طراحی محیط اطراف ساختمان

طراحی محیط اطراف ساختمان

طراحی ساختمان با توجه به بهینه سازی مصرف انرژی به شما کمک می کند که در هزینه های انرژی به میزان قابل توجهی صرفه جویی نمائید و در تابستان و زمستان دمای مطلوبی در منزل احساس کنید. همچنین منابع محیط زیستی نیز به میزان قابل ملاحظه ای با کاهش میزان گازهای گلخانه ای حفاظت می شوند. طراحی ساختمان با توجه به بهینه سازی مصرف انرژی از نور و گرمای خورشید کمک می گیرد و با این خصیصه منزل شما را در تابستان خنک و در زمستان گرم و روشن نگه می دارد. انتخاب زمین: زمینی که دسترسی خوبی به آفتاب زمستانی دارد زمین خوبی است مصالح ساختمانی: دیوار‌ها و کف ( دیوارهای آجری و کف موزائیک یا سنگ ) می توانند دما را ثابت نگه دارند. این حالت برای ساختمانهایی که پنجره های جنوبی دارند بسیار بهتر است. مصالح سبک مانند دیوارهای چوبی و پلاستیکی ( مصالح پیش ساخته ) فرصت سریع گرم و سرد شدن را به اتاقها می دهند. این ویژگی برای مکانهایی که گاهاً استفاده می شود مناسب است. اگر داخل ساختمان خوب عایق کاری شده باشد، مصالحی که برای نمای ساختمان استفاده می شود نقش چندانی بر مصرف انرژی ندارند البته غیر از نماهای سنگی. طراحی داخلی ساختمان و محل قرارگیری اتاقها: قسمتهایی از منزل که زیاد از آنها استفاده می کنید مانند اتاقناهار خوری و اتاق نشیمن را در قسمت جنوبی ساختمان قرار دهید. اگر فضای کافی برای تمام موارد بالا وجود نداشت اتاق نشیمن را حتماً در جنوب ساختمان قرار دهید. فضای داخل ساختمانتان را با توجه به استفاده مشابه از آنها طبقه بندی نمائید و آنها را با درهای داخلی پیش ساخته از هم جدا کنید.   سعی کنید تا آنجا که امکان دارد فضای قسمت نشیمن کوچکتر باشد و همچنین سقف آنرا کوتاهتر بسازید, بهتر است ارتفاع سقف در این قسمت حدود 7/2 متر باشد. این کار به منظور کاهش مصرف سوختی که برای گرمایش استفاده می شود پیشنهاد می شود. اندازه و محل قرارگیری پنجره‌ها: اندازه و محل قرارگیری پنجره ها باید با توجه به محل قرارگیری زمین ساختمان و نوع مصالح ساختمانی, طراحی و نصب شوند. سرمایش مناسب در تابستانها با استفاده از پنجره های باز شو قابل حصول است. استفاده از سایه بان نیز در مقابل پنجره پیشنهاد می شود.   محافظت از پنجره ها محافظت زمستانی با رعایت موارد زیر از هدر رفتن انرژی در ساختمان جلوگیری کنید. از پنجره های دو جداره استفاده کنید و یا پنجره هایتان را درزبندی کنید. پنجره های معمولی به نسبت پنجره های دو جداره و پنجره های درزبندی شده تا 10 برابر بیشتر تلفات حرارتی دارند. سایه بان تابستانی سایه بانهای خارجی تجهیزاتی هستند که می توانند منزل شما را در تابستان خنک نگه دارند. بهتر است پنجره های جنوب غربی و شرقی نسبت به آفتاب تابستانی با سایه بانها تجهیز شوند. با استفاده از اینگونه سایه بانها علاوه بر اینکه در زمستانها از نور خورشید استفاده می شود در تابستان نیز فضای داخل منزل خنک می ماند. عایقکاری عایقکاری کاراترین تکنیک به منظور استفاده هوشمندانه انرژی است. یک منزل عایقکاری شده, در زمستان دما را 5 درجه گرمتر و در تابستان 10 درجه خنکتر نگه می دارد. تمام سقف ها, دیوارها و کف منزلتان را عایق بندی نمایید. سیستم های گرمایشی طبقه بندی کردن قسمتهای مختلف منزل و استفاده از بخاریهای کم مصرف ( راندمان بالا ) بهترین و راحتترین راه بهینه سازی مصرف سوخت است. منافذ هوا و کنترل نفوذ هوا منافذ هوا را درزگیری کنید و هزینه های گرمایش و سرمایش را تا 20% کاهش دهید. آب گرم با درست مصرف کردن انرژی در بخش گرمایش آب به میزان قابل ملاحظه‌ای مصرف انرژی در این بخش کاهش می‌یابد. سیستم گرمایش آب را تا حد امکان به آشپزخانه, دستشویی و حمام منزل خود نزدیک کنید. روشنایی از روشنایی طبیعی کمال استفاده را ببرید. ( خصوصاً از پنجره‌های جنوبی) رنگ آمیزی روشن دیوار‌ها و سقف نیز بسیار به این امر کمک می کند. در فضای اتاق نشیمن از لامپ های فلورسنت استفاده کنید. برای هر لامپ از کلیدهای جداگانه استفاده کنید. فضاسازی اطراف ساختمان استفاده از درختهای بلند در فضای اطراف ساختمان اجازه استفاده از نور خورشید در زمستان و سایه در تابستانها را به شما می دهند.

شیشه‌های پوشش‌دار، کنترل‌کننده انرژی (Low-E)

شیشه‌های پوشش‌دار، کنترل‌کننده انرژی (Low-E)

(نسل جدید شیشه در خدمت صرفه‌جویی مصرف انرژی) شیشه به عنوان یکی از مصالح پر‌مصرف ساختمان است که علاوه بر تامین نور داخل،  ارتباط بصری با خارج ساختمان را امکان‌پذیر می‌سازد. اما با توجه به خاصیت عایقکاری کمی که دارد، همواره در فصل سرد و گرم سال مشکل‌ساز بوده است به همین دلیل است که در زمان‌های گذشته و حتی در حال از وسایل مختلفی نظیر سایه‌بان‌ها و پرده در تابستان جهت جلوگیری از ورود نور و گرمای شدید خورشید و در زمستان‌ها از پرده‌های ضخیم جهت جلوگیری از اتلاف گرمای داخل ساختمان استفاده می‌شود. امروزه با پیشرفت تکنولوژی و پوشش دادن لایه‌های بسیار نازک روی شیشه ـالبته با تجهیزات بسیار پیشرفته ـ شیشه‌هایی تولید می‌گردد که تا حد زیادی کاستی‌های شیشه معمولی را مخصوصاً در رابطه با اتلاف و کسب انرژی حرارتی خنثی می‌کند در عین حال تامین نور مرئی را که از خواص اصلی شیشه می‌باشد حفظ می‌نماید. امروزه در کنار بحث عایقکاری حرارتی در بخش‌های مختلف ساختمان، به استفاده از پنجره‌های دو‌جداره تاکید می‌گردد که دارای شیشه‌های معمولی هستند، در صورتی که استفاده از شیشه Low-E در یکی از جدار‌ه‌های پنجره دو‌جداره یا شیشه‌های طلقی (Laminate)، باعث کاهش چشمگیری در تبادل انرژی ساختمان با فضای بیرون می‌گردد. شیشه‌های کنترل‌کننده انرژی یا Low-Emissivity که در فارسی به شیشه کم گسیل ترجمه شده است، شیشه‌ای است که انتقال حرارت بسیار کمتری نسبت به شیشه معمولی دارد و مانند یک عایق حرارتی شفاف عمل می‌کند. از آنجا که مساحت زیادی از سطح جانبی ساختمان‌ها را شیشه تشکیل می‌دهد، استفاده از شیشه Low-E به جای شیشه معمولی، کمک بزرگی در کاهش مصرف انرژی ساختمان خواهد نمود. این نوع شیشه در انواع مختلف تولید می‌گردد. شکل ظاهری بعضی از آنها مشابه شیشه معمولی و بی‌رنگ است و نوع رنگی آن به Low-E-Sun مشهور است. عملکرد شیشه Low-E پارامتر‌های مورد نظر در ارزیابی شیشه‌های Low-E انواع شیشه Low-E و کاربرد آن‌ها مقدار صرفه‌جویی انرژی با استفاده از شیشه‌های Low-E مزایای استفاده از شیشه Low-E عملکرد شیشه Low-E این نوع شیشه‌ها اجازه عبور بخش مرئی طیف نور خورشید را می‌دهند اما طیف حرارتی ( امواج مادون قرمز ) و امواج مضر ( ماوراء بنفش ) را منعکس و فیلتر می‌کنند. این شیشه‌ها انتقال حرارت ناشی از اختلاف دما که ترکیبی از پدیده های هدایت، جابجایی و تابش است و در پارامتر U-Value نشان داده می‌شود را به مقدار زیادی کاهش می‌‌دهند و همچنین انتقال حرارت تابشی ( کسب انرژی خورشید ) را نیز تحت کنترل دارند که در پارامتر G-Value یا SHGC نشان داده می‌شود.   پارامتر‌های مورد نظر در ارزیابی شیشه‌های Low-E پارامتر‌هایی که در انتخاب شیشه مهم هستند و باید به آن‌ها توجه نمود عبارتند از: 1)  عبور نور مرئی (Visible Transmittance): VT درصد عبور نور از شیشه را نشان می‌دهد. این پارامتر در ارزیابی پنجره‌های کارآمد انرژی از نقطه نظر تامین نور ساختمان مفید است. مثلاً در مناطقی که نور خورشید کم است مسلماً باید از شیشه‌هایی استفاده کنیم که قابلیت عبور نور بیشتری داشته باشد و بالعکس در مناطقی که نور خورشید زیاد است برای جلوگیری از تابش شدید نور خورشید به داخل ساختمان باید از شیشه‌هایی که عبور نور کمتری دارند استفاده کرد. این مسئله در مورد پنجره‌های شمالی ـ جنوبی و شرقی ـ غربی هم صدق می‌کند، مثلاً شیشه پنجره‌ای که در ضلع شرقی یا غربی ساختمان است بهتر است دارای عبور نور کمتری باشد و شیشه مناسب برای پنجره‌های شمالی باید درصد عبور نور بیشتری داشته باشد، از مقایسه شیشه دو‌جداره و شیشه Low-E با یکدیگر می‌توان دریافت شیشه Low-E تغییر زیادی در عبور نور مرئی ایجاد نمی‌کند. 2) UV:  این فاکتور مقدار عبور نور ماوراء بنفش خورشید را به داخل ساختمان نشان می‌دهد. بدیهی است به دلیل مضرات این اشعه هرچه مقدار آن کمتر باشد بهتر است. 3) ضریب انتقال حرارت (U-factor یا U-value) : پارامتری است که مقدار انتقال حرارت از هر جسم را نشان می‌دهد و برای بیان میزان عایقکاری شیشه نیز بکار می‌رود. بر حسب بیان می‌شود و شامل انتقال حرارت هدایتی، جابجایی و تابشی برای یک پنجره در شرایط محیطی مشخص می‌باشد. ضریب انتقال حرارت هر‌چه کوچک‌تر باشد به معنی انتقال حرارت کمتر و در نتیجه عایقکاری بیشتر است. شیشه تک جداره ساده شیشه دو‌جداره ساده شیشه دو‌جداره جاوی یک جدار شیشه Low-E ضریب انتقال حرارت   6 2.5 الی 3 1.1 الی 1.3 4) ضریب کسب حرارت خورشیدی (SHGC): در بعضی متون به G-value مشهور است. بیان‌کننده عبور حرارت و انرژی خورشید از شیشه می‌باشد. بدون توجه به دمای خارج، حرارت می‌تواند از میان شیشه به وسیله تابش مستقیم یا غیر‌مستقیم خورشید ( به صورت انعکاس از زمین یا سطوح دیگر ) نیز کسب شود. بعضی از تابش‌ها مستقیماً از میان شیشه عبور می‌کنند و برخی دیگر ممکن است جذب شیشه شده و سپس به صورت غیر مستقیم وارد فضای ساختمان شوند. SHGC به صورت عددی مابین 0 و 1 است. SHGC کمتر یعنی حرارت خورشیدی کمتری از پنجره عبور می‌کند و برعکس. علیرغم اینکه کاهش تابش نور خورشید از درون پنجره در برخی از آب و هوا‌ها و در بعضی فصول به نفع ماست، اما در فصل زمستان ماگزیمم بودن کسب حرارت خورشیدی می‌تواند بسیار مفید باشد. به همین خاطر شیشه‌های Low-E در چندین نوع تولید می‌شوند که علیرغم اینکه همگی دارای U-value پایین هستند اما SHGC متفاوت دارند که این امر باعث عملکرد بهتر آنها در مناطق آب و هوایی متفاوت خواهد گردید. بالای صفحه انواع شیشه Low-E و کاربرد آن‌ها برای انتخاب شیشه‌های Low-E مناسب برای هر منطقه آب و هوایی باید به دو پارامتر توجه کرد: 1) U-value 2) SHGC U-value کم شیشه‌های Low-E باعث می‌شود که این شیشه‌ها عایق حرارتی خوبی باشند و تبادل حرارتی را از طریق هدایتی، جابجایی و تابشی کاهش دهند و اما شیشه‌های Low-E به خاطر تفاوت در کسب حرارت خورشیدی به چند دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از: 1) شیشه Low-E با کسب حرارت خورشیدی بالا High-SHGC Low-E این نوع Low-E، اتلاف حرارت را کاهش می‌دهند اما به حرارت خورشید اجازه عبور می‌دهند. در مناطقی که فصول سرد بیشتر از فصل‌های گرم هستند، پنجره‌هایی با این نوع شیشه‌ها مناسب‌ترند. عملکرد این شیشه‌ها در فصل زمستان بهتر از فصول دیگر است. 2) شیشه Low-E با کسب حرارت خورشیدی متوسط Moderate-SHGC Low-E این نوع شیشه‌ها اتلاف حرارت را کاهش می‌دهند و امکان کسب نور خورشید را در حد قابل قبولی فراهم می‌کنند، لذا برای هر دو منطقه سرد و گرم مناسبند. 3) شیشه‌های Low-E با کسب حرارت خورشیدی پائینLow-SHGC Low-E هوایی گرم هستند یا تابستان گرمتری دارند، ایده‌آل می‌باشند. شیشه‌های Low-E-Sun از این دسته‌اند که می‌توانند مانند شیشه رفلکس در رنگ‌های مختلف وجود داشته باشند و حتی می‌توانند مانند شیشه معمولی بدون رنگ باشند. دو پارامتر مهم شیشه‌های کنترل‌کننده انرژی یعنی U-value و SHGC باعث می‌شود که این شیشه هم در تابستان و هم در زمستان عملکرد خوبی داشته باشد، در زمستان گرمای ساختمان را حفظ کرده اما اجازه عبور گرمای خورشید به ساختمان را بدهد و در تابستان از عبور گرما به داخل ساختمان جلوگیری کند. بالای صفحه مقدار صرفه‌جویی انرژی با استفاده از شیشه‌های Low-E استفاده از شیشه‌های کنترل‌کننده انرژی که مقدار U-value آن بسیار کمتر از شیشه تک جداره معمولی است باعث صرفه‌جویی بیشتر انرژی می‌گردد. فرض کنید در زمستان دمای بیرون صفر درجه سانتیگراد است و می‌خواهید دمای ساختمان را 21 درجه حفظ نمائید. اگر پنجره شما شیشه 4 میلیمتر تک جداره معمولی باشد که مقدار U-value آن 6 است، به ازای هر متر‌مربع شیشه، شما به W 126=6*21 در ساعت انرژی حرارتی نیاز دارید. در مورد شیشه دو‌جداره معمولی که مقدار ‌U-value آن 3 است، W 63=3*21 انرژی حرارتی نیاز دارید در صورتی که در مورد شیشه Low-E که مقدار U-value آن 1/1 است، W 1/23=1/1*21 انرژی حرارتی نیاز است که 80% کمتر از شیشه معمولی می‌باشد. بنابراین در زمستان سوخت کمتر و در نتیجه هزینه کمتری جهت گرم نگه داشتن ساختمان مورد نیاز می‌باشد. این صرفه‌جویی می‌تواند برای فصول گرم نیز در نظر گرفته شود. مزایای استفاده از شیشه Low-E آسایش حرارتی در زمستان 1) آسایش حرارتی در تابستان 2) کاهش هزینه سالانه انرژی 3) هزینه کمتر برای تاسیسات گرمایشی و سرمایشی 4) جلوگیری از ورود اشعه‌های مضر خورشید 5) تامین روشنایی مناسب برای ساختمان 6) کاهش هزینه مورد نیاز برای روشنایی 7) جلوگیری از بخار کردن شیشه در فصول سرد سال 8)

کنترل بتن و پذیرش آن طبق ACI و آبا

کنترل بتن و پذیرش آن طبق ACI و آبا

• بررسی و تأمین کیفیت بتن

بررسی و تأمین کیفیت برای همه محصولات تولیدی به دو صورت انجام می‌شود.         

1-     تضمین کیفیت (QA)  

2-     کنترل کیفیت (QC)

تضمین کیفیت همواره قبل از تولید محصول و یا همزمان با تولید انجام می شود.

نحوه انجام عملیات تضمین کیفیت هر محصول اعم از اجزاء بتن یا خود بتن و یا قطعه بتنی و سازه در برگیرنده موارد زیر است و همواره کنترل کیفیت مواد اولیه یا اجزاء هر محصول، تضمین کیفیت آن محصول خواهد بود.

- آزمایش های کنترل کیفی مواد اولیه مصرفی

- آموزش نیروهای انسانی

- کنترل کیفیت نیروهای انسانی

- ایجاد سازمان و مدیریت مناسب برای تولید

- ایجاد مدیریت کیفیت مناسب برای تولید

- کنترل وسائل و دستگاه ها وکالیبره کردن وسائل اندازه گیری

- کنترل روش های تولید

- توجه به دستورالعمل ها، آیین نامه ها، مشخصات فنی و ضوابط موجود اجرایی

مزایای تضمین کیفیت را می توان به صورت ذیل برشمرد.

                - کاهش احتمال مردود شدن محصول

-  اقتصادی تر شدن تولید محصولی با کیفیت مناسب

-  کاهش تعداد نمونه برداری جهت کنترل کیفی

-  افزایش اطمینان به محصول تولید شده

-  کاهش هزینه های کنترل کیفیت محصول

-  کاهش زمان کنترل کیفی

-  حفظ منابع طبیعی و مواد اولیه و کاهش افت و ریز

-  کاهش آلودگی محیط زیست                

-  استفاده بهینه از نیروی انسانی و وسائل

کنترل کیفیت همواره پس از تولید هر محصول انجام می شود.

نحوه اجرای کنترل کیفیت دارای مراحل زیر است.

                - نمونه برداری از محصول تولید شده نهایی با تواتر پیش بینی شده با استفاده از روش های استاندارد

                - آزمایش بر روی محصول نهایی

                - مقایسه نتایج حاصله با ویژگی های استاندارد یا مطلوب

                - قضاوت در مورد محصول تولید شده نهایی (رد یا قبول هر مجموعه که نمونه برداری از آن انجام شده است)

مزایا و معایب کنترل کیفی عبارت است از:

-  ایجاد اطمینان نسبی در مورد کیفیت تولید با توجه به علم آمار و احتمال

-  نیاز به نمونه گیری های متعدد و افزایش آن برای دستیابی به اطمینان بیشتر

-  صرف هزینه قابل توجه برای نمونه گیری و آزمایش

-  صرف وقت قابل توجه برای کنترل و قضاوت در مورد محصول تولید شده نهایی

تضمین کیفیت بتن به عنوان یک محصول خاص عبارت است از:

- کنترل کیفی اجزای بتن (سیمان، سنگدانه، آب، افزودنی و الیاف) پس از تهیه یا تولید

- کنترل نحوه انبار کردن اجزای بتن در کارگاه

- کنترل کیفی اجزای بتن پس از انبار کردن طولانی یا غلط

- کنترل کارآیی، مهارت و دانش پرسنل دست اندرکار تولید بتن

- کنترل کیفی وسائل و دستگاه های تولید و حمل بتن

- کالیبره کردن باسکول ها و سیستم های سنجش وزنی یا حجمی اجزای بتن

- کنترل مقادیر و نسبت های بتن در هنگام ساخت

- کنترل رطوبت سنگدانه ها و نسبت آب به سیمان

- کنترل دستگاه های مخلوط کننده، روش و مدت اختلاط

- کنترل روش حمل و تخلیه بتن و کنترل دما

• کنترل و تضمین کیفیت قطعه بتنی یا سازه

کنترل و تضمین کیفیت قطعه بتنی یا سازه شامل مراحل زیر است که در این جا بتن یکی از اجزاء تلقی می شود.

-کنترل کیفی قالب و قالب بندی

- کنترل کیفی میلگرد و میلگردگذاری

-کنترل کیفی بتن ریخته شده و سخت شده در قالب

-کنترل بکارگیری روش های استاندارد و آیین نامه ها در مراحل اجرایی

- آزمایش روی قطعه یا سازه بتنی (روش بارگذاری یا تحلیلی)

• کنترل کیفی بتن

کنترل کیفی بتن به عنوان محصول تولیدی در دو مرحله انجام می‌شود.

مرحله 1- کنترل کیفی بتن تازه (خمیری)

مرحله 2- کنترل کیفی بتن سخت شده

مرحله 1- آزمایش های کنترل بتن تازه

کنترل کارآیی                           جهت کنترل سریع نسبت آب به سیمان با فرض صحت مصرف اجزاء بتن بجز آب                                                

کنترل درصد هوا                       جهت کنترل مقدار حباب هوای ایجاد شده در بتن حبابدار و کنترل یکنواختی اختلاط                                                 

کنترل وزن مخصوص                 جهت کنترل صحت ساخت بتن به ویژه در بتن‌های سبک و سنگین و کنترل یکنواختی اختلاط و مقدار هوا

کنترل دما                                  جهت مقایسه با حداقل و حداکثر مجاز مشخصات فنی

کنترل زمان گیرش                     جهت بررسی زمان گیرش در پروژه‌های خاص مانند قالب لغزنده، پیش ساختگی، هوای گرم و بتن پاشی

تجزیه بتن تازه                           جهت تعیین مقادیر آب، سیمان و سنگدانه‌ها و نسبت تقریبی آب به سیمان و کنترل یکنواختی اختلاط

کنترل آب انداختن                    جهت بررسی وضعیت مقدار آب انداختن و سرعت آن

تغییر حجم بتن تازه                    جهت بررسی جمع‌شدگی بتن در سنین و ساعات اولیه

مرحله 2- آزمایش های کنترل بتن سخت شده

-         مقاومت فشاری، کششی و خمشی

-         خشک شدگی و جمع‌شدگی بتن سخت شده

-         مدول الاستیسیته استاتیکی و نسبت پواسون

-         آزمایش اولتراسونیک جهت تعیین سرعت پالس در بتن و تعیین مدل الاستیسیته دینامیکی

-         تعیین چگالی و جذب آب و تخلخل

-         تعیین عیار سیمان بتن سخت شده

-         تعیین وضعیت میکروسکپی سیستم حباب های هوا

-         مقاومت بتن در برابر یخبندان و آب شدن سریع

-         مقاومت در برابر سایش

-         تهیه مغزه و تعیین مقاومت آن

-         تعیین مقاومت در برابر بیرون کشیدن

-         چکش اشمیت و تعیین عدد برجهندگی

-         آزمایش بتن با اشعه گاما

-         تعیین یون کلر بتن

-         مقاومت بتن در برابر یون کلر با شاخص الکتریکی

-         مقاومت الکتریکی بتن

-         آزمایش جذب آب حجمی

-         آزمایش جذب آب سطحی

-         آزمایش جذب آب موئینه

-         تعیین نفوذپذیری تحت فشار آب

-         تعیین نفوذپذیری تحت فشار هوا

-         آزمایش های خزش و خستگی بتن

·     تعیین مقاومت فشاری بتن

               جهت تعیین مقاومت فشاری بتن مراحل زیر انجام می‌گیرد.         

-         کنترل بتن از نظر انطباق با مقاومت مشخصه (نمونه‌های عمل آمده در آزمایشگاه) طبق استاندارد             ASTM C192 , C39

-         کنترل بتن از نظر یکنواختی اختلاط طبق استاندارد ASTM C94 (مربوط به بتن آماده)

-         کنترل عمل‌آوری (تهیه نمونه‌های عمل‌آمده در کارگاه)‌ ASTM C31 , C39

-         کنترل مقاومت بتن در زمان های مختلف در شرایط عمل‌آوری کارگاهی (نمونه آگاهی) برای قالب‌برداری و عمل‌آوری

-         کنترل مقاومت مغزه‌های بتن سخت شده قطعات سازه طبق استاندارد  ASTM C42

·     نمونه برداری از بتن تازه

-         طبق استاندارد ASTM C172 و 489 ایران

-      تهیه و عمل آوری نمونه‌های آزمایشی بتن در آزمایشگاه طبق استاندارد ASTM C192 و
 581 ایران

·     نکات مربوط به نمونه‌برداری از بتن تازه

در نمونه‌برداری از بتن تازه نکات ذیل را باید رعایت نمود.

-         بین اولین و آخرین بخش نمونه اخذ شده نباید بیش از 15 دقیقه فاصله زمانی وجود داشته باشد.

-         بخش‌های نمونه اخذ شده باید به کمک یک بیل یا بیلچه مجدداً  به خوبی مخلوط شود تا یکنواختی در حداقل مدت زمان ممکن حاصل گردد.

-         آزمایش های تعیین اسلامپ و هوای بتن یا هر دو آن ها را باید ظرف مدت 5 دقیقه پس از تهیه آخرین بخش بتن آغاز کرد.

-         قالب‌گیری از آزمونه‌های مقاومتی باید ظرف مدت 15 دقیقه پس از تهیه نمونه مخلوط شده، آغاز شود و سریعاً ادامه یابد (طبق دستور تهیه قالب).

-         آزمونه باید در برابر باد، آفتاب و سایر عوامل تبخیر سریع و نیز از نزدیکی با مواد مضر و عوامل آسیب رسان محافظت شود.

-      حداقل اندازه نمونه برای آزمایش های مقاومت 25 لیتر است (حداقل 5 برابر حجم آزمونه‌ها) نمونه‌های کوچکتر برای انجام آزمایش های روانی ودرصد هوا مجاز تلقی می‌شوند.

-      تهیه نمونه از مخلوط کن‌های ثابت (به جز بتونیرها) با مخلوط نمودن 2 بخش یا بیشتر از نمونه‌های اخذ شده در فواصل منظم زمانی در هنگام تخلیه بخش‌های میانی مخلوط بتن انجام می‌شود. هرگز نباید از قسمت های اول و آخر مخلوط نمونه‌ گرفته ‌شود. نمونه اخذ شده باید از تمام سطح جریان مخلوط گرفته شود و نباید جدا شدگی در جریان بوجود آید.

