هایی با ارتفاع زیاد که وزن سازه نقش کلیدی دارد، می توان به عنوان کمک شایانی مورد توجه قرار گیرد.
7- فهرست مراجع
- آئین نامه حداقل بار وارده بر ساختمان و ابنیه فنی (تجدید نظر در استاندارد 519)
- بروشورهای ارائه شده توسط شرکت کناف
- The web site: www.knauf.com
- The web site: www.knauf.co.uk
نام آزمایش : تعیین وزن مخصوص ظاهری.
تعیین وزن مخصوص ظاهری به دو روش انجام می گیرد :
1- پیکنومتر :
استوانه ای است مدرج که دارای درپوش است مصالح شسته را برداشته وزن مشخصی باشد ( در اینجا= 300 گرم) پیکنومترW 1 از آن را جدا می نماییم.اگر وزن مصالح
1000 سی سی انتخاب می نماییم . 1000 سی سی آب داخل پیکنومتر ریخته و وزن ) . مقداری از آب پیکنو متر را خالی نموده و مصالح W 2 مجموعه را اندازه می گیریم(
را که قبلا وزن کرده بودیم درون پیکنومتر می ریزیم و مجددا حجم مجموعه را به ) . مصالح و آب باید کاملا W 3 1000 سی سی می رسانیم. و دوباره وزن می کنیم (
مخلوط شوند وحرکت داده شوند تا هوا خارج گردد.و دوباره حجم مجموعه از 1000
کنترل می گردد. وزن مخصوص ظاهری در این روش از طریق فرمول زیر محاسبه می گردد:
نتایج آزمایش به شرح زیر است:
الف)برای بادامی:
W1 =وزن مصالح =300 gr
W2 =وزن آب + استوانه =1582 gr , W3 =1787 gr
![]()
ب)برای نخودی:
W1 =وزن مصالح =300 gr
W2 =وزن آب + استوانه =1582 gr , W3 =1767 gr
![]()
ج) برای ماسه:
W1 =وزن مصالح =300 gr
W2 =وزن آب + استوانه =1582 gr , W3 =1787 gr
![]()
2- روش دونگان :
ترازوی دونگان وسیله ای است که دارای دو کفه می باشد و یکی از آنها داخل آب قرار داشته و دیگری در محیط بیرون است . وزن مشخصی از مصالح شسته شده را جدا ) . ابتدا ترازو را در حالت تراز قرار می دهیم .مصالح را داخل کفه یW 1 می کنیم (
داخل آب قرار می دهیم .روی وزنه ی بیرون آنقدر وزنه می گذاریم تا دوباره تراز شود.
). W 2 مجموع وزنه های در کفه های بیرون را حساب می کنیم (
این آزمایش بر اساس قانون ارشمیدس انجام می گردد. درواقع مخرج کسر در فرمول زیر یا همان تفاوت مجموع وزنه ها از وزن واقعی مصالح همان نیروی ارشمیدسی است که به اندازه ی حجم مصالح غوطه ور در آب به آن به طرف بالا وارد می گردد.
وزن مخصوص ظاهری در روش ترازوی دونگان با استفاده از فرمول زیر محاسبه می گردد.
![]()
این آزمایش برای دو نوع شن های نخودی و بادامی انجام شد و نتایج آن به شرح زیر است.
برای بادامی:
W1=
300 ,
W2 =187 , ![]()
برای نخودی:
W1=300 ,
W2 =186 , ![]()
منابع خطا:
1- در آزمایش پیکنو متر وجود هوا در آب و محبوس ماندن هوا در بین مصالح.
2-به علت انحنای سطح ایستایی آب و محدودیت دقت چشم خطا در قرائت
عدد 1000 سی سی .
3- خطا در وزن نمودن مصالح برای هر دو روش
4-کامل تراز نبودن ترازو در روش دونگان .
5- به علت داخل آب بودن بخشی از بازوی فلزی و کفه ی ترازو مقداری نیروی ارشمیدسی به آنها نیز وارد می گردد که به طرف دیگر وارد نمی شود و خطا ایجاد می نماید.
6- خطا در واقعی بودن مقدار وزن وزنه ها و همچنین برقراری تعادل تقریبی و نه کامل
7- خاصیت جذب آب مصالح که در داخل آب قرار داده می شوند می تواند قدری جزئی خطا ایجاد نماید
این قرارداد در تاریخ ما بین شرکت به نمایندگی
به نشانی تلفن که در این قرارداد فروشنده نامیده می شود از یک طرف و شرکت به نمایندگی
و به نشانی تلفن که خریدار نامیده می شود از طرف دیگر منعقد و طرفین متعهد به رعایت مفاد آن می باشند .
ماده یک – موضوع قرارداد
عبارت است از تامین مصالح ، ساخت ، نصب دیوار جدا کننده W111 کناف با سازه C70-U70 و یک لایه پانل گچی RG از هر سمت با عایق پشم سنگ و تمام وسایل نصب و نوار مربوط مطابق نقشه ها ، مشخصات فنی ارائه شده از طرف فروشنده.
ماده دو- اسناد و مدارک قرارداد
2-1- قرارداد حاضر
2-2- برنامه زمان بندی ارائه شده توسط پیمانکار .
2-3- دستور کارهایی که در حین اجرا به پیمانکار ابلاغ می شود .
ماده سه – مبلغ قرارداد
مبلغ کلی قرارداد بر اساس پیشنهاد قیمت فروشنده ریال می باشد که هچگونه تعدیلی به این مبلغ تعلق نخوااهد گرفت مطابق نرخنامه ذیل :
صفحات روکش دار گچی RG15-1200-3000mmمتر مربعی ریال
سازه گالوانیزه استاد C70 هر متر طول ریال
عایق پشم سنگ با روکش کاغذ کرافت به ضخامت 50 میلیمتر هر متر مربع ریال
پیچ و رول پلاک K6/35 هر عدد ریال
میخ و چاشنی هیلتی DX450 هر عدد ریال
میخ پرچ 8*4 هر عدد ریال .
پیچ مخصوص 5/2 کناف ایران هر عدد ریال .
بتونه مخصوص درزگیری کیلوئی ریال .
نوار و درزگیر فایبرگلاس مش هر متر طول ریال .
نوار عایق هر متر طول ریال .
چهارچوب فرانسوی هر عدد ریال .
لولا در ب هر عدد ریال .
رول بولت K6/45 هر عدد ریال
تبصره یک - سطوح بازشو از قبیل دریچه های بازدید ، روشنایی ، درب و پنجره در موقع متراژ از کل سطح نصب شده کسر نمی گردد . مبنای محاسبه کار انجام شده در قسمت عمود پیشانی از زیر سقف اصلی می باشد .
تبصره دو- قیمت های ارائه شده جهت سطوح ساده و بدون شکستگی ارائه گردیده است و در صورت ارائه پلان و متراژ دقیق قیمت نهایی پروژه اعلام می گردد .
ماده چهار – مدت قرارداد
مدت قرارداد از تاریخ امضا و دریافت اولین قسط روز کاری تعیین گردید و فروشنده متعهد می گردد ظرف مدت روز ( باستثنای ایام تعطیلات رسمی ) کلیه تجهیزات موضوع قرارداد را به محل تعیین شده از طرف خریدار حمل نماید .
ماده پنج – نحوه پرداخت
5-1- 60 درصد از مبلغ قرارداد معادل ریال بعنوان پیش پرداخت در هنگام عقد قرارداد از خریدار دریافت و در قبال آن یک فقره چک به شماره عهده بانک معادل مبلغ پیش پرداخت بعنوان تضمین پیش پرداخت به خریدار ارائه می گردد که در تاریخ خاتمه قرارداد عینا به فروشنده مسترد می شود .
5-2- 20 در صد از مبلغ قرارداد معادل ریال پس از حمل کامل تجهیزات به محل خریدار دریافت می گردد
5-3- 20 درصد از مبلغ قرارداد معادل ریال پس از تحویل کامل موضوع قرارداد طی صورتجلسه تنظیمی که به امضاء نمایندگان فروشنده و خریدار رسیده باشد ، دریافت می گردد و فروشنده معادل 10 درصد مبلغ کل قرارداد طی یک فقره چک به مبلغ ریال جهت حسن انجام کار به خریدار ارائه داده که پس از مدت 30 روز از زمان تحویل و امضاء صورتجلسه اتمام پروژه و رضایت خریدار عینا به فروشنده مسترد می گردد .
ماده شش – تعهدات فروشنده
6-1- فروشنده متعهد است تجهیزات مورد سفارش خریدار را در محل شرکت و در مقابل اخذ رسید به نماینده شرکت تحویل نماید .
6-2- فروشنده متعهد است کلیه تجهیزات مورد سفارش را مطابق با طرح و کیفیت نمونه ارائه شده و مطابق با نقشه ها و مشخصات فنی و استانداردهای قابل قبول به خریدار تحویل نماید .
6-3- فروشنده متعهد می گردد در صورتی که مشمول فورس ماژور موضوع ماده نه این قرارداد نباشد به به ازای هر روز تاخیر معادل ریال از مبلغ قرارداد را به عنوان خسارت تاخیر انجام تعهد به خریدار پرداخت نماید
6-4- فروشنده اعلام می دارد که با بازدید از نقشه ها و محل کار در مورد نحوه اجرای کار و خصوصیات ، محل و شرایط اقلیمی شرکت خریدار و همچنین کلیه اطلاعاتی که لازم داشته است آکاهی کامل حاصل نموده و با بصیرت کامل اقدام به امضاء این قرارداد و قبول تعهدات در آن نموده است .
6-5- فروشنده متعهد می گردد با دقت کلیه نقشه ها رویت نموده و به هنگام اجرای کار چنانچه با اشکال و یا ایرادی برخورد نماید در اسرع وقت کتبا به اطلاع خریدار رسانده و پیگیر رفع اشکال باشد و به هر صورت فروشنده مسئول اجرای صحیح موضوع قرارداد خواهد بود .
6-6- فروشنده متعهد می گردد که مورد اجراء را به نحو احسن و مطابق نقشه ها و استانداردهای قابل قبول در مدت زمان تعیین شده به اتمام رساند .
6-7- تامین کلیه نیروی انسانی مورد نیاز ، ابزارآلات و مواد اولیه برای اجرای کار تماما به عهده فروشنده می باشد و خریدار هیچگونه مسئولیتی در قبال نیروهای اعزامی فروشنده به مقابل سازمانهای ذیربط ندارد .
6-8- کلیه هزینه ایاب و ذهاب و بارگیری و بسته بندی از محل کارخانه تا محل پروژه به عهده فروشنده خواهد بود و خریدار هیچگونه هزینه دیگری بجز مبالغ مندرج در ماده سه این قرارداد را تقبل نخواهد کرد .
6-9- فروشنده می بایستی در تمام مراحل کار راسا در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تایید خریدار نیز باشد حضور داشته باشد .
6-10- فروشنده مسئولیت کامل ایمنی پرسنل خود را بعهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسائل استحفاظی نماید تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار نگردند . ضمنا رعایت مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان نیز اجباری می باشد .
6-11-فروشنده موظف می باشد کلیه اجناس و لوازم مصرفی را مطابق با نظر و تایید نماینده خریدار تهیه و از بکار بردن لوازم و تجهیزات درجه 2 و مغایر با استنانداردهای روز پرهیز نماید .
ماده هفت - تعهدات خریدار
7-1- خریدار متعهد است کلیه پرداختها را در راس موعد مقرر در ماده 6 قرارداد پرداخت نماید . در غیر اینصورت فروشنده می تواند از اجرای مرحله بعدی تا دریافت وجه معوقه مرحله فبل خودداری نماید و به ازاء هر روز تاخیر مبلغ ریال جریمه تعلق و به مبلغ قرارداد اضافه و معادل زمان تاخیر نیز به مدت قرارداد اضافه خواهد شد
7-2- خریدار مکلف است محل اجرای سفارش ساخت را جهت انجام عملیات موضوع قرارداد آماده و تحویل فروشنده نماید و در صورت وجود نواقص یا موانع احتمالی نسبت به رفع نواقص و موانع اقدام نماید .
7-3- خریدار متعهد می گردد طی مدت 2 روز پس از موعد قرارداد نسبت به معرفی کتبی نماینده تام الاختیار خود جهت نظارت بر اجرا و پیگیری مراحل قرارداد تا اتمام پروژه و تحویل آن اقدام نماید .
7-4- خریدار متعهد می گردد به موقع جهت بازرسی و تحویل اقلام پس از اعلام فروشنده اقدام نماید .
7-5- طبق بازدید کارشناسان فروشنده از موقعیت انجام کار و بررسی نواقص احتمالی و بر حسب یک برنامه زمان بندی خریدار متعهد می گردد طبق این برنامه زمانبندی ، نواقص موجود در محل پروژه را بر طرف نماید .
7-6- مسئولیت حفظ و نگهداری مصالح ، قطعات و تجهیزات تحویلی به عهده خریدار می باشد . بدیهی است هرگونه خسارت و ضرر و زیان احتمالی وارده از عهده فروشنده ساقط می باشد .
7-7- چنانچه محل انجام پروژه به موقع آماده نگردد و این امر باعث تاخیر اجرای کار شود . یا اینکه فروشنده در حین کار با مانع یا موانعی مواجه گردد که مربوط به خریدار یا محل اجرای سفارش ساخت باشد و رفع موانع مذکور مستلزم ایجاد وقفه یا تاخیر در اجرای کار گردد ، ایام وقفه و یا تاخیر به مدت قرارداد اضافه شده و در هر حال ایام مزبور نباید بیش از 5 روز باشد . تشخیص آماده نبودن محل یا وجود مانع در محل اجرای پروژه با ذکر دلیل موجه و اعلام کتبی ا ز طرف فروشنده به خریدغار می باشد .
ماده هشت – گارانتی و خدمات پس از فروش
8-1- تجهیزات و محصولات تحویل شده پروژه به مدت یک سال تحت گارانتی فروشنده می باشد . گارانتی فوق مشمول خسارتهای وارده توسط خریدار نمی باشد .
8-2- تجهیزات و محصولات تحویل شده پروزه به مدت سه سال از خدمات پس از فروش فروشنده بهره مند می باشند .
ماده نه – فورس ماژور ( حوادث قهری و غیر مترقبه)
9-1- چنانچه بهر دلیل که خارج از اختیار طرفین قرارداد بوده نظیر جنگ ، زلزله ، سیل .... انجام بخش یا تمامی قرارداد در موعد مقرر میسر نباشد ، با توافق کتبی طرفین می توان به مدت قرارداد اضافه و یا حسب مورد قرارداد را فسخ نمود . قابل ذکر است در صورت فسخ قرارداد کلیه کارهائی که تا تاریخ فسخ قرارداد توسط فروشنده انجام گردیده محاسبه و به فروشنده پرداخت خواهد شد .
تبصره – هرگاه علل فوق الذکر و سایر عللی که خارج از حیطه اختیار هر یک از طرفین قرارداد است ، خریدار .و فروشنده نتواند تعهدات خود را طبق قرارداد انجام دهند عدم انجام تعهدات نقض قرارداد تلقی نخواهد شد و طرفین
قرارداد در این خصوص هیچگونه ادعایی نخواهد داشت .
9-2- در صورت بروز هر گونه اختلاف ناشی از تفسیر مواد و یا شرایط نحوه اجرا و انجام قرارداد مراتب ابتدا از طریق توافق فی مابین و در صورت عدم حصول نتیجه ، نظر داور مرضی الطرفین و در نهایت رای مراجع قضائی نافذ خواهد بود .
9-3- در صورت فسخ قرارداد از طرف خریدار پس از امضا و قبل و یا پس از ارسال مصالح خریدار موظف به جبران کلیه ضرر و زیان فروشنده شامل هزینه های طراحی و برداشت و برشهای مصالح پروژه می باشد .
ماده ده
این قرارداد در ده ماده و سه تبصره و در سه نسخه تهیه و تنظیم و در تاریخ امضاء و مبادله گردید و هر سه نسخه حکم واحد را دارد .
فروشنده خریدار
مردم برای کسب اطمینان از معاملهای که میخواهند انجام دهند، به بنگاههای دارای مجوز رسمی از اتحادیه مراجعه میکنند؛ چون میدانند اگر کدرهگیری برای ملک خریداری شده صادر نشود، به تبع سندی برای آن ملک در محضر خانهها، صادر نخواهد شد.
دنیای اقتصاد: مشاوران املاک از یک اتفاق بزرگ در بازار مسکن خبر میدهند و آن
کاهش سن خریداران مسکن است. به گفته تعداد زیادی از فعالان صنف بنگاههای مسکن، در
حال حاضر از هر 5 نفر متقاضی خرید، 3 نفر از گروههای سنی 20 تا 30 سال هستند که
دیگر قصد خرید از «بازار اجاره» را ندارند، بلکه تصمیم گرفتهاند در شرایط کنونی
از «بازار فروش» خرید کنند.
یکسال کاهش مداوم قیمت مسکن شیوه معاملات و خرید در بازار مسکن را دستخوش تغییر
کرده است؛ بهطوریکه از یکسو سطح توقع طرف تقاضا افزایش پیدا کرده و از سوی
دیگر، طرف فروش سعی میکند برای جلب رضایت مشتری تا حد ممکن شرایط معامله را به
سود او تغییر دهد.
شاید همین تغییرات و مراعاتها باعث شده جوانان پای ثابت مراجعه به بنگاههای مسکن
شوند.در این میان گروهی از مشاوران املاک با بیان اینکه در دورههای طبیعی رکود و
رونق مسکن اختلال بهوجود آمده، افزایش میل به خرید مسکن را ناشی از این اختلال میدانند.
به اعتقاد این گروه، رکود مسکن باید از نیمههای امسال به پایان میرسید، اما هنوز
نشانههای کاهش یا ثبات قیمتها وجود دارد.اما علت تغییر در شیوه معاملات مسکن
هرچه که باشد، هماکنون باعث شده خطای معاملاتی در این بازار به دلیل رضایت نسبی
از خریدها، کاهش پیدا کند.
پرس و جو
شاخصترین رفتاری که بهتازگی خریدار مسکن قبلاز انجام معامله بروز میدهد، «پرس
و جو» است.حساسیت طرف تقاضا به قیمت افزایش پیدا کرده است و جو حاکم بر بازار مسکن
به گونهای است که خریدار، اجازه خطا و ضرر از انجام معامله را به خود نمیدهد.مشاوران
املاک در این باره میگویند: «افرادی که در قالب خریدار به بنگاه مراجعه میکنند
فقط پرسشگر هستند. این افراد اطلاعاتشان درباره منطقه مورد نظر بعضا از یک مشاور
با تجربه کاملتر است و علت مراجعه آنها به بنگاههای مسکن صرفا تلاش برای دستیابی
به قیمت پایینتر است.»
خرید با اطلاعات کامل
متقاضیان خرید مسکن، به دلیل آنکه از کاهش قیمت مسکن رضایت دارند، مدام بازار را
رصد میکنند و در منطقهای که به دنبال ملک هستند، از حدود قیمت در واحدهای با
متراژ مختلف باخبرند. این باعث میشود افراد در هنگام مراجعه به یک بنگاه مسکن،
بعد از پیشنهاد مشاور برای بازدید از یک ملک و اطلاع از قیمت پیشنهادی آن، چندین
مثال مشابه را برای مشاور املاک طرح کنند تا مشاور متقاعد به تخفیف بیشتر در قیمت
پیشنهادی شود.
مشاوران املاک درباره این رفتار جدید متقاضیان خرید میگویند افراد از حدود قیمت
مسکن اطلاع دقیق دارند و روند کاهش قیمتها را از نزدیک تعقیب میکنند و در موقعی
که از ملکی بازدید میکنند، سعی میکنند با آوردن مثالهای مختلف، از فروشنده
تخفیف بگیرند.
کاهش بیشتر قیمت ممکن است؟
طرف تقاضا در بازار مسکن، به همان اندازه که برای خرید عجله میکند، نسبت به خرید
آنی نیز با تردید روبهرو است.
مشاوران املاک میگویند نوعی شک و تردید در گروه تقاضا حکمفرمانی میکندو از این
نگران است که مبادا بعد از صاحبخانه شدن، باز هم قیمت مسکن کاهش پیدا کند و او با
ضرر احتمالی ناشی از افت ارزش ملک روبهرو شود.
این شک باعث شده افراد بعد از هر مراجعه به بنگاه مسکن درباره امکان کاهش بیشتر
قیمت مسکن پرسش کنند.پرسشی که بعضا پاسخهای درستی از جانب مشاوران املاک به آن
داده نمیشود. مشاوران املاک که اغلب از اینکه قیمتها پایین آمده رضایت ندارند،
به مشتریها میگویند بازار بیشاز این ارزان نخواهد شد و بهتر است هرچه سریعتر
خرید کنند.
جوانان پای ثابت بازار مسکن
آنچه در مبایعهنامهها ثبت میشود از کاهش سن خریداران حکایت دارد. مشاوران املاک
در اینباره میگویند در گذشته عمده زوجهای جوان از بازار اجاره مسکن خرید میکردند
و بسیاری از مستاجران را جوانان تشکیل میدادند؛ اما حالا از هر 5 نفر خریدار
مسکن، حداقل 3 نفر جوان هستند. کاهش قیمت مسکن، سطح ارزش املاک را به قدرت خرید
زوجهای جوان نزدیک کرده است.
امنیت معامله اهمیت پیدا کرده
در ماههای اخیر همانطور که کنترلهای دولت در بازار مسکن برای جلوگیری از
کلاهبرداریهای رایج در این بازار افزایش پیدا کرده، اهمیت امنیت معامله برای
خریداران نیز از توجه خاصی برخوردار شده است.راهاندازی سامانه کدرهگیری و تاکید
اتحادیه مشاوران املاک بر صدور کدرهگیری برای هر معامله، باعث شده مراجعه به بنگاههای
مسکن فاقد کدرهگیری کاهش پیدا کند. این موضوع از تعطیلی بسیاری از بنگاههای
زیرزمینی در کوچه و خیابانهای شهر، قابل اثبات است.
مردم برای کسب اطمینان از معاملهای که میخواهند انجام دهند، به بنگاههای دارای
مجوز رسمی از اتحادیه مراجعه میکنند؛ چون میدانند اگر کدرهگیری برای ملک خریداری
شده صادر نشود، به تبع سندی برای آن ملک در محضر خانهها، صادر نخواهد شد.
تردید بین فروشندهها
واسطههای خرید و فروش در بازار مسکن میگویند آنقدر که رفتار خریداران تغییر پیدا
کرده، رفتار فروشندهها تغییری نکرده است؛ اما برخی از فروشندههای تازهکار از
اینکه ملکشان را در شرایط ارزانی واگذار کنند بیم دارند. همچنین دلالان مسکن که
مدام ملک خرید و فروش میکنند در این شرایط کار را تعلیق کردهاند.در بنگاههای
مسکن منصرفشدن از فروش ملک و تصمیم مجدد به واگذاری آن به رفتار عادی اکثر
فروشندهها از نگاه مشاوران املاک تبدیل شده است.
مشاوره جهتدار به فروشنده
مشاوران صادق در بازار مسکن معتقدند برخی تحرکات از جانب گروهی از بنگاههای مسکن
باعث شده فروشندهها قیمت پیشنهادی را بالاتر از عرف منطقه تعیین کنند. این باعث
میشود ملک با قحطی مشتری روبهرو شود؛ چون خریدار به خوبی از قیمت واقعی با خبر
است. این اتفاق بیشتر برای آن دسته از فروشندههایی اتفاق میافتد که از حدود قیمت
مسکن در محله اطلاع ندارند و همه کارها را به بنگاه مسکن سپردهاند.
توازن به نفع خریدار
براساس آمارهای موجود، حجم تقاضا در بازار مسکن به مراتب بیشتر از حجم عرضه است؛
اما رکود مسکن، حجم تقاضا را بهصورت کاذب پایین آورده است.هماکنون در بازار مسکن
تعداد خریداران کمتر از فروشندهها شده است و این توازن قدرت چانهزنی خریداران را
افزایش داده است.
ازاهدف انجام پروژه میتوان به رسم منحنی طیف دامنه فوریه ((Fsw و منحنی چگالی طیفی توانی((Gw دربرابر فرکانس(w) اشاره کرد که رابطه بین کمیتهای فوق بصورت زیر است :
![]()
![]()
و همچنین:
![]()
علاوه بر این محاسبه کمیتهایی مانند شدت کل شتابنگاشت و میانگین زمانی سرعت که بصورت زیر تعریف شده اند ، نیز مدنظر است:

![]()
با توجه به اینکه شتاب ناشی از یک زلزله بصورت یک دسته از ارقام در اختیار است نه یک تابع تحلیلی، بنابراین این انتگرالگیری باید بصورت عددی انجام گیرد که در آن از روشهای تقریبی نظیرسیمپسون یا درونیابی خطی یا . . . استفاده میشود. بدین منظور و در راستای انجام این پروژه، برنامهای به کمک نرم افزار MATLAB نوشته شده و داده های مربوط به رقوم شتابنگاشتی یک زلزله از چهار ایستگاه متفاوت گرفته شده و با اجرای برنامه فوق، منحنی طیف دامنه فوریه و چگالی طیفی توانی برای داده های مربوط به فقط یک ایستگاه رسم شده است. همچنین میانگین چگالی طیفی توانی برای چهار ایستگاه محاسبه و نمودار مربوط به آن نیز رسم شده است. نمودارشتابنگاشت مربوط به این چهار ایستگاه در صفحات بعدی آمده است. همچنین Coding و Flow chart برنامه نیز در ادامه آمده است.
آزمایش اندازه گیری دبی در لوله
هدف
آشنایی با روش های متداول اندازه گیری شدت جریان یا دبی در لوله ها
تئوری
در دستگاهها و سیستم های مختلف بسته و باز که به نوعی با جریان سیال در ارتباط هستند, عموما لازم است که میزان سیال عبوری از یک محل را اندازه بگیریم. اندازه گیری میزان جریان آب, نفت و گاز در لوله ها و کانالها را بعنوان نمونه های بارز می توان بر شمرد.
روشهای متنوعی جهت اندازه گیری شدت جریان سیال یا دبی وجود دارد. شاید بتوان ساده ترین راه اندازه گیری دبی, سنجش حجم یا وزن سیال عبوری در مدت زمان مشخص است که روش اول را دبی سنجی حجمی و روش دوم را دبی سنجی وزنی می نامیم. در ساده ترین روشهای دبی سنجی حجمی و وزنی, مدت زمان لازم برای پر شدن ظرفی با حجم یا وزن مشخص اندازه گیری می شود و با استفاده از روابط زیر می توان دبی را محاسبه کرد:
(1)
یا ![]()
در روابط فوق t زمان پرشدن ظرف,
حجم آب پر شده داخل
ظرف, W وزن آب پرشده داخل ظرف,
وزن مخصوص سیال و Q دبی جریان می باشد.
در این آزمایش با چند وسیله مختلف اندازه گیری شدت جریان در لوله ها آشنا می شویم. این وسایل عبارتند از:
· ونتوری متر
· پخش کننده یا باز شدگی
· روزنه
· زانویی یا خم
· جریان سنج مدور یا دوار سنج
جهت محاسبه دبی در چهار روش اول مذکور در فوق از حل همزمان معادلات انرژی و پیوستگی استفاده می کنیم. اگر رابطه برنولی را با فرض عدم تلفات انرژی بین دو مقطع متوالی 1 و 2 بنویسیم, خواهیم داشت:
![]()
رابطه پیوستگی بین دو مقطع 1 و2 نیز بصورت زیر می باشد:
![]()
با تر کیب دو رابطه فوق خواهیم داست:

در رابطه فوق h مقدار ارتفاع نظیر فشار نسبت به سطح مبنا می باشد
که مقدار نسبی آن از
لوله پیزومتر قابل قرائت است. در ونتوری متر قطر لوله در نقاط ابتدا و انتها معلوم
بوده و برای هر دبی اختلاف ارتفاع نظیر فشار هیدروستاتیک
اندازه گیری می شود.
لذا با استفاده از رابطه فوق می توان دبی را بدست آورد. روشن است که بعلت صرف نظر
کردن از تلفات انرژی دبی بدست آمده را با مقدار واقعی کمی تفاوت خواهد داشت.
به منظور کاربردی بودن رابطه فوق در عمل از ضریب تصحیح استفاده می شود که برای هر یک از دستگاهها با استفاده از رابطه:
![]()
قابل محاسبه است که در آن Qc دبی محاسبه شده و Qm دبی اندازه گیری شده واقعی می باشد. مقدار K عموما تابع شکل و مشخصات دستگاه و میزان دبی و مشخصات سیال عبوری است.
دوار سنج از یک لوله شفاف با قطر متغیر و وزنه ای مخروطی شکل در داخل آن تشکیل شده است. وقتی سیال جریان ندارد وزنه مخروطی در پائینترین وضعیت قرار داشته و هیچگونه فاصله بین وزنه و جدارهای لوله وجود ندارد. هنگامی که جریان سیال بر قرار است در اثر نیروی وارده و لزوم وجود راهی جهت عبور آب, وزنه مخروطی به سمت بالا حرکت می کند. وزنه تا جایی بالا می رود که نیروی وزن, نیروی شناوری و نیروی ناشی از حرکت سیال با یکدیگر در حالت تعادل قرار بگیرند. یعنی:
![]()
که در آن FD نیروی کشش, CD ضریب
کشش,
چگالی, A سطح مقطع وزنه در مقایل آب و V سرعت متوسط سیال است. نیروی وزن و
نیروی شناوری مقداری است ثابت و تابع جنس و شکل وزنه می باشد. پس از ساخت, دوار
سنج ها را مدرج کرده و در کارخانه کالیبره ( یا واسنجی ) می کنند. بدین معنی که دبی
را با وسایل مطمئن دیگری اندازه گیری کرده و برای هر ارتفاع از وزنه عدد مربوط را یادداشت
می کنند. نتایج نهایی به صورت نمودار هایی ارائه می گردد. طبیعتا نمودار مربوط به
هر دستگاه باید بصورت مستقل تهیه شود.
پاسخ به سئوالات
1. با توجه به توضیحات رابطه دبی, چرا پیزومتر ها ارتفاع نظیر فشار را به صورت نسبی می دهد؟
پاسخ:
این موضوع بدین دلیل این است که مبنا انتخاب Z همواره دلخواه است. بنابراین بنا به اینکه ما چه ترازی را مبنای کار قرار دهیم باید عددی را از عدد قرائت شده کم و یا به آن زیاد کنیم.
البته چیزی که در این جا اهمیت دارد اختلاف دو مقدار خوانده شده است و چون لوله ها افقی هستند پس هر ترازی را که مبنا قرار دهیم فرقی ندارد, چون نهایتا با یکدیگر حذف می شوند و تاثیری نمیگذارند.
2. مزایا و معایب هر یک از روشهای اندازه گیری دبی که در این آزمایش با آن آشنا شدیم چیست؟
پاسخ:
ونتوری متر مشکل خاصی ندارد هر چند کمی افت انرژی دارد.
پخش کننده یا باز شدگی باعث افت شدید انرژی می شود که این موضوع از مقادیر بدست آمده برای ضریب تصحیح, K, کاملا قابل مشاهده است.
روزنه باعث می شود که بعد از روزنه کمی جریان آشفته شود و مقداری از جریان به صورت چرخشی در پشت روزنه بوجود آید
زانویی یا خم نیز باعث افت انرژی می شود. البته این مقدار افت انرژی به اندازه پخش کننده نیست
دوار سنج نیز کمی تقریب دارد از جمله اینکه کمی وزنه نوسان می کند و مانع از قرائت صحیح عدد می شود. ولی در مجموع دبی را با آن راحتتر می توان اندازه گرفت.
3. چرا هرچه دبی بیشتر می شود وزنه دوارسنج بالاتر می رود؟
پاسخ:
بدهی است که هر چه دبی بیشتر شود چون سطح مقطع لوله ثابت است پس سرعت بیشتر شده که این افزایش سرعت همانطور که از فرمول پیدا است باعث افزایش نیروی کشش می شود که این موضوع نیز باعث بالاتر رفتن وزنه می شود.
4. چرا افت فشار در دوارسنج تقریبا ثابت است؟
پاسخ:
به دلیل اینکه وزنه دوار سنج در هر ارتفاعی که قرار بگیرد شرایط مقطع یکسان باقی می ماند. لذا افت نیز ثابت باقی می ماند.
درز های انبساط
برای جلوگیری از ایجاد تنش های بیش از حد معمول و خرابیها ی ناشی از انبساط و انقباض ساختمان بر اثر تغییر درجه حرارت محیط خارج در ساختمان درز انبساط پیش بینی می شود.
درز های انبساط باید به طریقی اجرا شود که حداکثر جابه جای را در مقابل تغییرات درجه حرارت مقدور سازد . هنگام اجرا باید دقت شود که به هیچ وجه فضای بین درز با مصالح بنایی یا ملات وغیره پر نشود ، تا ساختمان در محل درز انبساط از قسمت مجاور خود کاملا جدا باشد . درز انبساط باید در تمام طول ساختمان ادامه یابد ، ولی در پی های یکپارچه این درز تا روی پی ادامه پیدا می کند . محل احداث و فواصل درز انبساط در ساختمان ها بسته به نوع ساختمان ، نوع زمین ، مصالح مصرفی ، تعداد طبقات و همچنین آب و هوای محل احداث دارد. در ساختمان های بتنی فاصله این درز 50 متر میباشد که همین فاصله در ساختمان های فلزی حداکثر به 30 متر کاهش پیدا می کند . اما به هر حال محل دقیق آن هنگام طراحی ، با توجه به تمام عوامل موثر درز انبساط و انقباض ساختمان تعیین می شود
مقدار متوسط درز انبساط حدود 2 تا 2/5 سانتی متر است . درز ها در موقع نازکاری باید پوشانده شوند ، واین پوشش باید به نحوی انجام شود که هیچگونه مانعی در مورد جا به جایی درز ایجاد نکند. همچنین پوشش درز انبساط در خارج باید به نحوی باشد که درز را از عوامل جوی در امان دارد و در کف ها از مصالحی که در مقابل عبور و مرور مقاومت دارند استفاده شود.
موارد پیش بینی :
1- در محل اتصال یک ساختمان جدید به ساختمان موجود.
2- در محل اتصال ساختمان هایی که از چند قسمت تشکیل شده باشد.
3- در محل اختلاف طبقه در ساختما هایی که قسمتی از آن با تعداد طبقات بیشتر ، و قسمتی با تعداد طبقات کمتر ساخته می شود .
4- برای اتصال دو قسمت از یک ساختمان که با دو سیستم متفاوت ساخته می شوند.
5- برای اتصال دو قسمت از ساختمان که با اختلاف وزن فاحشی بنا می شوند.
مصالح پرکننده درز انبساط:
برای پوشاندن و پر کردن فواصل درز انبساط از مواردی استفاده می کنند که قابلیت ارتجاعی داشته باشد . و همچنین از لحاظ آب بندی عایق حرارتی نیز باید مورد بررسی قرارگیرد . باید دقت شود که فاصله درز انبساط به هیچ وجه با مصالح بنایی یا ملات پر نگردد. اگر در هنگام استقرار اسکلت فلزی ، ستونهایی که در مجاورت یک درز انبساط قرار دارند ، به طور موقت به وسیله قطعات فلزی متصل شده اند ، پس از استقرار ، باید این اتصالات بریده شوند تا ساختمان در محل درز انبساط به کلی از قسمت مجاور خود جدا باشد.
این قرارداد مابین آقای به نشانی و تلفن که از این پس کارفرما نامیده می شود از یک طرف وآقای فرزند متولد
صادره از به شماره شناسنامه به نشانی وشماره تلفن که از این پس پیمانکار نامیده می شود از طرف دیگر به شرح زیر منعقد می گردد.
ماده 1 –موضوع قرارداد :
موضوع قرارداد عبارتست از ساخت و نصب درب و پنجره فلزی ساختمان طبقه به نشانی
دارای پروانه ساختمانی شماره به مالکیت آقای
ماده 2 –مشخصات فنی :
2-1- به طور کلی مشخصات فنی بر اساس نقشه ها و دستور کارهای صادره از جانب کارفرما و مهندس ناظر می باشد و همچنین کنترل و تایید کیفیت مصالح و کار اجرا شده مطابق با نقشه ها و دستورکارها به عهده مهندس ناظر می باشد .
2-2- یال های در و پنجره باید به یکدیگر عمود باشند ، مگر آنکه در نقشه ها به شکل دیگری پیش بینی شوند 2-3- درها و پنجره ها باید کاملا مستوی و بدون تاب باشند .
2-4- در و پنجره کشویی باید طوری تعبیه گردد که لنگه دریا پنجره را از خارج ساختمان نتوان از محل خود بیرون آورد .
2-5- عمق شیشه خور باید حداقل 5/2 برابر ضخامت شیشه و حداکثر 25 میلی متر باشد .
2-6- اتصال باید کامل ، محکم و بدون ترک باشد . برآمدگی جوش در نمای پنجره باید صاف باشد .
2-7- یراق های در و پنجره باید متناسب با ابعاد پنجره بوده و در مقابل زنگ زدگی مقاوم باشد .
2-8- درزهای بین قاب و لنگه پنجره ، باید بوسیله نوارهای لاستیکی ، نخی و یا کرکی با نظر دستگاه نظارت به نحوی هوابندی شود که از عبور هوا جلوگیری به عمل آید ، استفاده از نوارهای پلاستیکی به علت ناپایداری در برابر حرارت مجاز نیست .
2-9- پیچهای در و پنجره باید گالوانیزه بوده و در برابر هوا زنگ نزند .
2-10- میله داخل لوله باید فولادی باشد .
2-11- زاویه گردش لولا و در و پنجره های لولایی قائم یا افقی ، باید طوری باشد که پنجره حداقل 90 درجه گردش نماید .
2-12- برای پنجره هایی که به داخل باز می شوند ، باید در لنگه بازشو آب چکان تعبیه گردد.
2-13- گیرداری در و پنجره به وسیله شاخ ، پیچ ، جوش و غیره تامین شود در یا پنجره باید وسایل گیرداری کافی داشته باشد تا در محل خود در دیوار یا ستون به نحو اطمینان بخشی استقرار یاید . موقعیت نقاط گیر داری غالبا در محل لولا و دستگیره نیز در محل برخورد وادار به قاب پنجره است .
2-14- یراقی که احتیاج به روغنکاری داشته باشد باید محل ورود روغن در آن تعبیه شده باشد تا اختیاج به باز کردن اجزای یراق نباشد .
2-15- یراق های ریل پنجره کشویی باید چنان باشند که قرقره ها در حین حرکت از ریل خارج نشوند ، در این پنجره ها باید از قرقره های بلبرینگی روکش دار استفاده شود تا ضمن حرکت ایجاد صدا ننماید .
2-16- محل قرار گرفتن لولا باید متناسب با ارتفاع در و پنجره باشد . درو پنجره های به ارتفاع 400 تا 1000 میلی متر فاصله لولاها تا زیر و بالای لنگه 100 میلی متر است .در پنجره های به ارتفاع 1000 تا 1400 میلی متر فاصله لولاها تا زیر و بالای لنگه برابر با 180 میلی متر و در پنجره های به ارتفاع 2000 تا 2200 میلی متر فاصله لولا از بالای پنجره 230 و از پایین آن تا 300 میلی متر خواهد بود .
2-17- پروفیل های در و پنجره آهنی قبل از نصف باید با رنگ ضد زنگ پوشیده شده باشند.
2-18- چارچوب های مورد استفاده باید طبق مشخصات قید شده در نقشه ها و سایر مدارک ساخته شوند . نصب چارچوب ها باید با دقت و در محل صحیح مطابق نقشه ها صورت پذیرد .
2-19-در موقع نصب باید دقت شود که چارچوب کاملا در دیوار مهار شود . اعضای عمودی چارچوب درها باید بسته به ارتفاع آن دارای 4 تا 6 شاخک باشند . محل شاخک ها ، طول ، تعداد و فواصل آنها باید طبق نقشه باشند.
2-20- در موقع ساختن پروفیل چارچوب ها و اتصال قطعات افقی و عمودی آن باید برشها با زاویه 45 درجه انجام شود یا به عبارتی باید با گوشه های چارچوب ها به صورت فارسی بریده و متصل گردند .
2-21- قطعات کمکی درها و پنجره های فولادی باید در محل نصب یراق آلات و بسته به نوع آنها با مته کردن و یا به کمک وسایل مناسب دیگر شوراخ گردند .
2-22- قطعات الحاقی تزئینی درها باید به وسیله میله مهار یا گیره های پنهان با طول و قدرت کافی به در نصب گردند ، بائوهای پنجره هایی که ارتفاع آنها از 4/2 متر بیشتر است . باید با قطعات کمکی تقویت شوند.
2-23- گوشه های درها و پنجره ها باید دقیقا به صورت فارسی بریده شده و طوری به یکدیگر متصل گردند که درز حاصل کاملا به هم چسبیده و سپس در تمامی طول درز در سمتی که در معرض دید نمی باشد ، به یکدیگر جوش داده شوند .
2-24- تمامی درزهای بین اعضای فلزی و مصالح بنایی دقیقا به وسیله ملات مناسب و مقاوم در مقابل رطوبت درزبندی گردد.
2-25- معمولا پنجره ها در نمای ساختمان و با کمی تورفتگی نصب می شوند بنابراین در مورد نصب پنجره ها ابتدا باید مقدار تورفتگی نسبت به نمای ساختمان مشخص گردد و اگر نمای ساختمان انجام نشده ضخامت آن اعم از اینکه جنس نماسازی سنگ ، آجر ، سرامیک و یا اندودهای مختلف باشد از قبل برابر نقشه ها و دستورالعمل ها تعیین شده ، سپس به نصب چارچوب مبادرت گردد .
2-26- هنگام نصب پنجره ها چنانچه عرض پنجره زیاد باشد و برای تنظیم آن بخواهند از گوه استفاده کنند باید دقت شود گوه در وسط آستانه پنجره قرار نگیرد .زیرا ممکن است موجبات کج شدن پنجره فراهم شود معمولا گوه های تنظیم را در دو طرف آستانه .و طبعا در زیر آن قرار می دهند .
2-27- در موقع نصب چارچوب ها باید دقت گردد که عضو فوقانی چارچوب های هم ارتفاع تماما در یک تراز قرار گیرند به علاوه هر چارچوب باید به خودی خود تراز باشد .
2-28- در پنجره هایی که محور گردش افقی است باید وسیله ای تعبیه شود ( ضامن ) که پنجره را در حالتهای مختلف بازشو ، ثابت نگاه دارد.
ماده 3 –مدت قرارداد :
مدت اجرای این قرارداد به مدت ماه شمسی از تاریخ انعقاد قرارداد می باشد.
ماده 4 – تعهدات پیمانکار :
4-1- پیمانکار موظف است کارهای موضوع قرارداد را شخصا انجام دهد و حق واگذاری تمام یا قسمتی از موضوع پیمان را به دیگری ندارد .
4-2-پیمانکار جهت ساخت در و پنجره باید از پروفیلهایی که مورد تایید کارفرما و مهندس ناظر است استفاده نماید .
4-3-پیمانکار جهت ساخت در و پنجره باید از الکترود مورد تایید کارفرما و مهندس ناظر استفاده نماید .