-      تهیه نمونه از بتونیرها با اخذ حداقل 5 بخش از بتن تخلیه شده از بتونیر و اختلاط آن ها انجام می‌شود. بتن تخلیه شده نباید در معرض تبخیر شدید یا جذب آب توسط سطح جاذب باشد.

-      تهیه نمونه از تراک میکسر با مخلوط نمودن 2 بخش یا بیشتر از نمونه‌های اخذ شده در فواصل منظم زمانی در هنگام تخلیه بخش‌های میانی انجام می‌شود. باید از قسمت های اول و آخر تراک نمونه‌ گرفته شود و نباید قبل از اختلاط کامل آب یا افزودنی مورد نظر نمونه‌گیری شود. توصیه‌ می‌شود بخش‌های این نمونه از تخلیه ، ،  و  تهیه شود. در انجام آزمایش روانی می‌توان پس از تخلیه 3/0 مترمکعب بتن از تراک میکسر نمونه‌گیری را انجام داد.

·     کنترل بتن جهت انطباق با مقاومت مشخصه (نمونه کنترلی، نمونه آزمایشی، نمونه عمل‌ آمده در آزمایشگاه)

جهت کنترل کیفیت مقاومت فشاری بتن مخلوط شده قبل از ریختن در قطعه اصلی بایستی موارد ذیل را در نظر گرفت.

1- ضوابط نمونه‌برداری و آزمایش

-      نمونه‌گیری باید بصورت تصادفی (عدم نمونه‌گیری عمدی از بتن سفت‌تر یا شل‌تر یا دارای وضعیت خاص در زمان خاص) باشد تا مبانی آماری پذیرش بتن مخدوش نگردد و قضاوت صحیح میسر باشد.

-         برداشتن نمونه از آخرین محل قبل از ریختن در قطعه برداشت شود.

-         به هیچ وجه بتن‌هایی که در قالب قطعه ریخته شده‌اند مجدداً برداشت نشوند.  

-      هر نوبت نمونه‌گیری شامل حداقل دو آزمونه برای سن مقاومت مشخصه (28 روز) می‌باشد که در صورت نیاز به تعیین مقاومت بتن در سن دیگر می‌توان تعداد آزمونه را افزایش داد.

-      با توجه به نکات مندرج در تفسیر جدید آیین نامه بتن ایران بهتر است یک آزمونه اضافی برای قضاوت در زمانی که اختلاف زیادی بتن دو آزمونه وجود دارد تهیه شود. این آزمونه همان آزمونه شاهد که اخذ آن در کارگاه ها  رایج است نمی‌باشد.

-         تهیه آزمونه‌های شاهد در آیین نامه خاصی پیش‌بینی نشده است اما رویه رایج در ایران است و تهیه و آزمایش آن مانعی ندارد.

-         در هر روز برای هر نوع بتن حداقل یک نوبت نمونه‌برداری لازم است.

-         حداقل 6 نوبت نمونه‌برداری از یک سازه برای یک رده بتن الزامی است (درACI پنج نوبت).

-      در ACI برای سازه های معمول ساختمانی اخذ یک نوبت نمونه به ازاء هر 110 مترمکعب بتن یا هر 460 مترمربع سطح دال و دیوار ضروری است اما برای بسیاری از سازه‌های خاص (بجز بتن حجیم و سد) به ازاء هر 75 مترمکعب یک نوبت نمونه‌برداری لازم است. در قالب لغزنده حداقل یک نوبت نمونه‌برداری در هر 8 ساعت کار روزانه ضروری است.

-      در آبا در صورتی که حجم هر نوبت اختلاط بیشتر از یک متر مکعب باشد برای دال و دیوار از هر 30 متر مکعب بتن یا هر 150 متر مربع سطح یک نوبت نمونه‌برداری ضروری است. هم چنین در آبا برای تیر و کلاف (در صورت ریختن قطعات بصورت جدا از هم) به ازاء هر 100 متر طول و برای ستون ها به ازاء هر 50 متر طول یک نوبت نمونه‌برداری پیش‌بینی شده است . در تفسیر جدید برای قطعاتی مانند شالوده هایی با حجم زیاد، یک نمونه‌برداری از هر 60 متر مکعب بتن توصیه شده است (به ویژه هر نوبت اختلاط بیش از 2 مترم مکعب).

-      در آبا گفته شده است که اگر حجم هر نوبت اختلاط کمتر از یک متر مکعب بتن باشد می‌توان مقادیر فوق را به همان نسبت کاهش داد یعنی تعداد دفعات نمونه‌برداری بیشتر می‌شود. مسلماً اگر به تشخیص دستگاه نظارت، کنترل کیفی مطلوبی در ساخت بتن دیده نشود و یکنواختی خوبی حاصل نگردد، می‌توان از این اختیار استفاده نمود.

-      طبق روال پیش بینی شده در تفسیر جدید آبا می توان گفت اگر حجم هر نوبت اختلاط بیش از 3 متر مکعب باشد (مانند تراک میکسر) می‌توان مقادیر فوق را سه برابر نمود (از هر 90 متر مکعب بتن دال و دیوار و 450 متر مربع سطح ، 300 متر تیر و کلاف و 150 متر ستون).  

-         طبق تفسیر جدید آبا توصیه شده است نوبت‌های نمونه‌برداری در سازه بین طبقات مختلف و اعضاء مختلف توزیع گردد.

-         در محاسبه سطح دال و دیوار فقط یک وجه آن در نظر گرفته می‌شود.

-      طبق آبا اگر حجم بتنی در یک کارگاه از 30 متر مکعب کمتر باشد دستگاه نظارت به تشخیص خود در صورت رضایت می‌تواند برای بخش بدون کیفیت بتن (با توجه به سابقه مصرف بتن آماده یا طرح مخلوط خاص در سایر پروژه‌ها) از نمونه‌برداری و آزمایش مقاومت صرفنظر کند. مسلماً ناظر باید شواهد و قرائنی را دال به رضایت بخش بودن بتن دردست داشته باشد و به هرحال مسئولیت عدم نمونه‌برداری به عهده ناظر خواهد بود     (در ACI برابر 38 متر مکعب).

-         نتیجه هر نوبت نمونه‌برداری میانگین نتیجه دو آزمونه در یک سن (مانند سن 28 روزه) می‌باشد.

-      آزمونه‌های استاندارد استوانه‌هایی به قطر 150 میلی‌متر و ارتفاع 300 میلی‌متر است. در تفسیر آبا در صورتی که نمونه مکعبی تهیه شود، این نمونه می‌تواند به استوانه استاندارد تبدیل شود. نحوه تبدیل در جدول زیر مشاهده می‌شود. هم چنین در آبا مکعب 150 میلی‌متری و 200 میلی‌متری یکسان فرض شده است و در صورت تهیه استوانه به قطر 100 میلی‌متر و ارتفاع 200 میلی‌متر ضریب تبدیل آن به استوانه استاندارد98/0خواهد بود.

جدول 1: تبدیل مقاومت مکعبی 150 میلی‌متری به استوانه استاندارد و بالعکس

مقاومت فشاری مکعبی MPa	≥ 25	30	35	40	45	50	55
ضریب تبدیل استوانه به مکعب	25/1	20/1	17/1	14/1	13/1	11/1	1/1
مقاومت فشاری استوانه ای استاندارد MPa	با توجه به ضریب ≥ 20	25	30	35	40	45	50
ضریب تبدیل مکعب به استوانه	8/0	833/0	857/0	875/0	888/0	9/0	91/0

-         در برخی آیین نامه ها و مشخصات ممکنست نحوه تبدیل مقاومت مکعبی به استوانه ای متفاوت می‌باشد که در آبا معتبر تلقی نمی‌شود.

-      طبق تفسیر جدید آبا اگر اختلاف مقاومت دو آزمونه بیشتراز 5 درصد میانگین آن دو باشد نتیجه آزمونه سوم قاضی خواهد بود در این صورت نتیجه پرت حذف می‌شود و دو نتیجه دیگر میانگین‌گیری می‌شوند.

-         طبق تفسیر جدید آبا اگر مشخص شود ایرادی در مراحل نمونه‌گیری تا آزمایش وجود دارد، نتیجه آزمونه مربوطه قابل استناد و میانگین گیری نمی‌باشد.

-      اگر خطاهای عده‌ای در تهیه نمونه قالب‌گیری و تراکم، نگهداری و محافظت، مراقبت،  حمل، عمل‌آوری و یا در انجام آزمایش تعیین مقاومت بتن وجود داشته باشد، نتیجه آن نوبت نمونه‌برداری در مرحله پذیرش نادیده گرفته می‌شود و از لیست نتایج حذف می‌گردد. در  غیر اینصورت از نتیجه هیچیک از آزمونه ها نمی‌توان  صرف نظر کرد.

-      عدم یکنواختی بتن تازه، عدم تراکم صحیح و کامل، نگهداری بتن در محیطی با دمای کمتر یا بیشتر از محدوده استاندارد به ویژه در روز اول، فراهم ننمودن پوشش مانع تبخیر آب، قراردادن نمونه درزیر آفتاب یا در برابر باد، وجود شوک‌های حرارتی و رطوبتی، اعمال ضربه در خروج از نمونه از قالب و در حمل و نقل به ویژه در روز اول، عمل‌آوری غیر استاندارد از نظر رطوبتی و دما، انجام آزمایش فشاری برروی آزمونه‌های ناصاف و غیرگونیا یا لب پریده و بدون بکارگیری پوشش مناسب در سطح نمونه استوانه ای ، طبق تفسیر جدید آبا دلیلی قابل قبول برای صرف نظر نمودن از نتایج نمونه‌برداری خواهد بود. بدیهی است در غیراین صورت از نتیجه نمونه‌ها       نمی توان صرف نظر کرد.

·     ضوابط پذیرش بتن نمونه‌های آزمایشی (عمل‌آمده در آزمایشگاه)         

-         نتایج نمونه ها باید طبق تاریخ و ساعت اخذ آن ها فهرست گردد.

-         وقتی بتن منطبق بر رده و قابل قبول تلقی می‌شود که هر دو شرایط زیر برقرار باشد.

 طبق ACI  (برای هر سه نمونه متوالی) :

                                                            و             

در غیراین صورت بتن کم مقاومت تلقی می‌شود و مشمول بررسی بتن کم مقاومت خواهد بود که شکل و محتوای آن با آبا تقریباً یکسان است.

-         در آبا وقتی بتن منطبق بر رده و قابل قبول تلقی می‌شود که یکی از دو شرایط زیر برآورد شود;

الف - نتیجه مقاومت هیچ یک از سه نمونه‌ متوالی کمتر از مقاومت مشخصه نباشد
 (مقاومت همه آن ها مساوی یا بیشتراز مقاومت مشخصه باشد).

ب ـ شرایط دو گانه زیر برآورده شود:

                                                                                                                       

                                                                                                                       

-         بتن غیر قابل قبول خواهد بود اگر یکی از دو شرایط زیر برقرار باشد:

                                 و             

-      اگر بتن منطبق بررده نباشد اما طبق شرایط فوق نیز غیر قابل قبول تلقی نگردد می‌توان به تشخیص طراح، بدون بررسی بیشتر، آن را از نظر سازه‌ای قابل قبول تلقی نمود. مسلماً طراح به درجه اهمیت مقاومت فشاری بتن در منطقه مورد نظر و نحوه اعمال ضرایب ایمنی در تحلیل و طراحی توجه خواهد کرد. به هرحال طراح می‌تواند بتن را از نظر سازه‌ای بدون بررسی بیشتر قبول ننماید. در این صورت باید بررسی بتن با مقاومت کم در دستور کار قرار گیرد.

-      در صورتی که بتن از نظر انطباق با رده قبول نشود ولی از نظر تأمین مقاومت سازه‌ای پذیرفته گردد کارفرما و مسئول نظارت می‌توانند طبق دستورالعمل موجود، پیمانکار را جریمه کنند زیرا پیمانکار ضوابط موجود در مشخصات را رعایت نکرده است.

·     کنترل بتن از نظر یکنواختی اختلاط (به ویژه برای بتن آماده)

جهت بررسی ناهمگنی یا یکنواختی یک بتن مخلوط شده بدلیل نقص دستگاه مخلوط کن یا مدت و نحوه اختلاط و پس از حمل و یا حتی بتن‌های تخلیه شده در قالب بایستی موارد ذیل را در نظر گرفت.

-         در گام اول بررسی چشمی انجام می‌شود و اگر یکنواختی دیده شود معمولاً آزمایش انجام نمی‌شود.

-      در صورت وجود شک، لازم است پس از تخلیه 15 درصد بتن از مخلوط کن یا تراک میکسر یک نمونه تهیه گردد و پس از تخلیه 85 درصد از بتن با فاصله کمتر از 15 دقیقه نمونه دیگری تهیه شود. انجام آزمایش های اسلامپ، وزن مخصوص، دانه‌بندی سنگدانه‌ها، درصد حباب هوا  و مقاومت فشاری بالا برای تعیین یکنواختی بتن ضروری است.

-      نتایج‌ آزمایش های انجام شده برروی دو نمونه (هر نمونه باید حداقل سه آزمونه استوانه ای در سن مورد نظر داشته باشد) نباید اختلافی بیش از حد مجاز جدول زیر داشته باشد.

جدول 2

آزمایش	حداکثر اختلاف مجاز دونمونه
وزن مخصوص بتن تازه کاملاً متراکم	16  kg/m3
درصد هوای بتن	1 درصد
اسلامپ برای اسلامپ 100 میلی متر و کمتر	25 میلی‌متر
اسلامپ برای اسلامپ بیشتر از 100 میلی‌متر	38 میلی‌متر
درصد مانده روی الک شماره 4	6 درصد
مقاومت فشاری 7 روزه	5/7  درصد

·     کنترل عمل‌آوری بتن

جهت بررسی و قضاوت در مورد نحوه و مدت عمل‌آوری رطوبتی (مراقبت)، عمل‌آوری حرارتی (پروراندن) و عمل‌آوری حفاظتی (محافظت)‌ در صورت بروز شک در صحت نحوه عمل‌آوری و کفایت مدت آن بایستی موارد ذیل را در نظر گرفت.

-      نمونه‌ای متشکل از چند آزمونه باید تهیه شود و در شرایط کارگاهی از نظر عمل‌آوری و دقیقاً شبیه قطعات اصلی سازه، نگهداری گردد. در همان زمان باید نمونه‌ای نیز از همان بتن تهیه و در شرایط عمل‌آوری آزمایشگاهی نگهداری شود.

-         پس از گذشت 28 روز (سن مقاومت مشخصه)، نتیجه میانگین هر کدام از دو نوع نمونه که در شرایط متفاوتی عمل‌آوری شده‌اند، بدست می‌‌آید.

-         در صورتی عمل‌آوری قابل قبول تلقی می‌شود که یکی از دو شرایط زیر برقرار باشد:

          و                      

-  مقاومت فشاری عمل‌آوری شده در شرایط کارگاهی،  مقاومت فشاری نمونه‌های عمل آمده در آزمایشگاه و  مقاومت مشخصه فشار بتن هستند.

-      در صورتی که هیچ یک از این شرایط برآورده نشود روش عمل‌آوری (نحوه و مدت) قابل قبول نیست و باید اقداماتی برای بهبود انجام گیرد. لازم به ذکر است که 15 درصد کاهش مقاومت در کارگاه پذیرفته شده است.

·     کنترل مقاومت بتن در زمآن های مورد نظر در شرایط عمل‌آوری واقعی کارگاهی (نمونه‌آگاهی)

جهت بررسی و آگاهی یافتن از کیفیت بتن در موعدهای خاص برای باز کردن قالب زیرین یا برداشتن پایه اطمینان، حمل و نقل قطعات پیش ساخته، مقاومت موجود در طی عمل‌آوری در زمان های مختلف به ویژه برای قطعات پیش ساخته و غیره بایستی موارد ذیل را در نظر گرفت.

-      نمونه‌ای از بتن (شامل حداقل 2 آزمایش برای یک سن) تهیه ‌شود و در شرایط عمل‌آوری واقعی کارگاهی نگهداری می‌گردد و در سن مورد نظر مقاومت آن تعیین ‌شود. در این حالت نیاز به مقایسه با مقاومت نمونه‌های عمل‌ آمده در آزمایشگاه وجود ندارد.  

-      در صورتی که مقاومت موجود به میزان مورد نظر و دلخواه رسیده باشد می‌توان قالب‌برداری را به انجام رسانید یا قطعات پیش ساخته را جابجا کرد و یا نوع و مدت عمل‌آوری تسریع شده را مشخص کرد.

·     کنترل مقاومت مغزه‌های بتن سخت شده قطعات سازه

جهت بررسی بتن کم مقاومت، بررسی نحوه بتن‌ریزی، تراکم و عمل‌آوری مشکوک، ارزیابی سازه‌های اجرا شده و ایمنی آن، بررسی و ارزیابی سازه‌های آسیب دیده  بایستی موارد ذیل را در نظر گرفت.

-      در صورتی که منطقه ضعیف در بررسی بتن کم مقاومت مشخص شده باشد یا احتمال ضعف در آن جا داده شود ضمن بررسی مدارک کارگاهی و پس از انجام آزمایش های شناسایی توسط چکش اشمیت یا اولتراسوتیک تهیه حداقل سه مغزه از نقاط ضعیف انجام می‌شود. مناطق مشکوک یا محل هایی برای اخذ مغزه در بررسی و ارزیابی سازه‌های اجرا شده یا آسیب دیده باید توسط ناظر یا مشاور مشخص شود و مغزه‌ها اخذ شودکه در این حالت ممکن است مغزه‌ها بیش از سه مغزه‌ باشد.

-      بهتر است محل مزبور فاقد میلگرد باشد و در جایی واقع شود که آسیب و ضعف اساسی در عضو بوجود نیاورد. تهیه مغزه از قطعاتی که ارتفاع (ضخامت)‌آن ها از نظر مغزه کمتر باشد امکان پذیر نیست. در این حالت از دستگاه هایی که محل میلگرد رامشخص می کند استفاده می‌شود.

-      پس از تهیه مغزه‌ها باید سر و ته آن بریده شود و کلاهک‌گذاری گردد. توصیه می‌شود حتی اگر سطح خارجی صاف باشد باز هم به میزان 2 تا 3 سانت بریده شود تا ترک های ناشی از   جمع شدگی، بر مقاومت موجود اثر نگذارد.

-      مغزه ها به صورت خشک یا اشباع تحت آزمایش فشاری قرار می‌گیرند. در بررسی بتن معمولاً به شرایط بهره‌برداری توجه می‌شود و شرایط رطوبتی مغزه مشخص می‌شود. برای مغزه‌های خشک باید 7 روز آن ها را در دمای 16 تا 27 درجه و در رطوبت نسبی کمتر از 60 درصد نگهداشت در صورتی که شرایط اشباع مد نظر باشد مغزه‌ها باید به مدت حداقل 40 ساعت در آب (یا آب آهک) غوطه‌ور شوند. بدیهی است در صورت نیاز به اشباع کردن، عمل کلاهک گذاری پس از خروج از آب انجام می‌شود.

-      نتایج آزمایش مقاومت فشاری مغزه‌ها باید به مقاومت نمونه استوانه ای استاندارد تبدیل شود. دو نوع ضریب تبدیل در این رابطه بکار می‌رود. ضرایب تبدیل مقاومت مغزه بدلیل نداشتن نسبت ارتفاع به قطر مورد نظر در جدول زیر دیده می‌شوند. حداقل قطر مغزه معمولاً 100 میلی‌متر است، لذا ارتفاع مغزه نیز نمی‌تواند کمتر از 100 میلی‌متر باشد. در صورتی که قطر مغزه 100 میلی‌متر باشد باید آن را بر 02/1 تقسیم نمود تا مقاومت قطر 150 میلی متری بدست آید.

جدول 3: ضرایب تبدیل مقاومت نمونه استوانه ای با نسبت ارتفاع به قطر کمتر از 2 به مقاومت نمونه استاندارد

نسبت به ارتفاع به قطر	94/1	75/1	5/1	25/1	1
ضریب تبدیل	1	98/0	96/0	93/0	87/0

-      مقادیر جدول(3) برای بتن‌های معمولی یا بتن‌های سبک با چگالی بیشتر از  kg/m3 1600  (به صورت خشک یا اشباع) بکار می‌رود و مقاومت نمونه‌ها باید بین 14 تا 42 مگاپاسکال باشد. از درون‌یابی می‌توان ضریب تبدیل را بدست آورد و در صورتی که نسبت ارتفاع به قطر مغزه بیشتر از 1/2 باشد باید آن را کوتاه‌تر نمود.

-         نتایج هر آزمونه و متوسط آن ها باید پس از تبدیل به مقاومت استوانه استاندارد در گزارش آورده شوند.

·     بررسی بتن کم مقاومت

جهت بررسی وضعیت بتن سازه از نظر عملکرد عضو یا کل سازه به واسطه وجود بتن کم مقاومت یا غیر قابل قبول در سازه یا عضو بایستی موارد ذیل را در نظر گرفت.

-      با وجود عدم انطباق بتن بررده مورد نظر و غیر قابل قبول بودن آن ممکن است بتن از نظر سازه‌ای مورد قبول واقع شود و یا قطعه یا سازه پذیرفته شود. بدیهی است قبول بتن از نظر سازه‌ای، رافع مسئولیت پیمانکار نیست و کارفرما می‌تواند جریمه‌های لازم را در نظر بگیرد.

-      تدابیر زیر را برای بررسی بتن کم مقاومت و حصول اطمینان از ظرفیت باربری سازه می‌توان به ترتیب موجود اتخاذ نمود. برخی از آن ها در مراحل اول کاملاً تحلیلی و برخی از آن ها در مرحله دوم توأم با آزمایش است.

-      در وهله اول، می‌توان همان مقاومت کم را مورد استفاده قرار داد. با استفاده از تحلیل موجود سازه و صرفاً با دقت در تحلیل مقاطع (بدون تحلیل مجدد و طراحی مجدد) اگر بتوان نشان داد به ازای مقاومت بتن کمتر از مقاومت مشخصه نیز ظرفیت باربری سازه تأمین می‌شود، نوع بتن از نظر تأمین مقاومت سازه‌ای قابل قبول است. بکارگیری ابعاد بزرگتر و مصرف میلگرد بیشتر برای بکارگیری تعداد صحیحی از میلگرد و یکسان بودن قطر  آن ها عاملی برای جواب گرفتن در این مرحله می‌باشد.

-      در صورتی که در طی انجام مراحل فوق نتیجه‌ای حاصل نشود می‌توان با تحلیل و طراحی مجدد و با فرض وجود بتن کم مقاومت در قسمت هایی از سازه که احتمال می‌رود در این نقاط مصرف شده باشد، کنترل باربری سازه و مقاطع آن را به انجام رسانید. مسلماً در این مرحله، از تلاش ها و لنگرهای هر عضو که در تحلیل مجدد سازه بدست آمده است، استفاده می‌شود. بسیاری از اقدامات انجام شده در طراحی مانند تیپ کردن اعضاء و تقریب‌های مربوط به تحلیل و غیره می‌تواند باعث شود که در این مرحله نتیجه حاصل شود و بتوان بتن را از نظر تأمین مقاومت سازه‌ای قابل قبول تلقی نمود . داشتن بایگانی برای بررسی مدارک کارگاهی شرط مهمی برای استفاده از این بند می‌باشد و دقت در این مرحله می‌تواند احتمال قبول بتن را از نظر سازه‌ای بیشتر نماید.

-      در صورتی که بررسی‌های تحلیلی فوق به سرانجام نرسد، مغزه‌گیری از قسمت هائی که احتمال وجود بتن با مقاومت کمتر در آن ها داده می‌شود در دستور کار قرار می‌گیرد. حداقل سه مغزه از قسمت هایی از سازه که نمونه بتن آن ها شرایط پذیرش را فراهم نکرده‌اند، تهیه می‌شود و در صورتی بتن از نظر تأمین مقاومت پذیرفته می‌شود که شرایط زیر برآورده شود. که در این صورت نیازی به بررسی‌های تحلیلی فوق وجود نخواهد داشت.

   مغزه‌ها

در این حالت 15 درصد کاهش در متوسط مقاومت مغزه‌ها و 25 درصد کاهش در مقاومت حداقل مغزه‌ها مجاز شمرده شده است زیرا در عملیات بتن‌ریزی، تراکم و عمل‌آوری در کارگاه کاستی‌هایی نسبت به تهیه نمونه‌های عمل‌آمده در آزمایشگاه وجود دارد.

-      اگر  به هر دلیل در مورد مغز‌ه‌های اخذ شده (قبول یا رد شده) شکی وجود داشت، می‌توان مغزه‌گیری را تکرار نمود مسلماً در صورتی که عضو مورد نظر یا سازه از اهمیت و حساسیت ویژه ای برخوردار باشد و یا مسئول نظارت در انتخاب نقاط مورد نظر برای مغزه‌گیری شک نماید، تکرار مغزه‌گیری توصیه می‌شود.

-      در صورتی که با انجام مراحل فوق باز هم نتوان بتن را از نظر سازه‌ای و تأمین مقاومت ، قابل قبول تلقی نمود و تردید در مورد آن کماکان باقی بماند، ظرفیت باربری عضو و سازه با آزمایش بارگذاری برروی عضو خمشی مشکوک مورد بررسی قرار می گیرد. بدیهی است این امر برای اعضاء غیر خمشی و یا حتی برخی اعضاء خمشی میسر نیست . این آزمایش طبق ضوابط آبا در فصل 19 و ACI 437 انجام می‌شود و نتیجه آن نشان می دهد که عضو مشکوک در زیر بار استاتیکی آزمایش رفتار قابل قبولی را ارائه می‌دهد یا نه؟ اما این آزمایش از این که نشان دهد صرفاً بتن دارای مقاومت مطلوب و قابل قبول است عاجز می‌باشد. طراحی محافظه کارانه، اجرای قطعات با ابعاد بزرگتر، مصرف میلگرد بیشتر و با مقاومت بالاتر از مقاومت مشخصه و یا ایجاد بازوی لنگر بیشتر به دلیل نحوه قرارگیری میلگردها از جمله دلایلی است که حتی مصرف بتن کم مقاومت نیز، ظرفیت باربری قابل قبولی را در آزمایش بارگذاری نشان می‌دهد. از طرفی ممکن است حتی در صورتی که بتن قابل قبول و منطبق بررده هر مصرف، شده باشد، بارگذاری جواب قابل قبولی ندهد. بنابراین تفکیک صحت طراحی و اجرای صحیح و مصرف مصالح منطبق با مشخصات از یکدیگر با آزمایش بارگذاری به سهولت امکان پذیر نمی‌باشد.