4-4- حمل در و پنجره ساخته شده از کارخانه پیمانکار تا کارگاه و از پای کار به طبقات به عهده پیمانکار است .
4-5- در هنگام توزیع در و پنجره بایستی پیمانکار باتفاق کارفرما یا مهندس ناظر اوزان را صورت مجلس نمایند .
4-6- پیمانکار تایید می نماید که کلیه اسناد ، مدارک و نقشه های موضوع مندرج در ماده یک این قرارداد را کاملا مطالعه نموده و هنگام امضاء قرارداد ، هیچ نکته ای باقی نمانده است که بعدا بتواند در مورد آن استناد به جهل خود نماید .
4-8- پیمانکار موظف به رعایت موارد حفاظتی و ایمنی کار و به طور کلی رعایت موارد مبحث 12 مقررات ملی ساختمان ایران در کارگاه می باشد ، چنانچه در اثر عدم رعایت شرایط ایمنی کارتوسط پیمانکار و یا قصور کارکنان وی ، خود یا افراد پیمانکار و یا دیگران دچار سانحه شوند ، جبران کلیه عواقب مالی ، حقوقی و جزایی به عهده پیمانکار می باشد و کارفرما هیچگونه مسئولیتی در این رابطه نخواهد داشت . وسایل ایمنی و حفاظتی شامل کلاه چانه دار ، کفش ایمنی ، کمربند ایمنی ، لباس ضخیم کار، دستکش مناسب ، ماسک و عینک و ... می باشد .
4-9- کارفرما مخیر می باشد که حجم قرارداد را تا میزان 25 درصد افزایش یا کاهش دهد و پیمانکار از این بابت هیچگونه اعتراضی نخواهد داشت و مبالغ واحد قرارداد هیچ تغییری نخواهد کرد.
4-10-مسئولیت هر گونه حادثه ای در هنگام ساخت در و پنجره در کارخانه پیمانکار متوجه خود اوست.
4-11-پیمانکار پس از ساخت در و پنجره بایستی تک تک آنها را به رویت کارفرما و مهندس ناظر برساند و تایید کیفی قطعات ساخته شده را با کارفرما صورت مجلس نماید .
4-12- خرید کلیه پروفیل ها ، الکترود و سایر ابزار و دستگاه های مورد نیاز به عهده پیمانکار است .
4-3- 8- اجرای دوغاب و بتونه کاری های لازم
4-3-9- دوبله کاری سنگ های پله
4-3- 10- ایجاد آب چکان دستی در سنگ ها
4-3-11- شستن و تمیز کردن نماهای سنگی
توضیح : آن قسمت از سنگ کاری که برش ، پخ ، ابزار و آب چکان های ماشینی را لازم داشته باشد بایستی در هنگام قرارداد به اطلاع پیمانکار برسد و اینگونه موارد جزء وظایف پیمانکار نمی باشد .
4-4- پیمانکار موظف است کلیه ابزار و وسایل کار جهت اجرای قرارداد از جمله شمشه ، تراز ، شاقول ، ریسمان ، دستکش لاستیکی ، ماله ، کمچه ، ملاقه ، چکش لاستیکی ، فرز و سنگ های برش لازم و .... را تهیه نموده و مسئولیت حفظ و نگهداری و تعمیرات وسایل مزبور نیز به عهده پیمانکار است .
4-5- پیمانکار ملزم است باقیمانده مصالح را به صورت مرتب دسته بندی نموده و تحویل کارفرما نماید .
4-6- پیمانکار موظف است به طریقی عمل نماید تا پرت مصالح در حد متناسب و معقول بوده در غیر این صورت هزینه پرت بیش از حد متعارف مصالح ، به حساب بدهکاری پیمانکار منظور خواهد شد.
4-7- حمل کلیه مصالح از جمله ماسه ، سیمان ، پودرسنگ ، ماسه بادی ، انواع سنگ ، آهن آلات لازم و ... از پای کار به طبقات به عهده پیمانکار است .
4-8- پیمانکار موظف است پس از اتمام کار محل را کاملا تمیز نموده و با نظارت کارفرما و مهندس ناظر اقدام به حمل نخاله از طبقات به محوطه تعیین شده در کارگاه نماید .
4-9- پیمانکار تایید می نماید که کلیه اسناد ، مدارک و نقشه های موضوع مندرج در ماده یک این قرارداد را کاملا مطالعه نموده و هنگام امضاء قرارداد هیچ نکته ای باقی نمانده است که بعدا بتواند در مورد آن استناد به جهل خود نماید .
4-10- پیمانکار موظف به رعایت موارد حفاظتی و ایمنی کار و به طور کلی رعایت موارد مبحث 12 مقررات ملی ساختمانی ایران در کارگاه می باشد ، چنانچه در اثر عدم رعایت شرایط ایمنی کار توسط پیمانکار و یا قصور کارکنان وی ، خود یا افراد پیمانکار و یا دیگران دچار سانحه شوند ، جبران کلیه عواقب مالی ، حقوقی و جزایی به عهده پیمانکار می باشد و کارفرما هیچگونه مسئولیتی در این رابطه نخواهد داشت . وسایل ایمنی و حفاظتی شامل کلاه چانه دار ، کفش ایمنی ، کمربند ایمنی ، لباس ضخیم کار ، دستکش مناسب ، ماسک و عینک و ... می باشد 4-11- کارفرما مخیر می باشد که حجم قرارداد را تا میزان 25 درصد افزایش یا کاهش دهد و پیمانکار از این بابت هیچگونه اعتراضی نخواهد داشت و مبالغ واحد قرارداد هیچ تغییری نخواهد کرد.
4-12- تهیه و پرداخت هزینه های بیمه ، ایاب و ذهاب ،؟ مسکن و غذای افراد پیمانکار ، به عهده وی می باشد .
ماده 6- مبلغ قرارداد :
مبلغ موضوع ماده یک بر اساس هر کیلوگرم در و پنجره ساخته شده ریال می باشد و مبلغ کل قرارداد ریال برآورد می گردد .
تبصره ( 1 ) به قیمت های مندرج در ماده شش این قرارداد هیچگونه تعدیل یا به عبارت دیگر افزایش نرخی تعلق نخواهد گرفت .
تبصره ( 2 ) هیچگونه اضافه بها مانند سختی کار، ارتفاع زیاد ، زاویه داشتن و سایر صعوبت هایی که اجرای کار را مشکل تر می کند ، قابل پرداخت نیست .
تبصره ( 3 ) قیمت واحد در ماده شش تعیین کننده مشخصات نیست بلکه این قیمت در صورتی قابل اعمال می باشد که کارهای انجام شده بر طبق نقشه و مشخصات فنی باشد .
تبصره ( 4 ) پیمانکار نمی تواند به استناد و شرح قیمت ماده شش و مقایسه آن با قیمت های روز وجوه دیگری را مطالبه نماید .
ماده 7- کسورات قانونی :
از این قرارداد 5% بیمه و 5 % مالیات کسر خواهد شد.
ماده 8- نحوه پرداخت :
8-1- پیش پرداخت این قرارداد جهت خرید آهن آلات معادل 30% مبلغ کل قرارداد معادل ریال در قبال دریافت یک فقره چک معادل همین رقم از پیمانکار در وجه ایشان پرداخت می گردد.
8-2- پرداخت های موقت پس از تنظیم صورت مجلس توزین ساخت قطعات تا سقف 80% اوزان قطعات و پس از کسر پیش پرداخت و کسورات ماده 7 در وجه پیمانکار پرداخت می گردد .
8-3- پس از نصب درب و پنجره در ساختمان معادل 100 % قیمت واحد آن و پس از کسر کسورات قانونی در وجه پیمانکار پرداخت می گردد .
8-4- از هر پرداخت معادل 10% حسن انجام کار کسر خواهد شد . که مبلغ آن پس از اتمام دوره تضمین و تایید مهندس ناظر در وجه پیمانکار پرداخت می گردد .
ماده 9- تغییر مدت قرارداد در شرایط زیر مجاز خواهد بود :
مدت دوره تضمین قرارداد ماه پس از اتمام کار می باشد و در صورت بلانقص بودن کار انجام شده مبلغ 10% حسن انجام کار با تقاضای پیمانکار مسترد خواهد شد.
ماده 11- حل اختلاف :
هرگاه در اجرای مفاد قرارداد بین طرفین اختلافی رخ دهد و این اختلاف را نتوان از طریق مذاکره حل و فصل نمود ، اختلاف حاصله از طریق ارجاع به داور مرضی الطرفین حل و فصل خواهد شد . آقای به عنوان داور مرضی الطرفین انتخاب گردیدند و داوری ایشان برای طرفین لازم الاجرا است .
ماده 12- فسخ :
12-1- در صورتی که پیمانکار بیش از 4/1 برنامه زمان بندی تاخیر داشته باشد کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید
12-2- در صورت عدم حسن اجرا یا عدم اجرای کامل یا قسمتی از هر یک از مراحل این قرارداد کارفرما می تواند قرارداد را فسخ نماید .
12-3- در صورت بروز هرگونه حوادث فورس ماژور و قهریه قرارداد می تواند فسخ گردد.
ماده 13- جریمه :
در صورت تاخیر در اجرای عملیات به شرطی که میزان تاخیر موجبات فسخ را فراهم نیاورد پیمانکار به ازاء هر روز تاخیر غیر مجاز معادل ریال جریمه خواهد شد . تشخیص مجاز یا غیر مجاز بودن تاخیر با مهندس ناظر و کارفرما است .
این قرارداد در 13 ماده و 5 تبصره در دو نسخه متحدالمتن که هر یک حکم واحد را دارند در تاریخ تنظیم گردیده است .
پیمانکار کارفرما
-برگرفته از کتاب:
قراردادها در احداث ساختمان ها و پروژه های عمرانی-سید فریمان هاشمی علیا
این قرارداد در تاریخ فی مابین شرکت به نمایندگی نشانی
تلفن که در این قرارداد کارفرما نامیده می شود از یکطرف و آقای
فرزند به شماره شناسنامه صادره از و به نشانی
تلفن که از طرف دیگر پیمانکار نامیده میشود مطابق با شرایط و مشخصات ذیل منعقد و لازم الاجراء می باشد.
ماده یک –موضوع قرارداد
عبارتست از اجاره و حمل و نصب و اجرای داربست جهت اجرای نما پروژه
ماده دو – اسناد و مدارک قرارداد
2-1- قرارداد حاضر
2-2- کلیه دستورکارهائیکه در حین اجراء توسط کارفرما یا دستگاه نظارت ابلاغ میگردد.
ماده سه – مبلغ قرارداد
مبلغ کل قرارداد حدودا ریال پیش بینی میگردد که تا 25 درصد قابل افزایش یا کاهش می باشد که بر اساس نرخنامه پیوست قابل پرداخت خواهد بود .
ماده چهار –نحوه پرداخت
پس از اتمام کار پیمانکار موظف است نسبت به تهیه صورت وضعیت کارهای انجام شده اقدام و پس از تائید نماینده کارفرما با توجه به مفاد قرارداد نسبت به پرداخت مبلغ کارکرد پس از کسر کسورات قانونی اقدام خواهد شد.
تبصره یک – 10 درصد کل قرارداد بعنوان پیش پرداخت از سوی کارفرما به پیمانکار پرداخت میگردد .
ماده پنج – مدت قرارداد
مدت قرارداد جمعا روز / ماه شمسی از تاریخ لغایت می باشد.
ماده شش – تعهدات پیمانکار
پیمانکار موظف به رعایت موارد ذیل می باشد:
6-1- کلیه قسمتهای داربست شامل جایگاه اجزای نگهدارنده ، تکیه گاه ها ، اتصالات ، راههای عبور و پلکان داربست باید با استفاده از مصالح مناسب و مرغوب مانند چوب و فلولاد و امثال آن توسط شخص ذیصلاح طوری طراحی ، ساخته و آماده بکار شود که داربست علاوه بر ایستایی و پایداری لازم ، ظرفیت پذیرش 4 برابر بار مورد نظر را داشته باشد.
6-2-قطعات و اجزاء چوبی بکار برده شده در داربست باید بدون پوسیدگی ، ترک خوردگی و سایر نواقصی باشد که استحکام آن را به خطر اندازد . همچنین ازرنگ کردن اجزاء چوبی داربست که باعث پوشیده شدن عیوب و نوافص آن میگردد ، باید حودداری شود.
6-3- الوارهای چوبی که برای جایگاه داربست مورد استفاده قرار میگیرند ، باید صاف ، بدون هرگونه زائده و برجستگی و عاری از مواد چسبنده و لغزنده باشند . کلیه الوارها باید دارای ضخامت یکسان بوده و حداقل دارای 25 سانتیمتر عرض و 5 سانتیمتر ضخامت باشند و طوری در کنار یکدیگر قرار داده شوند که به هیچ وجه ابزار و مصالح از بین آئها به پائین سقوط ننماید . همچنین فاصله تکیه گاههای الوارها باید حداکثر 250 سانتی متر باشد .
6-5- کلیه عملیات مربوط به نصب ،تغییر ،تعمیر یا پیاده کردن
داربست ، باید توسط اشخاص ذیصلاح انجام شود.
6-6- داربست باید در موارد ذیل توسط شخص ذیصلاح مورد بازدید و کنترل قرار گیرد تا
از پایداری ، استحکام و ایمنی آن اطمینان حاصل شود.
الف – قبل از شروع به استفاده از آن
ب- حداقل هفته ای یکبار در حین استفاده
ج- پس از هرگونه تغییرات با ایجاد وقفه در استفاده از آن
د- پس از وقوع باد ، طوفان ، زلزله و عوامل مشابه که استحکام و پایداری داربست مورد تردید قرار گیرد.
6-7- برای جلوگیری از خطر سقوط کارگران ، باید در طرف باز جایگاههای کار ، نرده حفاظتی مطابق بند ذیل نصب شود :
الف – ارتفاع نرده حفاظتی از کف طبقه یا سکوی کار باید 100 سانتیمتر باشد . همچنین ارتفاع نرده راه پله باید 80 سانتیمتر باشد.
ب- نرده حفاظتی باید در فواصل 2 متر ، دارای پایه های عمودی بوده و ساختمان و اجزاء سازه آن دارای چنان مقاومتی باشد که بتواند در مقابل 100 کیلوگرم فشار و ضربه وارده در تمام جهات مقاومت نماید. بعلاوه نرده باید مقاومت لازم را برای مواقعی که در معرض برخورد با وسائل متحرک قرار می گیرد ، داشته باشد. همچنین برای پیشگیری از افتادن مصالح و ابزار کار از روی کف جایگاهها باید در لبه های باز جایگاهها پاخوردهای چوبی نصب شود .
6-8- در فصل سرما هنگامیکه روی جایگاههای داربست برف یا یخ وجود داشته باشد ، کارگران نباید روی آن کار کنند مگر آنکه قبلا برف و یخ از روی جایگاهها برداشته شود .
6-9- از داربست ها نباید برای انبار کردن مصالح ساختمانی استفاده شود ، مگر مصالحی که برای کوتاه مدت و برای انجام کار تدریجی مورد نیاز باشد . در چنین حالتی نیز جهت تعادل داربست ، بار روی جایگاهها باید بطور یکنواخت توزیع گردد . ضمنا در پایان کار روزانه ، باید کلیه مصالح اضافی و ابزار کار از روی جایگاههای داربست تخلیه شود .
6-10- برای تامین ایستایی داربست و جلوگیری از واژگون شدن آن ، رعایت موارد زیر الزامی است :
الف – پایه های داربست به نحو مطمئنی در محل تکیه گاهها مستقر شود ، بطوریکه از جابجایی و لغزش آنها جلوگیری بعمل آید .
ب- پایه های داربست در محل استقرار روی زمین ، باید روی صفحات افقی قرار گیرد ، تا از فرورفتن آنها در زمین و بر هم خوردن تعادل داربست پیشگیری شود.
ج- داربست باید در فاصله های مناسب عمودی و افقی ، بطور محکم به ساختمان متصل و مهار گردد تا از لرزش و نوسان داربست در حین کار جلوگیری بعمل آید.
د- در مواردی که داربست در دو ضلع مجاور قرار می گیرد ، باید در محل تلاقی بطور کامل به یکدیگر متصل و کلاف شوند .
ه- در موقع طوفان یا باد شدید ، از کارکردن روی داربست باید جلوگیری شود.
6-11- هنگامیکه مصالح از روی جایگاه داربست بطرف بالا کشیده می شود ، باید به کمک طناب از برخورد آن به داربست جلوگیری بعمل آید .
6-12-در موقع پیاده کردن و برچیدن داربست چوبی ، باید کلیه میخها از قطعات داربست بطور کامل بیرون کشیده شوند .
6-13- پیمانکار از محل کار بازدید و از کم و کیف آن کاملا مطلع می باشد و کلیه نقشه ها و مشخصات فنی مربوط به اجرای کار را رویت نموده است و کلیه کارها را طبق نقشه و دستور کارها زیر نظر دستگاه نظارت بدون عیب و نقص انجام دهد .
6-14- پیمانکار می بایستی در تمام مراحل کار در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تایید کارفرما نیز باشد حضور داشته باشد .
6-15- پیمانکار حق واگذاری کار به غیر را ندارد و در صورت اثبات چنین سندی ، کارفرما حق هرگونه اقدام را به هر شکل و به صورت تام الاختیار خواهد داشت .
6-16- پیمانکار مسئولیت کامل ناشی از منع قانونی کار کردن افراد مشمول نظام وظیفه و اتباع بیگانه خارجی (افغانی) بدون مجوز یا افرادی که به نحوی از حق کار کردن محروم هستند را دارد و کارفرما فرض را بر این قرار داده که افراد پیمانکار هیچ نوع متع قانونی برای کارکردن ندارند .
6-17 –در صورت وقوع حادثه برای پرسنل پیمانکار ، پیمانکار مسوولیت تهیه ، تکمیل و امضاء فرم گزارشات حادثه وزارت کار و همچنین کلیه جنبه های مالی و حقوقی آن را بعهده خواهد داشت.
6-18-پیمانکار مسوولیت کامل ایمنی پرسنل خود را به عهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسائل استحفاظی ( دستکش ، کلاه ایمنی ، کفش ایمنی و ....) نماید تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار نگردند .
6-19- رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان و آیین نامه حفاظتی کارگاههای ساختمانی از طرف پیمانکار الزامی می باشد.
ماده هفت – تعهدات کارفرما
7-1- تامین محل اسکان پرسنل پیمانکار در کارگاه در حد مقدورات.
7-2 – پرداخت مبلغ انجام کار که پس از اتمام عملیات و تایید قابل پرداخت می باشد.
7-3- چنانچه تاخیری بواسطه کار کارفرما باشد پیمانکار جریمه ای نخواهد پرداخت و تشخیص این موضوع بعهده کارفرما می باشد.
ماده هشت- موارد فسخ قرارداد
8-1- انتقال قرارداد یا واگذاری عملیات به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر از طرف پیمانکار
8-2-عدم اجراء تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده
8-3- تاخیر در شروع بکار بیش از روز از تاریخ ابلاغ قرارداد
8-4- تاخیر در اجرای کار بطوریکه دلالت بر عدم صلاحیت مالی و فنی و یا سوء نیت پیمانکار بنماید .
8-5- غیبت بدون اجازه پیمانکار و یا تعطیل کردن کار بدون کسب اجازه کتبی از کارفرما
8-6- عدم پیشرفت کار متناسب با مقدار کاری که بایستی مطابق برنامه زمانبندی انجام شود .
تبصره – در کلیه موارد مذکور تشخیص و نظر کارفرما ملاک عمل بوده و قاطعیت دارد .
ماده نه
مدت دوره تضمین قرارداد پس از اتمام کار که به تائید کارفرما و دستگاه نظارت رسیده ، دو برابر مدت زمان قرارداد می باشد در صورت بلانقص بودن کار انجام شده .
ماده ده
این قرارداد در ده ماده و دو تبصره و در چهار نسخه تهیه و تنظیم شده که هر نسخه حکم واحد را دارا و قابل اعتبار می باشد.
کارفرما پیمانکار
نام آزمایش : دانه بندی مصالح سنگی
هدف : تعیین دامنه ابعاد و نحوه ی توزیع ابعاد دانه ها در نمونه ی مصالح سنگی .
وسائل مورد استفاده :
5-برس سیمیshaker1- ترازو 2- الک های استاندارد 3- ته الک 4- شیکر
6- شن نخودی و بادامی 7- ماسه
روش کار :
برای انجام آزمایش دانه بندی وزن مشخصی از مصالح سنگی را در سری الک های تیلور (که اندازه ی هر دو الک متوالی به نسبت 1 به 2 است) ریخته و مجموعه را در دستگاه شیکر به مدت زمان کافی قرار می دهیم تا الک شوند.
وزن مصالح سنگی مورد استفاده بسته به بزرگترین اندازه ی دانه های سنگی متفاوت خواهد بود به عنوان مثال :
: 2 الی 5/1 کیلو گرم ¾” برای بزرگترین اندازه ی سنگدانه :
: 1 کیلو گرم مصالح مورد نیاز است.#4 برای بزرگترین اندازه ی سنگدانه :
آزمایش این جلسه ی ما بر روی دو نمونه از شن های نخودی و بادامی و یک نمونه ماسه خواهد بود.برای شن و ماسه از الک های متفاوتی استفاده می شود بنحوی که برای شن از الک های شماره ی 4 به بالا و برای ماسه از الک 4 به پایین استفاده می شود . لازم به توجه است که الک ها باید از بالا به پایین از نظر اندازه ی روزنه ها کوچکتر شوند.ابتدا الکهای خالی را وزن نموده و وزن هریک را یادداشت می نماییم و سپس آنها را به ترتیب اندازه ها روی هم چیده و مصالح را روی اولین الک می ریزم توجه شود که باید در زیر آنها ته الک قرار دهیم . مصالح را چیزی در حدود 5/7 الی 10 دقیقه در شیکر گذاشته و سپس به میز کار انتقال می دهیم و الکها را از هم جدا نموده و با ترازو وزن الک و خاک را بدست می آوریم و از این طریق وزن مصالح مانده روی هر الک را محاسبه می نماییم .و جدولی بصورت زیر تنظیم نموده و بر اساس اطلاعات آن نموداری رسم می کنیم که در محور عمودی آن درصد عبوری و در محور افقی اندازه ی الک ها بر حسب میلیمتر و در مقیاس لگاریتمی قرار خواهد داشت .نتایج آزمایش به شرح زیر است:
|
الک ها |
وزن الک |
الک و خاک |
وزن خاک |
درصد مانده |
اندازه ها |
درصد عبوری |
|
1 |
575 |
0 |
0 |
0 |
25.4 |
100 |
|
3/4 |
580 |
610 |
30 |
1.997337 |
19.05 |
98.00266 |
|
1/2 |
555 |
1527 |
972 |
64.71372 |
12.7 |
33.28894 |
|
3/8 |
520 |
947 |
427 |
28.42876 |
9.525 |
4.86018 |
|
4 |
525 |
595 |
70 |
4.660453 |
4.75 |
0.199727 |
|
pan |
365 |
368 |
3 |
0.199734 |
|
0 |
|
الک ها |
وزن الک |
الک و خاک |
وزن خاک |
اصلاح شده |
درصد مانده |
اندازه الک ها |
درصد عبوری |
|
4 |
525 |
871 |
346 |
347 |
34.7 |
4.57 |
65.3 |
|
8 |
435 |
520 |
85 |
86 |
8.6 |
2.36 |
56.7 |
|
16 |
422 |
620 |
198 |
199 |
19.9 |
1.18 |
36.8 |
|
30 |
382 |
461 |
79 |
80 |
8 |
0.6 |
28.8 |
|
50 |
335 |
476 |
141 |
142 |
14.2 |
0.3 |
14.6 |
|
100 |
356 |
470 |
114 |
115 |
11.5 |
0.15 |
3.1 |
|
200 |
290 |
291 |
1 |
2 |
0.2 |
0.075 |
2.9 |
|
pan |
387 |
415 |
28 |
29 |
2.9 |
0 |
0 |
« ماسه»
برای هریک از مصالح اعم از شن یا ماسه رنج دانه بندی استانداردی متشکل از حدود بالا و پائین وجود دارد که در استاندارد های گوناگون متفاوت است.که در زیر به آنها اشاره خواهیم نمود.
برای مصالح ماسه ای عددی بنام مدول نرمی تعریف می شود که عبارت است از مجموع درصد های مانده ی تجمعی روی الک های اصلی .برای ماسه ی مورد استفاده ی ما در اینجا این مقدار برابر است با :
|
الک ها |
وزن الک |
الک و خاک |
اندازه الک ها |
وزن خاک |
اصلاح شده |
درصد مانده |
درصد عبوری |
|
1 |
575 |
575 |
25.4 |
0 |
0 |
0 |
100 |
|
3/4 |
580 |
755 |
19.05 |
175 |
172.4 |
11.49333 |
88.50667 |
|
1/2 |
562 |
1529 |
12.7 |
967 |
964.4 |
64.29333 |
24.21333 |
|
3/8 |
520 |
782 |
9.525 |
262 |
259.4 |
17.29333 |
6.92 |
|
4 |
525 |
627 |
4.75 |
102 |
99.4 |
6.626667 |
0.293333 |
|
Pan |
365 |
372 |
|
7 |
4.4 |
0.293333 |
0 |
« بادامی»
مقدار مدول نرمی برابر است با :
4.918=100/(34.7*7 +8.6*6+19.9*5+8*4+14.2*3 +11.5*2+0.2*1)
منابع خطا:
1- خطای ترازو به علت تعدد دفعات وزن نمودن و احتمال خارج شدن از تراز.
2- هدر رفتن بخشی از مصالح در حین انجام آزمایش.
3- گیر کردن مقداری از دانه ها در چشمه های الک ها.
آزمایش دانه بندی خاک(روش مکانیکی)
AASHTO T88-70 , ASTM D422-63
|
مقدمه:
هدف از انجام این آزمایش تعیین حدودی از اندازه یذرات موجود در خاک که به صورت درصدی از وزن خشک خاک بیان می شود.این آزمایش در طبقه بندی خاک ها نقش بسیار مهمی را ایفا می کند؛زیرا در طبقه بندی خاک باید از اندازه ی ذرات آن خاک تا حدودی آشنایی داشته باشیم.خاکی که خوب دانه بندی شده باشد،دارای فضای خالی کمتری بوده و در نتیجه با به کار بردن آن در ساخت بتن سیمان کمتری مصرف می شود.منظور از دانه بندی مکانیکی خاک جداسازی دانه های خاک در اندازه های مختلف است.
وسایل مورد نیاز:
1- الک: الک های مورد نیاز برای انجام این آزمایش دارای شماره های زیر می باشند؛
1
, 1” ,
” ,
,
”,NO.4
,NO.8 ,NO.16 ,NO.30 ,NO.50 ,NO.100 ,NO.200
*همچنین یک pan نیاز است که در زیر سری الکها قرار گیرد.
2- ترازو: حساسیت آن باید 0.2 درصد وزن نمونه ی تحت آزمایش باشد.
3- گرمخانه یا owen:گرمخانه با کنترل درجه حرارت قادر به نگهداری درجه حرارت در
دمای 110
درجه سانتی گراد باشد.
4- کمچه و سطل؛ جهت حمل خاک،و هم زدن آنها.
5- شیکر یا دستگاه لزاننده مکانیکی.
6- خاک: مقدار لازمی خاک جهت انجام آزمایش
7- سایر؛ وسایل شستشو و فرچه.
تئوری آزمایش:
توزیع دانه های بزرگتر از .075mm (الک شماره 200) با آزمایش الک و توزیع دانه های ریزتر از .075mm با آزمایش رسوب سنجی(آنالیز هیدرومتری) انجام می شود.الک های استاندارد برای جداکردن دانه های خاک با اندازه های متفاوت به کار می روند.آنالیز الک روی دانه های خشک خاک (مثل ماسه،شن و قلوه سنگ) به کار می رود.
حدود 1500 gr (1.5kg) خاک خشک را انتخاب می کنیم(اگر خاک خشک نبود آن را در گرمخانه قرار می دهیم تا خشک شود) سپس مواد زائد درون خاک از جمله ریشه گیاهان،پلاستیک و... را از آن جدا می کنیم.
از طرفی سری الک های استاندارد را به ترتیب سایز سوراخ روی هم قرار داده تا عمل دانه بندی و سرند کردن روی آنها انجام شود.
|
|
عمل سرند کردن با حرکات افقی و عمودی به طوری که مصالح دائما" در سطح الک در حرکت باشند انجام خواهد گرفت.حرکت الک را می توان به وسیله تکان دهنده ی مکانیکی و یا با دست ایجاد کرد.در هیچ صورتی نباید مصالح روی یک الک با دست از الک رد شود.عمل سرن کردن باید تا زمانی که بیش لز .5 درصد وزن کل نمونه از هر الک رد نشود ادامه یابد.در مورد آن قسمت از مصالح ماند روی الک 4.75mm روش صحیح سرند کردن وقتی است که فقط یک لایه از مصالح بر روی سطح الک باشد.
وقتی از روش مکانیکی برای سرند کردن استفاده می شود،صحت و یکنواختی کار به همان صورتی است که در بالا شرح داده شد.پس از پایان سرن کردن به روش مکانیکی،وزن مصالح مانده روی هر الک با دقت 0.1gr وزن می شود.به همین صورت،وزن مانده روی هر الک به روش تکان دادن با دست تعیین می گردد.
محاسبات و گزارش:
آزمایش دانه بندی خاک در طبقه بندی نقش مهمی دارد.همچنین با اطلاعاتی که از این آزمایش به دست می اوریم میتوانیم قابلیت های خاک را از نظر حساسیت در مقابل یخ زدگی ... بررسی کنیم.
درصدها باید به صورت نزدیکترین عدد کامل گزارش شوند.
جدول دانه بندی:
|
درصد عبوری (%) |
درص مانده روی الک(%) |
مانده تجمعی (gr) |
وزن مانده روی الک(gr) |
نمره ی الک |
|
100 |
0 |
0 |
0 |
" 1 |
|
100 |
0 |
0 |
0 |
1” |
|
99.11 |
7.71 |
113 |
113 |
|
|
88.13 |
10.98 |
274 |
161 |
|
|
78.3 |
9.82 |
418 |
144 |
|
|
56.8 |
21.56 |
734 |
316 |
NO.4 |
|
35.8 |
20.94 |
1041 |
307 |
NO.8 |
|
22.3 |
13.51 |
1239 |
198 |
NO.16 |
|
9.8 |
12.55 |
1423 |
184 |
NO.30 |
|
4.5 |
5.29 |
1500.5 |
77.5 |
NO.50 |
|
0.3 |
4.13 |
1561 |
60.5 |
NO.100 |
|
0.1 |
0.2 |
1564 |
3 |
NO.200 |
|
0 |
0.14 |
1566 |
2 |
Pan |
محاسبه درصد خطا:
وزن نمونه خشک: 1500 gr
مجموع خاک باقی مانده روی الک ها: 1466
|
خطاهای موجود در آزمایش:
- خطای وزن کردن
- خوب تمیز نکردن الک ها
- سرشکنی اعداد در حد کم
- خوب شسته نشدن خاک قبل از آزمایش
- درفرآیند الک کردن،ممکن است ذرات خیلی ریزتر الک 200،به ذرات بزرگتر بچسبد و به عنوان گرد و غبار از الک مزبور نگذرد.
منحنی دانه بندی:
نتیجه گیری:
با رسم منحنی دانه بندی،مشخص می شود که خاک مورد آزمایش با دانه بندی "متوسط " است.
=
7.92
این قرارداد مابین آقای به نشانی
و تلفن که از این پس کارفرما نامیده می شود از یک طرف وآقای
فرزند متولد صادره از به شماره شناسنامه به نشانی
وشماره تلفن که از این پس پیمانکار نامیده می شود از طرف دیگر به شرح زیر منعقد می گردد.
ماده 1 –موضوع قرارداد :
موضوع قرارداد عبارتست از اجرای عملیات تهیه و نصب سقف دامپا در طبقات بلوک ساختمانی پروژه با مصالح زیر سازی به طور کامل در ساختمان طبقه به نشانی
و دارای پروانه ساختمانی شماره به شرح زیر :
1-1- تهیه و نصب سقف کاذب دامپا آلومینیوم با زیرسازی از قوطی و ساپورت های لازم .
1-2- جانمایی چراغ های فلورسنت
ماده 2 –مشخصات فنی و تقسیم بندی قیمت ها :
به طور کلی مشخصات فنی بر اساس نمونه های ارائه شده از سوی پیمانکار و تایید و کنترل کارفرما و مهندس ناظر تعیین می گردد . با توجه به مراحل مختلف کار و جهت ارائه صورت وضعیت ها قیمت واحد کار برای مراحل مختلف به شرح زیر می باشد :
1-2- زیرسازی و پروفیل گذاری 40%
2-2- پانل گذاری و نصب صفحات و جانمایی چراغ ها 60%
ماده 3 –مدت قرارداد :
مدت اجرای این قرارداد به مدت ماه شمسی از تاریخ انعقاد قرارداد می باشد.
ماده 4 – تعهدات پیمانکار :
4-1- پیمانکار متعهد است ابعاد و اندازه های اجرایی کار را بر مبنای وضعیت موجود کار اجرا شده برداشت و به تصویب کارفرما برساند .
4-2-اجرای هر مرحله از کار منوط به تایید مرحله قبل از آن توسط کارفرما می باشد .
4-3-پیمانکار متعهد است که مورد پیمان را به بهترین کیفیت بر طبق نظر دستگاه نظارت پروژه به انجام برساند .
4-4- پیمانکار موظف است بلافاصله پس از ابلاغ قرارداد ، نسبت به تجهیز کارگاه و شرو.ع عملیات اجرایی اقدام نماید .
4-5- پیمانکار موظف است کارهای موضوع قرارداد را شخصا انجام دهد و حق واگذاری تمام و یا قسمتی از موضوع پیمان را به دیگری ندارد.
4-6- پیمانکار مجاز به تعطیلی کار بدون اجازه کارفرما نمی باشد .
4-7- حمل کلیه مصالح از کارخانه به کارگاه و از کارگاه به طبقات به عهده پیمانکار است .
4-8- پیمانکار موظف است پس از اتمام کار محل را کاملا تمیز نموده و با نظر کارفرما و مهندس ناظر اقدام به حمل قطعات ضایعاتی از طبقات به محوطه تعیین شده در کارگاه نماید .
4-9-پیمانکار تایید می نماید که کلیه اسناد ، مدارک و نقشه های موضوع مندرج در ماده یک این قرارداد را کاملا مطالعه نموده و هنگام امضاء این قرارداد ، هیچ نکته ای باقی نمانده است که بعدا بتواند در مورد آن استناد به جهل خود نماید .
4-10-پیمانکار تایید می نماید که محل کارگاه و محل اجرای پروژه مورد قرارداد را کاملا رویت نموده است .
4-11- پیمانکار موظف به رعایت موارد حفاظتی و ایمنی کار و به طور کلی رعایت موارد مبحث 12 مقررات ملی ساختمانی ایران در کارگاه می باشد ، چنانچه در اثر عدم رعایت شرایط ایمنی کار توسط پیمانکار و یا قصور کارکنان وی ، خود یا افراد پیمانکار و یا دیگران دچار سانحه شوند ، جبران کلیه عواقب مالی ، حقوقی و جزایی به عهده پیمانکار می باشد و کارفرما هیچگونه مسئولیتی در این رابطه نخواهد داشت . وسایل ایمنی و حفاظتی شامل کلاه چانه دار ، کفش ایمنی ، کمربند ایمنی ، لباس ضخیم کار ، دستکش مناسب ، ماسک و عینک و ... می باشد
4-12- اجرای دوغاب و بتونه کاری های لازم
4-3-9- دوبله کاری سنگ های پله
4-3- 10- ایجاد آب چکان دستی در سنگ ها
4-3-11- شستن و تمیز کردن نماهای سنگی
توضیح : آن قسمت از سنگ کاری که برش ، پخ ، ابزار و آب چکان های ماشینی را لازم داشته باشد بایستی در هنگام قرارداد به اطلاع پیمانکار برسد و اینگونه موارد جزء وظایف پیمانکار نمی باشد .
4-4- پیمانکار موظف است کلیه ابزار و وسایل کار جهت اجرای قرارداد از جمله شمشه ، تراز ، شاقول ، ریسمان ، دستکش لاستیکی ، ماله ، کمچه ، ملاقه ، چکش لاستیکی ، فرز و سنگ های برش لازم و .... را تهیه نموده و مسئولیت حفظ و نگهداری و تعمیرات وسایل مزبور نیز به عهده پیمانکار است .
4-5- پیمانکار ملزم است باقیمانده مصالح را به صورت مرتب دسته بندی نموده و تحویل کارفرما نماید .
4-6- پیمانکار موظف است به طریقی عمل نماید تا پرت مصالح در حد متناسب و معقول بوده در غیر این صورت هزینه پرت بیش از حد متعارف مصالح ، به حساب بدهکاری پیمانکار منظور خواهد شد.
4-7- حمل کلیه مصالح از جمله ماسه ، سیمان ، پودرسنگ ، ماسه بادی ، انواع سنگ ، آهن آلات لازم و ... از پای کار به طبقات به عهده پیمانکار است .
4-8- پیمانکار موظف است پس از اتمام کار محل را کاملا تمیز نموده و با نظارت کارفرما و مهندس ناظر اقدام به حمل نخاله از طبقات به محوطه تعیین شده در کارگاه نماید .
4-9- پیمانکار تایید می نماید که کلیه اسناد ، مدارک و نقشه های موضوع مندرج در ماده یک این قرارداد را کاملا مطالعه نموده و هنگام امضاء قرارداد هیچ نکته ای باقی نمانده است که بعدا بتواند در مورد آنت استناد به جهل خود نماید .
4-10- پیمانکار موظف به رعایت موارد حفاظتی و ایمنی کار و به طور کلی رعایت موارد مبحث 12 مقررات ملی ساختمانی ایران در کارگاه می باشد ، چنانچه در اثر عدم رعایت شرایط ایمنی کار توسط پیمانکار و یا قصور کارکنان وی ، خود یا افراد پیمانکار و یا دیگران دچار سانحه شوند ، جبران کلیه عواقب مالی ، حقوقی و جزایی به عهده پیمانکار می باشد و کارفرما هیچگونه مسئولیتی در این رابطه نخواهد داشت . وسایل ایمنی و حفاظتی شامل کلاه چانه دار ، کفش ایمنی ، کمربند ایمنی ، لباس ضخیم کار ، دستکش مناسب ، ماسک و عینک و ... می باشد 4-12- کارفرما کارفرما مخیر می باشد که حجم قرارداد را تا میزان 25 درصد افزایش یا کاهش دهد و پیمانکار از این بابت هیچگونه اعتراضی نخواهد داشت و مبالغ واحد قرارداد هیچ تغییری نخواهد کرد.
4-13- تهیه و پرداخت هزینه های بیمه ، ایاب و ذهاب ، مسکن و غذای افراد پیمانکار ، به عهده وی می باشد .
4-14- پیمانکار موظف است افراد دارای صلاحیت فنی را به کار گمارد در غیر این صورت کارفرما و مهندس ناظر حق خواهند داشت طی نامه ای به پیمانکار اعلام و پیمانکار نیز بایستی نسبت به تعویض افراد فاقد صلاحیت اقدام نماید .
4-15- در صورتی که افراد پیمانکار به تشخیص کارفرما و مهندس ناظر و سرپرست کارگاه در داخل کارگاه به هر شکلی باعث بروز هرگونه خسارتی گردند ، پیمانکار موظف به جبران آن به هزینه خود بوده و در صورت استنکاف، کارفرما مخیر خواهد بود راسا خسارت وارده را مرتفع و هزینه آن را به هر طریقی که صلاح بداند از پیمانکار وصول نماید .
4-16- مسئول کشف هرگونه فساد ، فحشا ، کلاه برداری ، درگیری و مشابه آن توسط افراد پیمانکار در طول اجرای پروژه به عهده پیمانکار می باشد .
4-17- پرداخت هایی مانند عیدی ، انعام ، پاداش و ... به کارگران خود به عهده پیمانکار می باشد .
4-18- پیمانکار موظف است ایام و ساعات کاری کارگاه را رعایت نموده و ترتیب اتخاذ نماید تا سر و صدای اجرای عملیات باعث مزاحمت همسایگان نگردد . در صورت نیاز به اضافه کاری با کسب مجوز از کارفرما ، مجاز خواهد بود .
4-19-کارفرما در هیچ یک از موارد احتمالی مورد اختلاف پیمانکار و کارکنان او دخالتی نداشته و مسئولیت هرگونه عوارض ناشی از درخواست های حقوق و موضوعات رفاهی کارکنان پیمانکار به عهده خود پیمانکار است .
4-20- پیمانکار موظف است که کلیه مررات قانون کار و سایر قوانین موضوعه کشور را رعایت نماید و تاکید می گردد حق بکارگیری اتباع خارجی و مخصوصا نیروهای افغانی را ندارد .
4-21- پیمانکار موظف است جهت تهیه صورت وضعیت با مهندس ناظر یا نماینده قانون کارفرما نسبت به متراژ و احجام عملیات اجرایی اقدام نماید .
4-22- پیمانکار بایستی پس از اجرای کامل هر طبقه نسبت به تحویل آن به نماینده کارفرما اقدام نماید .
4-23- اشکالات فنی کار ناشی از قصور پیمانکار که منجر به دستور تخریب یا اصلاح گردد متوجه پیمانکار بوده و موظف است مورد اشکال را به هزینه خود رفع نماید .
تبصره ( 1 ) مبنای محاسبه متراژ ، سطوح پانل گذاری می باشد .
ماده 5- تعهدات کارفرما :
5-1- آب و برق مورد نیاز پیمانکار ، جهت اجرای عملیات در محل کارگاه و هر طبقه به طور مجزا با کارفرما می باشد .
5-2- کلیه رقوم ارتفاعی در هر طبقه توسط مهندس ناظر یا نماینده کارفرما به پیمانکار تحویل داده می شود .
5-3- کارفرما موظف است مکانی جهت اسنراحت و غذاخوری برای کارگران مهیا نماید .
5-4- کارفرما بایستی سرویس بهداشتی مناسب و کافی برای کارگران احداث نماید .
5-5- کارفرما بایستی کارگاه را در مقابل حوادث کارگاهی بیمه نماید .
تبصره ( 2 ) پیمانکار می تواند در حد بیمه مسئولیت کارگاه در صورت حادثه از محل بیمه استفاده نماید .
ماده 6- مبلغ قرارداد :
مبلغ موضوع ماده یک بر اساس متر مربع اجرای پانل ( پیش بینی اولیه ) از قرار هر متر مربع ریال می باشد . مبلغ کل قرارداد ریال برآورد می گردد.
تبصره ( 3 ) به قیمت های مندرج در ماده 6 این قرارداد هیچگونه تعدیل یا به عبارت دیگر افزایش نرخی تعلق نخواهد گرفت .
تبصره ( 4 ) هیچگونه اضافه بها مانند سختی کار ، ارتفاع زیاد ، زاویه داشتن و سایر صعوبت هایی که اجرای کار را مشکل تر می کند ، قابل پرداخت نیست .
تبصره ( 5 ) قیمت واحد در ماده شش تعیین مشخصات نیست بلکه این قیمت در صورتی قابل اعمال می باشد که کارهای انجام شده بر طبق نقشه و نمونه های ارائه شده و مشخصات فنی باشد .