-      در آبا گفته شده است که در کنار آزمایش بارگذاری می‌توان اقدامات مقتضی دیگری را به اجرا درآورد. غالباً این تصور پیش می‌آید که مقصود از اقدامات مقتضی دیگر احتمالاً تخریب بتن و قطعه مردود می‌باشد اما چنین تصوری صحیح نیست. ممکن است با تغییر بارهای مرده قطعه (تغییر نقشه، تغییر مصالح و جزئیات اجرا) ‌بتوان بتن و سازه را از نظر تأمین مقاومت و باربری سازه‌ای قابل قبول تلقی نمود. تغییر شرایط بهره‌برداری و هم چنین تغییر بار زنده نیز   از جمله اقداماتی است که می‌تواند انجام شود. در هر صورت این اقدامات باید با نظر مساعد کارفرما و زیر نظر دستگاه نظارت و طراح پروژه به دقت و با بررسی جمیع جهات صورت گیرد.

-      ممکن است بتوان با تقویت و ترمیم بتن و سازه و اتخاذ روش های مناسب، بتن را از نظر سازه‌ای به حد قابل قبول رساند که از جمله اقدامات مقتضی تلقی می‌شود.

-      از جمله اقدامات مقتضی دیگر آن است که اگر مقاومت مغزه‌ها طبق ضوابط فوق مورد پذیرش واقع نشده باشد می‌توان این مقاومت کم و غیر قابل قبول را در محاسبات سازه‌ای و مقطع مانند روش های تحلیلی بکار برد و در مورد قابل قبول بودن بتن از نظر سازه‌ای اظهار نظر کرد. در این حالت باید توجه شود که مقاومت مغزه را نمی‌توان مستقیماً در روابط طراحی و تحلیل مقطع بکار برد و لازم است آن را بر 85/0 تقسیم نمود و سپس از آن استفاده کرد و یا ضرایب ایمنی مربوط به بتن را افزایش داد زیرا در روابط موجود از مقاومت مشخصه (پتانسیل) ‌استفاده شده است در حالی که مقاومت مغزه یک مقاومت موجود (اکتیو) به حساب می‌آید

-      ضعف مقاومتی بتن اغلب نشانه افزایش نسبت آب به سیمان است که باعث کم شدن پایایی و افزایش            نفوذ پذیری بتن خواهد بود. در این موارد لازم است ضوابط پایایی نیز مورد توجه قرار گیرد. در این حالت می‌توان حدس زد که نسبت آب به سیمان مخلوط بتن تا چه حد افزایش یافته است و سپس به طرح مسئله دوام و پایایی پرداخت.

-      نکته دیگری که باید بدان توجه نمود موضوع پیوستگی بتن با میلگردهاست . این پیوستگی متناسب با مقاومت فشاری بتن می‌باشد و ضعف در مقاومت بتن باعث ضعف در پیوستگی است که کنترل آن در محاسبات سازه و طول پوشش میلگردها ضروری می‌باشد.

-      اگر در شرایط خصوصی یا مشخصات فنی خصوصی موارد دیگری مطرح شده باشد رعایت آن ها نیز در کنار بررسی بتن کم مقاومت ضروری است که البته در بیشتر موارد موضوع پایایی اهمیت بیشتری دارد.

-      تخریب بخش هایی از سازه معمولاً به عنوان آخرین راه حل باید مد نظر قرار گیرد. تخریب بتن و سازه علاوه بر هدر رفتن سرمایه‌های ملی می‌تواند آثار نامطلوبی را بر بخش‌های سالم و قابل قبول برجای گذارد. تخریب باید طبق دستور دستگاه نظارت و زیر نظر ناظر و با دقت تمام انجام گیرد و از اعمال ضربه برای تخریب حتی‌الامکان خودداری شود.

-         به هرحال با پذیرش بتن از نظر سازه‌ای مسئله جریمه منتفی نیست و می‌تواند طبق ضوابطی محاسبه گردد و وصول شود.

·     آزمایش بارگذاری اعضاء خمشی

جهت بررسی ظرفیت باربری خمشی اعضاء سازه مانند تیر و دال جهت قبول یا رد بتن از نظر سازه‌ای و یا ارزیابی سازه‌های اجراء شده و ایمنی آن و یا ارزیابی سازه‌های آسیب دیده و یا عدم انطباق با آیین نامه فعلی در زمان ساخت و یا تغییر شرایط بهره‌برداری بایستی موارد ذیل را در نظر گرفت.

-      دستگاه نظارت در صورت بروز و وجود تردید در ظرفیت باربری پس از انجام محاسبات تحلیلی می‌تواند درخواست آزمایش بارگذاری را برروی قسمت مشکوک و یا تمام سازه ارائه نماید.

-      آزمایش بارگذاری باید تحت نظر نظارت و پس از گذشت حداقل 8 هفته از زمان اجراء آن قسمت مشکوک انجام شود مگر آن که طراح و کارفرما و پیمانکار همگی با انجام آزمایش در سن کمتر موافقت کنند.

-      آزمایش بارگذاری باید به نحوی انجام گیرد که اولاً منجر به خرابی و ریزش سازه یا بخشی از آن نشود و در صورت بروز خرابی، امنیت جانی افراد و سالم ماندن تجهیزات موجود تأمین شود. ملاحظات ایمنی نباید بر نتایج آزمایش و خیزها اثر گذارند.

-         هدایت و انجام آزمایش توسط مهندس ذیصلاح و با سابقه در این کار که مورد قبول نظارت باشد ضروری است.

-      اگر قرار باشد فقط قسمتی از سازه بارگذاری شود باید به نحوی بارگذاری گردد که عامل ضعف مورد شک   به خوبی بررسی شود. این امر در تیرها و دال های یکسره دارای اهمیت زیادی است و باید به توزیع بار برروی عضو خمشی و ایجاد حداکثر لنگر و تلاش های ممکن توجه نمود.

-      48 ساعت قبل از آن که بارهای آزمایش وارد شود، لازم است بارمرده قطعات کامل شود و تا زمان اتمام آزمایش در محل باقی بماند و معمولاً بار مرده به دلایلی هنوز در این زمان کامل نیست که در این صورت اعمال تتمه بار مرده (بدون ضریب) لازم است.

-      بارهای وارده می‌تواند توسط مصالح مختلف و با قرار دادن برروی عضو خمشی اعمال گردد. استفاده از کیسه‌های توزین شده مواد و مصالح ساختمانی یا غیر ساختمانی، آجر، بلوک، جدول و ... بلامانع است اما باید وزن متوسط این مصالح را بدست آورد. امکان استفاده از ماسه یا خاک به صورت فله‌ای و بدون کیسه نیز وجود دارد اما هر نوع مصالح بارگذاری نباید در هنگامی که روی عضو قرار دارد دارای اثر قوس باشد و بتواند بار خود را مستقیماً در همان نقطه وارد نماید.

-      قبل از این که تتمه بار مرده وارد شود باید ابعاد محل بارگذاری، ابعاد مقطع عضو یا اعضاء مورد نظر و روند کار مشخص شود و مقدار تتمه بار مرده لازم و مقدار بارهای آزمایشی در کل و در هر مرحله مشخص گردد و مصالح بارگذاری تهیه شود تا در حین کار مشکل یا وقفه ناخواسته پیش نیاید.

-      پس از اعمال تتمه بار مرده لازم است مبانی قرائت‌های خیز و تغییر مکان ها قبل از اعمال بار آزمایش مشخص شود و اقدامات لازم جهت نصب تیر مرجع و وسایل اندازه‌گیری صورت گیرد. بدیهی است مبنای قرائت خیز باید چنان باشد که فقط خیز را در نقطه مورد نظر در اثر بارگذاری برروی قطعه مزبور نشان دهد و تأثیر تغییر طول سایر اعضاء در خیز مربوطه وارد نشود. معمولاً برای این امر تیر مرجع را برروی ستون ها یا دیواره‌های بار مربوطه قرار می‌دهند تا بطور خودکار تغییر شکل قائم آن ها از کل خیز کسر گردد و خیز خالص بدست آید.          خیز معمولاً در نقاطی که احتمال داده می‌شود حداکثر خیز و تغییر شکل حاصل شود اندازه‌گیری می‌شود.

-      بار آزمایش با احتساب بار مرده موجود در هنگام آزمایش برابر 95/0 بار نهایی مرده و زنده (با ضریب) واقع می‌شود و برروی عضو یا بخش مورد نظر وارد می‌گردد. بار زنده با مراعات ضوابط کاهش سربارها طبق      آیین نامه بارگذاری مورد نظر مشخص می‌شود. بنابراین باری که باید علاوه بر اعمال تتمه بار مرده وارد آید عبارت است از :

                  (L 5/1 + D 25/1) 95/0 = بار کل آزمایش

L                                            425/1 + D 1875/0 = D – (L 5/1+ D 25/1) 95/0 = بار آزمایش

بطور مثال اگر D برابر  Kg/m2 500 و Kg/m2200 = L باشد بار آزمایش عبارت است از :

                                                                         Kg/cm2  380 =200 × 425/1 + 500 × 1875/0 = بار آزمایش

این بار علاوه بر بار مرده Kg/m2 500 به عضو مزبور وارد می‌شود که بار کل در واقع Kg/m2  880 است در حالی که بارهای مرده وزنده سرویس جمعاً Kg/m2 700 می‌باشد.

مسلماً اگر دهانه بزرگی وجود داشته باشد و طبق آیین نامه‌های بارگذاری، کاهش سربار مجاز باشد، باید آن را کاهش داد.

-      بار آزمایش باید حداقل در چهار مرحله و با افزایش تقریباً یکسان در هر مرحله بدون وارد کردن ضربه به سازه اعمال شود. در این مرحله هدایت تیم و نظارت بر آن کاملاً ضروری است و باید از توزیع یکنواخت بار و اعمال همه آن (نه کم و نه زیاد)‌ بر عضو خمشی مطمئن گردید و از عملکرد قوسی مصالح بارگذاری جلوگیری به عمل آورد. 

توصیه می‌شود در انتهای یک مرحله از مراحل بارگذاری، بار سرویس مرده و زنده اعمال شده باشد به همین دلیل افزایش دقیقاً یکسان مطرح نشده است. در مثال فوق‌ اگر در چهار مرحله بارگذاری شود، بارگذاری هر مرحله Kg/m2  95 خواهد بود و مسلماً پس از مراحل اول 595 و پس از مرحله دوم Kg/m2690 وجود خواهد داشت که می‌توان آن را به 700 رسانید و مرحله بعدی را Kg/m2 85 در نظر گرفت.

برخی علاقمندند در زیر بار سرویس نیز وضعیت عضو موردنظر را دقیقاً بررسی نمایند که در این مرحله می‌توانند خواسته‌های خود را به اجرا در آورند.

-      در آبا و ACI 318 زمان شروع بارگذاری مرحله بعد مشخص نشده است. در ACI 437 برای اعمال هر مرحله از بار باید خیز در فواصل زمانی مساوی اندازه‌گیری شود تا تغییر شکل ها تقریباً به وضعیت مقادیر ثابت برسند. برای این منظور اگر تغییر بین دو قرائت خیز متوالی به فاصله حداقل 2 ساعت از 10 درصد خیز کل اولیه ثبت شده برای مرحل بارگذاری جاری تجاوز نکند، می‌توان تغییر شکل ها را تقریباً ثابت شده تلقی کرد و بار مرحله بعدی را وارد نمود.

-      اگر در طول آزمایش خیزها به مراتب از حداکثر خیز مجاز تجاوز نماید آزمایش را باید متوقف کرد اما در صورت صلاحدید مهندس ناظر و مهندس آزمایش کننده، آزمایش می‌تواند ادامه یابد که این مسئله دقیقاً به این که آزمایش در چه مرحله‌ای است و چه وضعیتی در قطعه حاکم است و چه تدابیری برای جلوگیری از خرابی و آسیب دیدگی تدارک دیده شده،‌ مربوط می‌شود.

-      مهندس آزمایش کننده باید مرتباً در هر مرحله بارگذاری، تغییر شکل ها، ترک ها، چرخش‌ها و غیره را کنترل نماید. بدیهی است قبل از انجام و شروع آزمایش نیز وضعیت قطعه یا اعضاء از نزدیک باید بررسی و ثبت شده باشد تا تغییرات حاصله بتواند مشخص شود. این بررسی ها می‌تواند منجر به دستور قطع آزمایش و یا تداوم آن گردد.

-      رسم منحنی بار تغییر شکل (خیز) برای نقاط بحرانی که در آن خیز اندازه‌گیری می‌شود می‌تواند انجام شود که دستگاه های الکترونیکی ثبات می‌توانند کمک مؤثری باشند و پاسخی از طرف سازه برای بارگذاری و رسیدن به ظرفیت باربری نهایی تلقی می‌شوند.

-         پس از این که چهار مرحله بارگذاری (یا بیشتر) با بارهای آزمایشی کامل شد، باید پس از 24 ساعت خیز را قرائت کرد (قرائت اولیه).

-      سپس باید بلافاصله اقدام به باربرداری نمود. بار برداری معمولاً در 2 مرحله یا بیشتر انجام می‌شود و مقدار بار برداشته شده در هر مرحله نباید از دو برابر مقدار بارگذاری در هر مرحله تجاوز نماید.

-      شروع باربرداری هر مرحله نیز تابع ضوابط بارگذاری در هر مرحله است با این تفاوت که در این جا خیزها در حال کاهش است و وقتی آهنگ برگشت خیز ثابت شد مرحله بعدی باربرداری آغاز می‌شود. مسلماً در این حالت بار مرده سرویس وجود خواهد داشت.

-         24 ساعت پس از حذف بار آزمایش قرائت نهایی خیز انجام می‌گیرد.

-         معیار پذیرش سازه از نظر ظرفیت باربری آن است که خیز حاصل از قرائت اولیه در پایان بارگذاری با بار آزمایش از مقدار مجاز زیر تجاوز نکند

که در آن Lt طول دهانه (فاصله محور تا محور تکیه‌گاه و یا فاصله آزاد بین تکیه‌گاه ها به اضافه ارتفاع عضو، ‌هر کدام کوچکتر است، می‌باشد. در تیرها یا دال های طره‌ای طول مربوطه در برابر فاصله تکیه‌گاه تا انتهای طره است و h ارتفاع قطعه می‌باشد

هم چنین نباید آثار شکست یا گسیختگی ریختن بتن و چرخش مشاهده شود وگرنه نباید اجازه آزمایش مجدد  هم در آن قسمت داده شود.

-      در صورتی که خیز موجود از حد مجاز فوق تجاوز نماید اما برگشت تغییر مکان طی 24 ساعت پس از حذف بار آزمایش مساوی با 75 درصد حداکثر خیز اولیه باشد ظرفیت باربری تأمین است در غیر این صورت نمی‌توان سازه یا عضو را از این نظر قبول نمود. برگشت خیز نشانه رفتار الاستیک می‌باشد و نشان می دهد سازه به محدوده پلاستیک به صورت جدی وارد نشده است (‌در عضو پیش تنیده این مقدار 80 درصد است). زیر بار سرویس نباید از خیز محاسباتی طراحی تجاوز شود و ترکی بوجود آید.

-      درصورتی که قطعات از نوع غیر پیش تنیده و در  آزمایش مردود تلقی شده باشند می‌توان آن را پس از حداقل 72 ساعت از شروع باربرداری مجدداً مورد آزمایش قرار داد. در این حالت اگر ترک یا شکست و گسیختگی خاصی مشاهده نشود و برگشت تغییر مکان نیز مساوی یا بیشتر از 80 درصد حداکثر خیز اولیه در آزمایش مجدد باشد می‌توان آن را قبول نمود.

-      اگر باز هم قطعه مردود شود اما ترک و خرابی حاصل گردد و قطعه تعمیر شود یا سطح انتظار از قطعه تغییر کند نباید آزمایش مجدد انجام گردد مگر این که در تعمیر و مقاوم سازی سطح کیفی سازه ارتقاء یافته باشد.

تغییرات رنگ و محوسازی در آسفالت

تغییرات رنگ و محوسازی در آسفالت از طریق متد آنالیز تصویر محدود شده است.

جاده ای که با آسفالت رنگی سنگ فرش شده باشد می تواند به همان اندازه که امنیت و یکنواختی رانندگی را بهبود می دهد مجموعه دیدنی بهتری ایجاد کند. در این تحقیق، نمونه های آسفالت رنگی به همراه مقادیر مختلف رنگ برای مطالعه تغییرات رنگ سطح در دوره های مختلف افزایش طول عمر، بررسی می شوند. توضیح رنگ های سطح در نمونه ها در فضاهای رنگی HIS و RGB بررسی می شوند. دو نوع رنگ، سبز و قرمز، با 5 نسبت مختلف با آسفالت روشن برای ساخت نمونه های آسفالت رنگی ترکیب می شوند. نمونه ها برای 5 دهانه مختلف قدیمی در دستگاه آزمایش QUV در معرض نور ماوراء بنفش قرار می گیرند. نتایج نشان می دهد که مقدار و نوع رنگ افزوده شده و دهانه های مختلف قدیمی بر محوسازی آسفالت رنگی تأثیر می گذارد. همچنین نتایج نشان می دهد که آسفالت روشن به همراه % 5 یا بیشتر رنگ قادر به ساخت آسفالتی است که بهتر رنگ شده است. سرانجام، آسفالت رنگی به همراه رنگ قرمز مقاومت بهتری را در مقابل نور ماوراء بنفش نشان داد.

مقدمه

آسفالت رنگی در زندگی روزمره کاربردهای مختلفی دارد. Moxon آسفالت رنگ روشن را برای سطح سد در فرانسه به کار برد. آسفالت رنگی از طریق منعکس کردن نور ماوراء بنفش از سطح به عنوان روپوش آب بند گرم به کار می رود، بنابراین در نور ممتد خورشید دما را 5 تا c ْ 10 کاهش می دهد.

برای بهبود امنیت عبور موتورسیکلت در امریکا، شهد پرتلند 10 منطقه متضاد را برای آسفالت کردن با رنگ و قابلیت ارتجاع بر اثر حرارت مانند آسفالت های رنگی و به کارگیری سیستم سیگناژ بدیع – انتخاب کرد نتایج نشان می دهد که اکثر دوچرخه سواران به همان اندازه اکثر موتورسواران مورد بررسی احساس کردند که آسفالت رنگی، امنیت عبور را گسترش می دهد. اسمیت (Smith) کشف کرد که آسفالت بتون رنگی به هم پیوسته کاربردهای زیادی در معماری و مهندسی دارد. او همچنین ذکر کرد که آسفالت های رنگی به خاطر املاحی که یخ نمی زنند به طور ذاتی هزینه حفظ و نگهداری را کاهش داده و به طور مؤثر در مقابل نابودی مقاومت کنند.

در تایوان اساساً، بزرگراه های محلی با بتون آسفالت، سنگ فرش می شوند. این جاده ها در مجموعه های رنگ مشکی ساخته می شوند و از این رو شهرها یکنواخت به نظر می رسند. توسعه جاده هایی که با آسفالت رنگی سنگ فرش شده اند نه تنها نمای شهر را رنگی می سازد بلکه امنیت رانندگی را نیز بهبود می دهد. به طور رایج کاربرد این سنگ فرش ها برای مناطق پارکینگ، مسیرهای نمایشی، پارک ها و سایر واحدهای دولتی مهم استفاده شده است. بنابراین هوا و سایر فاکتورهایی که در ساخت و استفاده سنگ فرش ها دیده می شوند، موجب محو شدن جاده هایی می شوند که با آسفالت رنگی سنگ فرش شده است. این محوسازی رنگ باعث از دست رفتن زیبایی جاده و آسفالت دوباره سطح می شود. متعاقباً، این هزینه حفظ و نگهداری جاده را افزایش خواهد داد که مخالف نیت اصلی آسفالت اصلی می باشد. به چند دلیل، رنگ آسفالت به طور جدی در حدود یک سال می شد و در پاسخ به بهبود استاندارد زندگی در تایوان، نمایندگان دولتی پروژه هایی برای جاده هایی که با آسفالت رنگی سنگ فرش شده بودند، طراحی کرد. این مناطق، مانند مناطق استراحت در بزرگراه ها و مسیرهای نمایشی هدف قرار گرفت. هزینه های کلی این پروژه ها بیشتر از میلیون ها دلار آمریکایی هستند. علاوه بر این، دولت برنامه یزی کرد تا در آینده روی آن ها سرمایه گذاری کند. بنابراین، غیر از پیمانکاران یا تولید کنندگان، اطلاعات مربوط به ویژگی های آسفالت رنگی محدود به چنین مالکانی مانند دولت ها می شود. کیفیت ساختار و کابرد این سنگ فرش ها برای مالکان نیز اهمیت دارد. علاوه بر این، باید روش ها و تکنیک های استاندارد برای ارزیابی محو سازی رنگ بنا شوند. از این رو، کنترل کیفیت این سنگ فرش ها از ضرورت خاصی برخوردار است لو (Luo) و همکارانش نرم افزار کاربر را – که آنالیز کننده شدت رنگ تصویر نامیده می شود توسعه دادند و آن را برای بررسی تغییرات رنگ سطح و ملاتی که در دماهای مختلف زیاد در فضای رنگی RGB به خاطر آتش صدمه دیده بودند به کار بردند. دوربین دیجیتالی برای گرفتن تصاویر قبل از ارسال آن ها به PC به کار می رفت و آنالیز کننده به گرفتن شدت رنگ های قرمز، سبز و آبی برای محدود کردن تغییرات رنگ در دماهای مختلف کمک کرد. از این رو، تنوع در شدت رنگ های قرمز (R)، سبز (G)، آبی (B) مطابق ارزیابی بالاترین دمای ملات که از طریق آتش صدمه دیده بود، بررسی می شد. برای آنالیز تغییرات رنگ سطح در آجر به همراه ویژگی های مختلف خاکستر لجن فاضلاب که به دماهای مختلف آتش اضافه می شد و برای گرفتن شدت های رنگ B و G و R تصاویر سطوح آجرها از طریق آنالیز کننده شدت رنگ تصویر مورد بررسی قرار می گرفت. از این رو، مقدار مطلوب خاکستر لجن که به آجرها اضافه می شد مشخص گردید.

در این تحقیق، به کمک دستگاه آزمایش آبگیر نور اشعه ماوراء بنفش شدت یافته (دستگاه آزمایش QUV)، محو سازی نمونه های آسفالت رنگی مورد بررسی قرار گرفت. آنالیز تصویر و نرم افزار آنالیز کننده شدت رنگ تصویر برای مطالعه تغییرات رنگ نمونه در فضاهای رنگ HIS و RGB به کار برده می شود. سرانجام توزیع رنگ ها در دو فضا برای ارزیابی کیفیت نمونه های آسفالت رنگ قبل و بعد از تست های افزایش طول عمر گرفته می شد.

1- متدهای تحقیق

1-2- منبع مواد

آسفالت روشن که در این بررسی به کار گرفته شد از ترکیب صمغ، مایه قیری، گریس و مواد دو قطبی شده استخراج و از طریق کارخانه مواد آسفالت محلی تولید می شد. رنگ های به کار رفته از کارخانه اروپایی به دست می آمد. مواد شیمیایی رنگ های قرمز و سبز از طریق میکروسکوپ الکترون بررسی و در جدول 1 نشان داده می شوند. اجزای اصلی شیمیایی رنگ قرمز Cr و K هستند. بنابراین رنگ سبز از Fe و K تشکیل شده است. با گرم کردن آسفالت روشن در اجاق تا C ْ 160 و سپس ترکیب آن ها با رنگ های سبز و قرمز در نسبت های طراحی شده مختلف، آسفالت رنگی برای این بررسی آماده شد. سپس تست افزایش طول عمر آسفالت رنگی انجام شد.

2-2- ساخت نمونه ها و روش های تست

برای ساخت آسفالت رنگی، رنگ های قرمز و سبز به 1000 گرم آسفالت روشن در نسبت های 5, 7، 0, 5، 5/2، 0 و % 10 اضافه می شوند. زمانی که گرم می شوند رنگ آسفالت روشن نزدیک به زرد است. بعداً، ترکیب آسفالت روشن با وزن g 0/1 توسط نگهدارنده های نمونه ها بار می شد. این نگهدارنده ها روی چارچوب QUV در حفره دستگاه آزمایش نصب می شدند. در تست QUV، نمونه ها برای مدت های 48 , 24 , 12 , 6 , 0 در C ْ 60 در معرض لامپ های ماوراء بنفش فلورسنت قرار می گرفتند. متعاقباً، نمونه ها در اتاق تاریک گذاشته شد، و برای عکاسی توسط دوربین دیجیتالی آماده می شدند. سپس تصاویر با استفاده از راه حل 140140 به همراه 20 هزار پیکسل به PC ارسال می شدند. بعداً، برای گرفتن شدت های سه جزء رنگ اصلی از طریق آنالیز کننده شدت رنگ تصویر بررسی می شدند. افزایش طول عمر که در فضاهای رنگ HIS و RGB بررسی می شدند موجب تغییرات رنگ آسفالت می شدند.

3-2- تست QUV

تست های QUV در دستگاه آزمایش سایند تسریع شده نور ماوراء بنفش شکل می گرفتند. دستگاه آزمایش که با نیازهای 9000 ISO مطابقت دارد. بخشی از محصولات آزمایشگاه Q – Panel است. مدلی که برای این مطالعه و بررسی به کار گرفته شده براساس QUV است و قادر که در معرض رطوبت و UV قرار گیرد. برای بررسی تغییرات رنگ جاده هایی که با آسفالت رنگی سنگ فرش شده اند برای ماه ها یا سال ها، نمونه های آسفالت رنگی برای مشاهده تغییرات رنگ تحت موقعیت های وانمود سازی در دستگاه آزمایش QUV قرار می گیرند. علاوه بر این، تأثیرات زمان خدمات، استمرار و قابلیت عمل در آسفالت رنگی برای فراهم کردن اطلاعات برای کابرد آینده مورد بررسی قرار می گیرند. ارتباط بین تغییرات رنگ و افزایش عمر آسفالت به کمک دستگاه آزمایش آبگیر تسریع شده QUV مشاهده می شود.

4-2- عکاسی و پردازش تصویر

یک دوربین دیجیتالی، مدل L 2500 – C از اُلیمپوس برای گرفتن تصاویر دیجیتالی برای این بررسی استفاده می شد. قبل از این که تصاویر دیجیتالی گرفته شوند برای تنوع در نورها از میان تطبیق روشنی نسبی سه جزء اصلی رنگ: رنگ قرمز، سبز، آبی از طریق تنظیم کردن الکتریکی موازنه سفید تطبیق داده می شد. بعد از این که موازنه سفید انجام می شد، از رنگ واقعی نمونه های آسفالت رنگی قدیمی همان طور که در شکل 1 نشان داده شده زیر نصب عکس گرفته می شد. بعداً تصاویر به PC ارسال و سپس برای به دست آوردن شدت های قرمز و سبز و آبی در هر تصویر توسط نرم افزار آنالیز کننده شدت رنگ تصویر مورد بررسی قرار می گرفتند. سرانجام، ارتباطات تغییرات رنگ در نمونه های آسفالت قبل و بعد از تست های افزایش طول عمر بررسی می شدند.