تبصره ( 6 ) پیمانکار نمی تواند به استناد و شرح قیمت ماده 6 و مقایسه آن با قیمت های روز وجوه دیگری را مطالبه نماید .
ماده 7- کسورات قانونی :
از این قرارداد 5% بیمه و 5% مالیات کسر خواهد شد.
ماده 8- پرداخت های موقت :
پرداخت های موقت بر اساس سطح طبقات در پایان هر طبقه به پیمانکار پس از کسر کسورات ماده 7 و 10% حسن انجام کار پرداخت می گردد . 10% حسن انجام کار پس از اتمام دوره تضمین نهایی کار به کارفرما یا مهندس ناظر آزاد خواهد شد.
ماده 9- تغییر مدت قرارداد :
تغییر مدت قرارداد در شرایط زیر مجاز خواهد بود.
9-1- با توافق طرفین
9-2- درصورتی که تمام یا بخشی از نقشه های تهیه شده توسط کارفرما تغییر نماید .
9-3- درصورتی که قوانین و مقررات جدیدی از طرف مراجع قانونی مرتبط وضع شود که در مدت اجرای قرارداد موثر باشد .
9-4- موارد فورس ماژور مانند زلزله ، سیل ، آتش سوزی ، آتشفشان ، انقلاب ، جنگ و غیره
ماده 10- حل اختلاف :
هرگاه در اجرای مفاد قرارداد بین طرفین اختلافی رخ دهد و این اختلاف را نتوان از طریق مذاکره حل و فصل نمود ، اختلاف حاصله از طریق ارجاع به داور مرضی الطرفین حل و فصل خواهد شد . آقای به عنوان مرضی الطرفین انتخاب گردیدند و داوری ایشان برای طرفین لازم الاجرا است .
ماده 12- جریمه :
در صورت تاخیر در اجرای عملیات به شرطی که میزان تاخیر موجبات فسخ را فراهم نیاورد پیمانکار به ازاء هر روز تاخیر غیر مجاز معادل ریال جریمه خواهد شد . تشخیص مجاز یا غیر مجاز بودن تاخیر با مهندس ناظر و
کارفرما است .
ماده 13- دوره تضمین :
مدت دوره تضمین قرارداد ماه پس از اتمام کار می باشد و در صورت بلانقص بدون کار انجام شده مبلغ 10% حسن انجام کار با تقاضای پیمانکار مسترد خواهد شد .
این قرارداد در 13 ماده و 6 تبصره در دو نسخه متحدالمتن که هر یک حکم واحد را دارند در تاریخ
تنظیم گردیده است .
پیمانکار کارفرما
با توجه به اینکه محل تکیه گاه تیرچه ها تیرهای سقف (اسکلت فلزی) میباشد لذا در حالت محافظه کارانه تیرچه ها را به صورت تیر دو سر ساده در نظر میگیریم.
اطلاعات :
در حالت تیپ دهانه تیرچه ها را 7 متر در نظر میگیریم.
وزن مرده سقف WD=650Kg/m^2 ( این عدد خیلی محافظه کارانه است)
وزن سربار زنده Kg/m^2 WL=200
f 'c=210 kg/Cm^2
fy=3000 kg/Cm^2
انتخاب ضخامت اولیه سقف تیرچه ( ضخامت سازهای سقف تیرچه بلوک):
h req1 ≥ L / 20= 700 /20 =35 cm
در حالیکه خیز زیر مشکلی در طرح موجود نیاورد:
h req2 ≥ L / 35= 700 /35 =20 cm
باتوجه به مسائل اجرایی فرض بر اینست که از بلوک به ارتفاع 25 سانتی استفاده شود , همچنین ضخامت بتن رویه نیز 7cm باشد لذا ضخامت سقف 32 cm مناسب میباشد.
h = 32 cm محدودیت ابعاد سقف تیرچه بلوک
تعیین عرض بال موثر در تیرچه ها :
bE = min (L/4 , bw+16t , Jc/c) = min ( 700/4 ,12+16*7 ,50 )
min (175 , 124 ,50 ) = 50 cm
طبق نشریه 94 سازمان برنامه و بودجه داریم :
bw ≥ (10 , h / 3.5 ) = max (10 , 32 /3.5 ) = 10 cm
USE bw = 12 cm
t ≥ max ( 5 , Jc/c /12 ) =max (5 ,50 / 12 )= 5cm OK.
USE t = 7 cm
تعیین آرماتور خمشی تیرچه :
Wu=1.4WD + 1.7WL=1250 kg/cm^2=1.25 ton/m^2
لنگر تک تیرچه Mu=0.5*1.25*7^2/8=3.828 ton/m
Mn=Mu/ø =3.828/0.9=4.253 ton.m
کنترل عملکرد T یا مستطیل شکل تیرچه :
øMu = ø.0.85.f 'c.bE .t.(d-t/2)
قطر میلگرد طولی کششی:
طبق نشریه94 à عمق موثر d = h-1.5-Φ/2 = 32-1.5-1.6/2 = 29.7 cm
øMuc = 0.9*0.85*210*50*7*(29.7-7/2)=14.73 ton.m
3.828 < 14.73 à مقطع مستطیلی عمل میکند Mu< øMuc OK.
تعیین آرماتور :
Mn /(f 'c.bE.d^2)=4.253*10^5/(210*50*29.7^2) = 0.0459
طبق جدول ص 84 کتاب طراحی سازه های بتن آرمه ( دکتر کی نیا ):
W=0.0448 à P=Wf 'c/fy = 0.0448*210/3000 = 0.00313
As req = 0.00313*50*29.7 = 4.657 cm^2 à USE 2 Φ 16 + Φ10
As=4.81 cm^2
As min =14/fy .bw.d= 14/3000*12*29.7=1.663 cm^2 OK.
As req > As min
تعیین میلگرد بالایی ( جهت تحمل نیروی فشاری- جهت مونتاژ و ....):
طبق بند 1-3 نشریه 94 برنامه و بودجه برای دهانه 7m از Φ12 استفاده میشود.
تعیین آرماتور منفی :
با توجه به اینکه تکیه گاههای تیرچه بصورت ساده بوده ولی در حالت محافظه کارانه طبق نشریه 94 سازمان برنامه و بودجه از 0.15 برابر فولاد کششی در وسط دهانه بعنوان میلگرد منفی استفاده میکنیم.
As(-)=0.15As max(+) = 0.15*4.81 = 0.721 à USE Φ10 برای هر تیرچه
طول میلگرد منفی در هر طرف تکیه گاه به اندازه 1/5 طول دهانه میباشد , بنابراین طول میلگرد منفی 7/5 یعنی 140 cm در هر تکیه گاه خواهد بود .
تعیین میلگرد افت وحرارت :
الف: در امتداد تیرچه : مطابق بند 3 فصل دوم نشریه 94 , حداقل سطح مقطع این میلگرد در امتداد تیرچه 0.00125 برابر سطح مقطع بتن پوششی بوده و حداکثر فاصله بین دو میلگرد 25 cm میباشد.
As temp = 0.00125*7*100 = 0.875 cm^2/m
Φ12 میلگرد مونتاژ دارای مساحت مورد نیاز میباشد لیکن جهت رعایت فاصله آرماتورهای حرارتی حداقل یک میلگرد Φ6 بین هر دو تیرچه متوالی قرار میدهیم.
ب) در امتداد عمود بر تیرچه : در این امتداد حداقل سطح مقطع میلگرد حرارتی برابر 0.00175 برابر مقطع بتن پوشش میباشد:
As temp = 0.00175*7*100 = 1.225 cm^2/m
Φ6 در هر 20cm مناسب میباشد.
کنترل کفایت
ضخامت پوشش در قسمت مابین تیرچه ها:
این ضخامت را اغلب به صورت تیر دو سر گیردار با مقاومت کششی بتن مسلح مساوی 1.3√ f 'c و ρ =0.65 طراحی میکنیم:

مقطع دال در واحد عرض
S=100t^2/6 = 100*7^2/6 = 816.66


L'=50-2*6 = 38 cm
Mu=1/12*Wu*L'^2=1/12*1.25*0.38^2 = 0.01504 ton.m/m
Mn=Mu/ ø = 0.01504/0.9 = 0.0167 ton.m/m
f ct = Mu/S = 0.0167*10^5/816.66
= 2.045 kg/cm^2 < 1.3√210 = 18.83 kg/cm^2 OK.
بنابراین ضخامت لایه پوشش کفایت مسئله را دارد.
کنترل برش در محل تکیه گاه:
در این حالت بایستی برش در فاصله d از بر تکیه گاه با برش مقاومتی بتن و آرماتورهای مورد نیاز مهار گردد.در حالت محافظه کارانه در خود تکیه گاه معیار طراحی و کنترل در نظر گرفته میشود.
برش در محل تکیه گاه:
Vu= Wu.L/2=1.25*7/2=4.375 ton برای واحد عرض
Vu=0.5*4.375=2.187 ton
Vn=Vu/0.85=2.187/0.85=2.573 ton برای تک تیرچه
مقاومت برشی جان Vc=0.53√f 'c .bw.d = 0.53√240*12*29.7 =2.737 ton
Vc>Vu OK à وجود خرپا و سایر أرماتورها در حالت محافظه کارانه می باشد لذا از حداقل أیین نامه ای میتوان به عنوان أرماتورهای برشی نیز استفاده کرد.
bw: عرض جان
t': فاصله دو میلگرد متوالی که 20 cm در نظر گرفته شده است.
A tmin = 0.0015bw.t' à A tmin = 0.0015*12*20 = 0.36 cm^2
میتوان از Φ6 به صورت مضاف و یا تک Φ8 استفاده کرد.
برآورد وزن سقف تیرچه بلوک:
|
موزائیک |
55 |
2250*0.022 |
|
ملات ماسه وسیمان |
42 |
2100*0.02 |
|
دال بتنی |
168 |
2400*0.07 |
|
بلوک سفالی |
90 |
9*1/(0.2*0.5) |
|
تیرچه بتنی |
144 |
2400*0.12*0.25*100/50 |
|
گچ و خاک |
24 |
1600*0.015 |
|
اندود گچ |
13 |
1300*0.01 |
|
متوسط تیغه های داخلی |
100 |
100 |
|
مجموع(با سطحی طبقات) |
636 kg/m^2 |
|
(جدول محاسبه بار مرده سقف طبقات بعلاوه متوسط تیغه های داخلی)
*در حالت محافظه کارانه 650 kg/m^2 :
آشنایی با سقف ها و عملکرد آن ها
دیوارها می توانند هر فضایی را محصور نمایند، اما سقف هر فضایی را امن می نماید. سقف ها به فضا آرامش می بخشند و آن ها را از هجوم عوامل طبیعی مانند آفتاب و برف و باران حفظ می نمایند. به کمک سقف ها همانطور که در یک قفسه کتابخانه دیده می شود می توانیم ساختمان را به طبقات متعدد تقسیم نماییم در حقیقت، دیوارها محیط اطراف خود را در جهت افقی تقسیم می کنند و سقف ها محیط را در جهت قائم تقسیم می نمایند.
مهم ترین ویژگی های یک سقف را می توان به ترتیب زیر برشمرد:
- مقاومت و پایداری آن در برابر نیروهای وز خود و بارهایی که قرار است سقف تحمل نماید.
- مقاومت در برابر آب و هوا سقف باید به وسیله مصالح عایق مانع از عبور رطوبت به داخل فضا شود.
- دوام قطعات و اجزای مختلف تشکیل دهنده سقف در برابر فرسودگی
- مقاومت در برابر گرما و سرما و آتش سوزی از جمله ویژگی های یک سقف مناسب است.
هر سقفی از لحاظ نوع ساخت و عملکرد سازه ای با توجه به شرایط می تواند به طرق مختلفی طراحی و اجرا گردد، که از آن جمله اند:
الف- سقف طاق ضربی
ب- سقف چوبی
ج- دال یکطرفه
دال دو طرفه و تیرچه بلوک
سقف های کامپوزیت
سقف های خرپایی یا فضایی
لازم به ذکر است که سقف های تیرچه بلوک که خود نوعی دال یکرفه می باشد، از سه عنصر دال، تیرچه و بلوک تشکیل یافته که تیرچه ها و بلوک ها خود انواع مختلفی دارند.
بلوک ها که نقش باربری ندارند و فقط خاصیت پرکنندگی دارند انواع مختلفی دارد از جمله :
بلوک های بتنی
بلوک های سفالی
بلوک های پلاستوفوم
تیرچه ها نیز چند نوع مختلف دارند:
· تیرچه های پیش کشیده
· تیرچه های پس کشیده
· تیرچه های پیش تنیده
انواع سقف های بتنی
یکی از اجزای اصلی تشکیل دهنده انواع ساختمان ها، سقف های بتنی هستند که نقش اساسی آنها اتقال نیروهای قائم و افقی ناشی از وزن مرده سقف، سربارها و نیروهای با دو زلزله به تیرها و ستون ها و دیوارهای بابر است . در ضمن، اتصال کلیه اجزای باربر قائم (ستون ها و دیوارها) به یکدیگر، موجب تقویت آن ها شده و به این ترتیب، کل ساختمان در مقابل نیروهای وارده، به طور واحد واکنش نشان می دهد.
نظر به اینکه سقف ها سهم نسبتاً زیادی از قیمت تمام شده ساختمان را به خود اختصاص می دهند. طراحان ساختمان، سیستم های متنوعی را به منظورهرچه اقتصادی تر کردن آنها، ابداع و اجرا کرده اند که صرفه جویی در مصرف بتن و فولاد، کاهش یا حذف قالب بندیف بهبود روشهای ساخت وارتقای کیفیت اجرای محورهای اساسی، کوشش های انجام شده را تشکیل می دهند. در زیر، روند اساسی ان مراحل پیشرفت به طور مختصر شرح داده می شود.
برای صرفه جویی در مصرف بتن و سبکتر کردن وزن سقف، قسمتی از مقطع سقف که در منطقه کششی قرار می گیرد، حذف و فقط ان مقدار از سطح مقطع بتن که برای جاگذاری آرماتورهای عرضی و کششی لازم است، باقی گذاشته می شود. این کاربه ویژه برای کاهش وزن مرده سقف و ساختمان، دارای اهمیت خاصی است.فاصله محل های باقی مانده به حد کافی نزدیک به هم انتخاب می شوند، تا مناطق فشاری و کششی مقطع بتنی سقف به طور یکپارچه عمل کنند و سقف حالت اولیه خود را از دست ندهد. این روش منجر به طرح دال های مجوف، با پشت بند، لانه زنبوری مانند آنها گردیده است. مصرف بتن در این نوع سقف ها، به حدود مقدار اولیه، و وزن سقف نیز تقریباً به همین میزان کاهش می یابد. از طرف دیگر، به علت سبک تر شدن وزن سقف ها، در مصرف میلگرد و هزینه اجرای بقیه قسمتهای باربر ساختمان، صرفه جویی قابل ملاحظه ای شود.
قالب بندی برای ایجاد فضاهای مجوف در دال، معمولاً به روش های زیرانجام می شود:
در روش نخست، برای اجتناب از قالب بندی محلهای خالی و پرکردن آن محل ها، از بلوک های مجوف و سبک وزن استفاده می شود. به این منظور، مصالح پرکننده را به فواصل معین روی قالب کف قرار داده و میلگردها را نصب می کند و سپس بتن ریزی انجام می شود.
در روش دیگر، از قالب های فلزی و یا پشم شیشه که به راحتی قابل نصب و جمع آوری هستند، استفاده می گردد.
سقف تیرچه و بلوک
سقف تیرچه و بلوک جزء دال های یک طرفه به حساب می آید که در این نوع سقف برای کاهش بارمرده از بلوک های توخالی بسیار سبک (مجوف) بتنی یا سفالی برای پرکردن سقف استفاده می شود.
کاربرد یرچه و بلوک در ساختمان
تیرچه و بلوک برای پوشش سقف ساختمان های اسکلت آجری و اسکلت فلزی و اسکلت بتن ارمه استفاده می شود.
اما چرا جزء بهترین ها است؟
1. باعث سبکی سقف می گردد.
2. دوام خب در مقابل آتش سوزی دارد.
3. مقاومت خوبی در مقابل نیروهای افقی مانند باد و زلزله دارد.
4. عایق صوتی خوبی است.
5. عایق حرارتی در مقابل سرما و گرماست.
6. عایق رطوبیتی است.
7. صاف و هموار بودن سطح زیر و روی سقف پس از اجرا از دیگر محاسن این نوع سقف محسوب می گردد.
اما همانند دیگر سقفها این نوع سقف نیز دارای معایبی نیز هست که عمده عیب آن :
1. اجرای آن نسبت به سقف های مشابه زمان زیادی نیاز دارد.
2. اجرای سقف تیرچه و بلوک نیاز به نیروی ماهر و متخصص دارد که متأسفانه به این موضوع اهمیت چندانی داده نمی شود.
3. و بزرگترین عیب این سقف این است که در دهانه های بزرگ نمی توان استفاده گردد.
جدول ارتفاع بلوک و ضخامت سقف
ضخامت سقف ارتفاع بلوک
نکات مربوط به تیرچه ها
نکته 1: اندازه عرض تیرچه ها 8 تا12 سانتیمتر است
نکته 2: ضخامت تیرچه ها معمولاً 4 سانتیمتر است.
نکته 3 : پس از بتن ریزی تیرچه ها آن را بوسیله ویبراور خوب ویبره کنیم.
نکته 4 : بتن داخل قالب فلزی یا سفالی جهت ساخت تیرچه با عیار 400 تا 500 کیلوگرم سیمان در مترمکعب بتن ریز با مصالح سنگی ریزدانه تهیه شود.
نکته 5: فاصله محور وسط تا محور وسط تیرچه دیگر معمولاً 50 سانتیمتر شود.
سقف تیرچه و بلوک
پاره ای از محدودیت ها و ویژگی های فنی سقف تیرچه و بلوک شامل تیرچه پیش ساخته نیز می شود. در زیر ویژگی های مهم اجزای تشکیل دهنده خود تیرچه، مورد بحث قرار می گیرد. تیرچه پیش ساخته از قسمت های زیر تشکیل می یابد.
1-1 عضو کششی
1-2 میلگردهای عرضی
1-3 میلگرد بالایی
1-4 بتن پاشنه
عضو کششی
حداقل تعداد میلگرد کششی دو عدد بوده و سطح مقطع میلگردهای کششی از طریق محاسبه تعیین می شود. در هر صورت، سطح مقطع میگلدر کششی برای فولاد نرم، از 0025/0، و برای فولاد نیم سخت و سخت، از 0015/0 برابر سطح مقطع جان تیر نباید کمتر باشد. تویه می شود قطر میلگرد کششی از 8 میلیمتر کمتر و از 16 میلیمتر بیشتر نباشد. در مورد تیرچه هایی که ضخامت بتن پاشنه آنها 5/5 سانتیمتر یا بیشتر باشد، می توان حداکثر قطر میلگرد کششی را به 20 میلیمتر افزایش داد. برای صرفه جویی در مصرف فولاد و پیوستگی بهتر آن با بتن، معمولاً از میلگرد آجدار، به عنوان عضو کششی استفاده می شود. حداکثر سطح مقطع میلگردها کششی، بستگی به نوع فولاد و بتن مصرفی دارد و نباید از مقادیر مندرج در جدول زیر بشتر باشد.
|
حدجاری شدن فولا بر حسب کیلوگرم بر سانتیمتر مربع |
200 |
3600 |
4200 |
|
تاب فشاری بتن 250 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع |
4/3% |
98/2% |
1/2% |
|
تاب فشاری بتن 300 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع |
2/4% |
7/3% |
6/2% |
|
تاب فشاری بتن 350 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع |
85/4% |
24/4% |
3% |
مقادیر بالا برحسب درصد سط مقطع جان تیر است.
نکته بسیار حائز اهمیت این است که در عمل باید از تطبیق مقاومت میلگردهای مورد استفاده با مقاومت قید شده در جدولها و محاسبات اطمینان حاصل کرد.
در صورت استفاده از میلگردهای کششی به تعداد بیش از دو عدد، دو میلگرد طولی باید در سرتاسر طول تیرچه ادامه یابند، ولی طول مورد نیاز بقیه میلگردها را می توان با توجه به نمودار لنگر خمشی محاسبه و در مقطعی که موردنیاز نیست، قطع نمود.
فاصله آزاد بین میلگردهای کششی نباید از قطر بزرگترین دانه شن بتن مورد مصرف در پاشنه تیرچه به اضافه 5 میلیمتر کمتر باشد.
فاصله میلگرد کششی از لبه جانبی بتن پاشنه تیرچه، به شرط وجود بلوک، نباید از 10 میلیمتر کمتر باشد و فاصله آزاد میلگرد کششی از سطح پائین تیرچه (پوشش بیتن روی میلگرد) نباید از 15 میلیمتر کمتر باشد. در صورتی که از کفشک (قالب سفالی) استفاده شود، فاصله آزاد میلگرد کششی از قسمت بالایی کفشک نباید از 10 میلیمتر کمتر باشد.
پوشش روی میلگردها که در بالا شرح داده شد، مربوط به تیرچه های مورد استفاده برای فضاهای داخلی ساختمانهاست. در صورتی که این تیرچه ها در محیط های باز، مانند بالکن یا در فضاهایی که دارای مواد زیان آور برای بتن می باشند، ادامه یابندف اجرای یک لایه اندد ماسه سیمان پرمایه به ضخامت حداقل 15 میلیمتر در زیرپوشش، ضروری است. در ساختمان هایی که خوزندگی فراگیر است یا در اقلیمهای خورنده باید حداقل ضخامت پوشش بتنی روی میلگردها را به 30 سانتیمتر افزایش داد.