5-2- سیستم های فضای رنگ HIS و RGB

معمولاً، طرح تصاویری که از طریق دوربین دیجیتالی گرفته می شود و درفضای رنگ RGB است. RGB آکرونیم قرمز، سبز و آبی است. این فضا معمولاً به عنوان مکعب رنگی در سیستم هماهنگ Cartesion دیده می شود. B و G و R به ترتیب در محورهای z و y و x هستند و برای رنگ bits – 8 بین 0 و 255 مشخص می گردد. از این رو، نقطع (0، 0، 0) برای رنگ مشکی می ایستد، نقطه (255، 255، 255) سفید را نشان داده و اریب مکعب مقیاس روشن یا خاکستری رنگ را مشخص می کند. فضای رنگ RGB در شکل a2 نشان داده می شود. جدای از فضال رنگ RGB، فضای رنگ HSI نیز نزدیک به این مطلب است که چگونه انسان ها رنگ ها را در می یابند. HIS فرم کوچکی برای ته رنگ، اشباع و شدت است. به طور کلی، ته رنگ، اشباع و شدت از طریق فرمول مختلف تغییر شکل با تبدیل مقدارهای عددی B و G و R به فضای رنگی HIS گرفته می شوند. مجموعه ای از معادلات همان طور که توسط Gonzalez و Woods مشخص شده برای این تحقیق به کار رفته و در زیر نشان داده شده:

معادلات صفحه 257

رنگ مایه به طول موج رنگ ها مانند قرمز، زرد و سبز مربوط است. اشباع مقدار سفیدی در ترکیب رنگ است. شدت به روشنی یا تیرگی رنگ بر می گردد. معمولاً، فضای HIS همان طور که در شکل b2 نشان داده شده در سیستم هماهنگ سیلندری توضیح داده می شود. اندازه زاویه ای رنگ مایه را نشان می دهد و معمولاً رنگ قرمز در ْ 0 جای داده می شود. متعاقباً، رنگ مایه به عنوان شماره درجه هایی که سایر رنگ ها از قرمز مصرف می شود را در نظر می گیرد. برای مثال، سبز ْ 120 دور از قرمز و آبی ْ 240 دورتر است. فاصله شعاعی سیلندر، اندازه اشباع است. محیط سیلندر طرفدار % 100 اشباع است در حالی که محورهای مرکزی طرفدار % 0 اشباع هستند. شدت ارتفاعی است که در طول محور مرکزی اندازه گیری می شود و همان طور که ارتفاع از منشأ به بالای سیلندر ارتقا می یابد شدت از مشکی به سفید متفاوت می باشد. در این مطالعه، تغییرات رنگ نمونه های آسفالت رنگی قبل و بعد از تست های افزایش طول عمر در فضاهای رنگ HIS و RGB بررسی می شوند.

3- نتایج و بحث

توضیح نوعی B و G و R که توسط آنالیز کننده طرح ریزی شده در شکل b و a 3 برای نمونه های آسفالت رنگی به ترتیب با رنگ های سبز و قرمز نمایش داده می شود. برای رنگ سبز معمولاً شدت های G و B برای نمونه های آسفالت رنگی به همراه رنگ قرمز بین 0 و 63 توزیع می شوند. از این رو، شدت های اجزای قرمز نشان می دهد که آن در میان سه جزء اصلی، رنگ غالب است و رنگ های سطح برای نمونه هایی با رنگ بیشتر قرمز هستند.

شکل های 4 و 6 ارتباط بین شدت های B و G و R و مقادیر رنگ سبز که بعد از واقع شدن در دستگاه آزمایش از 0 تا 48 ساعت بر نمونه های آسفالت رنگی افزوده شده اند را نشان می دهند. شدت های R با مقدار رو به افزایش رنگ های سبز از 150 تا نقریباً 50 همان طور که در شکل 4 نشان داده شده کاهش می یابند. شکل 5 نتایج مشابهی را برای عنصر G نشان می دهد در شکل 6 شدت های B کمی با مقادیر رو به افزایش رنگ های سبز افزایش می یابند و بین 15 و 30 هستند. این نشان می دهد که مقدار رنگ سبز بر شدت های سه عنصر رنگ های اصلی تأثیر می گذارند. زمانی که مقدار رنگ سبز بیشتر از % 5 است، توزیع های شدت در B و G و R تغییرات کمتری را نشان می دهند. این دلالت بر این مطلب است که باید آسفالت روشن برای ساخت آسفالتی که بهتر رنگ شده با % 5 یا بیشتر رنگ سبز ترکیب شود. علاوه بر این، شدت های B و G و R با کمیت رو به افزایش نور ماوراء بنفش از 0 تا 48 ساعت در مقادیر مختلف داده شده رنگ سبز افزایش می یابند. اگر چه افزایش ها برای هر عنصر متفاوت هستند، روشن شان از خاکستری به سفید تا جایی که روشنی رنگ های سطح مورد توجه قرار می گیرد، تغییر می کند. این دلالت بر این مطالب دارد که رنگ های سطح نمونه های آسفالت سبزرنگ زمانی که در تست های QUV در معرض نور ماوراء بنفش قرار گیرند، محو می شوند. تنوع مشابه شدت های سه عنصر رنگ های اصلی برای نمونه های آسفالت قرمز رنگ گرفته می شود. برای مثال، شدت های R با مقدار رو به افزایش رنگ قرمز کاهش یافته و به طور طولانی در معرض نور ماوراء بنفش قرارگرفتن موجب افزایش شدت در تست های QUV می شود (همان طور که در شکل 7 نشان داده شده) زمانی که افزایش شدت های R برای نمونه های سبز و قرمز رنگ مقایسه می شود افزایش R در رنگ سبز بیشتر از افزایش آن در رنگ قرمز است. این نشان می دهد که ممکن است نمونه های قرمز رنگ دارای مقاومت بهتری در مقابل محو سازی رنگ ها باشند.

اشکال 8 تا 10 توزیع ها را بین H، S و I به همراه مقادیر مختلف رنگ سبز که در زمان های مختلف افزایش طول عمر افزوده شده نشان می دهد. چون رنگ آسفالت روشن در حیطه رنگ زرد است، همان طور  که در شکل 8 نشان داده شده، رنگ مایه آسفالت رنگی به همراه مقدار رو به افزایش رنگ سبز از زرد به سبز تغییر می کند. علاوه بر این، زمانی که قدمت، قابل توجه می شود، رنگ زرد محو شده و رنگ سبز برای مقادیر رنگ افزوده شده در نمونه های آسفالت رنگی درون رنگ مایه غالب توسعه می یابد. برای مورد افزودنی های رنگ قرمز (شکل 11) نتایج مشابهی دیده می شود، چون نمونه های آسفالت رنگی، رنگ مایه شدن به رنگ هایی که بعد از شروع افزایش طول عمر، اضافه شده، تغییر می یابند، عنصر رنگ مایه در فضای رنگ HIS اطلاعات کمتری را برای قضاوت اجراها بین رنگ های سبز و قرمز در نمونه های آسفالت فراهم می کند. همان طور که قبلاً بیان شد، اشباع به عنوان کیفیت سفیدی که به رنگ مایه افزوده شده مشخص می شود. شکل 9 نشان می دهد که زمانی که رنگ بیشتری از سبز به نمونه های آسفالت اضافه می شود S کمتر می گردد.

شکل همچنین نشان می دهد که هر چه بیشتر نمونه ها در دستگاه آزمایش QUV باقی می مانند، سفیدی کمتری در نمونه ها وجود دارد. این نشان می دهد که نمونه های آسفالت رنگی زمانی که در معرض نور ماوراء بنفش قرار می گیرند محو می شوند. همان طور که در شکل 12 نشان داده شده، نتایج مشابهی برای نمونه های آسفالت قرمز وجود دارد. دوباره زمانی که اشباع نمونه ها برای رنگ های سبز و قرمز و مقایسه می شود تنوع های S به همراه مقادیر رنگ افزوده شده و زمانی که برای نمونه های قرمز رنگ در معرض نور ماوراء بنفش قرار می گیرند نرم تر از آن ها برای نمونه های سبز رنگ هستند. این به ما می گوید زمانی که افزایش طول عمر در نظر گرفته می شود، ممکن است رنگ قرمز دارای اجرای بهتر از رنگ سبز باشند.

در شکل 10، زمانی که رنگ سبز بیشتری افزوده می شود روشنی نمونه ها به تیرگی می گراید و زمانی که نمونه ها برای مدت طولانی تری در معرض نور ماوراء بنفش قرار می گیرند روشن تر می شوند. همچنین نتایج مشابهی در نمونه های قرمز رنگ دیده می شود. هر چه بیشتر در معرض نور خورشید قرار بگیرند، محو سازی بیشتری در نمونه های آسفالت روی می دهد. از این رو، تنوع در شدت نیز اطلاعات مفیدی در قضاوت در مورد محوسازی رنگ برای نمونه های آسفالت فراهم می کند. نتیجه گرفته شده که آنالیز دیجیتال و نرم افزار آنالیز کننده شدت رنگ تصویر می توانست اطلاعات جزئی برای پردازش محوسازی رنگ در آسفالت رنگی فراهم آورد.

نتایج

نتایج زیر از این مطالعه و بررسی خلاصه می شود.

1- شدت های B و G و R با کمیت های رو به افزایش نور ماوراء بنفش در مقادیر مختلف داده شده رنگ افزایش می یابند. زمانی که روشنی رنگ های سطح در نظر گرفته می شود، وضوح شان از خاکستری به سفید می گراید. این دلالت بر این مطالب است که زمان در معرض قرار گرفتن در نور ماوراء بنفش بر محو سازی رنگ در آسفالت رنگی تأثیر می گذارد.

2- زمانی که مقدار رنگ سبز بیشتر از % 5 است، توزیع شدت در B و G و R کمتر تغییر می کند. این نشان میدهد که باید برای ساخت آسفالتی که بهتر رنگ شده،آسفالت روشن با % 5 (یا بیشتر) رنگ های سبز ترکیب شود.

3- ممکن است رنگ قرمز زمانی که برای مدت های متفاوت در معرض تست های QUV قرار می گیرند بهتر از رنگ سبز در مقابل محو سازی مقاوم باشند.

4- رنگ مایه آسفالت رنگی از آسفالت روشن به رنگ، رنگ هایی که به مقادیر رو به افزایش رنگ اضافه شده اند تغییر کند. علاوه بر این، زمانی که قدمت قابل توجه می شود، رنگ آسفالت روشن محو شده و برای تمام مقادیر رنگ هایی که به آسفالت رنگی افزوده شده اند، رنگِ رنگ مایه درون رنگ غالب توسعه
می یابد.

5- نتیجه گرفته شده که آنالیز دیجیتالی و نرم افزار آنالیز کننده شدت رنگ تصویر می توانست اطلاعات جزئی برای پردازش محو سازی رنگ در آسفالت رنگی فراهم می سازد.

بررسی سرریز مستطیلی لبه پهن و بدست آوردن ضریب شدت جریان

بررسی سرریز مستطیلی لبه پهن و بدست آوردن ضریب شدت جریان (  ) آن

برآورد ضرایب شزی و مانینگ برای کانال مستطیلی

تحقیق درستی رابطه      برای سرریز مستطیلی لبه پهن 

وسایل  آزمایش :

1-کانال مستطیلی شکل با جداره های شیشه ای  با عرض  305 mm وطول  4m

2-اندازه گیر عمق جریان هوک(این وسیله با حرکت درطول کانال عمق  جریان را اندازه می گیرد)

3-اندازه گیر دبی جریان ( اوریفیس  و مانومتر( خواندن اختلاف فشار و مراجعه  به نمودار کا لیبراسیون)  ) 

4-خط کش (میلیمتری)

5-نمودار  کالیبراسیون اختلاف فشار بر حسب دبی   ( )

6-سرریز لبه گرد مستطیلی به ابعاد   30*30*12

مقدمه:

با توجه به محدودیت منابع آب ، مصرف صحیح و اندازه گیری شده این منابع حائز اهمیت فراوان است. به طوریکه هر کجا صحبت از مصرف بهینه منابع آب باشد مبحث اندازه گیری یکی از موضوعات مهم مورد بررسی می باشد. جهت اندازه گیری جریان ، ابزار و سازه های مختلفی ساخته شده اند که از عمومی ترین سازه های اندازه گیری می توان سرریزها ، فلومها، روزنه ها و ایستگاههای اندازه گیری را نام برد. طبق تعریف ، هر مانعی که بر سر راه جریان در کانال قرار گیرد و باعث شود تا آب در پشت آن بالا آمده و بر سرعت آب در ضمن عبور از روی آن افزوده شود ، سرریز  نامیده می شود.  سرریزها از لحاظ قدمت ، سادگی ساخت و اقتصادی بودن یکی از متداولترین سازه های اندازه گیری و همچنین تنظیم سطح آب در کانالها و رودخانه ها هستند. سرریزها را بر حسب شکل تاج و اینکه تمام یا قسمتی از عرض کانال را گرفته اند، تقسیم بندی می کنند.  

در معمولترین تقسیم بندی، سرریزها به دو گروه "سرریزهای لبه تیز" و" سرریزهای لبه پهن " تقسیم می شوند. همچنین سرریزها می توانند به شکلهای مستطیلی، مثلثی، ذوزنقه ای و سهموی ساخته شوند. از مهمترین انواع سرریزها، می توان سرریز لبه پهن مستطیلی را نام برد که به دلایل مشخصات هندسی ساده ، هزینه ی کم در اجرا و ساخت نسبت به روشهای دیگر، قابل اغماض بودن تأثیر استغراق بر دقت اندازه گیری آن و استحکام زیاد، مورداستفاده فراوان قرار می گیرد هنگامی که طول تاج سرریز  بیش از سه برابر هد آب بالادست باشد سرریز به اندازه کافی پهن خواهد بود که بتواند جریانی را با عمق بحرانی در نزدیکی لبه پایین دست از خود عبور دهد.  این باعث می شود که بتوان دبی جریان را بطور مستقیم محاسبه کرد.

تئوری آزمایش :

انرژی مخصوص

یکی از مهمترین روابطی که در حل مسائل مربوط به کانال باز از آنها استفاده می شود، رابطه انرژی مخصوص یا Specific Energy می باشد. انرژی مخصوص، Es، انرژی جریان است زمانی که کف کانال به عنوان مبدا در نظر گرفته می شود. به عبارت دیگر داریم:

برای جریان های Steady این معادله می تواند به صورت زیر نوشته شود:

برای یک کانال باز مستطیلی با عرض b، Q/A = q/y می باشد. لذا داریم:

در این معادله همانطور که دیده می شود y به توان 3 می رسد. این به این معنی است که این معادله 3 جواب دارد که البته فقط 2 تای آن مثبت هستند و دیگری باید حذف شود. از بین این دو جواب نیز، باید جواب مناسب را یافت.

بررسی معادله انرژی مخصوص برای جریان بالای یک برآمدگی

انرژی مخصوص می تواند برای حل مسائلی از این قبیل مورد استفاده قرار گیرد.

با اعمال معادله برنولی، می توان رابطه معادله برنولی را به صورت تابعی از انرژی مخصوص نوشت:

که در این جا نقاط 1 و 2 دو نقطه از جریان هستند. با استفاده از نمودار E-Y و داشتن عمق اولیه (y1) می توان y2 را بدست آورد که البته در این مورد باید قابل قبول بودن جواب در محدوده مورد نظر را در نظر گرفت.

جریان بحرانی، فوق بحرانی و زیر بحرانی :منحنی انرژی مخصوصی برای یک دبی ثابت رسم می گردد. می توان برای یک انرژی مخصوص ثابت، منحنی تغییرات دبی بر حسب عمق را نیز رسم نمود.

برای این دو منحنی چند نکته مهم را می توان اشاره کرد:

الف) دبی ثابت

-1انرژی مخصوص مینیمم در عمق بحرانی روی می دهد.

-2برای تمامی مقادیر انرژی مخصوص دو عمق ممکن وجود دارد که به آنها اعماق متناوب گفته می شود. اگر عمق از عمق بحرانی بیشتر شود، جریان را زیر بحرانی و اگر کمتر شود آنرا فوق بحرانی می نامند.

ب) انرژی مخصوص ثابت

1) دبی در عمق بحرانی ماکزیمم است.

2) برای تمام دبی های مختلف دیگر دو عمق ممکن برای یک انرژی مخصوص معین وجود دارد. این دو عمق همان اعماق متناوب برای یک یک انرژی مخصوص معین هستند.

معادله عمق بحرانی یه صورت زیر می باشد:

برای یک کانال مستطیلی که Q = qb و B = b و A = by است، اگر 1= α باشد معادله بالا به صورت زیر تبدیل می شود:

از آنجایی که Vc * yc = q می باشد، داریم:

با جایگذاری این رابطه در معادله انرژی مخصوص خواهیم داشت:

معادله مومنتم برای جریان های متغییر سریع

پرش هیدرولیکی یکی از مهمترین موضوعات در زمینه کانال باز می باشد و نمونه آشکاری از یک جریان متغییر سریع نیز هست. پرش هیدرولیکی زمانی روی می دهد که یک جریان فوق بحرانی و یک جریان زیر بحرانی به یکدیگر می رسند. در واقع پرش هیدرولیکی یک مکانیسم برای ارتباط دادن این دو نوع جریان می باشد. این ارتباط در یک جریان بسیار آشفته با افت انرژی بسیار زیاد صورت می پذیرد.

از آنجایی که افت انرژی زیادی صورت می پذیرد، از معادله مومنتم به جای معادله انرژی برای تفسیر و آنالیز جریان استفاده می شود. داریم:

یا برای یک دبی ثابت:

برای یک کانال مستطیلی می توان نوشت:

یا

بنابراین با دانستن دبی و یکی از دو عمق اولیه یا ثانویه پرش هیدرولیکی، دیگری به راحتی قابل محاسبه است.

می توان مقدار انرژی هدر رفته در طول پرش را با رابطه زیر محاسبه نمود:

این نتایج برای محاسبه شکل پروفیل های آب در جریان های متغییر تدریجی بسیار مفید خواهند بود.

به عنوان جمع بندی، پرش هیدرولیکی تنها زمانی رخ می دهد که جریان بالا دست فوق بحرانی باشد. هر چه عدد فرود در بالا دست بزرگتر باشد، پرش بلندتر و افت انرژی بیشتر خواهد بود.

سرریز ها به دو دسته تقسیم می شوند : سرریز های لبه تیز و سرریز های لبه پهن

1- سر ریز های لبه تیز  که خود در دو نوع زیر می باشند :

١- بدون انقباض جانبی  که به شکل زیر می باشند :

-2با انقباض جانبی  که در سه شکل زیر موجود می باشند :

سرریز مستیلی

سرریز مثلثی

سرریز ذوزنقه ای

-2سرریز های لبه پهن  که دارای شکل های زیر می باشند :

همان گونه که در شکل دیده می شود سرریز های لبه پهن به شکل های مستطیلی ، کروی ، نیم دایره ای ، ذوزنقه ای و . . .      می باشند.

سرریزهای لبه پهن :

سرریز لبه پهن یک سازه آبشاری با یک تاج افقی ، به اندازه کافی طولانی در جهت جریان می باشد ، که خطای ناشی از توزیع فشار هیدرواستاتیکی بر روی آن به دلیل شتاب ناشی از جریان شعاعی آن قابل صرف نظر کردن می باشد.  این سرریزها به گونه ای عمل می کنند که ، جریان در بالادست آن زیربحرانی و بر روی آن فوق بحرانی خواهد شد ، درنتیجه یک مقطع کنترل جریان در بالادست آن ایجاد می گردد.  از خصوصیات اینگونه سرریزها این است که ، در فاصله کوتاهی از تاج سرریز ، خطوط جریان تقریبا موازی می باشد .

در این نوع سرریزها ، لبه سرریز به اندازه کافی پهن بوده و در مقایسه با سایر ابعاد، دارای اندازه قابل ملاحظه ای می باشد تاج سرریزهای لبه پهن افقی و یا دارای انحناء خاصی بوده و اگر چه برای اندازه گیری دبی نیز مورد استفاده قرار می گیرند اما بیشتر به عنوان سرریز سدها و گاه به عنوان خود سد (در صورتی که آب مجاز به گذشتن از روی آن باشد) به کار میروند و در هر حال می توان در مواقع لزوم برای ذخیره نمودن حجم های زیاد آب و ارتفاع های بال ، از سرریزهای لبه پهن استفاده نمود . به جهت انواع مختلف و بسیار زیاد شکل تاج و مقطع سرریز، عملاً امکان به نظام در آوردن رفتار این گونه سرریزها نمی باشد بلکه می بایست در هر حالتی و به تناسب شرایط ، موقعیت خاص مربوطه را بررسی نمود.

در این قسمت به یک نوع سرریز لبه پهن مستطیلی ساده که دارای تاج افقی می باشد اشاره گردیده ، اضافه می نماید که مقطع کنترل سرریزهای لبه پهن نیز می تواند مستطیلی، مثلثی، ذوزنقه ای و... باشد .

در این بخش برای تحلیل رفتار جریان باید از تئوری انرژی مخصوص استفاده کنیم برای این کار ابتدا به تحلیل جریان در کانال شماتیک زیر می پردازیم که برای این کار می توان معادله ی برنولی برای ابتدا و انتهای این کانال نوشت :

حال  می توان با حذف Z از معادله ی برنولی بیان کرد که معادله را برای کف کانال بنوسیم پس می توان نوشت: (همه ی فرمول های که ارائه می شود فقط برای کانال با مقطع مستطیلی شکل صادق می باشد )

با فرض اینکه عرض کانال q و مقداری ثابت است را به صورت زیر تعریف می کنیم ( Q همان دبی است) :

ازحل این سه معادله داریم :

Emin=yc+(gyc3/2gyc2)=3/2yc

رابطه ی(I) نشان می دهد که در عمق مقدار انرژی مخصوص  مینیم خواهد شد. حال چنانچه در این  رابطه به جایq مقدار مساویشvy  را قرار دهیم , خواهیم داشت :

و لذا می توان نتیجه گرفت که مقدار انرژی مخصوص به ازاء یک دبی در واحد عرض ثابت در عمقی معادل عمق بحرانی               پیش میآید که دراین عمق عدد فرود جریان برابر واحد می باشد . حداقل مقدار انرژی مخصوص  با قرار دادن  ycدر رابطه ی   (I) مطابق رابطه ی (II) بدست می آید.

در استفاده از منحنی انرژی مخصوص – عمق  , به ازاء هر انرژی مخصوص ثابت       امکان شکل گیری دو عمق جریان وجود دارد که یک عمق بزرگتر از عمق بحرانی  yc<y2 و Fr<1 و عمق دیگر کوچکتر ازعمق بحرانی  y1<yc و Fr>1 می باشد . این دو عمق بنابر تعریف اعماق متناوب نامیده می شوند . با این تعبیر , یک شاخه منحنی E-y  وضعیت جریان زیر بحرانی به ازاء دبی عبوری در واحد عرض ثابت را می دهد .

حرکت از مقطع 1 به مقطع 2 , انرژی مخصوص به مقدار ΔZ ( ارتفاع ثابت بر آمدگی ) کاهش پیدا کرده است .

این کاهش انرژی انرژی مخصوص بر روی منحنی  E-y (به ازاءq  ثابت ) نشان داده شده است .

حال در تحلیل این جریان باید به نکات ذیل توجه نمود :

∆Z =∆Zc                   A          YC               B      

∆Z <∆Zc                   A          C                 A

∆Z >∆Zc                   A          C             Yc               D

تحلیل جریان ناشی از یک برآمدگی در یک کانال مستطیلی شکل:

1-  در صورتی که وضعیت جریان قبل از بر آمدگی زیر بحرانی باشد (عمق A ) این عمق به عمق B تبدیل گشته , کاهش عمق پیش خواهد y1<y2  و با توجه به این که شیب منحنی در شاخه ی زیر بحرانی بیش از45 درجه می باشد از نظر هندسی می توان استدلال نمود که در این حالت  ΔZ +y2   نیز کوچکتر از y1 بوده وچگونگی جریان مطابق شکل زیر خواهد بود . اثبات این امر به گونه ی دیگر نیز مسیر است و آن این که چونq  ثابت و y2<y1  می باشد لذا سرعت در مقطع 2 افزایش یافته و ارتفاع معادل سرعت   نیز افزایش می یابد و در نتیجه فاصله ی سطح آب در این مقطع تا خط انرژی از فاصله ی سطح آب در مقطع شماره ی 1 تا خط انرژی بیشتر بوده و سطح آب مقداری پایین می افتد .

2-  اگر وضعیت جریان قبل از بر آمدگی فوق بحرانی باشد عمق  Bبه عمق  Aتبدیل شده و افزایش عمق رخ خواهد داد .

3- جهش از شاخه منحنی به شاخه ی دیگر منحنیE-y امکان فزیکی ندارد چون با فرض عدم تغییرq  این امر مستلزم این است که تغییر در عمق یا به صورت دفعی صورت پذیرد که با فیزیک مساله هماهنگ نمی باشد و این که این جهش به صورت تدریجی انجام شود که لازمه ی این امر نیز کاهش انرژی مخصوص ( عبور از عمق بحرانی ) و افزایش مجدد انرژی مخصوص در انتخاب عمق متناوب دیگر است در حالی که ایجاد بر آمدگی فقط شامل فرآیند کاهش انرژی مخصوص می باشد . توجه به این مطلب در انتخاب جواب صحیح اهمیت خاص دارد .

4- در صورتی که ارتفاع برآمدگی  ΔZ به گونه ای باشد کهE2   از Emin  کمتر شود در این صورت هیچ نقطه از منحنی جواب مساله نخواهد بود ودر چنین حالتی جریان مجبور به تغییر شرایط خود قبل از محل برآمدگی می باشد و رفتار دو جریان فوق بحرانی و زیر بحرانی در برابر چنین مانعی متفاوت خواهد بود.

بدست آوردن معادله دبی مربوط به سرریزهای مستطیلی لبه پهن :

اگر مقدار دبی واحد عرض برابر q و H فاصله خط انرژِی از روی سرریز باشد ، خواهیم داشت :

  ,      ⇒    

 به دلیل افت انرژی و خطا در تعیین محل دقیق مقطع بحرانی ، ضریب شدت جریان وارد می شود :

در استاندارد B.S 3680 Part 48  ضریب تخلیه از فرمول زیر محاسبه می شود :

که در آن برای کانالهای آزمایشگاهی مقدار X = 0.003 می باشد .

طبقه بندی انواع سرریزهای مستطیلی لبه پهن :

1-   در این حالت عمق بحرانی در انتهای پایین دست سرریز ایجاد شده و مقاومت سطح سرریز در محاسبه مقدار Cd نقش عمده ای را ایفا می کند . این نوع از سرریز ها به سرریز با تاج طولانی موسوم بوده و کمتر به عنوان یک وسیله اندازه گیری جریان به کار می رود .(a)

2-   عمق بحرانی در نزدیکیهای گوشه بالادست سرریز ایجاد شده و تغییرات Cd نسبت به  تدریجی است . این نوع می تواند سرریز لبه پهن حقیقی خوانده شود .(b)

3- حدود   : مقطع کنترل در گوشه بالا دست ایجاد شده و سرریز به سرریز تاج باریک مشهور است (c)

4- حدود > 1.5  : در این حالت جریان در قسمت بالا دست سرریز جدا شده و به صورت آزاد در عرض سرریز می پرد . در این صورت سرریز همان سرریز لبه تیز نامیده می شود .(d)

ضریب شدت جریان  Cd :

از معادلات گفته شده می توان نتیجه گرفت :

Cd =

Cd1 =

برای به دست آوردن مقدارCd1و  Cd تجربیات زیادی صورت گرفته است که در میان آنها Rao Govinda و Muralidhar (1963)بر اساس مطالعات زیادی که در محدوده 2 ≤    0  و 1 >  ≤ 0 انجام داده اند ، مقادیر زیر را برای Cd  پیشنهاد می نمایند :

1- برای سرریزهای طولانی( )

Cd = 0.561                                                                                                                                                                                                                                                                                          

2- برای سریزهای لبه پهن حقیقی ( )

Cd = 0.028 ( )+0.521

3- برای سرریزهای تاج باریک ( )

Cd = 0.12 ( )+0.492

در حد فاصل موارد 2و3 یک حالت تبدیلی وجود دارد که مقدار Cd بتدریج از حالت 2 به حالت 3 تغییر می کند .

ضرایب شزی و مانینگ :

 جریانهای با سطح آزاد به صورت زیر دسته بندی میشوند:

1- اثرات ویسکوزیته :

 برای تشخیص جریان از نظرحالت یا وضعیت جریان یعنی لایه ای یا آشفته بودن از تعریف عدد رینولدز استفاده می شود :

          Re=  =

Re< 500           :        Laminar Flow

500 <Re< 2000   :    Transmission Flow

Re > 2000          :     Turbulent Flow

2- اثرات نیروی ثقل :

برای در نظر گرفتن این امر از عددی به نام «عدد فرود« استفاده میشود :

عدد فرود

عدد فرود برای کانال هاب یاز به صورت زیر تعریف می شود:

تعبیر فیزیکی آن به صورت زیر می باشد:

عدد فرود را همچنین می توان به صورت نسبت سرعت آب به سرعت موج نوشت.

این عدد، عددی بی بعد و بسیار مفید در هیدرولیک کانال های باز می باشد.

از روی مقادیر آن می توان به بحرانی و یا فوق بحرانی بودن جریان پی برد. به عبارت دیگر:

چند دسته بندی بر حسب عدد فرود وجود دارند که عبارتند از :

:F<1 جریان زیربحرانی (Subcritical)است ، در این حالت نیروی ثقل تأثیر غالب دارد و سرعت جریان کم است.

: F=1جریان بحرانی (critical) است.

:F>1 جریان فوق بحرانی(Supercritical)  است ، در این حالت اثر نیروها بیشتر است یعنی سرعت جریان زیادتر است .

ریان یکنواخت دائمی :

از را بطه انداره حرکت بین 1و2 داریم:

که نشان می دهددر جریان یکنواخت سرعت از فرمول   V = C  به دست می آید که برای اولین بار در 1769 توسط شزی برای انتقال آب به پاریس به کار برده شد . C را ضریب شزی گویندو دارای بعد             است  

تعیین ضریب شزی :

1-بر مبنای ضریب اصطحکاک دارسی وایسباخ:

که همان طور که مشهود است با تغییر نوع جریان(آرام  یا مشوش ویا بینابین) و تغییر نحوه محاسبه(وبا توجه به نمودار مودی) ومقدار اصطحکاک     (F) ضریب شزی تغییر می کند که با توجه به رابطه داشتن ضرایب مانینگ وشزی که در ادامه خواهد آمد می توان نتیجه گرفت که ضریب مانینگ نیز تغییر میکند.

-2با استفاده از رابطه بیزن:

-3استفاده از رابطه گانگیلت –کاتر:

ضریب مانینگ=n

-4استفاده از معادله مانینگ:

با استفاده از این فرمول خواهیم داشت :                                                                                                                                                                                                                                    

V =

که در آن   n ضریب مانینگ است که بستگی به جنس دیواره کانال دارد . دبی کانال عبارت است از :

Q =  A

که در سیستم انگلیسی در 1.486 ضرب می شوند.رایب زبری مانینگ(n)برای کانال و مجرا با جدار های مختلف:

2) جریان غیر یکنواخت با تغییرات تدریجی :

 در این نوع حرکت مشخصه های اصلی جریان از یک مقطع تا مقطع دیگر تغییرمی کند.

مقدار انرژی در یک کانال روباز با مقطع ثابت از اجزای زیر تشکیل شده است :

انرژی پتانسیل ، انرژی فشاری ، انرژی سرعتی ، افت انرژی انرژی مخصوص در یک کانال بصورت انرژی واحد وزن آب در هر سطح مقطع نسبت به کف کانال بیان می شود و به صورت زیراست :

E = y +  = y +  

تغییرات فوق نشان میدهد که بر هر مقدار E دو مقدار y موجود است برای y کوچکتر چون Q ثابت است سرعت سیال زیادتر است و برای y بزرگتر سرعت سیال کمتر است . حالت اول را جریان فوق بحرانی و حالت دوم را جریان زیر بحرانی می نامند . 

با تغییر  Q منحنی های مشابهی به وجود می آیند :

به ازای Q→0 معادله به صورت  ES = y در می آید که خطی با شیب  45° است .

همان طور که دیده میشود به ازای هر Q یک مقدار مینیمم انرژی مخصوص وجود دارد.  عمق جریان در این حالت را عمق بحرانی گویند و برابر است با :

yc =       q = vy

و مقدار انرژی در این حالت برابر است با:

Es = 3/2 yc

مسئله اساسی در رژیم جریان مذکور تعیین وضعیت و شکل سطح آزاد مایع با دبی و مشخصات کانال معین است . انرژی کل آب نسبت به سطح مقایسه افقی برابر است با (با فرض (cosӨ = 1

H = y+ +Z → = + ( )+

که در آن Z ارتفاع از مبدأ تا کف کانال ، =-s  شیب خط انرژی و= -s ,  شیب سطح آزاد سیال است (در جریان غیریکنواخت بر خلاف جریان یکنواخت این سه مقدار شیب با هم فرق دارند) در نتیجه :  

=

این معادله به معادله دیفرانسیل جریانهای متغییر تدریجی موسوم است . هرگاه دبی و عمق y در مقطی از کانال به طول x معلوم باشد به کمک معادله بالا تغییراتy  نسبت به  x مشخص می شود .

جریان غیر یکنواخت با تغییرات سریع :

 در این نوع رژیم مشخصات حرکت از یک مقطع به مقطع دیگر به طورسریع و ناگها نی تغییر می کند. مسئله اساسی در این مورد تغییر عمق آب در پایین دست خیز آب و نیز تعیین محل تشیکل خیر آب است.

با استفاده از قوانین مومنتم درقبل و بعد از پرش میتوان به رابطه زیر رسید :

hf =  / 4y1y2

در این آزمایش رابطه y ارتفاع جریان قبل از پرش، bعرض کانال، n ضریب مانینگ ، S0 شیب کانال و Q دبی سیال به دست می آوریم :

Ө < 6 → sinӨ = tgӨ = Ө = S0

cos Ө≈1 →y=d cosӨ → y=d

         Rn= A/P =          ( هیدرولیکی   شعاع)

از معادله برنولی بین مقطع 1 و 2 داریم :

Z1= Z2+∆hf

Z1 = l1tgӨ-l1S0

Z2 = l2 tgӨ - l2S0

→ Z1-Z2 = ∆hf =S0(l1-l2) → S0=∆hf/l

در کانال  بسته (لوله) از معادله دارسی - وایسباخ داریم:

∆hf =  f  

هم چنین برای کانال روباز Dh = 4Rh که در آن  Dh قطر هیدرولیکی کانال باز باید با D قطر لوله برابر باشد تا از معادله دارسی استفاده کنیم :

Dh = 4A/P = = Dقطر هیدرولیکی_قطر لوله)    )

=

در سیستم متریک :

S0 =

V = = C

C =

V =                                     

لذا برای دبی داریم :

Q =  → Qc=

روش آزمایش :

آزمایش را در دو بخش انجام دادیم :

بخش اول : آزمایش سرریز لبه پهن مستطیلی

ابتدا شیب کانال را صفر کرده و پس از اطمینان از افقی بودن کف کانال سرریز لبه گرد مستطیلی  s5/s6-21 را در محل خود قرار داده و آنرا محکم می کنیم . سپس شیر ورودی را باز کرده و اجازه می دهیم جریان آب وارد کانال شود . با استفاده ازلوله پیتوت اختلاف فشار را محاسبه کرده و از روی  منحنی کالیبره که در روی کانال نصب شده است میزان دبی ورودی را قرائت کرده و در جدول مربوطه یادداشت می کنیم . سپس ارتفاع آب بالا دست قبل از سرریز (du ) را با استفاده از هوک قرائت نموده و درستون مربوط به آن یادداشت می کنیم . ارتفاع جریان روی سرریز را در نقطه ای که جریان موازی سطح سرریز است (dc ) را نیز با استفاده از هوک قرائت و یادداشت می نمائیم .

در مرحله بعد میزان دبی جریان را افزایش داده و محاسبات فوق را برای دبی جدید انجام می دهیم ، و برای مقادیر 5 دبی این کار را انجام داده و جدول را کامل می کنیم .

بخش دوم : ضرایب شزی و مانینگ

سرریز لبه پهن را برداشته و جریان یکنواخت آب را روی کف کانال برقرار می کنیم . مقدار دبی بخش  پنجم از قسمت اول آزمایش را برقرار کرده و دیگر آنرا تغییر نمی دهیم . به ازاء شیب های مختلف کانال میزان ارتفاع جریان آب را در کانال اندازه گیری نموده و در جدول مربوطه یادداشت می کنیم . در قسمت اول شیب را صفر کرده  و آنرا مبنا قرار می دهیم و در قسمت های بعد با استفاده از دکمه مخصوص میزان شیب کانال را تغییر داده و تا 5 قسمت آزمایش را با شیب های متفاوت  تکرار می کنیم که ما  درجه بندی 10 سانتیمتری کانال را به 5 بازه 2 سانتیمتری تقسیم کردیم .

محاسبات با در نظر گرفتن طول کانال 4 مترو عرض 305 میلیمتر و سرریز به ابعاد 30*30*12 انجام شده است.

محاسبات ، جداول ، منحنی های مربوطه و تجزیه تحلیل :  

الف )محاسبه ضرایب شزی و مانینگ :

نمونه محاسبات:

مراحل آزمایش	Q (lit/s)	Y (mm)	S	v (m/s)	A (m^2)	P	R	n (m^(1/3)/S)	C (m^0.5/S)
1	20.9	86	0	0.7967975	0.02623	0.477	0.05499	0	0
2	20.9	74	0.005	0.9260079	0.02257	0.453	0.04982	0.0103393	58.6696
3	20.9	54	0.01	1.2689738	0.01647	0.413	0.03988	0.0091983	63.5449
4	20.9	48	0.015	1.4275956	0.01464	0.401	0.03651	0.0094414	61.0044
5	20.9	45	0.02	1.5227686	0.013725	0.395	0.03475	0.0098891	57.7645
6	20.9	42	0.025	1.63153786	0.01281	0.389	0.03293	0.0099565	56.8627

با میانگین گرفتن از مقادیر بدست آمده برای n  و c ضرایب شزی و مانینک بدست خواهند آمد :

ضریب مانینگ استاندارد برای کانال با سطوح فوق العاده صاف (ورق آلومینیوم) برای مدل سازی آزمایشگاهی در محدوده 0.008 تا 0.010 قرار دارد .

ب) محاسبه  و پاسخ به سؤالات :

نمونه محاسبات:

Cdواقعی

Cd نظری

مراحل آزمایش	du (mm)	dc (mm)	Q (lit/s)	A  (m2)	v  (m/s)	H	cd (واقعی)	cd (نظری)
1	171	30	6	0.052155	0.1150417	0.0516745	0.982227349	0.095958
2	183	36	7.1	0.055815	0.1272059	0.0638247	0.846740959	0.946827
3	192	45	11	0.05856	0.1878415	0.0737984	1.055110922	0.949574
4	213	53	16	0.064965	0.2462865	0.0960916	1.032922367	0.953657
5	227	58	20.9	0.069235	0.3018704	0.1116445	1.077372445	0.955541

1- نمودار عمق بالا دست را بر حسب دبی رسم کنید .

جدول مربوطه :

Q (m3/s)	du (m)
0.006	0.171
0.0071	0.183
0.011	0.192
0.016	0.213
0.0209	0.227

نمودار مربوطه :

2- میزان دبی بیشتر چه تأثیری در ثابت 1.705 دارد .

عدد 1.705 از حاصلضرب   در  بدست آمده که اعدادی بی تأثیر از دبی می باشند ، پس افزایش یا کاهش دبی برروی این ثابت بی اثر می باشد ، با توجه به اثبات زیر :

اگر مقدار دبی واحد عرض برابر q و H فاصله خط انرژِی از روی سرریز باشد ، خواهیم داشت :

  ,      ⇒      
                                                         

 مشاهده می شود که در روند محاسباتی عدد 1.705 دبی هیچ تأثیری نداشت .

3- طول سرریز چه تأثیری بر ضریب تخلیه دارد .

طبق رابطه           با افزایش طول موثر سرریز (L) مقدار ضریب تخلیه Cd کم می شود .

4- آیا جریان برروی سرریز موازی باقی می ماند .

 با افزایش میزان دبی ، ارتفاع جریان روی سرریز افزابش  یافته و مقدار طول موازی با سرریز کاهش می یابد و مکان عمق بحرانی روی سریز در جهت حرکت جریان جابجا خواهد شد .

5- تابع تغییرات لگاریتم دبی را بر حسب لگاریتم ارتفاع آب رسم نمائید و n و  k را محاسبه نمائید .

H	Q
0.171	0.006
0.183	0.0071
0.192	0.011
0.213	0.016
0.227	0.0209

با توجه به رابطه برازش یافته به  این منحنی و همچنین رابطه دبی ، می توان نوشت :

Q = KHn è log Q = Log K +n Log H→n=4.560,k=18.365

6- تابع تغییرات دبی را بر حسب لگاریتم ارتفاع بحرانی رسم کنید .

hc	Q
0.030	0.006
0.036	0.0071
0.045	0.011
0.053	0.016
0.058	0.0209

7- دو منحنی ارتفاع آب بر حسب v2/2g و E را رسم نمائید و انرژی ویژه مینیمم و عمق بحرانی را مشخص نموده و با تئوری مقایسه نمائید .

مقایسه حالت دبی متغییر

مراحل آزمایش	Q (lit/s)	yc (m)	Emin
1	6	0.03404	0.0516745
2	7.1	0.03808	0.0571268
3	11	0.05099	0.0764886
4	16	0.06546	0.0981932
5	20.9	0.07822	0.1173363

جدول مربوط به نتایج  نظری:

نمونه محاسبات مرحله اول:

Q=  6 lit/s

q= (Q/b) = 0.019672 m3/s*m

hc = (q2/g)(1/3) = (0.01152/9.81)1/3 = 0.03404m

Emin = 1.5 hc = 0. 0516745m

جدول مربوط به نتایج آزمایش:

dc (mm)	Emin
30	0.045
36	0.054
45	0.0675
53	0.0795
58	0.087

نمونه محاسبات  مرحله اول:

Emin = 1.5 dc (0.030m)= 0. 045m

انرژی مخصوص مینیمم محاسبه شده از فرمول با نتایج آزمایش کمی تفاوت داشت که ناشی از خطای دید در پیدا کردن  محل وقوع عمق بحرانی است.

محاسبه حالت دبی ثابت:

Q (lit/s)	S	Y (m)	A (m^2)	v (m/s)	v2/2g (m)	E (m)
20.9	0	860.0	0.02623	0.7967975	0.03235889272	0.1183588927
20.9	0.005	740.0	0.02257	0.9260079	0.04370492512	0.1177049251
20.9	0.01	540.0	0.01647	1.2689738	0.0820741338	0.1360741338
20.9	0.015	480.0	0.01464	1.4275956	0.1038750865	0.1518750865
20.9	0.02	450.0	0.013725	1.5227686	0.1181867589	0.1631867589
20.9	0.025	420.0	0.01281	1.63153786	0.1356735876	0.2051867589

نمونه محاسبات  مرحله اول:

A=by=0.305m×0.086=0.02623

V=Q/A=0.0209m3/s/0.02623m2=0.7967975

E=y+(v2/2g)=0.086m+(0.79779752m/s/2×9.81m/s2)= 0.1183588927m

Y (m)	E (m)
0.086	0.118
0.074	0.118
0.054	0.136
0.048	0.152
0.045	0.163
0.042	0.205

نمودار مربوطه :

Y (m)	v2/2g (m)
0.086	0.032
0.074	0.044
0.054	0.082
0.048	0.104
0.045	0.118
0.042	0.136

نمودار مربوطه:

از نمودار بدست می آید :

 ,

مقادیر تئوری :

با توجه به مستطیلی بودن کانال خواهیم داشت :

 ,  =   /   ⇒   ⇒

خطا ها:

یکی از خطا های بسیار مهم در این آزمایش خود دستگاه بود، به این صورت که ارتفاع سنج در یک نقطه ثابت نبود و ممکن بود به سبب تکان خوردن منحرف شود.

در مرحله افزایش دبی در حین آزمایش مدتی طول می کشد تا این دبی خود را در طول کانال نشان دهد بنابراین لازم است که مدتی پس از افزایش دبی صبر کنیم.

پدیده کاویتاسیون و یا ایجاد هوا در گوشه هائی که سر ریز در داخل کانال قرار دارد.

نبود دقت کافی برای تعیین جریان بحرانی بر روی سر ریز می باشد زیرا حالتی وجود دارد که امکان اشتباه بین جریان بحرانی و غرق شدن سر ریز می باشد.

ممکن است دستگاه ارتفاع سنج در جائی باشد که آب درون کانال مقداری موج داشه باشد به همین دلیل در ثبت اطلاعات امکان خطا وجود دارد.

ممکن است در قرائت فشارسنج های پیتوت خطایی به وجود بیاید.

ممکن است در قرائت دبی از روی منحنی کالیبراسیون خطایی به وجود آید.

موارد استفاده آزمایش در صنعت :

یکی از سازه های مهمی که همزمان با ساخت سد ها مورد نیاز واقع می شود و امکان خروج سیلابهای اضافه بر ظرفیت سد را میسر می سازد ، سرریز نام دارد . به عبارت دیگر یکی از کاربردهای مهم سرریز ها کنترل ارتفاع و حجم آب دریاچه پشت سد است که در این حالت شکل و ابعاد سرریز تابعی از موقعیت جغرافیایی و هیدرولوژیکی منطقه خواهد بود .

سرریز های لبه پهن مستطیلی  به عنوان سرریز سدها و گاه به عنوان خود سد (در صورتی که آب مجاز به گذشتن از روی آن باشد) به کار میروند ودر هر حال می توان در مواقع لزوم برای ذخیره نمودن حجم های زیاد آب و ارتفاع های بالا،از سرریزهای لبه پهن استفاده نمود .

بررسی نتایج

 ضریب C سرریز

برای بدست آوردن این ضریب همانطور که در تئوری اشاره گردید روشهای تجربی و تئوری زیادی وجود دارد که مقادیر بدست آمده از روشهای مختلف اختلاف ناچیزی را نشان می دهند.

نتیجه گیری :

دبی سرریز مستطیلی بدست آمد :  =

که در مقایسه با رابطه تئوری ، دارای خطا می باشد .                               = 1.6LH1.5

(http://www.jfccivilengineer.com/broad_crested_weirs_2.htm)

این اختلاف در توان H می باشد که علت آن خطا در اندازه گیری ها می باشد .

مراجع :

1-جزوه آزمایشگاه  هیدرولیک   آقای دکتر  بهشتی   (و مطالب  کلاس  آزمایشگاه)

2-هیدرولیک کانالهای باز دکتر  ا  بریشمی و سید محمود حسینی

3-تجزیه وتحلیل کانال های باز فرزانه طهموریان

-4مقدمه ای بر مکانیک سیالات  رابرت دبلیو . فاکس و الن تی . مک دونالد  ترجمه بهرام پوستی ویرایش چهارم

5-وبسایت:

http://www.jfccivilengineer.com

اثبات روابط تجربی پرش هیدرولیکی عبور جریان آب از زیر کانال مستطیلی شکل

هدف آزمایش :

1- اثبات روابط   تجربی پرش هیدرولیکی عبور جریان آب از زیر کانال مستطیلی شکل

2- نیروی وارد بر دریچه( با توجه به رابطه مومنتم).

3- تلفات انرژی و توان از دست رفته در پرش هیدرولیکی( با استفاده از روابط انرژی مخصوص).

وسایل  آزمایش :

1-کانال مستطیلی شکل با جداره های شیشه ای  با عرض  305 mm وطول  5m

2- اندازه گیر سرعت جریان  (لوله پیتوت (خواندن اختلاف فشار و مراجعه  به نمودار کا لیبراسیون))   

3-دریچه قابل تنظیم (کشویی)

4-اندازه گیر عمق جریان(این وسیله با حرکت درطول کانال عمق  جریان را اندازه می گیرد)

5-اندازه گیر دبی جریان ( اوریفیس  و مانومتر( خواندن اختلاف فشار و مراجعه  به نمودار کا لیبراسیون)  ) 

6-خط کش (میلیمتری)

7-نمودار  کالیبراسیون  اختلاف فشار بر حسب  سرعت ( )

8-نمودار  کالیبراسیون اختلاف فشار بر حسب دبی  ( )

9- سرریز قابل تنظیم   (  undershot s 5/s 6-20  )

تئوری آزمایش :

1-معادله انرژی (Energy Equation)

مقدارکل انرژی در هر مقطع جریان از یک کانال باز  عبارتست از انرژی در واحد وزن آب و نسبت به سطح مبنا برآورد می شود:

1-1) انرژی مخصوص (Specific Energy)

انرژی مخصوص (E) عبارتست از انرژی در هر سطح مقطع در واحد وزن ، زمانی که نسبت به کف کانال (به عنوان سطح مبنا)درنظر گرفته شود

انرژی مخصوص بیانگر فاصله خط انرژی تا کف کانال می باشد:

1-2) انرژی مخصوص در کانالهای مستطیلی با شیب کم،معرفی عمق بحرانی و اعماق متناوب

چنانچه جریانی با شدت ثابت Q در یک کانال مستطیلی به عرض ثابت b و شیب کم بر قرار باشد،با توجه به معادله انرژی مخصوص و اینکه Q=bq و  A=by داریم:

با استفاده از رابطه فوق،می توان مقدار E را نسبت به y برای یک مقدار ثابت q وy>0 رسم نمود.همانطور که در شکل ملاحظه می کنید این نمودار دارای دو مجانب E=y و y=0 می باشد.بیانگر این است که  با افزایش y از ارتفاع معادل سرعت کاسته می شود و با کاهش y ، به ارتفاع معادل سرعت افزوده می گردد.

دو نکته اساسی در برخورد با این منحنی ،اول مقدار Emin    وخصوصیات آن:

نتیجه میدهد کهدر عمق  بحرانی  مقدار انرژی مخصوص مینیمم خواهد شد و عدد فرود:

به عبارت دیگر مینیمم مقدار انرژی مخصوص به ازاء یک دبی در واحد عرض ثابت در عمقی پیش می آید که در این عمق عدد فرود جریان برابر واحد  باشد.        

کمترین مقدار انرژی مخصوص با جایگذاری  yc   در معادله برابر خواهد بود با:

نکته دوم در استفاده از منحنی (E-y) این است که به ازاء هر انرژی مخصوص ثابت امکان شکل گیری دو عمق جریان وجود دارد،یک عمق بزرگتر از عمق  بحرانی                                                   ( y2>yc و Fr<1 ) است و عمق زیر   بحرانی نامیده می شود و عمق دیگر کوچکتر از عمق بحرانی است    ( y1<yc و Fr>1 )   و عمق فوق   بحرانی نامیده می شود.این اعماق را اعماق متناوب نیز می گویند.

2-2) رابطه اندازه حرکت در کانالهای باز و معرفی نیروی مخصوص

اصل اندازه حرکت زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که نیروهای خارجی مؤثر بر حجم کنترل انتخابی از جریان مشخص و یا قابل صرف نظر کردن باشند.در صورتیکه سایر مشخصات هیدرولیکی مشخص باشد این رابطه می توا  ند در تعیین نیروها ی غیر مشخص نیز  بکار رود.در بررسی کاملتر رابطه اندازه حرکت در جرینهای دائمی ،حجم کنترل مشخصی بین دو مقطع 1 و2 از جریان در نظر گرفته می شود.

در مسیر جریان یک ما نع   که نیروی رانش جریان بر روی آن اعمال می شود نیز در نظر گرفته شده است.این نیرو می تواند نیروی ناشی از پایه های  پل،بلوکهای ضربه گیرو یا نیروی فشاری ناشی از جداره کانال در یک کانال غیر منشوری باشد.مستقل از اینکه در مسیر جریان افت انرژی به صورت موضعی یا طولی وجود داشته باشد،رابطه اندازه حرکت در جهت جریان به صورت زیر نوشته می شود:

معادله نیروی مخصوص

 حاصل تقسیم  برآیند نیروهای خارجی بر وزن مخصوص آب از تفاضل دو عبارت مشا به در مقاطع 1 و2 به دست می آیدکه این عبارت در هرمقطع بنا به تعریف،نیروی مخصوص (Specific Force)  آن مقطع نامیده می شود:
در صورتیکه برآیند نیروهای خارجی اعمال شده بر روی حجم کنترل  انتخابی صفر    باشد،این نتیجه حاصل خواهد شد که در جریان آب از مقطع 1 به مقطع 2 ،مقدار نیروی مخصوص تغییر نخواهد کرد، و اگر صفر نباشد تغییر نیروی مخصوص را خواهیم داشت که متناسب با نیروهای خارجی اعمال شده بر جریان می باشد.

2-1) منحنی نیروی مخصوص در برابر عمق

مقادیر سطح مقطع (A) و لنگر اول سطح مقطع نسبت به سطح آزاد (  ) تابعی از عمق جریان  (y) هستند،مقدار نیروی مخصوص (F) نیز تابعی از   y بوده و می تواند به ازاء یک دبی مشخص،بر حسب y  رسم گردد.منحنی F-y فقط دارای یک مجانب افقی بوه و مشابه منحنی E-y به صورت منحنی نمایش داده شده در زیر قابل ترسیم می باشد.

نتیجه گیری از منحنی F-y  :

الف- مقدار Fmin  در همان عمق   بحرانی است.