میلگردهای عرضی
این میلگردها جهت نظورهای زیر درتیرچه قرارداده می شوند:
1. تأمین اینرسی(لختی) لازم جهت مقاومت تیرچه در هنگام حمل و نقل .
2. تأمین مقاومت لازم جهت تحمل بار بلوک و بتن پوششی در بین تکیه گاه های موقت، پیش از به مقاومت رسیدن بتن.
3. جهت تأمین پیوستگی لازم بین تیرچه و بتن پوششی(درجا)
4. تأمین مقاومت برشی مورد نیاز تیرچه
برای میلگردهای عرضی از نوع فولاد نرم و نیم سخت استفاده می شود که به صورت مضاعف یا منفرد تولید می شوند.
سطح مقطع میلگردهای عرضی نباید از 0.0015 bw.t کمتر اختیار شود که bw عرض جان مقطع و t فاصله دو میلگرد عرضی متوالی است. قطر میلگردهای عرضی از 5 میلیمتر تا 10 میلیمتر تغییر می کند، و درهرحال، حداقل قطر برای خرپای یا میلگردهای عرضی مضاعف 5 میلیمتر، و برای خرپای یا میلگرد عرضی منفرد، 6 میلیمتر است. در مورد خرپای ماشینی، میلگردهای عرضی به طور مضاعف و از نوع نیم سخت می باشند. قطر میلگردهای عرضی این نوع خرپاها بین 4 الی 6 میلیمتر تغییر می کند.
حداقل زاویه میلگرد عرضی نسبت به خط افق 30 درجه است و معمولاً از 45 درجه کمتر نیست. ارتفاع خرپای تیرچه معمولاً با توجه به ضخامت سقف، که خود تابعی از دهانه مورد پوشش است، تعیین می شود. فاصله میلگردای عرضی متوالی در تیرچه ها، حداکثر 20 سانتیمتر است. در بعضی از انواع تیرچه ها، به جای میلگرد عرضی، از ورق خم کاری شده با تسمه استفاده می شود.
میلگرد بالایی
از میلگرد بالایی (میلگرد ساده یا آجدار) به منظور تحمل نیروی فشاری خرپا در مرحله اول باربری تیرچه استفاده می شود وقطر آن با توجه به نوع میلگرد و طول دهانه، فاصله تیرچه ها، ارتفاع خرپای تیرچه و ضخامت بتن پوششی، همچنین فاصله های جوشکاری عرضی، از6 تا12 میلیمتر متفاوت است.
در بعضی از انواع تیرچه ها، از تسمه یا ورق به جای میلگرد بالایی استفاده می شود. جدول زیر به عنوان راهنمای تعیین میلگرد بالایی تیرچه های غیرماشینی توصیه می شود:
|
تا دهانه 3 متر |
6 میلیمتر |
|
دهانه 3 متر تا 4 متر |
8 میلیمتر |
|
دهانه 4 متر تا 5/5 متر |
10 میلیمتر |
|
دهانه 5/5 متر تا7 متر |
12 میلیمتر |
میلگرد کمکی اتصال : این میلگرد به منظور مهارکردن میلگردهای کششی و امکان استقرار بیش از دو میلگرد کششی در ناحیه پاشنه تیرچه، به کار برده می شود.
قطر میلگردهای کمکی اتصال، 6 میلیمتر و طول آنها در حدود فاصله میلگردهای کششی است . میلگردهای کمکی اتصال در فواص 40 تا100 سانتیمتری ازیکدیگر نصب می گردند. در بعضی از کارخانه های تولید تیرچه که جهت قالب بتن پاشنه از ناودانی استفاده می شود، معمولا ً بتن پاشنه تا انتهای میلگرد کششی ادامه می یابند. در این موارد، بهتر است میلگرد کمکی در فاصله 12 سانتیمتری از دو انتهای میلگرد کششی نصب شود تا هنگام اجرای سقف، و در صورت شکستن دو سرتریچه جهت نمایان شدن میلگردهای کششی، خرپا صدمه نبیند.
جوشکاری: اتصال میلگردهای عرضی و اعضای بالایی و زیرین خرپای تیرچه، معمولاً توسط نقطه جوش تأمین می گردد.البته می توان از هر نوع عمل جوشکاری مناسب، جهت اتصال اعضای خرپا استفاده کرد مشروط بر آنکه در مرحله جوشکاری، از سطح مقطع اعضای خرپای تیره کاسته نشود، مشخصات مربوطبه جوشکاری باید مطابق آئین نامه های معتبر داخلی یا خارجی باشد.
بتن پاشنه تیرچه وارتفاع تیرچه
حداقل عرض بتن پاشنه 10 سانتیمتر و ارتفاع کل آنها نباید بیشتر از 5/3 برابر حداقل عرض آنها باشد(یعنی حداکثر ارتفاع مجاز تیرچه 35 سانتیمتر). ارتفاع بتن پاشنه باید به میزانی باشد که قابل بتن ریزی بوده و پوشش بتن روی میلگرد را جهت ایجاد مقاومت دربرابر آتش سوزی تأمین نماید و همچنین پس ازقرار گرفتن بلوک با سطح زیری تیرچه همسطح گردد. معمولاً ضخامت بتن پاشنه 5/4 تا5/5 سانتیمتر و عرض آن 10 تا16 سانتیمتر است.
پاشنه پس از جایگذاری خرپا در قالب فلزی یا در قالب دایمی سفالی (کفشک) بتن ریزی می گردد. بتن پاشنه نقش بسیار مهمی در نحوه اجرای سقف دارد. چنانچه سطوح افقی و عمودی تیرچه، در امتداد طولی انحنا داشته باشند، جاگذاری بلوکها با مشکلاتی مواجه خواهد گشت. نشیمنگاه بلوک باید صاف و یکنواخت باشد تا بلوک ها به طور یکنواخت در محل خود قرار گیرند و سطح زیرین سقف برای نازک کاری بعدی مناسب گردد.
حداقل تاب فشاری بتن پاشنه، 250 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است. مواد تشکیل دهنده مخلوط بتن برای یک مترمکعب بتن پاشنه تیرچه بهشرح زیر توصیه می شود:
شن وماسه تا 12 (تا 12 میلیمتر) 1200 لیتر
سیمان 300-400 کیلوگرم
پس از بتن ریزی پاشنه، باید مراقبت های لازم جهت نگهداری ومرطوب نگهداشتن بتن معمول گردد. نوع بتن وضخامت پوشش بتنی روی میلگردهای کششی، تأثیر زیادی در مقاومت سقف در مقابل آتش سوزی دارد. در صورتی که بتن پاشنه تیرچه معیوب و شکسته باشد، باید آن تیرچه را از محل عیب به دو تیرچه کوتاه تر تقسیم نمودهو یا نسبت به خردکردن کامل بتن پاشنه و بتن ریزی مجدد آن اقدام کرد.
در صورت استفاده از قالب فلزی و عدم استفاده از کفشک، تیرچه بتن ریزی شده را می توان، بسته به شرایط حرارت محیط پس از 24 تا 48 ساعت از قالب خود جدا کرد. هنگام بتن ریزی پاشنه تیرچه باید به دقت خرپا داخل قالب فلزی یا کفشک قرار گیرد و میلگرد کششی در تمام طول یرچه به طور یکسان و طبق ویژگی های یاد شده رعایت شود. معمولاً بتن تیرچه در مدت 10 روز پس از بتن ریزی به مقاومت عملی working strength خود می رسد.
مشخصات مواد افزودنی جهت زودگیرکردن و ایجاد کارائی بیشتر باید مطابق آئین نامه های معتبر داخلی یا بین المللی باشد.
مزایای سقف تیرچه بلوک
در زیر مهمترین ویژگیهای این نوع سقف در مقایسه با سقف تیرآهن- طاق ضربی و دال بتنی یکپارچه آمده است:
1. به علت مصرف بلوک توخالی وحذف بتن ناحیه کششی در مصرف بتن صرفه جویی می شود.
2. به علت تولید تیرچه و بلوک در کارخانه نیروی انسانی کمتری موردنیازاست.
3. وزن تیرچه ها کم است به طوریکه تسوط کارگران قابل نصب است ودر طبقات کم نیاز به جرثقیل نیست.
4. به علت پیش ساخته بودن تیرچه و بلوک نصب سقف بسیار آسان و سریع خواهد بود.
5. قالب بندی زیر سقف فقط به شمع بندی و نصب چهارتراش در فاصله های معین جهت تأمین تکیه گاههای موقت تیرچه ها محدود می شود.
6. به طور یکپارچه بتن ریزی می شود و بتن کمتری نسبت به سقفهای بتن آرمه معمولی موردنیاز است.
7. مقاومت سقف اجرا شده با تیرچه بلکه در برابر نیروهای افقی (باد – زلزله) بسیار خوب است.
8. به علت توخالی بودن بلوک سقف عایق حرارتی و صوتی خوبی است.
9. به علت مسطح بودن زیر سقف در مقایسه با طاق ضربی ضخامت نازک کاری به حداقل می رسد و بار مرده سقف کمتر می شود .
10. با توجه به مصرف کم فولاد از نظر اقتصادی مناسب است.
محاسبه وزن سقف ها
توجه : وزن سقف ها طبق وزن واحد حجم های ارائه شده توسط آیین نامه 519 و مبحث ششم سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور می باشد. اگرچه ممکن است، بعلت اجرای نادرست سقف ها، عملاً به وزن های بالاتر از آنچه محاسبه شده است برسیم، ولی در هر صورت، ارقام فوق جهت مقایسه نسبی وزن سقف ها صحیح و قابل استناد می باشد.
در صورت عدم استفاده از سقف کاذب سیاک و استفاده از سقف کاذب گچی (طبق آیین نامه 519، سقف کاذب گچی= وزن سقف های سیاک حدود می باشد.
|
نوع سقف |
طاق ضربی |
تیرچه بلوک |
کرمیت |
سیاک 50 |
سیاک100 |
کامپوزیت |
روفیکس |
دال بتنی |
|
اجرای مشخصات |
||||||||
|
موزائیک |
56 |
56 |
56 |
56 |
56 |
56 |
56 |
56 |
|
ملات ماسه سیمان |
42 |
42 |
42 |
42 |
42 |
42 |
42 |
42 |
|
پوکه معدنی |
ماسه سیمان 28 |
60 |
60 |
- |
- |
- |
- |
60 |
|
بستن سقف(بتن رویی) |
- |
125 |
125 |
125 |
175 |
200 |
175 +4 |
27 5 |
|
تیرفرعی (تیرچه یا تیرآهن) |
14 |
125 |
67 |
125 |
63 |
20 |
20 |
- |
|
بلوک یا طاق آجری |
175 |
64سفالی |
90بتنی |
- |
- |
- |
- |
- |
|
اندود گچ و خاک |
24 |
32 |
32 |
- |
- |
- |
- |
- |
|
اندود گچ |
13 |
5/6 |
5/6 |
5/6 |
- |
- |
- |
- |
|
سقف کاذب |
- |
- |
- |
14 |
16 |
50 |
50 |
50 |
|
وزن تقریبی سقف |
360 |
510 |
480 |
370 |
360 |
270 |
260 |
58 |
سقف های دارای تیرچه بتنی
1. مشخصات این نوع سقف بر اساس نشریه شماره 94 سازمان برنامه و بودجه تعیین می شود.
2. در تمامی سقفهای معرفی شده، میلگردافت وحرارت با قطر 6 میلیمتر کفایت می کند. چنانچه فاصله آکس تا آکس تیرچه ها تا 50 سانتیمتر باشد، در جهت تیرچه ها بین هر دو تیرچه یک عدد و چنانچه فاصله آکس تا آکس تیرچه ها بیش از50 سانتیمتر باشد، درجهت تیرچه ها بین دو عدد میلگرد حرارتی موردنیاز است. میگلردهای حرارتی در خلاف جهت تیرچه ها هر 25 سانتیمتر یک عدد می بایستی اجرا گردد.
3. میلگرد تقویت ممان منفی تیرچه ها حداقل می بایستی سطح مقطعی برابر 15% سطح مقطع میلگردهای کششی همان تیرچه را دارا باشد و طول آنها از هر طرف یک پنجم طول تیرچه باشد. باید توجه نمود که این میلگردها را با میلگردهای تقویت برشی (اتکای سرتیرچه) اشتباه نکنیم. این میلگردها درون جان تیرچه خم نمی خورد بلکه بصورت صاف به میلگرد فوقانی تیرچه ها بسته می شود.
4. در سقفهایی که بارزنده کمتر از 350 کیلوگرم برمترمربع باشد، در دهانه های زیر 4 متر نیازی به کلاف میانی Tie Beam نمی باشد و در دهانه های بین 4 تا 30/5 متر یک کلاف میانی و در دهانه های بیش از 305 میانی بایستی برابر نصف سطح مقطع میلگرد کششی تیرچه ها باشد.
5. در سقفهایی که بارزنده بیشتر از 350 کیلوگرم برمترمربع باشد، در دهانه های زیر 4 متر یک کلاف میانی Tie Beam و در دهانه بین 4 تا7 متر دو کلاف میانی و در دهانه های بیش از 7 متر سه کلاف میانی موردنیاز است. در تمام این حالات حداقل سطح مقطع کل میلگردهای طولی کلافهای میانی بایستی برابر کل سطح مقطع میلگرد کششی تیرچه ها باشد.
6. میلگرد زیگزاگ تیرچه ها برای هر طول تیرچه به صورت جداگانه بایستی طراحی گردد.
7. در سقفهایی که خیزمطرح نباشد می توان تا دهانه ای معادل 32 برابر ضخامت سقف، از این سقفها استفاده نمود. اما اگر خیز مطرح بوده و تیرهای اسکلت دارای تکیه گاه گیردار باشند حداکثر دهانه مجاز 26 برابر ضخامت سقف و در صورتیکه تیرهای اسکلت دارای تگیه گاه ساده باشند حداکثر دهانه مجاز 20 برابر ضخامت سقف می باشد.
8. در این سقفها چنانچه میلگرد زیگزاگ برای برش انتهایی محاسبه شود، نیازی به تقویت برشگیر (اتکای سرتیرچه) نمی باشد. ولی در صورتیکه میلگردهای زیگزاگ برش انتهایی را جوابگو نباشند بایداز تقویت برشی (اتکا) طبق محاسبه استفاده نمود.
نکته مهم : دانشتن این نکته مهم است که محدودیت و تعدد انواع سقفهای تیرچه و بلوک قابل اجرا دقیقاً بستگی به وجود انواع بلوکه های سقفی موجود در بازار دارد و از آنجا که بدلیل حجم و وزن زیاد بلوکه های سقفی عملاً حمل ونقل آن از یک نقطه کشور به نقطه ای دیگر مقرون به صرفه نمی باشد، بنابراین ممکن است در بعضی نقاط کشور عملاً امکان اجرای برخی از سقفهای معرفی شده زیر بدلیل نبودن بلوکه متناسب با آن وجود نداشته باشد و یا احیاناً در بعضی مناطق علاوه بر سقفهای معرفی شده زیر بتوان سقفهای دیگری نیز اجرا نمود. در ضمن لازم به ذکر است که با استفاده توأم انواع بلوکه های سقفی با مواد دیگر (مانند یونولیت) گاهبنا به ضرورت می توان سقفهایی با ارتفاع بیشتر نیز اجرا نمود.
کد سقف RI
نوع سقف: تیرچه بتنی با بلوکه سفال
ارتفاع کل سقف: 25 سانتیمتر- مرکز تا مرکز تیرچه ها 50 سانتیمتر
محاسن
1. این سقف دارای وزنی متعادل در محدوده وزن سقفهای کرومیت می باشد.
2. قیمت تمام شده این سقف معمولاً پایین است خصوصاً در دهانه های کوچکتر این اختلاف قیمت کاملاً تأثیرگذار است.
3. بدلیل شمع بندی در حین اجرا این شقف لرزش کمتری نسبت به سقفهای کرومیت و کامپوزیت دارد و به لحاظ عایق صوت و حرارت از سقفهای کرومیت و کامپوزیت بهتر عمل می کند.
4. سطح نسبتاً صافی در زیر سقف می دهد و به کاذب کاری نیازی ندارد.
نقاط ضعف احتمالی
نقاط ضعف مشهودی را نمی توان برای این سقف برشمرد.
کد سقفR2
نوع سقف : تیرچه بتنی با بلوکه سیمانی
ارتفاع کل سقف: 25سانتیمتر – مرکز تا مرکز تیرچه ها 50 سانتیمتر
محاسن :
1. قیمت تمام شده این سقف نیز نسبت به سایر سقفها معمولاً پایین است.
2. بدلیل شمع بندی در حین اجرا این سقف لرزش کمتری نسبت به سقفهای کرومیت و کامپوزیت دارد و به لحاظ عایق صوت و حرارت از سقفای کرومیت و کامپوزیت بهتر عمل می کند.
3. سطح نسبتاً صافی در زیر سقف می دهد و به کاذب کاری نیازی ندارد.
4.
نقاط ضعف احتمالی
1. این سقف در مقایسه با شقف R1 سنگین تر است و جزو سقفهای نسبتاً سنگین محسوب می گردد. معمولاً تنها زمانی از این سقف استفاده می شود که امکان اجرای سقف R2 نباشد(مثلاً زمانی که بلوکه سفال سقف R1 موجود نباشد).
2. از آنجا که وزن این سقف با سقف R3 تقریباض برابر است در دهانه های بلندتر معمولاً اجرای این سقف در مقایسه با سقف R3 مقرون به صرفه نخواهد بود.
کد سقف R3
نوع سقف : تیرچه بنی با بلوکه سفال
ارتفاع کل سقف : 30 سانتیمتر – مرکز تا مرکز تیرچه ها 50 سانتیمتر
محاسن
1. این سقف لرزش کمتری نسبت به تمام سقفهای معرفی شده و سقفهای کامپوزیت دارد و به لحاظ عایق صوت و حرارت از سقفهای کرومیت و کمپوزیت بهتر عمل می کند.
2. سطح نسبتاً صافی در زیر سقف می دهد و به کاذب کاری نیازی ندارد.
3. ازآنجا که وزن این سقف با سقف R2 تقریباً برابر است در دهانه های بلندتر معمولاً اجرایی این سقف در مقایسه با سقف R2 مقرون به صرفه و اصولی تر خواهد بود.
نقاط ضعف
این سقف جزو سقفهای نسبتاً سنگین محسوب می گردد.
کد سقفR2
نوع سقف : تیرچه بتنی با بلوکه سیمانی
ارتفاع کل سقف: 30سانتیمتر – مرکز تا مرکز تیرچه ها 50 سانتیمتر
محاسن
1. این سقف نیز لرزش کمتری نسبت به تمام سقفهای معرفی شده و سقفهای کامپوزیت دارد وبه احاظ عایق صوت و حرارت از سقفهای کرومیت و کامپوزیت بهتر عمل می کند.
2. سطح نسبتاً صافی در زیر سقف می دهد و به کاذب کاری نیازی ندارد.
نقاط ضعف احتمالی
1. این سقف جزو سقفهای سنگین محسوب می گردد.
2. معمولاً اجرای این سقف با توسعه به وزن آن توجیه اقتصادی ندارد.
کد سقف R5
نوع سقف : تیرچه بتنی با بلوکه سفال
ارتفاع کل سقف : 31 سانتیمتر- مرکز تا مرکز تیرچه ها 70 سانتیمتر
محاسن
1. این سقف لرزش کمتری نسبت به سقفهای کرومیت و کامپوزیت دارد و به لحاظ عایق صوت و حرارت از آنها بهتر عمل می کند.
2. سطح نسبتاً صافی در زیر سقف می دهد و به کاذب کمتری کاری نیازی ندارد.
3. در مقایسه با سقفR3 علاوه بر اینکه وزن کمتری دارد معمولاً در دهانه های کوتاهتر به لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه تر است.
نقاط ضعف احتمالی
1. این سقف جزو سقفهای نسبتاً سنگین محسوب می گردد.
سقف کامپوزیت
سقف های کمپوزیت سقفهایی هستند که ترکیبی از فولاد و بتن برای اینکه یکپارچگی این سقف رعایت شوند شود از برشگیر (نبشی) استفاده می شود که این نبشی با بتن درگیری ایجاد کرد و یکپارچگی درست می کند و چون تیرهیا فرعی کمپوزیت به علت گیردار بودن تیرهای اصلی و با توجه به لنگرپوش (لنگر زلزله) بتن روی تیرهای اصلی نمی تواند به مقاومتش کمک کند.
میلگردهایی که روی سقف کامپوزیت قرار دارند میلگردهایی حرارتی هستند که در جهت مخالف با تیرهایی فرعی باعث یکپارچه شدن بتن و درگیری با سقف کامپوزیت می شود وبا جوش دادن به تیرهای فرعی مانع ترک خوردن بتن می شود.
قالب بندی این سقف ها معمولاً از تخته کوبی استفاده می شود و بعد از اتمام بتن ریزی نایلون باعث راحت جدا شدن تخته ها می شود و در برخی موارد از یونولیت استفاده می شود که به علت محکم نبودن باید شمع کوبی کنند و مشکلات اجرایی بیشتری دارد و دلیل دیگر اینکه یونولیت زیر سقف می ماند و ما نمی توانیم از فضای زیرسقف کامپوزیت که تیرهای فرعی آنها معمولاً زنبوری هستند برای عبور لوله تأسیساتی استفاده کنیم در ضمن عایق خوبی برای حرارت بالا نیست.
در قالب بندی تخته کوبی مهمترین مزیت آنها این است که در زیر سقف کامپوزیت خلائی وجود دارد و از این خلا برای لوله های تأسیساتی استفاده می شود.