ب – به ازاء هر نیروی مخصوص   دو عمق از جریان داریم.این دو عمق که یکی از آنها وضعیت فوق    بحرانی و دیگری وضعیت زیر بحرانی از جریان هستند،اعماق مزدوج (Conjugate Depths) نامیده می شوند.در صورتیکه این دو عمق متعلق به یک پرش هیدرولیکی باشند،y1 عمق اولیه پرش هیدرولیکی و y2 عمق ثانویه پرش هیدرولیکی نام می گیرندو برای کانال های مستطیلی داریم:

2-2) نیروی وارد بر دریچه:

نیرو در واحد وزن

نیرو بر حسب نیوتن در واحد عرض

2-3)  برآیند نیروی هیدرو استا    تیک:

باتوجه به شکل  نیروی هیدرو استاتیکی در هر مقطع برابر با حجم منشوری است که قاعده آن مثلثی می باشد و که مثلث فشار می باشد.

برآیند نیروی هیدرواستاتیکی در واحد عرض

 

2-4) پرش هیدرولیکی (Hydraulic Jump)

در سا ل ۱۸۱۸  این  پدیده برا ی او لین با ر توسط   Bidone شناخته وبررسی شد. می دانیم جریان در کانال های روباز می تو اند  زیر   بحرانی (Fr<1) و یا فوق بحرانی(Fr>1) باشد. در جریان  زیر  بحرانی ، آشفتگی های ناشی از تغییر شیب بستر یا تغییر مقطع عرضی جریان ممکن است به بالا دست یا به پایین دست حرکت کنند و نتیجه آن تنظیم هموار جریان است. وقتی جریان در یک مقطع فوق   بحرانی است ، و شرایط پایین دست ایجاب می کند که جریان به  زیر  بحرانی تبد یل شود ، این نیاز به تغییر نمی توا  ند به بالادست منتقل شود. از این رو تغییر تدریجی  با گذر هموار در نقطه بحرانی امکان پذیر نیست. گذر از جریان فوق   بحرانی به زیر   بحرانی از طریق پرش هیدرولیکی به طور ناگهانی روی می دهد. تغییر ناگهانی عمق ، افت انرژی مکانیکی قابل توجهی را بر اثر آمیختگی متلاطم به وجود می آورد.

چنانچه دو دریچه مطابق شکل زیر در مسیر جریانی که با دبی ثابت در یک کانال منشوری بر قرار است،قرار گیرند،جریان قبل از هریک از دریچه ها زیر   بحرانی و بعد از دریچه  ها فوق    بحرانی خواهد بود.مشاهدات تجربی نشان می دهد که در فاصله بین دو دریچه تبدیل سریع جریان از فوق    بحرانی به زیر    بحرانی پیش می آید و انبساط سریع جریان در این فاصله توأم با آشفتگی و افت انرژی زیاد همراه خواهد بود که این پدیده پرش هیدرولیکی نام دارد.جریان آب در پای شیب های تند نیزمثال مشخصی از پرش هیدرولیکی می باشد که در این حالت جریان فوق   بحرانی جاری شده بر روی شیب تند،در رسیدن به عمق  یکنواخت در کانال پایین دست باعث ایجاد یک پرش هیدرولیکی می شود.

پرش هیدرو لیکی یکی از مباحث مهم در هیدرولیک کانالهای باز می باشد که با توجه به کاربردهای آن در زمینه های مختلف از جمله،کاهش انرژی آب در جریان از روی سدها و سریزها،افزایش سطح آب در کانالها به منظور پخش آب،مخلوط نمودن مواد شیمیائی در تصفیه خانه هاو... مطالعات دامنه داری بر روی آن صورت گرفته است.

 جنبه های کلی پرش هیدرولیکی در شکل زیر نشان داده شده است.

در طبقه بندی و تشخیص انواع جریان پرش هیدرولیکی به عنوان یک نوع مشخص از جریان های متغیر سریع (Rapidly Varied Flow) می باشد.

با توجه به شکل برای نقطه ١ داریم:

عبارت سمت راست را انرژی مخصوص کانال در نقطه ١ می نامند و آن را با E1 نمایش می دهند.

برای هر نقطه دیگری از کانال و با توجه به رابطه زیر داریم:

که   qدر رابطه بالا برابر با دبی در واحد عرض می باشد که دبی دو بعدی نیز نامیده می شود.

بنابراین برای دبی معلوم q ، انرژی مخصوص ، تابعی از عمق جریان در کانال یعنی y است. تغییر عمق به صورت تابعی از انرژی مخصوص برای یک دبی مشخص در شکل زیر نشان داده شده است.

وقتی  q=0 باشد داریم E=y ؛ این حالت حدی با یک خط 45 درجه در روی نمودار نشان داده شده است. برای یک دبی مشخص (q>0) و انرژی مخصوص داده شده ، دو عمق ممکن وجود دارد. این دو عمق را عمق های متناوب می نامند. منحنی q  ثابت ، مکان هندسی تمام عمق های ممکن و انرﮊی های مخصوص متناظری را می دهد که معادله بالا را برقرار می کنند. با افزایش q ، منحنی رسم شده به سمت راست جابجا خواهد شد. برای هر منحنی متناظر با یک دبی مشخص ، عمقی وجود دارد که Emin را می دهد. با دیفرانسیل گیری از معادله بالا ، عمقy  را می توانیم بیابیم ؛ E  وقتی مینیمم است  که:
                   

با حلy  ، به دست می آوریم :

جایگذاری این نتیجه در معادله اصلی می دهد :

بنابراین مکان هندسی مقادیر  Emin یک خط راست با معادله  y=2/3 Emin است. با استفاده از روابط به دست آمده ، می توانیم سرعت را درEmin  محاسبه کنیم:

از این رو  در مقدار E_min  ،   Fr=V/√gy ، و این حالت متناظر است با جریان بحرانی. عمق در Emin را عمق بحرانی ، yc ، می نامند. از این رو برای جریان در یک کانال مستطیلی :

با نوشتن عبارت عدد فرود ، رژیم جریان روی شاخه های منحنی را در بالا و پایین عمق   بحرانی می توانیم مطالعه کنیم. با استفاده از روابط به دست آمده و نیز با استفاده از رابطه پیوستگی داریم :

در شاخه بالائی منحنی ، yc<y ، بنابراین (Fr<1) ؛ و لذا جریان زیر بحرانی است. در شاخه پایینی منحنی ، yc>y ، بنابراین (Fr>1) ؛ و لذا جریان فوق   بحرانی است. در نزدیکی Emin ، آهنگ تغییر y با E تقریباَ بی نهایت است. حتی تغییرات کوچک  E ، بر اثر بی نظمی ها یا آشفتگی های کانال ، ممکن است تغییرات قابل توجهی را در عمق سیال به وجود آورد. از این رو ، امواج سطحی معمولا وقتی تشکیل می شود که جریان نزدیک به شرایط بحرانی باشد. همان طور که در شکل بالا نشان داده شده است جریان قبل از دریچه کشوئی  زیر  بحرانی و بعد از آن مافوق    بحرانی می باشد. همین جریان مافوق   بحرانی قبل از پرش هیدرولیکی وجود دارد و بعد از آن جریان دوباره زیر  بحرانی خواهد شد. بنابراین در دو قسمت از کانال جریان به صورت بحرانی است. می توان نشان داد که انرژی مخصوص برای جریان قبل و بعد از دریچه کشوئی تقریبا یکی است یعنی E1≅E2  اما تفاوت زیادی با انرژی مخصوص جریان بعد از پرش هیدرولیکی دارد.

حجم کنترل نشان داده شده در شکل زیر را برای نوشتن معادله مومنتوم بین دو نقطه ، قبل و بعد از دریچه در نظر می گیریم :

که   Mتابع مومنتوم در هر نقطه از جریان نامیده می شود.  F  برابر با نیرویی است که به دریچه وارد می شود.

همان طور که در بالا نیز اشاره شد انرژی مخصوص قبل و بعد از دریچه تقریبا یکسان است. به طور مشابه می توان نشان داد که مقدار تابع مومنتوم قبل و بعد از پرش هیدرولیکی تقریبا با هم برابر است یعنی M3≅M2 اما این مقدار با مقدار تابع مومنتوم قبل از دریچه ، تفاوت زیادی دارد. (به علت افقی بودن  کانال  F=o می شود  ولی به دلیل صفر نبودن اصطحکاک مقداری برابری  مومنتم ها با تقریب همراه است.)

از روابط بالا توان مصرف شده در حین پرش هیدرولیکی را می توان به دست آورد:

تغییر عمق به صورت تابعی از تابع مومنتوم برای یک دبی مشخص در شکل زیر نشان داده شده است.

مقدار مینیممM  در عمقی مانند  yc رخ می دهد که به راحتی می توان آن را با مینیمم کردن M  بازای y      به دست آورد ، خواهیم داشت:

مقدار غیر صفرy  در واقع همان عمق بحرانی است که در آن عدد فرود برابر با یک می باشد. مشابه آنچه که در ارتباط با انرژی مخصوص گفتیم ، در اینجا نیز قسمتی از منحنی که بالاتر از  است مربوط به جریان مادون بحرانی است ؛ (Fr<1) ؛ و بخش پایینی منحنی مربوط به جریان فوق بحرانی است ؛(Fr>1) .

برای تعیین عمق پایین دست یا عمق ثانویه بر حسب شرایط بالادست پرش هیدرولیکی ، با توجه به فرض M3≅M2 داریم:

از رابطه پیوستگی داریم:

با جایگذاری این عبارات در رابطه بالائی داریم:

با ضرب طرفین رابطه بالا در      داریم:

             با استفاده از فرمول درجه دوم ، را حل می کنیم و ریشه مثبت را انتخاب می کنیم ، زیرا  باید مثبت باشد. داریم:                               

به این ترتیب ، نسبت عمق پایین دست به عمق بالادست در پرش هیدرولیکی فقط تابعی از عدد فرود بالادست است    .

به طور مشابه نسبت عمق بالادست به عمق پایین دست با استفاده از رابطه زیر قابل محاسبه خواهد بود:

2-4-1) اعماق مزدوج در پرش هیدرولیکی

با توجه به اینکه پرش هیدرولیکی در طول کوتا هی از مسیر اتفاق می افتد می توان حجم کنترل مشخصی بین دونقطه 1و2 یعنی قبل و بعد از پرش انتخاب و بدین ترتیب از مقدار Ff صرفنظر نمود.از طرفی به دلیل این که جریان در کانال با شیب کم مورد بررسی قرار می گیرد،  تقریباً مساوی صفر می باشد.به عبارت دیگر با توجه به نوع جریان،نیروی مخصوص در قبل و بعد از پرش هیدرولیکی ثابت مانده و اعماق y1 و y2 اعماق مزدوج متعلق به یک نیروی مخصوص ثابت می باشند که y1 عمق اولیه و y2 عمق ثانویه پرش نامیده می شوند.با مشخص بودن هریک از اعماق y1 و y2 می توان عمق دیگر را با رابطه زیر بدست آورد.

اثبات رابطه برای کانال مستطیلی  :

با حل معادله درجه 2 داریم:

2-4-2) افت انرژی در پرش هیدرولیکی

مقدار افت انرژی در پرش (  ) و توان از دست رفته در طول پرش (Pj) با استفاده از رابطه انرژی :

رابطه افت انرژی برحسب اعماق مزدوج:

بر اساس رابطه نیرو مخصوص و پیوستگی داریم(1):

جایگذاری رابطه 1:

مقایسه بین منحنی انرژی مخصوص و نیروی مخصوص:

در پرش هیدرولیکی                        می باشند ولی   است و نمودارهای آنها به صورت زیر می باشد.

در دریچه انرژی مخصوص قبل و  بعد از دریچه با هم برابرند ولی نیروی مخصوص متفاوتی دارند

طبقه بندی جهش:

1<Fr<1.7 آبی                                                                                                                                                                  جهش موجی

1.7 < Fr < 2.5                                                                                             آبی جهش ضعیف

2.5 < Fr < 4.5 آبی                                                                                                                     جهش نوسانی

4.5 < Fr < 9 جهش پایداری                                                                                                                                                  

Fr > 9                                                                                                                                                               آبی جهش متلاطم

کنترل پرش هیدرولیکی:

هر گونه مانعی که در مسیر پرش آبی واقع شود به گونه ایی که باعث اتلاف انرژی آن گردد می توا ند در تغییر طول پرش تاثیر داشته باشد ازآن جمله می توان  ایجاد برجستگی و فرو رفتگی در مسیر کانال یا در محل پرش و نیز تاسیس حوضچه های پرش هیدرولیکی یا حوضچه های آرامش  را ذکر کرد. در حقیقت این گونه سازهها به عنوان عاملی برای کنترل پرش به کار می روند.

حوضچه آرامش :       STILLING BASIN

حوضچه ارامش یا حو ضچه های جهش آبی قسمت کوتاهی از یک کانال کف سازی شده که به صورت سازه ایی خاص در انتهای سر یرزها یا هر منبع دیگری که جریان فوق   بحرانی ایجاد کند ساخته می شود.

هدف از ساختن این سازه ها تشکیل پرش هیدرولیکی در داخل حوضچه می باشد تا جریان فوق   بحرانی قبل از رسیدن به قسمت های غیر کف سازی شده رودخانه به جریان زیر بحرانی تغییر حالت داده و از انرژی فوق العاده آن  توسط بلوکهای کف کاسته واز خرابی های احتمالی جلوگیری  گردد.

انواع حوضچه آرامش ا ستاندارد   (USBR):

در این آزمایش جریان از زیر دریچه کشوئی و پدیده پرش هیدرولیکی را مطالعه خواهیم کرد.

روش آزمایش دبی عبوری از زیر دریچه و نیروی وارد بر یک دریچه (sluice gate) :

مطمئن شوید که کانال افقی باشد و سرریز پایین دست در جای خود قرار گرفته باشد.سرریز قابل تنظیم     undershot s 5/s 6-20  را به صورتی قرار دهید که لبه آن به کف کانال  20mm  بالاتر باشد .شیر ورودی را  باز نموده و اجازه دهید آب در پشت  دریچه تا ارتفاع  y0=230mm بالا بیاید.مقادیر اختلاف ارتفاع در مانومتر لوله پیتوت مربوط به سرعت و اختلاف ارتفاع در مانومتر اوریفیس مربوط به دبی و y2 و y1 و yg  را یادداشت نمایید.با تغییر yg به به 30mm   و دبی هر کدام در یک مرحله آزمایش را تکرار کنید.

عرض کانالb=305m

نتا   یج:

Yg (m)	Y1(m)	Y2(m)	Y3(m)	Q(m^3/s)	V(m/s)
0.02	0.238	0.013	0.092	0.0069	0.42
0.03	0.137	0.018	0.075	0.0069	0.51
0.03	0.250	0.019	0.101	0.01	0.54

عمق ها توسط عمق سنج   وخط کش،  دبی توسط خود اوریفیس  و مانومترو سرعت توسط پیتوت اندازه گیری می شود .

پاسخ به سوالات :

1- Fg و FH را محاسبه و مقایسه نمایید؟

اثبات فرمولهای مربوط به محاسبه Fg و FH در قسمت تئوری آورده شده است.

نمونه محاسبات برای مرحله اول:

مراحل آزمایش	Fg(N/m)	FH(N/m)
1	239.8	275.87
2	57.63	87.64
3	248.54	302.14

می توانیم رابطه FH رابه صورت     بنوسیم.می بینیم که این رابطه شبیه همان رابطه Fg می باشد که فقط مقدار         از آن کم نشده و با توجه به اینکه yg از y2  بزرگتر است مقدار FH از Fg بیشتر خواهد بود.

2- منحنی Fg/ FH را بر حسب yg/y1 رسم نمایید.

مراحل آزمایش	Fg/ FH	yg/y1
1	0.92	0.08
2	0.65	0.21
3	0.82	0.12

3- اثرات دبی را روی نتایج بدست آورید و تحلیل نمایید.

وقتی که میزان دبی وارد شده به کانال را افزایش دهیم و ارتفاع دریچه از سطح زمین را ثابت نگه داریم خواهیم دید که با افزایش دبی مقدار  Fg/ FH افزایش خواهد یافت (مرحله 2 و 3 ).

4- برای نقاط (1,2,3) انرژی مخصوص و مومنتوم را محاسبه نمایید.

نمونه محاسبات برای نقطه 1 در مرحله اول:

جدول کامل(عدد چهارم بعد از اعشار رند شده است)

y1(mm)	y2(mm)	y3(mm)	E1	E2	E3	M1(N/m)	M2(N/m)	M3(N/m)
238	13	92	0.238	0.167	0.095	0.028	0.004	0.005
137	18	75	0.138	0.098	0.080	0.01	0.003	0.004
250	19	101	0.251	0.171	0.106	0.031	0.006	0.006

5- معادله مومنتوم و انرژی مخصوص را برای کانال مستطیلی محاسبه کنید.

اثبات این قسمت در بخش  1-2  و  2-1  تئوری توضیح داده شده است.

معادله انرژی  مرحله اول و دوم:

 

معادله انرژی مرحله سوم:

معادله مومنتم مرحله اول و دوم:

معادله مومنتم مرحله سوم:

6- معادله E-y و M-y را رسم کنید.

نمودارهای مربوط به E-y:

بعد از محاسبه yc  و داشتن سه نقطه دیگر ومحاسبه   MوE به نمودار های زیر می رسیم.

نمودار های مربوط به M-y:

7-در باره اثرات y1 و Q  بر ضریب Cd تحقیق و توضیح دهید اثر   کدام فاکتور بیشتر است.

اگر بین نقطه 1 و 2 رابطه برنولی را بنویسیم خواهیم داشت:

از طرفی داریم : Qt=Vg Ag   و Q=Cd Qt 

از ترکیب دو معادله خواهیم داشت:

8- ضرایب مربوط به دریچه را بدست آورید.

,  ,

نمونه محاسبات برای مرحله 1:

جداول نهایی:

yg (mm)	y2(mm)	A(mm2)	At(mm2)	Cc
20	13	3965	6100	0.65
30	18	5490	9150	0.6
30	19	5795	9150	0.63

y1(mm)	V(m/s)	Vt	Cv
238	0.42	2.1609	0.1943
137	0.51	1.6394	0.3110
250	0.54	2.2147	0.2438

yg (mm)	y1(mm)	Q(L/s)	Qt(m3/s)	Cd
20	238	6.9	0.013	0.530
30	137	6.9	0.015	0.460
30	250	10	0.020	0.500

9-  Cv و Cc را بر حسب yg/y1 برای Q ثابت رسم کنید.

جدول

مراحل آزمایش	yg (mm)	y1(mm)	yg/y1	Cv	Cc
1	20	238	0.0840	0.1943	0.65
2	30	137	0.2189	0.3110	0.6

2-آزمایش پرش هیدرولیکی

پاسخ به سؤالات

1- yc   را محاسبه نموده و نشان دهید  y2<yc<y3 .

ازصفحه 4 (قسمت 1-2 بخش تئوری) داریم:

نمونه  محاسبات برای مرحله اول:

جدول کل

مراحل آزمایش	y2(mm)	y3(mm)	Q(L/s)	V(m/s)	yc(m)	y2<yc<y3
1	13	92	6.9	0.42	0.03736	yes
2	18	75	6.9	0.51	0.03736	yes
3	19	101	10	0.54	0.04785	yes

2- توان تلف شده جریان را در پرش را محاسبه نمایید.

ازصفحه 15 ( قسمت2-4-2 در بخش تئوری) داریم:

نمونه محاسبات برای مرحله اول:

جدول کل

مراحل آزمایش	E2-E3	P(w)
1	0.0722	4.887
2	0.0188	1.272
3	0.0122	0.825

3- منحنی E-y وF-y را در مقابل هم رسم نموده  ونقاط متناظر را نشان دهید.(رسم با متلب)

E1,2

F1,2

F3-  رابطه 4 را بدست آورید.

در صفحه 15     ( بخش 2-4-2)

رابطه افت انرژی برحسب اعماق مزدوج:

بر اساس رابطه نیرو مخصوص و پیوستگی داریم(1):

جایگذاری رابطه 1:

5-  نشان دهید که نیروی جریان بر کناره های  پرش هیدرولیکی همان انرژی مخصوص می باشد.

درصفحه 16.

6-  کاربردهای پرش هیدرولیکی را حدس بزنید.

در سدها ، اصولا  بعد از خروج آب از سرریز ها به دلیل ارتفاع زیاد ، آب با انرژی زیادی به پایین دست رسیده و موجب ویرانی رودخانه می شود .

برای کاهیدن از انرژی جریان ، با پدیده ی پرش هیدرولیکی در مکان هایی به نام حوضچه آرا مش استفاده می کنند.

لذا محاسبات مربوط به پرش هیدرولیکی از اهمیت فراوانی بر خوردار است.

- برخی دیگر از اهمیت های پرش هیدرولیکی :

1- افزایش سطح آب  به منظور پخش آب

2- کاهش فشار بالا برنده در زیر سازه ها

3- مخلوط نمودن مواد شیمیایی جهت تصفیه

4- هوادهی جریان و کلر زدایی فاضلاب .

5- ایجاد یک مقطع کنترل

6-جدا نمودن هوای محبوس از جریانهای کانالهای باز دایروی

7-افزایش دبی خروجی از زیر دریچه ها با افزایش ارتفاع موثر دریچه .

تجزیه و تحلیل آزمایش

انباشته شدن آب در پشت دریچه ، سبب افزایش انرژی آب شده و آب با سرعت زیاد از زیر دریچه شروع به خارج شدن می کند که ما شاهد جریان فوق   بحرانی هستیم .

پس از پرش ، آب با از دست دادن انرژی خود و در نتیجه کاهش سرعت به جریان زیر بحرانی تبدیل می شود.

انرژی از دست رفته در پرش به گرما تبدیل می شود.

همانطوری که در نمودار ها مشخص است یک افت جزیی بین قبل و بعد دریچه وجود مشاهده می شود که به خاطر افت موضعی دریچه است.

با توجه به آزمایش ، هرچه دبی جریان افزایش یابد ، پرش در فاصله دور تری از دریچه صورت می گیرد و با افزایش  ارتفاع دریچه  پرش ابتدا دور شده وسپس نزدیک می شود که تا حالت مستغرق پیش می رود که دور شدن آن به واسطه افزایش دبی لحظه ای  است  که بعد از گذشتن این   حالت و با انباشته شدن آب در  پشت دریچه مخزن آب به حالت مستغرق                    می رسیم که با باز کردن  بیشتر دریچه ورودی مخزن  پرش مجددا دور می شود.

لازم به ذکر است که دبی  بدست آمده از کانال با  دبی  بدست آمده توسط لوله   پیتوت  متفاوت است .

نتیجه گیری

در این آزمایش با پدیده پرش هیدرولیکی با استفاده از جریان زیر دریچه کشوئی در کانال های روباز آشنا شدیم. پرش هیدرولیکی هنگامی رخ می دهد که در جریان فوق  بحرانی یک مانع یا تغییر سریعی در سطح مقطع داشته باشیم. در حین این پدیده انرژی سیال به مقدار قابل توجهی کاهش می یابد. وقتی پرش هیدرولیکی رخ می دهد ، جریان از یک جریان فوق   بحرانی به یک جریان زیر   بحرانی با عمق بیشتر تبدیل می شود و لذا پدیده پرش هیدرولیکی بسیار شبیه به یک موج    ضربه ای قائم است. از پرش هیدرولیکی اغلب برای هدر دادن انرژی جریانِ زیر سرریز ها و دریچه ها به عنوان وسیله ای برای جلوگیری از فرسایش کف یا جوانب کانال های مصنوعی و یا طبیعی استفاده می شود. در کانالهای روباز عدد بی بعد فرود ، در اثر عوامل مختلفی مثل    گذر از زیر دریچه کشوئی و پرش هیدرولیکی تغییر می کند. این عدد برای کانالهای روباز همانند عدد بی بعد رینولدز برای جریان در لوله ها ست و برای تشخیص رژیم جریان در کانالها به کار می رود. آنجا که عدد فرود کمتر از یک باشد ، مانند بالا دست جریان در کانال روباز قبل از دریچه و همچنین جریان بعد از پرش هیدرولیکی ، رژیم جریان ، آرام زیر   بحرانی و آنجا که این عدد بزرگتر از یک باشد ، مانند جریان بعد از دریچه و قبل از پرش هیدرولیکی ، رژیم جریان ، سریع یا فوق   بحرانی می باشد. بنابراین دو بار عدد فرود برابر با یک یعنی  بحرانی خواهد شد. در کانال های روباز دو کمیت انرژی مخصوص E و تابع مومنتوم M تعریف می شود. این دو کمیت ، تابع دبی و عمق جریان می باشند. برای یک دبی مشخص و ثابت این دو کمیت فقط تابع عمق جریان در کانال خواهند بود که نمودار های عمق جریان بر حسب این دو کمیت ، حاوی اطلاعات مفیدی در ارتباط با عدد فرود جریان در نقاط مختلف کانال می باشند. در نقاطی که در شاخه بالائی منحنی قرار دارند ، عدد فرود کمتر از یک و جریان زیر  بحرانی است و در نقاطی که در شاخه پایینی منحنی قرار دارند عدد فرود بزرگتر از یک و جریان فوق    بحرانی می باشد. نسبت عمق جریان در بالا دست پرش هیدرولیکی به پایین دست ، تابعی از عدد فرود پایین دست  و نسبت عمق جریان در پایین دست پرش هیدرولیکی به بالادست ، تابعی از عدد فرود بالادست جریان می باشد. بر اساس اعداد فرود به دست آمده ، عمق جریان در کانال های روباز طراحی می شود.

عوامل ایجاد خطای احتمالی:

1-تلاطم آب که باعث اشتباه در خواندن ارتفاع می شود.

2-ثابت نبودن دبی به علت تغییر ولـتاژ شهری

3-ثابت نبودن محل پرش در دبی های متفاوت

4-صرف نظر کردن از اصطحکاک در محاسبه ی روابط تئوری

مراجع :

1-جزوه آزمایشگاه  هیدرولیک   آقای دکتر بهشتی   (و مطالب  کلاس  آزمایشگاه)

2-هیدرولیک کانالهای باز دکتر ا  بریشمی و سید محمود حسینی

3-مکانیک سیالات استریتر     وایلی   ترجمه علیرضا انتظاری

4-مکانیک سیالات شیمز         ترجمه علیرضا انتظاری

5-تجزیه وتحلیل مسایل هیدرولیک کانال های باز فرزانه طهموریان

بارگذاری لرزه ای

بارگذاری لرزه ای :

طبق ویرایش سوم آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله ، استاندارد 2800

با توجه به منظم بودن سازه در پلان و ارتفاع ← تحلیل استاتیکی

محاسبه ضریب زلزله ( C ) :

تعیین شتاب مبنای طرح ← شهر تبریز ← منطقه با خطر نسبی خیلی زیاد ← A=0.35

تعیین ضریب اهمیت ساختمان ← ساختمان مسکونی←اهمیت متوسط← گروه 3 ← I=1.0

تعیین ضریب بازتاب ساختمان ( B ) :

نوع زمین ←  III←  T0=0.15 ، Ts=0.7  ←  خطر نسبی زیاد و خیلی زیاد ←  S=1.75

محاسبه وزن خرپشته به روش تقریبی :

(280×380)/(860×1260)=10% <25% OK

باتوجه به وزن خرپشته که کمتر از 25% وزن طبقه بام میباشد :

ارتفاع از تراز پایه تا طبقه بام :                3=17.8 m×2.8+5  H=

T=0.05H3/4= 0.05×17.83/4 =0.43 sec             

صرفنظر از نیروی شلاقی  T=0.43 sec < 0.7 sec→

T0≤T≤ Ts → B=S+1 →B=1.75+1=2.75

تعیین ضریب رفتار ساختمان R ←     قاب ساختمانی ساده مهاربند هم محور فولادی ←     R=6

C=(ABI)/R=(0.35×2.75×1.0)/6=0.1604

گزارش کار آزمایشگاه شیمی آب وفاضلاب

گزارش کار آزمایشگاه شیمی آب وفاضلاب

موضوع:BOD

 

مقدمه

مقدار اکسیژن لازم را جهت تجزیه ی بیولوژیک مواد آلی موجود در یک لیتر فاضلاب به روش هوازی در زمان و دمای معین، BOD گویند. به وسیله ی میزان BOD مقدار اکسیژن لازم را برای هوادهی در تصفیه تعیین می کنند. و نیز مقدار BOD، معیاری از میزان راندمان تصفیه خانه می باشد. بدین منظور با انجام آزمایش مذکور و با توجه به اهمیت این بحث، میزان BOD اندازه گیری می شود.