یکی از مزیت های سقف کامپوزیت قدرتمندی آن نسبت به سقفهای تیرچه بلوک است چون یکی از راه های یکپارچه کردن رفتار ستون ها در هنگام زلزله از طریق سقف می باشد و سقف کامپوزیت به دلیل برش گیرهای نصب شده روی تیرهای فرعی یکپارچگی بین فولاد و بتن ایجاد شده و در اطراف ستون ها هم همین طور در نتیجه ستون ها در هنگام زلزله رفتار یکپارچه دارند ولی در سقف تیرچه بلوک این گونه نیست. کلاً درباره سیستم های خمشی باید گفت در این سیستم تمام تیرهای اصلی گیردار عمل می کنند ومعمولاً از پروفیل های سالم استفاده می کنند (لانه زنبوری نباشد) چون اصلاً دارای لنگر می باشند و در نتیجه باید آنجا ورق بزنیم و ثانیاً لنگرماکزیمم برش در یک سوم تکیه گاهها وجود دارد. ما باید در صورت استفاده از زنبوری آنجا را پرکنیم و ماهم وسط را پرکرده و هم گوشه را پرمی کنیم واین تنها وقتی است که ما پروفیل نداریم مگر نه بهتر است از پروفیل استفاده شود.
سقف کامپوزیت کرمیت
سیستمهای معمول کامپوزیت در امریکا عیناً با تیرچه های با جان باز انجام می شود و معمولاً همراه با گذاشتن یک ورق فولادی موجودار به عنوان عرشه و آرماتوربندی روی آن بتن ریخته می شود. در این سیستم قالب ماندگار است و قطعات جان نیز با بتن احاطه نمی شود. در طراحی سیستم قالب کامپوزیت کرمیت، نظر برآن بوده که علاوه بر سرعت و تطبیق با آیین نامه ها، هرچه ممکن اقتصادی تر باشد. از این رو اولاً قالب باید قابل استفاده مداوم باشد. ثانیاً جان تیرچه با بتن پر شود که بتوان قطعات جان را اقتصادی تر طراحی نمود و از لرزش سقف نیز کاسته شود. سیستمهای کامپوزیت رایج در ایران که با تیرآهن ساده یا لانه زنبوری با تیر ورق استفاده می شوند، دارای جان باز نیستند.
در وهله اول قالب های سقف کرمیت سه قطعه بوده و برای بازکردن، قطعات آن باید از یکدیگر جدا می شد، با تحقیق بخش R&D این شرکت این قالب با بهینه سازی و استفاده از خاصیت تغییر شکل ارتجاعی فولاد به قالی یکپارچه تبدیل شد.
این قالب در بین تیرچه ها قرار گرفته و بعد از گیرش اولیه بتن قالب از زیرسقف درآورده می شود. این قالب محاسن بسیارزیادی دارد و با سرعت چیده و جمع آوری می گردد وبا دقت مختصری بارها قابل استفاده است. این قالب هم اکنون در پروژه های مختلف این شرکت مورد استفاده است.
آخرین بررسی ها و دستاوردها نشان داد که بهتر است جهت تطبیق سیستم با سیستم تیرچه بلوک و استفاده از آرماتور حرارتی یک جهته و حذف آرماتور خمشی در دال فوقانی و در نتیجه صرفه جویی اقتصادی، فاصله لب با لب تیرچه ها حداکثر 75 سانتیمتر باشد. مزیت این قالب در آن است که با رعایت دیگر شرایط آیین نامه می توان آرماتور دو جهته را حذف و فقط آرماتور عمود بر تیرچه را منظور نمود.
هم اکنون این شرکت قالهای جدید خود را به انتخاب مصرف کننده در فواصل و ارتفاع مختلف آماده عرضه نموده است. فاصله محور به محور تیرچه ها حدود 85 سانتیمتر تا95 سانتیمتر و با ارتفاع 20 تا25 سانتیمترف بسته به انتخاب خریدار و با مشاوره دفتر فنی شرکت و نوع تیرآهنهای مصرفی در سازه و طول دهانه است.
سقف تیرچه کرمیت
سیستم سقف کرمیت از تیرچه های فولادی با جان باز در ترکیب با بتن استفاده می شود. در ساخت تیرچه های مذکور از یک تسمه، در بال تحتانی و نیز یک میلگرد خم شده در جان استفاده می شود. برای پرکردن فضای خالی بین تیرچه ها از قالب های ثابت مانند بلوک های سیمانی، پلی استایرن، طاق ضربی،قالب های موقت فولادی (کامپوزیت) و یا هر پرکننده سبک استفاده می شود. فواصل تیرچه ها بسته به نوع قالب از 73 سانتی تا 100 سانتیمتر متغیر است، روی سقف نیز با 4 الی 10 سانتیمتر بتن پوشانده می شود.
تیرچه ها از نوع خودایستا بوده و به همین علت هیچ نوع شمع بندی در زیرسقف موردنیاز نمی باشد وتیرچه ها به نحوی طراحی می شوند که بتوانند وزن بتن خیس، قالب ها وعوامل اجرایی سقف را به تنهایی تحمل کنند.
پس ازاین که بتن به 75% مقاومت مشخصه خود می رسد، تیرچه های فولادی با بتن به صورت یک مقطع مختلط وارد عمل شده و بارهای مرده و زنده سقف را تحمل می کنند.
سقف تیرچه وبلوک کرمیت
از متداول ترین سقف های تیرچه و بلوک سنتی برخی از مشکلات سیستم طاق صربی مرتفع شد. اما این سقف ها مشکلات دیگری را به همراه خود پدید آوردند که عمده ترین آنها ضرورت استفاده از شمع بندی در زیرسقف است.
شمع بندی علاوه بر دست وپاگیربودن هزینه زیادی را نیز بر ساختمان تحمیل می کند. در سال 1363 با استفاده از بلوک کرومیت به جای طاق ضربی که قبلاً در این سیستم بعنوان قالب ثابت بکار می رفت عملاً سقف تیرچه و بلوک کرمیت وارد بازار شد.
این سقف به عبت خودایستا بودن تیرچه ها نیازی به شمع بندی ندارند و به همین علت از سرعت اجرای بسیار بالایی برخوردار می باشد. اجرای این سقف بر روی اسکلت های فولادی بتنی و دیوارهای باربر امکان پذیر می باشد.
سقف پلمیری کرمیت
در راستای سبک سازی ساختمان، این شرکت هم زمان با استفاده از قالب کامپوزیت و بلوک های پوکه ای اقدام به استفاده از مصالح پلیمری در ساختمان کرده است.
استفاده از بلوک های پلی استایرن نسوز در سقف باعث کاهش مصرف تیرچه تا حدود 20% و کاهش فولاد مصرفی سازه تا حدود 7% می شود.
سهولت اجرای این نوع سقف، باعث افزایش سرعت اجرا و در نتیجه کاهش هزینه های اجرایی می گردد. در عین حال در هزینه های حمل و نقل نیز صرفه جویی قابل ملاحظه ای صورت می گیرد. شیارهای مناسب ایجاد شده در زیر این بلوک ها باعث پیوستگی گچ و خاک در زیر سقف می گردد.
در جهت بهبود استفاده از مصالح پلیمری، بخش تحقیق و توسعه این شرکت مشغول مطالعات و بررسی های بیشتر می شود.
سقف ضربی کرمیت
به علت اجبار در استفاده از مصالح فشاری از زمان های قدیم استفاده از طاق قوسی متدوال بوده وبه همین جهت استفاده از سیستم طاق ضربی نیز به عنوان نوعی طاق قوسی رواج داشته است. وجود اشکالات عمده در عملکرد سقف های ضربی باتیرآهن مانند عدم ایجاد یک دیافراگم مناسب بین ستون ها و مصرف زیاد فولاد در مقایسه با مقدار باربری، باعث شد تا در سال 1356 با ارائه طراحی بهینه «سقف ضربی کرمیت» نسبت به اصلاح این سیستم اقدام گردد.در سیستم طاق ضربی کرمیت وجود بتن روی سقف می تواند یک دیافراگم مناسب بین ستون ها ایجاد کند و همچنین به علت بازبودن جانتیرچه ها مقدار زیادی در مصرف فولاد صرفه جویی می شود.
اگرچه از این سیستم در انبوه سازی استفاده نمی شود، اما برای پروژه های کوچک و یا دور افتاده، هنوز هم کاربرد دارد.
سقف کاذب
سقف های کاذب اولیه به صورت قطعات پلاستیکی در سالهای 1365 به بعد در اولین سقف های کامپوزیت کرمیت به کار رفت. اما گران بودن مصالح، نچسبیدن به گچ و خاک و خرش Creep باعث گردید که استفاده از آن مفید گردد. از سوی دیگر انواع تولیدات ورق گالوانیزه به صورت رابیتس در شکلها و فرمهای مختلف و تولید مواد اولیه آن (ورق گالوانیزه) در ایران، ما را به سمت استفاده از این محصول سوق داد.
مزایای این سیستم در مقایسه با دال بتنی
1. صرفه جویی در مصالح مصرفی در سقف (سیمان، سنگدانه، آب و فولاد ...) هر یک کیلوگرم پلاستیک، جایگزین صد کیلوگرم بتن می شود- اگر یک دال بتنی را با یک دال بتنی مجوف بادکنکی با ضخامت یکسان در نظر بگیریم، مصالح مصرفی در سقف بادکنکی حدوداً 34 درصد کمتر می باشد.
2. مقاومت دربرابر زمین لرزه (به علت کاهش وزن)
3. کاهش وزن سقف باعث ایجاد آزادی عمل در طرح معماری – انتخاب شکل مناسب سازه ای- ساخت طره های بزرگتر- ایجاد دهانه های بزرگ با تکیه گاه های کمتر می گردد. بااجرای این سیتم به علت در دست داشتن فضای قابل ملاحظه بدون ستون میانی در طراحی و معماری داخلی می توان با سهولت بیشتری عمل نمود. برای میزان معادل فولاد و بتن با این نوع دال می توان دهانه های تا 40 درصد و بزرگتر را پوشاند و درعین حال 15 درصد اقتصادی تر عملیات ساخت را انجام داد.
4. بادرنظرگرفتن جرم یکسان در مقایسه این دو سقف، صلیب سقف بادکنکی سه برابر دال بتنی توپر می باشد. فاصله محل اعمال نیرو تا تکیه گاه و d ضخامت دال می باشد.
5. خزش
گزارشات به دست آمده از آزمایشات متعدد هیچگونه تفاوت قابل توجهی را در مقایسه این نوع دال ها با دال های توپر در خزش نشان نمی دهد.
6. کاهش هزینه های حمل و نقل
7. زمان کوتاهتر ساخت (20%-40%)
8. عمر مفید و طولانی تر ساختمان
الحاقات سازه های یکپارچه در سیستم سنتی موجب افزایش نسبی هزینه ها در قیاس با الحاقات غیریکپارچه و قابل تعویض دراین سیستم می گردد. بنابراین طول عمرسازه با به کارگیری این سیستم در حدود 10 برابر بیشتر شده و می توان در صورت لزوم قطعات مستهلک و قدیمی را با قطعات جدید تعویض نمود.
9. در مقایسه به عمل آمده بین این نوع دال و دال توپر، این نتیجه حاصل شده است که قابلیت عایق صوتی بودن این نوع دال، دست کم به میزان یک دسی بل بیشتر از دال توپر می باشد (مهم ترین علت این امر وجود فضای مجوف در المان های میانی این نوع دال می باشد).
محورها
1. مقدمه و آشنایی با عملکرد سقف ها به ویژه عملکرد لرزه ای آنها
2. صلبیت سقف ها
3. مروری بر انواع سقف های رایج
- دال بتنی
- تیرچه بلوک : تیرچه های خرپایی و تیرچه های پیش تنیده (پیش کشیده)
- تیرچه های فولادی با جان باز (کرمیت)
- سقف مرکب بتن فولاد Composite
- عرشه های فولادی
- دال های پیش تنیده (پس کشیده)
- سایر سقف ها (نام های تجاری جدید، ابداعات و ...)
4. جمع بندی
5. منابع و مراجع
2-7-6- دیافراگم ها
دیافراگم، سیستمی افقی یا نزدیک به افقی است که نیروهای اینرسی ناشی از زلزله را به اعضای قایم یا سیستمهای قایم باربر جانبی از طریق عملکرد توام اجزای دیافراگم شامل نیروهای لبه، برش گیرها و کلاف ها منتقل می نماید.
2-7-6-1- تیرهای لبه دیافراگم
در لبه های خارجی و داخلی (لبه بازشوها) دیافراگم می توان از تیرهای لبه استفاده شود. دیوار و یا تیر قاب یکپارچه با دیافراگم نیز می تواند به عنوان تیرلبه عمل نماید. در گوشه های تورفته ودرگوشه های بازشوهای دیافراگم تیرهای لبه باید از گوشه به داخل دیافراگم آن قدر ادامه پیدا کنند تا نیروها به طور مطمئن در سطح دیافراگم توزیع شود. تیرهای لبه باید برای نیروی کششی ناشی از خمش کلی دیافراگم حاصل از نیروهای اینرسی وار دشه با رفتار کنترل شونده توسط نیرو طراحی شوند. در طراحی، ضوابط بند 20-5-3-3 آیین نامه بتن ایران (آبا) باید مورد توجه قررا گیرد.
2-7-6-2- برش گیری های دیافراگم
در صورتی که اتصال دیافراگم به سیستم باربر جانبی برای انتقال مطمئن نیروهای برشی کافی نباشد، می توان ازبرش گیرها برای انتقال نیرو از دیافراگم به سیستم باربر جانبی استفاده نمود. برش گیرها باید به اندازه کافی در دیافراگم قرارداده شوند وطوری به دیافراگم ممتصل شوند تا قادر به انتقال همه نیروهای موردنظر باشند در طراحی این اجرا باید ضوابط بندهای 20-5-3-2-5 و 20-5-3-2-6 ابا را مورد توجه قرار داد.
2-7-6-3- کلاف های کششی دیافراگم
در دیافراگم از کلاف های کششی پیوسته که دولبه مقابل دیافراگم یا تیرهای لبه را به هم وصل می کند استفاده نمود. فاصله کلاف ها ازهم نباید از سه برابر طول کلاف ها زیادتر باشد. طول کلاف، فاصله بین دو نقطه متوالی انتقال نیروی آن به سایر اعضای باربر جانبی، مانند تیرهای قاب ها، می باشد.کلاف ها برای حداقل بار محوری کشش مطابق رابطه 2-3 به عنوان یک رفتار کنترل شونده توسط نیرو طراحی می شوند.
3-2-4- دیافراگم ها
3-2-4-1- دسته بندی دیافراگم ها
دیافراگم ها به صورت صلب، نیمه صلب و یا نرم دسته بندی می شوند. چنانچه حداکثر تغییر شکل افقی دیافراگم بزرگتر از دو برابر متوسط تغییر مکان جانبی نسبی طبقه زیرآن دیافراگم نرم محسوب می شود. در دیافراگم هایی که بر روی دیوارهای زیرزمین تکیه نموده اند، متوسط تغییر مکان جانبی نسبی طبقه بالایی مدنظر قرار می گیرد. در دیافراگم صلب این نسبت باید کم تر از نیم باشد. دیافراگمی که نه صلب و نه نرم باشد، دیافراگم صلب نامیده می شود. منظو از تغییرمکان نسبی طبقه، تغییر مکان جانبی سیستم های قایم باربرجانبی آن طبقه نسبت به طبقه زیرین می باشد.
برای دسته بندی دیافراگم ها، محاسبه تغییر شکل ها باید برمبنای بازمعادل استاتیکی مطابق رابطه 3-6 انجام شود. به علاوه تغییر شکل دیافراگم باید بر مبنای توزیع نیروی افقی متناسب با توزیع جرم در طبقه و همچنین نیروهای افقی ناشی از جابه جا شدن سیستم قایم باربر جانبی از طبقه ای به طبقه دیگر محاسبه شوند.
3-2-4-2- ملاحظات خاص مدل سازی
در مدل سازی سازه ها با دیافراگم نیمه صلب و یا نرم باید اثر تغییرشکل دیافراگم برحسب سختی آن درنظر گرفته شود در سازه های با دیافراگم نرم درتمامی طبقات، در تحلیل های غیرخطی می توان قاب های موجود در سیستم قایم باربر جانبی سازه را به صورت مجزا و از طریق مدل سازی دوبعدی و یا تخصیص جرم متناسب با سطح باربری قاب ها تحلیل شود.
2-9-نیروی جانبی زلزله مؤثر بر دیافراگم ها
2-9-1- دیافراگم ها معمولاً کف های سازه ای تحمل کننده بارهای ثقلی در ساختمان ها هستند. در هنگام وقوع زلزله وظیفه انتقال نیروهای ایجاد شده در کفها را به عناصر قائم باربر جانبی برعهده دارند. این دیافراگم ها باید در برابر تغییر شکل های افقی که در میان صفحه آنها ایجاد می شود. مقاومت و سختی کافی را دارا باشند. دیافراگم ها باید برای نیروی جانبی زلزله مطابق رابطه زیر محاسبه شوند.
در این رابطه :
نیروی جانبی وارد به دیافراگم در تراز i
وزن دیافراگم و اجرای متصل به آن در تراز i شامل قسمتی از بارزنده مطابق ضابطه بند 2-3-1 در رابطه فوق، حداقل مقدار برابر با است، و حداکثر آن لازم است بیشتر از در نظر گرفته شود. در صورتی که لازم باشد دیافراگم علاوه بر نیروی زلزله طبقه، نیروی جانبی اعضای قائمی را که در قسمت بالا و پایین دیافراگم بر روی یکدیگر واقع نشده اند. به یکدیگر منتقل نماید، مقدار این نیروها نیز باید به نیروی به دست آمده از رابطه (2-19) اضافه شود.
2-9-2- تلاش های داخلی و نیز تغییر شکل های ایجاد شده در دیافراگم ها باید با استفاده از روش های شناخته شده تحلیل سازه ها تعیین گردند. در دیافراگم های متعارف که دارای پلان نسبتاً منظمی بوده و فاقد بازشوهای بزرگ و نزدیک به هم باشند، این تلاش ها و تغییرشکل ها را می توان با فرض عملکرد دیافراگم به صورت تیرتیغه ای که بر روی تکیه گاه های ارتجاعی قرار گرفته است، تعیین نمود. برای این منظور می توان از روش پیشنهاد شده در پیوست 6استفاده کرد.
2-9-3- دیافراگم ها باید برای تلاش های برشی و لنگرهای خمشی ایجاد شده در میان صفحه خود زیر اثربارجانبی طراحی شوند. کنترل مقاومت دیافراگم های بتن مسلح براساس ضوابط آیین نامه بتن ایران (آبا) و دیافراگم های ساخته شده از مصالح دیگر بر اساس ضوابط آیین نامه های مربوط تعیین می گردد.
3-9-4- در دیافراگم ها چنانچه حداکثر تغییر شکل افقی ایجاد شده درآنها زیر اثر نیروی مؤثر بر دیافراگم، کمتر از نصف تغییر مکان نسبی متوسطه طبقه باشد دیافراگم ها را می توان صلب در نظر گرفت و توزیع نیروی برشی طبقه را بین عناصر سیستم مقاوم قائم ساختمان به نسبت سختی آنها انجام داد. درغیراین صورت دیافراگم انعطاف پذیر بوده ودرتوزیع برش، باید تغییر شکل های ایجاد شده در دیافراگن مورد توجه قرار گیرد.
ضوابط مشابه استاندارد 2800 است و در بند 6-7-2-7 با عنوان «نیروی جانبی زلزله مؤثر بر دیافراگم ها» آمده است.
وظایف سقف (دیافراگم)
1. انتقال بارهای ثقلی (مرده و زنده) به اعضای باربر ثقلی مانند تیرها و ستون ها
(خمش حول محور قوی تیرها- غالباً سقف ها برای این بارگذاری طراحی و کنترل شده اند)چ
2. انتقال بارهای جانبی (زلزله یا باد) به اعضای باربر جانبی مانند قاب ها، مهاربندها (بادبندها) یا دیوارهای برشی (خمش حول محور ضعیف مقاطع- یکپارچگی سقف و حفظ آن مهم است)
3.
4. کنترل افتادگی یا خیز( جزء شرایط بهره برداری است- طبق بند 10-2-11-4 الف مبحث 10 تیرها و شاهتیرهایی که سف های نازک کاری شده را تحمل می کند. باید طوری محاسبه شوند که تغییر مکان حداکثر نظیر بارمرده و زنده از 240/1 طول دهانه و تغییرمکان حداکثر نظیر بار زنده از 360/1 طول دهانه بیشتر نشود.
انواع خیز
- خیزآنی ناشی از بارهای مرده و بارهای زنده (در همه سقف ها)
- خیز درازمدت ناشی از بارهای مرده (در سف های بتنی)
5. کنترل ارتعاش(جزء شرایط بهره برداری است- طبق بند 10-2-11 4-ب مبحث 10 تیرها و شاهتیرهایی که سطوح بزرگ خالی از تیغه بندی (یا خالی از عناصر دیگری که خاصیت میراکنندگی ارتعاش را دارند) را تحمل می کنند، باید با توجهی خاص به لرزش و ارتعاش حاصل از بارهای جنبشی( راه رفتن اشخاص، حرکت و توقف آسانسورها ونظایر آنها) محاسبه شوند. در تیرهای مربوط به این کف ها، نسبت ارتفاع به دهانه (d/l) نبایداز 20/1 کمتر گردد. D ارتقاع کلی مقطع تیر (شامل ارتفاع بتن در تیرهای مختلط) و L طول مرکز به مرکز تکیه گاهی تیر است. همچنین لازم است فرکانس نوسانی تیرها محاسبه گردد که این فرکانس بایداز حد احساس بشری (5 هرتز) فراتر باشد.
دراین خصوص به مراجع راهنمای معتبر مراجعه شود. بریا محاسبه فرکانس تیرهای دهانه ساده رابطه زیر پیشنهاد شده است.