میکروارگانیسم های هوازی

تئوری

پس از انجام واکنش فوق در مرحله ی اول در فرآیند تصفیه، چنانچه باکتری های نیتریفایر فعال باشند و اکسیژن کافی در محیط وجود داشته باشد خواهیم داشت:

اکسیژن مصرفی در واکنش اول          

اکسیژن مصرفی در واکنش دوم

نکته: برای تحلیل درست می بایست به زمان ماند توجه کرد. بدین شکل که زمان نمونه بردای از خروجی برابر زمان ماند از زمان نمونه برداری از ورودی باشد. در حالیکه از ورودی و خروجی به صورت همزمان نمونه برداشته می شود زیرا شرایط Steady State فرض می شود.

با توجه به مطالب فوق در می یابیم که NBOD نتایج ما را تحت تاثیر قرار می دهد. بنابر این می بایست فعالیت باکتری های نیتریفایر را قبل از اندازه گیری متوقف کنیم. بدین منظور از ترکیبات خاصی در صنعت استفاده می شود. باید توجه داشت که نیتریفایر ها معمولا بین 6 تا 9 روز بعد فعال می شوند. بنابراین در فاضلاب تازه و خام، نیتریفایر ها در BOD دخیل نیستند. اما در صنعت و در تصفیه خانه ها، نیتریفایر ها فعال می شوند، زیرا جریان برگشتی وجود دارد.

برای دستیابی به راندمان بهتر، شرایط مناسب برای رشد میکروارگانیسم ها ایجاد می کنیم که عبارتند از: دما  بیشتر میکروارگانیسم ها در دمای 37 درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارند. بنابر این در تصفیه خانه دما را دمای آزمایشگاهی و برابر 20 درجه سانتیگراد تنظیم می کنیم (زیرا ایجاد دمای 37 درجه نیازمند هزینه می باشد).

PH  بهترین PH خنثی و برابر 3/7 می باشد. تنظیم PH از مراحل پیش تصفیه ی فاضلاب های صنعتی است.

وجود مواد معدنی به مقدار کافی یعنی نیتروژن و فسفر. در فاضلاب باید نسبت کربن به نیتروژن به فسفر برابر 100 به 6 به 1 باشد. به همین منظور به فاضلاب نیتروژن و فسفر می افزاییم. همچنین وجود مقادیر مناسبی از کلسیم، منیزیم و آهن نیز برای میکروارگانیسم ها ضروری است.

عدم وجود مواد سمی  که موجب مرگ میکروارگانیسم ها می باشد.

وجود اکسیژن به مقدار کافی که توسط هوادهی این مقدار تامین می شود.

اکسیژن محلول در آب

نسبت مخلوط اکسیژن و ازت در آب با نسبت مخلوط آنها در هوا فرق می کند. در آب مقدار 30 تا 33 درصد اکسیژن و 67 تا 70 درصد ازت موجود است. در صورتیکه نسبت اکسیژن و ازت در هوای جو به ترتیب 22 و 79 درصد است. مقدار اکسیژن انحلال در صفر درجه حرارت و فشار معمولی  است در صورتیکه در درجه حرارت 30 درجه سانتیگراد معمولا به  می رسد.  در آبهای زیرزمینی مقدار آن کمتر و از حدود  پایین تر است. اکسیژن در گوارا کردن آب و خوش طعم نبودن آب اهمیت به سزایی دارد. به طوریکه هر اندازه مقدار اکسیژن در آب بیشتر شود آب مطبوع تر می گردد. از طرفی درجه ی آلودگی آب بستگی به مقدار اکسیژن محلول در آب دارد. یکی از پارامترهای مهم آزمایش آبها تعیین BOD است و از مصرف اکسیژن محلول در آب می توان به درجه ی آلودگی آن پی برد. هر گاه در آب طبیعی اکسیژن موجود نباشد، اغلب به علت وجود مواد آلی و میکروبهای هوازی می باشد. چنین آبی را باید مشکوک دانست. بالعکس چنانچه مقدار  اکسیژن کافی باشد، نشانه ی درجه ی خلوص و پاکی آب است. بنابر آنچه گفته شد آب می تواند تا مقدار  اکسیژن داشته باشد و در اینصورت است که آب از اکسیژن محلول اشباع می گردد. در آبهای زیرزمینی معمولا اکسیژن را به صورت مصنوعی به آب تزریق می کنند تا بدین وسیله آهن و منگنز آب اکسید شده و رسوب نماید. گازهای فرار، انیدریدکربنیک و هیدروژن سولفوره در اثر افزایش اکسیژن آب متصاعد شده از بین می روند.

اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی(BOD)

جهت برآورد تقاضای نسبی اکسیژن فاضلابها و آبهای آلوده، مقدار BOD به روش تجربی در آزمایشگاه تعیین می شود. این آزمایش کاربرد وسیعی در تعیین بارگذاری فاضلاب در واحدهای تصفیه خانه و برآورد راندمان این سیستم ها در حذف BOD دارد. این آزمایش اکسیژن مصرف شده جهت تجزیه بیوشیمیایی مواد آلی(تقاضای کربنی) در یک دوره گرماگذاری و همچنین اکسیژن صرف شده جهت اکسیدکردن ترکیبات معدنی نظیر سولفیدها و آهن فرو(Fe2+) را اندازه می گیرد. همچنین مقدار اکسیژن لازم جهت اکسیداسیون فرمهای احیای نیتروژن(تقاضای نیتروژنی) نیز در این آزمایش اندازه گیری می شود. مگر اینکه با افزایش ممانعت کننده از اکسیداسون این ترکیبات ممانعت به عمل آید. تعیین BOD معمولا در یک دوره ی گرماگذاری 5 روزه صورت می گیرد، اما می توان این آزمایش را بنا به نیاز در دوره های طولانی تر و کوتاه تر نیز اندازه گرفت. سنجش BOD در PH 5/6-5/7 و بعد از رقیق سازی مناسب و در صورت لزو م بذردهی صورت می گیرد.

اکسیداسیون فرمهای احیا شده ی نیتروژن توسط میکروارگانیسم ها، تقاضای نیتروژنی می باشد، که به عنوان عامل مداخله کننده در سنجش BOD به حساب می آید. تقاضای نیتروژنی را می توان با به کارگیری ممانعت کننده های شیمیایی حذف نمود. در صورت عدم به کارگیری ممانعت کننده های شیمیایی، BOD اندازه گیری شده مجموع تقاضای کربنی و نیتروژنی خواهد بود. اندازه گیری ای که شامل تقاضای نیتروژنی نیز باشد عموما جهت برآورد تقاضای اکسیژن مربوط به مواد آلی مناسب نخواهد بود. میزان مصرف اکسیژن به واسطه ی حضور ترکیبات نیتروژنی در طول یک دوره ی 5 روزه گرماگذاری بستگی به حضور میکروارگانیسم های نیتریفیکانس دارد. این میکروارگانیسم ها معمولا به تعداد کافی در فاضلاب های خام و یا خروجی ته نشینی اولیه وجود ندارند. اغلب خروجی های واحدهای تصفیه ی بیولوژیکی حاوی تعداد قابل توجهی از نیریفایر ها می باشند. بنابراین اکسیداسیون فرمهای احیا نیتروژن در چنین نمونه هایی می توانند رخ دهد. بنابر این استفاده از ممانعت کننده در این نمونه ها توصیه می شود. از جمله نمونه هایی که باید به آنها ممانعت کننده اضافه کرد می توان از خروجی ته نشینی ثانویه، نمونه های بذر داده شده توسط خروجی ته نشینی ثانویه و آبهای آلوده نام برد. از جمله ممانعت کننده ها می توان به 2-کلرو-6(تیوکلرومتیل)پیریدین(TCMP) اشاره کرد. در صورت استفاده از ممانعت کننده نتیجه به صورت CBOD و در صورت عدم اصتفاده از ممانعت کننده نتیجه به صورت BOD گزارش می شود. غلظت BOD در اغلب نمونه های فاضلاب از مقدار اکسیژن محلول موجود در نمونه های اشباع شده از هوا، تجاوز می نماید.بنابر این جهت ایجاد موازنه بین BOD و اکسیژن محلول، لازم است قبل از گرما گذاری نمونه ها را رقیق نمود. از آنجا که دوره ی گرماگذاری نمونه ها جهت تثبیت کامل نمونه بسیار طولانی تر از براورد منظور آزمایشگاهی است و همچنین از آنجا که حدود 70-80 درصد ترکیبات آلی طی مدت 5 روز اکسید شده و پس از آن روند تغییرات بسیار کند می شود، لذا 5 روز به عنوان یک دوره ی گرماگذاری استاندارد پذیرفته شده است. در صورت ترقیق نمونه ها نسبت رقت را باید در نتیجه ی حاصله تاثیر داد. مقادیر معمول BOD برای برخی از نمونه ها به قرار زیر است.

نمونه	رنج معمول
ورودی به تصفیه خانه فاضلاب شهری	1400-150
خروجی ته نشینی اولیه	160-60
خروجی ته نشینی ثانویه	30-5
محلول رویی هاضم	4000-1000
فاضلاب های صنعتی	3000-100

اندازه گیری اکسیژن

امروزه برای اندازه گیری اکسیژن محلول در آب خصوصا در محل نمونه برداری از دستگاههای کوچک سیار که مجهز به الکترود مخصوص و باتری کوچک می باشند استفاده می گردد. طرز کار دستگاه خیلی ساده بوده و پس از تنظیم به راحتی در مدت یک دقیقه می توان اکسیژن محلول در آب را اندازه گیری کرد. در صورتیکه انجام آزمایش در محل مقدور نباشد، اگر بتوان نمونه را در فاصله ای کمتر از 8 ساعت به آزمایشگاه رساند، به ازاء هر میلی لیتر نمونه، 7/0 میلی لیتر اسید سولفوریک و یک میلی لیتر از محلول 3% نیترورسدیم به نمونه ی گرفته شده اضافه می کنند تا از فعالیتهای بیولوژیکی در داخل نمونه جلوگیری به عمل آید. سعی کنید نمونه در حرارتی حدود 20-10 درجه ی سانتیگراد نگهداری شود.

اگر نمونه ای که به آزمایشگاه می رسد را نتوان فورا آزمایش نمود، باید پس از دریافت 2 میلی لیتر از محلول سولفات منگنز و 3 میلی لیتر از محلول یدور قلیایی در آن اضافه نمود. پس از آن 2 میلی لیتر اسید سولفوریک نیز به آن اضافه می کنیم.

نمونه برداری

نمونه برداری به وسیله ی شیشه های در سمباده ای مخصوص نمونه برداری اکسیژن محلول که به حجم 200 تا 300 میلی لیتر و به طور استاندارد ارائه شده است، انجام می گیرد. نمونه برداری بدون دخالت هوا و با دستگاههای مخصوص انجام می گیرد. اگر نمونه برداری از شیر آب انجام می گیرد باید یک لوله ی پلاستیکی که به انتهای آن یک لوله ی شیشه ای وصل شده باشد را به شیر آب متصل نموده و انتهای شیشه را به فاصله ی حداکثر 40-30میلی لیتر از کف ظرف نمونه برداری قرار داده و به آرامی شیر را باز کنید تا نمونه هر چه ممکن است کمتر با حرکت و جریان هوا برداشته شود و به خصوص تامل کنید تا مقدار زیادی سرازیر شده سپس به آرامی لوله را خارج نموده و درب ظرف نمونه را برای جلوگیری از ورود هوا ببندید. برای نمونه برداری از آبهای ساکن و یا آب رودخانه نیز از دستگاههای مخصوص استفاده می شود. در این موراد ضمن نمونه برداری باید شرایط جوی-درجه حرارت محیط- سرعت حرکت آب رودخانه ها و حتی مشخصاتی از مسیر و بستر رودخانه را یادداشت نموده و درنظر گرفت. اصولا هر گونه نمونه برداری باید در درجه حرارت محیط و در جه حرارت خود آب را در موقع نمونه برداری یادداشت نمود.

روش انجام آزمایش و شرح آزمایش انجام شده

روش اندازه گیری اکسیژن محلول

برای اندازه گیری اکسیژن محلول در آب طرق متعددی پیشنهاد شده است که اساس همه ی آنها مبنی بر این است که با استفاده از جسم اکسید شونده اکسیژن محلول در آب را مصرف نموده و مقدار اکسیژن مصرف شده را اندازه گیری می نمایند.

روش وینکلر :Winkler

سولفات منگنز  در مجاورت محلول های یدورپتاسیم ایجاد هیدرات منگنز غیرمحلول نموده و در اثر وجود اکسیژن محلول در آب به هیدروکسید منگنز تبدیل می گردد. با اسیدی نمودن محیل به وسیله ی اسید سولفوریک هیدروکسید منگنز به سولفات تبدیل شده و در مجاورت یدور پتاسیم ید آزاد می نماید. ید آزاد شده را با تیوسولفات سدیم اندازه گیری نموده و از روی آن مقدار اکسیژن محلول را محاسبه می نمایند. لازم به ذکر است که میزان ید با میزان اکسیژن محلول رابطه ی مستقیم دارد، بنابر این هر چه رنگ محلول زرد تر باشد! میزان اکسیژن محلول بیشتر خواهد بود. این فعل و انفعالات در فرمول های زیر خلاصه می شود:

محلول های لازم عبارتند از:

محلول سولفات منگنز: 364 گرم سولفات منگنز بدون آب و یا 400 گرم سولفات منگنز با دو مولکول آب و یا 480 گرم سولفات منگنز چهارآبه را در آب مقطر حل کرده و پس از صاف نمودن حجم آن را به یک لیتر می رسانیم.

محلول یدور قلیایی: 500 گرم سود را با 133 گرم یدور سدیم و یا 700 گرم پتاس را با 150 گرم یدور پتاسیم در آب مقطر حل کرده و حجم محلول را به یک لیتر می رسانیم. در ضمن 10 گرم  را به 40 میلی لیتر آب مقطر اضافه نموده و پس از حل شدن آن را به محلول فوق اضافه می کنیم. البته در تهیه ی محلول املاح سدیم و پتاسیم را می توان با مقادیر مشخصی به جای یکدیگر به کار برد ولی در هر حال محلول آماده شده نباید ضمن رقیق کردن در محیط اسیدی رنگ محلول نشاسته را تغییر بدهد.

اسید سولفوریک غلیظ: این اسید 36 نرمال بوده و هر میلی لیتر آن معادل 3 میلی لیتر محلول یدور قلیایی شماره 2 می باشد.

محلول نشاسته: 0.5 گرم نشاسته را با 100 میلی لیتر آب مقطر گرم مخلوط نموده و آنها را می جوشانیم. سپس از لعاب نشاسته برای نشان دادن خاتمه ی عمل تیتراسون استفاده می شود.

تیوسولفات سدیم 0.1 نرمال: 24.84 گرم از تیوسولفات سدیم با 5 مولکول آب را به دقت روی شیشه ساعت وزن می کنیم و در یک بالون ژوژه یک لیتری در آب مقطر حل نموده و به حجم می رسانیم. با اضافه کردن 5 میلی لیتر کلروفرم و یا یک گرم سود فاکتور آن را ثابت نگه می داریم.

محلول تیو سولفات سدیم 0.025 نرمال: 250 میلی لیتر از محلول تیوسولفات 0.1 نرمال را به دقت در یک بالون ژوژه یک لیتری وارد نموده و حجم آن را به یک لیتر می رسانیم. هر یک میلی لیتر از این محلول معادل 0.2 میلی گرم اکسیژن محلول می باشد.

محلول بافر فسفات: 0.85 گرم فسفات دی هیدروژن پتاسیم، 2.175 گرم در پتاسیم هیدروژن فسفات، 2.34گرم هیدروژن دی سدیم فسفات، و 0.7 گرم آمونیوم کلرید را در آب مقطر حل کرده و حجم محلول را به 100 می لی لیتر می رسانیم. PH این بافر باید در حدود 7.2 باشد.

محلول سولفات منیزیم: 2.25 گرم منیزیم سولفات 7 آبه را در آب مقطر حل کرده و به حجم 100 میلی لیتر می رسانیم.

محلول کلرور کلسیم: 2.75 گرم کلرور کلسیم بدون آب را در آب مقطر حل کرده و به حجم 100 میلی لیتر می رسانیم.

محلول کلرور آهن 3 ظرفیتی: 0.025 گرم کلرور آهن 3 ظرفیتی را بعد از حل کردن در آب مقطر به حجم 100 میلی لیتر می رسانیم.

آب رقیق سازی(dilution): به یک لیتر آب مقطر عاری از هر گونه ماده معدنی، یک میلی لیتر از هر کدام از محلول های شماره ی 7 و 8 و 9 و 10 اضافه کرده و سپس هوادهی می کنیم تا از اکسیژن اشباع شود(مدت هوادهی حدود 60 دقیقه می باشد.).

محلول یدور قلیایی: 50 گرم سدیم هیدروکسید و 13.5 گرم سدیم یدید را در آب مقطر حل کرده و حجم محلول را به 100 میلی لیتر می رسانیم.

برچسب نشاسته: 0.5 گرم از نشاسته را در 100 میلی لیتر آب مقطر داغ حل کرده و پس از سرد شدن با افزودن کمی یدید جیوه آن را در صورت لزوم صاف می کنیم.

روش آزمایش: آب مورد آزمایش را در بطری در سمباده ای 250 یا 300 میلی لیتری ریخته طوری و طوری عمل می کنیم که هنگام پر شدن بطری، اکسیژن هوا درون آب حل نشود. پس از پر نمودن مقدار 2 میلی لیتر از سولفات منگنز ساخته شده و 2 میلی لیتر از یدور قلیایی را به وسیله ی پیپت در زیر سطح آب مورد آزمایش تخیله می کنیم و سپس در سمباده ای شیشه را می گذاریم به طوریکه حباب وارد هوا نشود. سپس شیشه را چندین بار وارونه کرده و به هم می زنیم تا رسوب هیدروکسید منگنز ظاهر شود و صبر می کنیم تا رسوب ته نشین شود. سپس مقدار 2 میلی لیتر اسید سولفوریک غلیظ از طریق تماس با جدار ظرف نمونه وارد می کنیم. پس از به هم زدن کلیه  ی رسوب حل خواهد شد. مقدار 1 الی 2 میلی لیتر از محلول نشاسته را به آب اضافه کرده و با تیوسولفات سدیم 0.025 نرمال تا ظهور رنگ آبی تیتر می کنیم. مقدار تیوسولفات مصرف شده را یادداشت می کنیم و مقدار اکسیژن محلول در نمونه بر حسب میلی گرم در لیتر از رابطه های مذکور بدست خواهد آمد.

برای BOD : در دوظرف مخصوص BOD یکی را از آب رقیق سازی پر می کنیم به عنوان شاهد. در ظرف دیگر ابتدا 5 میلی لیتر از نمونه را به آرامی وارد کرده و سپس با آب رقیق سازی پر می کنیم. در ظروف را محکم می بندیم به طوری که هر گاه درب را می گذاریم آب اضافی آن خارج شود. باید مراقب بود که حبابی در ظرف تشکبل نگردد و در صورت تشکیل حباب آنرا به آرامی خارج می کنیم. سپس آن را به مدت 5 روز در انگوباتور 20 درجه سانتیگراد قرار می دهیم. اکسیژن محلول شاهد را پس از 15 دقیقه و نمونه را پس از 5 روز به همان روش اندازه گیری DO تعیین می کنیم.

نحوه ی انجام آزمایش:

نمونه را ترقیق می کنیم تا تقاضای اکسیژن را کم کنیم تا BOD قابل اندازه گیری باشد. رقیق کردن را با آبی انجام می دهیم که سرشار از اکسیژن باشد. آب ترقیق عبارتست از بافر فسفات و یون های آهن 3 ظرفیتی و منیزم و کلسیم و آب مقطر. بافر فسفات عمل تثبیت pH را انجام می دهد در ضمن اینکه منبع فسفر نیز می باشد.رقیق سازی را با نسبت تقریبی 1 به 60 انجام می دهیم.

توجه: اگر از ابتدا چسب نشاسته را اضافه کنیم، مقداری از ید مصرف می شود و از دست می رود و این باعث خطا می شود. بنابر این در ابتدا، تیتراسیون را بدون نشاسته شروع می کنیم.

اگر بعد از 5 روز به نمونه مواد را اضافه کنیم و رنگ آن زرد نشود، بدین معناست که میکروارگانیسمی وجود ندارد! اگر مقدار  کم باشد، یا بار آلی کم است و یا جمعیت میکروارگانیسم کافی نبوده است و مواد سمی داریم.

نسبت رقت برابر است با نسبت حجم نمونه به حجم ظرف BOD.

و به طور معمول داریم: 

ارائه نتایج و محاسبات

برای BOD  اولیه

حجم مصرفی	پایان	شروع
1.9	2.2	0.3	1
1.8	4.0	2.2	2
1.8	5.8	4	3

برای BOD  پنج روزه

حجم مصرفی	پایان	شروع
1.5	33.6	32.1	1
1.5	35.1	33.6	2
1.6	36.7	35.1	3

بنابر این میزان اسید مصرفی در اندازه گیری اولیه DO برابر 1.83 سی سی و در اندازه گیری 5 روزه برابر 1.53 سی سی می باشد. بنابر این خواهیم داشت:

بحث و نتیجه گیری:

بنابر نتایج بدست آمده، می توان به بار آلودگی موجود در نمونه پی برد و بدین معناست که این فاضلاب در هر لیتر به حدود 67.18 میلی گرم اکسیژن نیاز دارد تا مواد آلی آن توسط عوامل بیولوژیکی تصفیه شوند.

خطا:

در این آزمایش هر دو نوع خطای اتفاقی و سیستماتیک وجود دارند. بدین صورت که در تشخیص پایین ترین سطح تقعر در بورت برای قرائت میزان اسید مصرفی خطا وجود دارد و این خطا را نمی توان حذف کرد. از خطاهای دیگر که ممکن است در مورد نمونه ی مجهول وجود داشته باشد می توان به یکنواخت نبودن تمامی مجهول اشاره کرد زیرا ما در سه مرحله این آزمایش را انجام می دهیم و هر بار ممکن است که نمونه ی ما به طور یکنواخت از کل ظرف نمونه انتخاب نشده باشد. خطای دیگری که وجود دارد اما می توان آن را بهبود بخشید یا حذف کرد مربوط به حضور اکسیژن در ظرف BOD می باشد، بدین صورت که هنگامی که درب ظرف را می بندیم مقداری از هوا درون آن محبوس می شود و حباب های ریزی در قسمت زیرین درپوش آن ایجاد می شوند. برای جلوگیری از این خطا پس از گذاردن درب ظرف، آهسته آن را بر زمین می کوبیم و بدین صورت آن حباب ها را از بین می بریم.خطای دیگر خطای مرتبط با اضافه کردن اسید می باشد که ممکن است قطراتی اضافی وارد نمونه شوند و میزان اسید مصرفی را بیش از آنچه هست، نشان دهند. و این بستگی مستقیم با دقت و ظرافت کار آزمایشگر دارد و تا حد ممکن در این آزمایش سعی نمودیم که از بروز این گونه خطاها جلوگیری به عمل آوریم.

-منابع:

1- مهندسی محیط زیست ترجمه ایوب ترکیان

2- کیفیت آب و فاضلاب مهندس رزاقی زاده

3- شیمی آب و فاضلاب دکتر میرابی

تعیین سطح مخصوص سیمان به کمک دستگاه نفوذ پذیری هوا

تعیین سطح مخصوص سیمان به کمک دستگاه نفوذ پذیری هوا

هدف از آزمایش : منظور از این آزمایش تعیین سطح مخصوص سیمان  و تعیین ریزی و درشتی دانه های پودر سیمان می باشد .

مصالح مورد نیاز :

شماره	نوع مصالح	مشخصات	مقدار
1	سیمان	نوع 5	15-10 گرم
2	مایع فشار سنج	غیر فرار ، غیر جاذب
3	روغن پارافین

وسایل آزمایش :

شماره	نوع وسیله	مشخصات	تعداد
1	ترازو	0.01 گرم	1
2	کرنومتر	دقت 0.5 ثانیه	1
3	قیف	کاغذی	1
4	حرارت سنج	0.1 درجه	1
5	کاردک		1
6	کولیس		1

دستگاه آزمایش :

دستگاه بیلن که شامل قسمت های زیر می باشد .دستگاه تعیین نرمی سیمان

سلول نفوذ پذیری : سلول نفوذ پذیری باید از یک استوانه صلب به قطر داخلی 12.7 میلی متر از جنس فولاد ضد زنگ پر کربن ساخته شده باشد . سطوح فوقانی سلول باید بر محور اصلی سلول عمود باشد . بخس پایانی سلول باید با انتهای فوقانی فشار سنج به خوبی جفت شده و هوابندی گردد . بطوریکه نشست هوا از طریق سطوح تماس ممکن نباشد . برای نگهداری دیسک سوراخدار باید لبه ای به عرض 1 تا 1.2 میلی متر روی سلول تعبیه شده باشد و یا به فاصله 55 میلی متر از بالای سلول درون آن محکم گردد

دیسک : دیسک باید از فولاد مقاوم در برابر خوردگی ساخته شده و ضخامت آن ، 0.9 میلی متر باشد . در روی دیسک باید 30 تا 40 سوراخ به قطر 1 میای متر که بطور یکنواخت در سطح آن توزیع شده اند ، تعبیر شده باشد .

انگشتک : انگشتک باید از فولاد ضد زنگ پر کربن ساخته شده باشد و طوری در داخل سلول جفت شود که بین سلول و انگشتک کمتر از 0.1 میلی متر فاصله باشد . لبه های محل برخورد سطوح جانبی و زیرین انگشتک باید و کف انگشتک باید با محور آن زاویه قائمه بسازد . روی بدنه انگشتک باید یک سطح تخت به عرض 3 میلی متر به عنوان سوراخ هوا در نظر گرفته شود .