6. کنترل آسایش (جزء شرایط بهره برداری است)
بعضاً در برخی سقف هایی که بسیار منسجم هستند (مانندکامپوزیت)، ایجاد یک صدا مانند کشیدن یک صندلی روی کف، گسترش می یابد که توسط سیستم منسجم سقف توسعه یافته و باعث از بین رفتن آسایش سایر ساکنین در ساختمان می گردد. این پارامتری است که با کنترل و ارتعاش هم حاصل نمی گردد.
6- میزان حساسیت به حریق (عایق در برابر حریق)
معمولاً سقفهای بتن به صورت ذاتی به حسب میزان پوشش بتن روی میلگردها
دارای یک مدتی مقاومت در برابر حریق هستند. ولی در سقف های طولانی
چنین نیست.
به عنوان مثال در حمله به برج های تجارت جهانی امریکا World Trade Center= WTC . این ساختمان های برای ضربه هواپیما طراحی شده بودند ولی وجود سوخت هواپیما و توسعه آتش سوزی- حتی با وجود عایق بنید کف ها- پس از مدت زمانی در حدود 1 ساعت، باعث ریزش برخی کف ها و افتادن آنها روی کف زیرین و نهایتاً تخریب پیش رونده ProgressiveFailure گردید.
چک لیست انتخاب سقف
1. آیا سقف جهت انتقال بارهای ثقلی مناسب است؟ بلی £ خیر £
2. آیا سقف جهت انتقال بارهای جانبی به اجزای باربر جانبی مناسب بوده و دارای انسجام و صلبیت کافی می باشد؟ بلی £ خیر £
3. اگر سقف قطعات نازک کاری شده را تحمل می کند، دارای خیرکوتاه مدت و بلندمدت کم ودرحدمجازی می باشد؟ بلی £ خیر £
4. آیا سقف موردنظر ازجهت ارتعاش و آسایش مناسب است؟ بلی £ خیر £
5. آیا سقف موردنظر از نظر عایق در برابر حریق (چه به صورت ذاتی وچه به صورت عایق کاری) در شرایط مناسبی قرار دارد؟ بلی £ خیر £
6. آیا دانش فنی، نیروی متخصص، ابزار و تجهیزات لازم جهت اجرای سقف موردنظر در محل در دسترس می باشد؟ بلی £ خیر £
7. قابلیت صنعتی سازی و افزایش سرعت اجرای وش انتخابی چقدر است؟ زیاد £ متوسط £ کم
8. امکان کنترل روش انتخابی در چه سطحی است؟ زیاد £ متوسط £ کم
طاق ضربی به دلیل عدم انسجام مناسب سقف و مقاومت نامناسب ملات، رفتار مناسبی ندارد و استفاده از آن به عنوان سقف اصلاً توصیه نمی شود.
2- صلبیت سقف ها
مهندسان محاسب در هنگام استفاده از نرم افزارهای محاسباتی، یک تعریف به عنوان سقف صلب یا Rigid Diaphragm را انجام می دهند که غالباً به نوع سقف و مشخصات سازه توجهی نشده و کنترلی صورت نمی گیرد.
در صورت تعریف سقف صلب Rigid Diaphragm، گره های موجود در هر کف با یکسری میله های صلب به گره مرکز جرم متصل می شوند ودرجات آزادی تغییرمکان Ux، تغییر مکان Uy و دوران Rz تزار طبقه به هم مرتبط می شوند. در این حالت نیروی زلزله هر سقف به محل مرکز جرم اعمال می گردد.
کنترل صلبیت سقف
حال این سئوال مطرح می گردد که چه سقف هایی صلب هستند؟ آیا کلیه سقف های بتنی صلبند؟؟
این مطلب در پیوست 6 استاندارد 2800 و دستورالعمل بهسازه ای لرزه ای ساختمان ها (نشریه 356) آمده است. جامع ترین روش تحلیلی برای تعیین نیروهای داخلی دیافراگم ها و توزیع مناسب نیروهای جانبی بین اجزای باربر قائم مدل نمودن دیافراگم به صورت اجزای محدود Finite Elements همراه با اجزای تیر،ستون و دیوارهای برشی در یک مدل سه بعدی کلی است. لیکن به منظور صرفه جویی در وقت در دیافراگم های متعارفی که فاقد بازشوهای بزرگ و نزدیک به هم بوده و دارای پلان نسبتاً منظمی می باشند. مطلوب تراست که از روش های ساده شده و تقریبی استفاده شود. شکل زیر وضعیت تغییرمکان و تغییرشکل کلی دیافراگم و تکیه گاه های آن (قاب ها و دیوارهای برشی) را نشان می دهد.
تغییرمکان نسبی طبقه
حداکثر تغییر شکل دیافراگم
|
توزیع نیروی بین اجزای باربر جانبی به نسبت سختی این اجزا انجام می گردد |
دیافراگم صلب |
|
|
دیافراگم نیمه صلب |
|
توزیع نیرو بین اجزای باربر جانبی به نسبت سطح بارگیر این اجزا انجام می گردد پیچش زیادی وجود ندارد |
دیافراگم انعطاف پذیر |
مدلسازی سقف به صورت انعطاف پذیر
نکات مدلسازی سقف به صورت انعطاف پذیر در نرم افزار ETABS
1. برای تعریف سقف از المان صفحه ای با خاصیتShell استفاده شود که سختی المان وارد مدل گردد در صورت استفاده از المان صفحه ای Desk توزیع بار انجام شده ولی سختی آن صفر است.
2. سقف صلب Rigid Diaphragm در نرم افزار تعریف نگردد.
وضعیت تغییرشکل یافته سقف طبقه سوم
همان گونه که ملاحظه می شود تغییر شکل نسبی وسط دهانه در کلیه دهانه ها ازنصف متوسط تغییر مکان نسبی قابهای طرفین آن کمتر می باشد. بنابراین سقف موردنظر صلب است.(با درنظرگرفته اینکه ضخامت سقف غیرواقعی و برابر 1 سانیتمتر تعریف شده است)
مقایسه وضعیت تغییرشکل یافته مدل یا سقف انعطاف پذیر ومدل با سقف صلب
مدل با سقف انعطاف پذیر
مدل با سقف صلب
مقایسه وضعیت توزیع نیروی زلزله در مدل با سقف انعطاف پذیر و مدب با سقف طلب
مدل با سقف انعطاف پذیر
مدل با سقف صلب
عوامل مؤثر در صلبیت سقف ها
سئوال : چه سقف هایی صلب هستند؟
سقف هایی که حداقل دارای یک دال بتنی به ضخامت 5 سانتیمتر باشند و روابط قبلی در مورد آنها صادق باشد که این صلبیت را می توان تابعی از شرایط زیر دانست:
1. مشخصات ومقطع سقف
2. فاصله بین سیستم های مقاوم جانبی
3. نحوه چپدمان سیستم های مقاوم جانبی
3- انواع سقف های رایج
3-1- دال بتنی
یکی از اصیل ترین نوع سقف ها است. با توجه به اینکه ضخامت دال به ابعاد دهانه بستگی دارد، می توان با اصلاح و تغییر در فرم دال، ضخامت را کاهش و دال را سبک نمود.
انواع دال ها از نظر شکل و فرم
طبق آیین نامه بتن ایران (آبا) حداقل ضخامت دال های دو طرفه از روابط زیر بدست می آید:
الف- در دال هایی که در یک سمت یا بیشتر غیرپیوسته هستند، محیط دال تقسیم بر 140
ب- در دال هایی که در چهارسمت پیوسته هستند، محیط دال تقسیم بر 160
پ- 100 میلیمتر
(البته در مبحث 9، دیگر این بند وجود ندارد و کنترل خیزجایگزین آن شده است)
نسبت سطح مقطع میلگردهای حرارت و جمع شدگی به کل سطح مقطع بتن برای دال هایی به ضخامت کمتر یا مساوی 1 متر نباید از مقادیر زیر کمتر اختیار گردد.
· برای میلگردهای آجدار S220 و S300 و S350 002/0
· برای میلگردهای آجدار S400 0018/0
· برای میلگردهای آجدار S600 بالاتر 0015/0
فاصله میلگردهای خمشی در دال ها، جزء در دال های مشبک، نباید از مقادیر زیر بیشتر باشد:
· دو برابر ضخامت دال و 350 میلیمتر
· در شرایط محیطی شدید، دو برابر ضخامت دال و 350 میلیمتر
· در شرایط محیطی خیلی شدید و فوق العاده شدید، 5/1 برابر ضخامت دال و 200 میلیمتر
3-2- سقف تیرچه بلوک
نحوه اجرا و جزئیات اجرایی سقف های تیرچه بلوک توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در 2 نشریه – شماره 82 و شماره 94 ارائه شده است که درآن ها استانداردها و ضوابط اجرای سقف های تریچه – بلوک آمده است.
سقف تیرچه بلوک در مواردی که بار یکنواخت روی سقف عمل می نماید، بسیارمناسب است ولی در صورتی که بارمنفرد سنگین یا متحرک و مرتعش وجود دارد (مانند کف حیاط ماشین رو و کف پارکینگ با بارچرخ بیش از 750 کیلوگرم) سقف تیرچه بلوک توصیه نمی شود.
اجزای وویژگی های تشکیل دهنده سقف تیرچه بلوک
· فاصله محور تا محور تیرچه ها نباید از 70 سانتیمتر بیشتر باشد.
· ضخامت بتن پوششی قسمت بالای تیر(بتن روی بلوک)، نباید از5 سانتیمتر یا یک دوازدهم فاصله محور به محور تیرچه ها کمتر باشد.
· عرض تیرچه ها نباید از 10 سانتیمتر کوچکتر باشد و همچنین نباید از یک سه و نیم برابر ضخامت کل سقف کمتر باشد.
· حداقل فاصله دو بلوک دو طرف یک تیرچه پس از نصب نباید کمتر از 5/6 سانتیمتر باشد.
· حداکثر دهانه مورد پوشش سقف (در جهت تیرچه پیش ساخته خرپایی) با تیرچه های منفرد نباید از 8 متر بیشتر شود. توصیه می شود برای اطمینان بیشتر دهانه مورد پوشش، بیشتر از 7 متر نباشد و در صورت وجود سربارهای زیاد ویا دهانه بیش از 7 متر از تیرچه های مضاعف استفاده شود.
· ضخامت سقف برای تیرهای با تکیه گاه ساده نبایداز یک بیستم دهانه کمتر باشد.
· در تیرهای یکسره نسبت ضخامت به دهانه به یک بیست و ششم کاهش می یابد.
انواع تیرچه ها از نظر نوع
تیرچه های خرپایی
اجزای مختلف تیرچه پیش ساخته خرپایی به صورت زیر می باشد:
انواع بلوک ها
برای پرکردن فضای خالی بین تیرچه ها ازبلوک ها استفاده می شود. این بلوک ها توخالی بوده و جنس آنها از نوع بتن،سفال و حتی پلی استایرن کندسوز Fire Resistant =FR می تواند باشد. سطح زیرین بلوک ها به منظور انجام نازک کاری مناسب صاف بوده و بلوک باید بتواند وزن سربارهای عادی (مانند عبورافراد) را تحمل نماید. البته بلوک ها در محاسبات مقاومت سقف به حساب نمی آیند.
در انتخاب بلوک های سیمانی و سفالی به موارد زیر توجه گردد :
· جنس بلوک ها بر روی بتن اثر شیمیایی مخرب نداشته اند.
· ارتفاع بلوک های تابعی از ارتفاع کل سقف است. عرض بلوک بین 20 تا 25 سانتیمتر است.
· وزن بلوک های سفالی هر عدد 7 کیلوگرم و وزن بلوک های بتنی بین 11 تا 17 کیلوگرم می باشد. در انتخاب وزن باید به کاتالوگ های کارخانه سازنده توجه شود.
· ضخامت جدارهای عمودی و افقی بلوک بتنی از 15 میلیمتر کمتر نباشد.
· حداقل محل نشیمنگاه بلوک 5/17 میلیمتر است.
· بلوک های سفالی عاری از ترک و دانه های آهکی بوده و رنگ آنها کاملا یکنواخت باشد سطح بلوک کاملاً صاف و عاری از خمیدگی باشد و سطح خارجی بلوک جهت نازک کاری شیاردار می باشد.
· ضخامت جدارهای عمودی و افقی بلوک سفالی از 8 میلیمتر کمتر نباشد جذب آب بلوک بیشتر از 20 درصد نباشد.
در انتخاب بلوک های پلی استایرن به موارد زیر توجه گردد.
· تنها استفاده از انواع کندسوز شده بلوک پلی استایرن مجاز می باشد.
· برای حفاظت از بلوک سقفی پلی استایرن و جلوگیری از برخورد مستقیم هرگونه حریق با بلوک لازم است تا زیر سقف به وسیله پوشش مناسب محافظت شود. پوشش گچ، پوشش های محافظ پایه گچ، ورمیکولیت یا تخته گچی به ضخامت حداقل 5/1 سانتیمتر که به نحو مناسب و مستقل از بلوک به سقف سازه ای مهار شده باشد.
· اتصال مستقیم اندود به بلوک با هر شکل هندسی (اعم از معمولی یا دارای انواع شیار) به تنهایی و بدون استفاده از اتصالات مکانیکی به هیچ وجه مجاز نبوده و ضرورتاً باید از اتصالات مکانیکی مهارشده به تیرها وتیرچه ها (نظیر سیستم رابیتس) استفاده شود.
· حداقل مقاومت بلوک های تولیدی در برابر بارهای حین اجرا باید برابر با 200 کیلوگرم به ازای هر 30 سانتیمتر طول بلوک باشد. این بار باید درنواری به عرض حداکثر 7 سانتیمتر در وسط بوک اعمال شود(دانستیه در حدود 14-13 کیلوگرم بر مترمکعب مقاومت موردنظر کسب می شود)
· عرض لبه نشیمن بلوک ها در محل قاعده باید میلیمتر باشد.
· رعایت پخی در دولبه فوقانی به ارتفاع 5 و قاعده 5 سانتیمتر الزامی است.
3-3- تیرچه های فولادی با جان باز(کرمیت)
نشریه 151 سازمان مدیریت و برنامه ریزی به نام راهنمای طراحی و اجرای سقف تیرچه های فولادی با جان باز در ترکیب با بتن در سال 1381 تنظیم و منتشر شده است. استاندارد شماره 12977 در زمینه تیرچه های فولادی با جان باز توسط مؤسسه استاندارد تحقیقات ایران منتشر شده است. بدیهی است با توجه به ترکیبی بودن این سقف ها از بتن و فولاد رعایت کلیه ضوابط مرتبط با موضوع در مباحث نهم و دهم مقررات ملی ساختمان (ساختمان های بتنی و فولادی) لازم الاجرا می باشد.
.
کارخانه های تولیدکننده میلگرد
|
ردیف |
نام کارخانه |
محل کارخانه |
ردیف |
نام کارخانه |
محل کارخانه |
|
1 |
ذوب آهن اصفهان |
اصفهان- انتهای اتوبان ذوب آهن |
21 |
فولاد صدرلرستان |
جاده خرم آباد- اندیمشک |
|
2 |
فولاد کویرکاشان |
کاشان- آران و بیدگل |
22 |
فولاد خرم آباد |
خرم آباد- کوهدشت |
|
3 |
فولاد خراسان |
جاده نیشابور- فیروزه |
23 |
فولاد الیگودرز |
جاده الیگودرز ازنا |
|
4 |
نورد کوثراهواز |
جاده اهواز- خرمشهر |
24 |
فولاد نظنز |
نطنز |
|
5 |
فولاد قزوین |
جاده تاکستان- ابهر |
25 |
پولادنورد شیراز |
جاده شیراز- کازرون |
|
6 |
فولاد تاکستان |
جاده تاکستان- ابهر |
26 |
فلولاد شاهرود |
جاده شاهرود- دامغان |
|
7 |
نورد نوشهر |
نوشهر |
27 |
نیک صدرای طوس |
مشهد |
|
8 |
پارس آرمان |
جاده تاکستان- ابهر |
28 |
فولاد سمنان |
سمنان |
|
9 |
شاهین بناب |
بناب |
29 |
فولادالبرز |
جاده تاکستان- زنجان |
|
10 |
ظفربناب |
بناب |
30 |
فولاد پارس |
شهر ری |
|
11 |
آریان فولاد |
جاده بوئین زهرا- اشتهارد |
31 |
فولاد الماس (امام رضا) |
قزوین |
|
12 |
امیرکبیر خزر |
رشت |
32 |
فولاد میانه (فولاد آذربایجان) |
میانه |
|
13 |
فولادگیلان(حسن رود) |
جاده رشت- بندرانزلی |
33 |
ذوب آهن اردبیل |
اردبیل |
|
14 |
آریا ذوب |
اشتهارد کرج |
34 |
ذوب آهن ملایر |
ملایر |
|
15 |
فولادسیرجان |
سیرجان |
35 |
فولاد کرمانشاه |
کرمانشاه |
|
16 |
فولاد یزد |
یزد |
36 |
جهان فولاد غرب |
جاده کرمانشاه- هرسین |
|
17 |
فولاد آلیاژی ایران |
یزد |
37 |
فولاد سیادن ابهر |
جاده ابهر- تاکستان |
|
18 |
فولاد نور یزد |
جاده یزد- هران |
38 |
ارگ تبریز |
تبریز |
|
19 |
فولاد کرمان |
جاده کرمان یاغین |
39 |
فولادشمس |
تهران |
|
20 |
صنایع فولاد کرمان |
جاده کرمان بردسیر |
40 |
دانا صنعت فجر |
اشتهارد کرج |
3-4- سقف مختلط یا مرکب بتن و فولاد Composite
سقف بسیار خوبی است، فقط به خاطر نازک شدن المان های فولادی، کنترل فرکانس و ارتعاش خیلی مهم است. علاوه بر این پارامتر اسایش در سطح پایینی قرار دارد.
3-5- عذشه های فولادی یا مقاطع مختلط با استفاده از ورقهای ذوزنقه ای
طبق بند 10-1-9-5- مبحث دهم
- عرض متوسط کنگره های پرشده با بتن، نباید کمتر از 50 میلیمتر باشد.
- دال بتنی باید به تیرفولادی با استفاده از گلمیخ های برشگیر با قطر20 میلیمتر یا کمتر متصل شود. گلمیخ ها را می توان از روی ورق فولادی ذوزنقه ای و یا مستقیماً به عضو فولادی جوش نمود. در هر حال گل میخ باید روی بال ذوب شود.
- حداقل ارتفاع گل میخ بعد از نصب که از بالای ورق ذوزنقه ای اندازه گیری می شود، نباید کمتر از 40 میایمتر باشد.
- ضخامت دال بتنی در بالای کنگره ورق ذوزنقه ای نباید از50 میلیمتر کمتر باشد.
3-6- دال های پیش تنیده پس کشیده Post Tensionn slab
دراین روش با استفاده از ایجاد نیروی به سمت بال (ایجاد کمان) و پیش تنیدگی دال، می توان ضخامت ها را در دهانه های بزرگ کاهش داد و یا کنسول های بزرگ به ضخامت کم ایجاد نمود.
3-7- سایر سقف ها (نام ها و فناوری های جدید)
4- جمع بندی
|
پارامتر/ سقف |
1 دال بتنی |
2 تیرچه بلوک |
3 کرمیت |
4 کامپوزیت |
5 عرشه فولادی |
6 دال پیش تنیده |
|
انتقال پارامترهای ثقلی |
مناسب |
مناسب |
مناسب |
مناسب |
مناسب |
مناسب |
|
انتقال پارامترهای جانبی- انسجام |
مناسب |
مناسب |
مناسب |
مناسب |
مناسب |
مناسب |
|
صلبیت |
بستگی به شرایط سیستم باربر جانبی دارد ولی این سقف ها غالباً صلب می باشند |
|||||
|
خیز(افتادگی) |
- (خزش و جمع شدگی) |
مناسب |
خیزمثبت لازم دارد |
- (خزش و جمع شدگی) |
مناسب |
+ |
|
ارتعاش |
+ |
+ |
+ |
- |
- |
+ |
|
آسایش |
- |
+ |
+ |
- |
- |
- |
|
عایق ذاتی در برابر حریق |
مناسب |
مناسب |
- |
- |
- |
ناشناس |
|
دانش فنی و نیروی متخصص |
دردسترس |
دردسترس |
دردسترس |
در دسترس |
- |
- |
|
صنعتی سازی و سرعت اجرا |
- |
- |
+ |
+ |
++ |
+ |
|
کنترل کیفی و نظارت |
+ |
+ |
- |
+ |
++ کارخانه ای |
++ کارخانه ای |
5- مراجع و منابع
1. مقررات ملی ساختمان ایران، مبحث دهم طرح و اجرای ساختمان های فولادی (طراحی به روش نش مجاز و خمیری) دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمان- تهران: نشر توسعه ایران، 1387.
2. طرح و اجرای ساختمان های فولادی/ دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمانو معاونت نظام مهندسی و اجرای ساختمان وزارت مسکن و شهرسازی- تهران: نشر توسعه ایران، 1368.
3. راهنمای طراحی و اجرای سقف تیرچه های فولادی با جان باز در ترکیب با بتن/ معاونت امور فنی، دفتر امورفنی و تدوین معیارها، نشریه شماره 151- تهران:سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، معاونت امور پشتیبانی، مرکز مدارک علمی وانتشارات ، 1381.
4. طرح و اجرای ساختمان های بتن آرمه/ دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمان، معاونت نظام مهندسی و اجرای ساختمان وزارت مسکن و شهرسازی- تهران: نشر توسعه ایران، 1385.
5. استاندارد 2800- نگارش 1384.
6. دستورالعمل بهسازی لرزه ای سازه ها- نشریه 356.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
گرمایش مرکزی
گرمایش موضعی
گرمایش آب
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||