کاغذ صافی : باید از نوع متوسط باشد کاغذهای صافی باید به شکل دایره بوده و قطر آن با قطر داخلی سلول یکسان باشد .

فشار سنج : فشار سنج باید مطابق طرح نشان داده شده در شکل ساخته شده باشد . قسمت بالایی یکی از بازوهای فشارسنج که بهسلول نفوذ پذیری متصل می شود باید دارای یک خط نشانه دور تا دور لوله به فاصله 125 تا 145 میلی متر در زیر لوله خروجی بوده و همچنین باید خطوط نشانه دیگری به فواصل 15 میلی متر ، 70 میلی متر ، 110 میلی متر در بالای این خط در روی لوله در نظر گرفته شده باشد .

مایع فشار سنج : فشارسنج باید تا وسط از یک مایع غیر فرار و غیر جاذب رطوبت با وزن مخصوص و لزجت کم مانند دی بوتیل فتالیت یا روغن معدنی سبک پر شود .

زمان سنج : زمان سنج باید دارای مکانیزی باشد که شروع و ختم هر فاصله زمانی را بطور قاطع و صریح حفظ کند و همچنین باید حداقل با دقت 0.5 ثانیه قابل قرائت باشد .

قبل از انجام آزمایش باید دستگاه بلین را کالیبره کرد.

روش انجام آزمایش : دمای سیمان هنگام آزمایش نمونه سیمان باید با دمای اطاق یکی باشد . به کمک کولیس ابعاد سلول را اندازه گیری کرده و به کمک آن حجم سلول را بدست آوردیم . دمای اطاق را نیز با کمک دماسنج اندازه گرفتیم . پس از برداشت مقدار مورد نیاز سیمان ، دیسکت سوراخدار راروی لبه مخصوص در سلول نفوذ پذیری قرار دادیم .یک کاغذ صافی روی دیسک گذاشتیم و به کمک یک میله که قطر آن کمی از سلول کوچکتر بود لبه های کاغذ را بطرف پایین فشار دادیم . در سلول سیمان توزین شده را ریختیم فیلتر دوم را بر روی سیمان قرار می دهیم و سیمان را فشرده میکنیم (. برای صاف شدن سطح سیمان به آرامی به پهلوهای سلول ضربه می زنیم . ) سپس سلول را در جای خود قرار داده  و سپس شیر را محکم می بندیم . زمانیکه مایع درون فشار سنج به دومین علامت رسید زمان سنج را روشن کرده و وقتی به علامت سوم رسید آن را متوقف نمودیم . واین فاصله را یادداشت کردیم .

محاسبات :

ارتفاع سیلندر = 49.6

ارتفاع پیستون = 44.69

قطر کپسول = 12.6

قطر پیستون = 12.5

T1=45.50

T2=45.19                                                                                  

 

عوامل خطا :

1-امکان رسب گیری انگشتی یا سلول نفوذپذیری

2-امکان کم شدن مایع درون فشار سنج که می بایست دستگاه مجددا کالیبره شود .

3-اشتباه در توزین

4-اشتباه در اندازه گیری حجم

5-اشتباه در محاسبات

6- اشتباه در قرائت دماسنج

7-تغییر دمای اتاق

8-ایجاد وقفه در زدن زمان کورنومتر

-8-8مطالعه عمومی :

این روش آزمایش ، نحوه تعیین نرمی سیمان پرتلند را به کمک دستگاه نفوذ پذیری هوا در بردارد . نرمی سیمان بر حسب سطح مخصوص بیان می گردد . سطح مخصوص مساحت کل ذرات بر حسب سانتی متر مربع در یک کیلو گرم سیمان است . با وجود اینکه این روش آزمایش می تواند برای تعیین مقادیر نرمی انواع مصالح بکار رود .

برای مصالح بسیار نرم فاصله زمانی عبور هوا برای آنها زیاد است در نتیجه سطح مخصوص آنها بیشتر خواعد بود .

اندازه گیری میدان مغناطیسی ناشی از جریان الکتریکی

1- اندازه گیری میدان مغناطیسی ناشی از جریان الکتریکی در سیم رسانای مستقیم و حلقوی به صورت تابعی از جریان

2- اندازه گیری میدان مغناطیسی ناشی از جریان الکتریکی در سیم مستقیم به صورت تابعی از فاصله از محور سیم

3- اندازه گیری میدان مغناطیسی  ناشی از جریان درون حلقه رسانا به صورت تابعی از شعاع حلقه و فاصله از مرکز آن

4- اندازه گیری میدان مغناطیسی ناشی از جریان درون سیم لوله به صورت تابعی از جریان

تئوری آزمایش

طبق قانون بیوساوارا میدان مغناطیسی dB ناشی از یک عنصر طولی حامل جریان از سیم در نقطه P که به فاصله­ای از سیم حامل جریان I قرار دارد طبق رابطه زیر به دست می­آید:

رابطه (1)

در این رابطه  نفوذپذیری برای خلأ است. جهت بردار  بر صفحه  و  عمود است. برای به دست آوردن کل میدان مغناطیسی ناشی از جریان در تمام سیم باید از رابطه (1) انتگرال گرفت. جواب­­های تحلیلی را فقط برای شرایطی می­توان محاسبه کرد که مسأله دارای تقارن کافی باشد. به عنوان مثال میدان مغناطیسی حاصل از سیم حامل جریان الکتریکی بی­نهایت طویل به شکل خط راست از رابطه زیر به دست می­آید:

رابطه (2)

که در آن r فاصله از محور سیم است و خطوط میدان حلقه­هایی است که سیم رسانا در مرکز آنها واقع است. میدان مغناطیسی حاصل از حلقه رسانا که جریان I در آن برقرار است در نقاطی واقع در محور از رابطه (3) به دست می­آید.

رابطه (3)

در این رابطه R شعاع حلقه حامل جریان و x فاصله از مرکز حلقه روی محور آن است. برای محاسبه میدان سیم لوله طویل در درون آن کاربرد قانون آمپر راحت­تر است که به صورت رابطه (4) نوشته می­شود:

رابطه (4)

در رابطه (4) چگالی جریان، IA جریانی که از یک مقطع A عبور می­کند، S مسیر بسته­ای که مساحت A را در پوشش خود قرار داده است. اگر سیم لوله به حد کافی طویل باشد میدان مغناطیسی درون سیم لوله موازی محور سیم لوله و در خلاف جهت میدان در خارج از آن است. تنها در S­1 مسیر بسته S مؤلفه میدان در جهت خط مسیر بسته است و مخالف صفر است. بنابراین داریم:

رابطه (5)

در این رابطه L طول مسیر S1 است چون سیم لوله از N حلقه تشکیل شده است. IN=IA  که I جریان گذرنده از درون سیم لوله است. بنابراین خواهیم داشت:

رابطه (6)

برای تحقیق رابطه فوق میدان در مرکز سیم لوله توسط حسگر مؤلفه موازی میدان مورد استفاده قرار می­گیرد.

شرح آزمایش

آزمایش 1- میدان حاصل از جریان در رسانای مستقیم و طویل

مداری به صورت شکل (1) بسته شد. سپس حسگر در محفظه مربوطه قرار داده شد و کنتور با دکمه Set صفر شد. آنگاه حسگر توسط گیره لغزنده روی باند سوار شد و نوک آن در وسط سیم و روی محور آن قرار داده شد. منبع جریان روشن شد و از صفر تا 10 آمپر به طور منظم جریان افزایش داده شد (هر بار یک آمپر افزایش جریان). میدان مغناطیسی توسط تسلا متر برای هر جریان خوانده شد و در جدول1 ثبت گردید.

جدول1

10	9	8	7	6	5	4	3	2	1	0	I(A)
34/0-	30/0-	27/0-	24/0-	20/0-	16/0-	12/0-	09/0-	06/0-	02/0-	0	B(mT)

آزمایش 2- بررسی میدان حاصل از جریان حلقوی در رسانا

ابتدا قطر حلقه اندازه گیری شد و سپس به جای میله رسانا حلقه رسانا در جای مربوطه قرار داده شد. ابتدا حسگر توسط محفظه مربوطه صفر شد و سپس در مرکز حلقه قرار داده شد. منبع تغذیه روشن شد و جریان از صفر تا 10 آمپر مطابق آزمایش قبلی افزایش داده شد. میدان مغناطیسی ایجاد شده توسط تسلا متر قرائت شد و در جدول2 ثبت شد.

جدول2

10	9	8	7	6	5	4	3	2	1	0	I(A)
17/0-	16/0-	14/0-	12/0-	11/0-	10/0-	08/0-	07/0-	05/0-	03/0-	0	B(mT)

در مرحله بعد جریان روی 10 آمپر ثابت نگه داشته شد و حسگر توسط پایه لغزنده 6 سانتی متر به جلو و 6 سانتی متر به عقب حرکت داده شد (هر بار یک سانتی متر). میدان مغناطیسی ایجاد شده از روی تسلا متر خوانده و در جدول3 ثبت شد.

جدول3

6	5	4	3	2	1	0	1	2	3	4	5	6	S (cm)
08/0-	09/0-	11/0-	13/0-	16/0-	17/0-	17/0-	15/0-	12/0-	10/0-	08/0-	07/0-	05/0-	B (mT)

آزمایش 3- بررسی میدان ناشی از جریان در سیم لوله

سیم پیش روی پایه مخصوص خود قرار داده شد و حسگر بعد از صفر شدن توسط تسلا متر در مرکز آن به طوری که نوک آن در وسط سیم پیچ قرار بگیرد، قرار داده شد. طول سیم لوله، قطر آن و تعداد دورهای آن نیز اندازه گیری و ثبت شدند. سپس منبع جریان روشن شد و جریان مطابق آزمایش­های قبلی از صفر تا 10 آمپر افزایش داده شد و میدان مغناطیسی برای هر جریان در جدول4 ثبت شد.

جدول4

10	9	8	7	6	5	4	3	2	1	0	I(A)
40/1-	26/1-	12/1-	98/0-	83/0-	69/0-	55/0-	40/0-	27/0-	12/0-	0	B(mT)

محاسبات

آزمایش اول:

با استفاده از داده­های جدول1:

محاسبه مقدار ضریب نفوذپذیری خلأ:

محاسبه خطا برای μo

آزمایش دوم:

با استفاده از داده­های جدول 2:

آزمایش سوم

با استفاده از داده­های جدول4:

ضوابط و معیارهای طراحی بیمارستان

1.   ضوابط و معیارهای طراحی بیمارستان

معماری بیمارستان(1)
در حالی که بیمارستان‌ها در گذشته آگاهانه جهت مصارف پزشکی، جراحی طراحی می‌‌شدند امروزه می‌توان شاهد تغییر جهت به سوی انسانگرایی در امکانات بیمارستانی بود. بیمارستانهای امروزی بیشتر به هتل شبیه هستند. وجود فضای اقامتی دارای اهمیت بیشتری نسبت به طرح‌های سرد بهداشتی در بیمارستانهای گذشته است. مدت زمان بستری و اقامت بیمار به طور پیوسته کوتاهتر می‌شود و علاقه به اتاق‌های یک تختی یا دو تختی (در خصوص بیمارهای خصوصی) بیشتر شده است.


قسمت بندی و تعین محدوده
یک بیمارستان عمومی به بخشهای مراقبت، معاینه و درمان، انبار و محل نگهداری موقت زباله، اداری و فن آوری تقسیم می‌شود. قسمت‌های اقامتی و احتمالا بخش‌های آموزشی و پژوهشی و همچنین بخشهای حمایتی برای عملیاتهای خدماتی نیز در یک بیمارستان عمومی وجود دارند.

انواع بیمارستانها
بیمارستانها را می‌شود به گروههای زیر تقسیم کرد: کوچکترین (تا 50 تخت)، کوچک (تا 150 تخت) استاندارد (تا 600 تخت) و بزرگ. حمایت کنندگان مالی بیمارستانها ممکن است دولت، بنیادهای نیکوکاری یا خصوصی یا ترکیبی از اینها باشند. بیمارستانها را می‌توان از جهت نوع فعالیت به بیمارستانهای عمومی، تخصصی و دانشگاهی تقسیم کرد.

بیمارستانهای دانشگاهی
بیمارستانهای دانشگاهی با بیشترین ظرفیت خدماتی را می‌توان برابر با دانشکده‌های پزشکی و بیمارستانهای عمومی بزرگ دانست. آنها امکانات تشخیص و درمانی گسترده‌ای دارند و به طور اصولی پژوهش و آموزش را به پیش می‌‌برند.سالنهای سخنرانی و اتاقهای تشریح بایستی طوری گنجانده شوند که فعالیت بیمارستان توسط ناظرین مختل نشوند. بخشها باید بزرگ باشند تا هم ملاقات کنندگان و هم ناظران را در خود جای دهند. امکانات و نیازهای ویژه بیمارستانهای پزشکی ایجاب می‌کند اتاقها به صورت ویژه‌ای طراحی شوند.

مفهوم طرح ریزی
موقعیت: محل پروژه باید دارای فضای کافی برای بخشهای اقامتی مستقل و دپارتمانهای مختلف بیمارستان باشد. بایستی در منطقه آرام باشد و در آینده نیز احتمال ساخت و ساز در اطراف آن وجود نداشته باشد مگر اینکه توسط محلهای مجاور تفکیک و مستثنی شده باشد. تجهیزات نبایستی بر اثر مه گرفتگی، باد شدید، گرد و غبار، دود، بو و حشرات آسیب ببیند. زمین نباید آلوده باشد و برای گسترش فضا، زمینهای آزاد اطراف نیز در نظر گرفته شوند.

جهت:
بهترین جهت برای اتاق درمان و جراحی بین شمال غربی و شمال شرقی است. نمای بخش پرستاری در جهت جنوب به جنوب شرقی مناسب است آفتاب صبحگاهی دلپذیر، گرمای کم، مزاحمت کم نور آفتاب (احتیاج به تاریک کردن اتاق نیست)، هوای ملایم در عصر ها، اتاقهایی که رو به شرق و غرب هستند به نسبت دارای آفتاب گیری بیشتر هستند اگر چه از آفتاب زمستانی بهره کمتری می‌‌برند. جهت بخشهای بیمارستان که دارای اقامت متوسط کوتاهی هستند مهم نیست برخی مقررات انظباطی تخصصی حکم می‌کنند که بیماران در معرض نور مستقیم خورشید قرار نگیرند که اتاقهای رو به شمال برای آنها مناسب است.

تصویر:
یک بیمارستان قرار است گسترش یابد، طراحی آن شامل چهار فاز سازندگی می‌شوند یک محیط بسته بزرگ که شامل یک پارک ساخته خواهد شد که پنجره‌ها بتوانند رو به آن باز شوند بدون آنکه صدا مزاحمت ایجاد کند.

اشکال ساختمانی درمانگاه بیماران سرپایی:
محل درمان بیماران سرپایی دارای اهمیت ویژه‌ای است. جداسازی مسیر بیماران سرپایی و بیماران بستری شونده باید در اوائل برنامه ریزی مد نظر قرار گیرد.با این حال راه دسترسی به دپارتمانهای پرتو ایکس و جراحی بایستی نزدیک باشد. امور مربوط به بیماران سرپایی هر روز مهمتر می‌شوند. بنابراین به اتاق‌های انتظار بزرگتر و اتاقهای درمان بیشتری نیاز است.

راهروها:
راهروها باید برای بیشترین جریان گردشی طراحی شوند. در کل، راهروهای دسترسی بایستی حداقل دارای 50/1 متر پهنا داشته باشند. راهروهایی که بیماران را با تخت متحرک جابجا می‌کنند باید حداقل دارای پهنای موثر 25/2 متر باشند. سقف معلق در راهروها می‌توانند تا 40/2 متر ارتفاع داشته باشند. پنجره‌های نورگیر و هواگیر نبایستی بیش از 25 متر از یکدیگر فاصله داشته باشند. پهنای مفدار راهروها نباید توسط برآمدگیهای دیوار، ستونها و عناصر دیگر ساختمان مختل و محدود شود. در را هروهای بخش باید با توجه به مقررات داخلی در برای خروج دود سیگار تعبیه شود.

درها:
در طراحی درها بهداشت باید در نظر گرفته شود. لایه سطحی در بایستی دارای مقاومت بلند مدت در برابر نظافت مداوم توسط تمیزکننده‌ها و میکروب کشها باشد و بایستی طوری طراحی شود که مانع انتقال صدا، بوهای نا مطبوع و جریان هوا باشند. درها نیز بایستی دارای همان استاندارد عایق بندی در برابر صدا باشد که دیوارهای اطراف از آن برخوردارند. چوب دوروکشه در باید حداقل توانایی کاهش صدا تا25 دسی بل را داشته باشد. ارتفاع دقیق دربها به نوع و عمل آنها بستگی دارد.
درهای معمولی m 20/2 -10/2
دروازه‌های عبور وسایل نقلیه m 50/2
ورودی انتقالات m 80/2- 70/2
حداقل ارتفاع در جاده‌های ورودی m 50/3

پله ها:
به خاطر دلایل سلامتی، پله‌ها بایستی طوری طراحی شوند که در مواقع لزوم ظرفیت تمام گردش عمومی را داشته باشند البته مقررات ساختمان سازی ملی نیز بایددر نظر گرفته شوند. پلکانها باید در هر دو طرف نرده داشته باشند و بدون بر آمدگی پیشبن باشند(بدون لبه برآمده) پله‌های پیچ دار (حلزونی) نمی‌توانند در مقررات مربوط به پله‌ها گنجانده شوند.پهنای موثر عرض پله‌ها و پاگردها باید حداقل دارای 50/1 متر باشند واز50/2 متر تجاوز نکنند. درها نباید پهنای مفید پاگردها را اشغال ومحدود کنند و با توجه به مقررات بیمارستان، درهای رو به راه‌پله باید به طرف خروجی باز شوند. می‌توان پله‌هایی با ارتفاع m m170 داشت و حداقل عمق پاگذار آن mm280 باشد. بهتر است نسبت ارتفاع/ عمق پاگذار 300تا150 میلی متر باشد.

آسانسور ها:
آسانسورها انسانها، دارو ها، ملحفه‌ها و تختهای بیمارستانی را بین طبقات جابجا می‌کنند و به خاطر مسائل بهداشتی و زیبایی بهتر است آسانسورهای جداگانه‌ای را برای هر کدام این اهداف در نظر گرفت. در ساختمانهایی که مراقبت، معاینه و درمان در طبقات بالایی انجام می‌‌گیرند حداقل دو آسانسور برای انتقال تخت لازم است. اتاقک آسانسور باید به اندازه‌ای باشد که جا برای یک تخت ودو همراه وجود داشته باشد. سطوح داخلی کابین باید صاف، قابل شستشو و به راحتی قابل ضد عفونی باشد. کف آن نباید سر باشد چاه آسانسور باید ضد آتش باشد. برای هر صد تخت یک آسانسور چند منظوره باید تعبیه شود و تعداد این آسانسورها در بیمارستانهای کوچکتر حداقل دو دستگاه باید باشد، بعلاوه حداقل بایستی دو آسانسور کوچکتر برای تجهیزات قابل حمل، کارکنان وملاقات کنندگان وجود داشته باشد:
ابعاد دقیق آسانسور: m 20/1 × 90
ابعاد دقیق چاه آسانسور: m 50/1 × 25/1

مسیریابی
برای جلوگیری از انتقال میکروب بر اثر تماس، فعالیتهای مختلف جداگانه‌ای می‌‌بایست صورت گیرد. سیستم تک راهرویی که در آن بیماران جراحی شده و بیماران آماده جراحی، کارکنان آماده جراحی و کارکنان پس از انجام عمل و حمل وسایل تمیز و کثیف از یک راهرو استفاده می‌کنند دیگر استاندارد نیست. بهتر است سامانه دو راهروی داشته باشیم که در آن بیماران و کارکنان یا بیماران و وسایل غیر تمیز از یکدیگر جدا باشند. هنوز بهترین نوع این موارد مشخص نشده است و بنابراین به صورت جداگانه در نظر گرفته می‌شوند. یک راهبرد موثر، جدا کردن جریان بیماران از محل کار مورد استفاده کارکنان گروه جراحی است.

اتاقهای جراحی اصلی
تعدادی اتاق ملزومات و کار در مجاورت مستقیم اتاق جراحی هستند. اتاق جراحی باید به گونه‌ای طراحی شود تا هر چه بیشتر به شکل مربع شباهت داشته باشد تا کار در هر جهت از تخت جراحی به راحتی انجام گیرد. اندازه مناسب می‌تواند 50/6 × 50/6 متر با ارتفاع 3 متر و اضافه ارتفاع 70/0 m برای تهویه و خدمات دیگر باشد. اتاقهای جراحی بهتر است یکسان باشد تا حداکثر انعطاف پذیری را داشته باشند و عملها روی میز قابل حملی صورت گیرد که بر روی پایه‌ای ثابت در وسط اتاق سوار شده باشد. نور طبیعی از نظر روانشناختی دارای امتیاز خاصی است که جلوگیری از آن تقریبا غیر ممکن می‌‌نماید. واگر هم امکان آن وجود داشته باشد باید سیستمی وجود داشته باشدکه به طور کامل جلوی نفوذ این نور را بگیرد(برای مثال عملهای جراحی چشم در فضای خیلی تاریک انجام می‌گیرد) امروزه اتصالات خدماتی و وسایل فنی معمولا از طریق تجهیزات بیهوشی معلق تأمین می‌شود. در غیر این صورت ،اتصالات خطوط خلاء، اکسید نیتروس و برق اضطراری بایستی حداقل 20/1 متر بالاتر از سطح کف اتاق قرار گیرند. جدا کردن بخشهایی که در حد بالای میکروب زدایی شده اند(استریل) و وسایل استریل نیز به آنجا ارسال می‌شود بسیار مهم است. تقسیم اتاق عمل به دو قسمت عفونی و غیر عفونی یک بحث پزشکی است اما عمل هوشیارانه و منطقی است. کف اتاق و سطح دیوارها باید بسیار صاف و قابل شستشو باشند از نصف برآمدگیهای تزئینی و سازه‌ای باید جلوگیری کرد.

اتاق بیهوشی
اندازه اتاق بیهوشی باید تقریبا 80/3×80/3 متر باشد و درهای آن نیز کشویی و برقی باشد و به اتاق عمل باز شوند(پهنای 40/1 متر)این درها باید دارای دریچه و شیشه‌ای باشند تا بتوان با اتاق جراحی ارتباط تصویری داشت. اتاق بایستی مجهز به یخچال ،سینک آب ،لوله دستشویی و آبکشی، کابینت جهت نگهداری لوله هلی جراحی ،اتصالات تجهیزات بیهوشی. برق اضطراری باشد
.
اتاق ترخیص بیهوشی:
این اتاق به اتاق بیهوشی شباهت دارد در ورودی به راهروی کاری باید لولایی و بدون چفت با عرض 25/1 متر باشد

اتاق شستشو:
تقسیم اتاق شستشو به بهداشتی ومعمولی ایده ال است اما از نقطه نظر بهداشت یک اتاق تکی کافی است. حداقل پهنای اتاق باید80/1 متر باشد. برای هر اتاق جراحی بایستی سه دست و صورت شویی (سینک) که آب را به اطراف نمی‌پاشد وجود داشته باشدکه از طریق پدالهای پایی کنترل شوند .بایستی دارای دریچه دید باشند و اگر هم برقی هستند بایستی با پدالهای پایی باز شوند. اگر صرفه جویی در الویت دارد می‌توان از درهای لولایی چرخش استفاده کرد.

1.   معماری بیمارستان

معماری بیمارستان (2)

اتاق اشیاء استریل:
اندازه این اتاق دارای انعطاف پذیری بیشتری است اما بایستی به اندازه کافی فضای قفسه و کابینت وجود داشته باشد و بتوان به طور مستقیم از اتاق عمل به آن دسترسی داشت. به ازای هر اتاق عمل اشیاء استریل به مساحت تقریبی ده متر مربع نیاز است.

اتاق تجهیزات:
اگر چه دسترسی مستقیم به اتاق عمل ارجح است این کار همیشه ممکن نیست اگر دسترسی مستقیم امکان‌پذیر نباشد اتاق تجهیزات بایستی تا حد امکان نزدیک اتاق عمل باشد تا مدت انتظار کمتر شود. اتاقی به اندازه 20متر مربع باید در نظر گرفته شود.

اتاق زیر مجموعه استریل:
این اتاق را می‌توان مستقیم یا غیر مستقیم به بخش استریل اتاق عمل مرتبط کرد. این اتاق شامل یک بخش بهداشتی برای اشیاء استریل شده و یک بخش معمولی برای اشتباه غیر استریل است. تجهیزات آن بایستی شامل سینک، سطح انبار، سطح کار و استریل کننده‌های بخار باشد. وصل کردن یک اتاق زیر مجموعه استریل (ساب استریل) به چندین اتاق عمل می‌تواند مشکلات بهداشتی بوجود آورد که این کار نباید صورت گیرد. توجه داشته باشید که ابزار جراحی در واحد استریلیزه مرکزی آماده می‌شوند که خارج از محوطه جراحی قرار دارد.

اتاق گچ گیری:
به خاطر مسائل بهداشتی، این اتاق نباید در محوطه جراحی باشد بلکه در محوطه بیماران سرپایی بایستی قرار گیرد در واقع اورژانس بیمار بایستی از لابی‌های مختلف عبور کند تا به اتاق عمل برسد. تجهیزات شرایط پس از عمل فناوری اتاق بهداشت و تهویه هوا: سیستم تهویه هوا جزئی حیاتی از فناوری اتاق بهداشت است نمونه معمولی آن از جابجایی کم،لزرش با سرعت ثابت حرکت هوا (m /s 45/0)استفاده می‌کند که تمام میکروبها و ذرات رها شده را به خارج می‌‌راند. یک سیستم دمنده جهت دار هوا نیز برای به حداقل رساندن لرزش هوا و یکنواختی آن هوا را به داخل اتاق عمل می‌‌دمد. بنابراین می‌توان به مقدار زیاد از ترکیب هوای آلوده و هوای تازه (هوای اتاق بهداشت) جلو گیری کرد. برای حفظ بهداشت و تمیزی تجهیزات جراحی به مسافتی به ابعاد تقریبی 00/3×00/3 متر نیاز است. همچنین سیستم تهویه هوا پیش از آماده کردن مقدار هوا مورد نیاز، از طریق تصویه، رقیق و فشرده کردن هوا سطح اجرام زنده هوایی را می‌‌کاهد. برای مثال برای اطمینان از آلودگی زدایی هوا بین اتاقهای عمل به15تا20 بار تعویض هوا در ساعت نیاز است. برای ایجاد منطقه‌ای در اتاق عمل که تا حد امکان فاقد جرم/ذره باشد از ورودی کنترل نشده هوا از طریق اتاقهای مجاور به داخل اتاق عمل بایستی جلوگیری کرد.این کار را می‌شود از طریق هوا بندی اتاق عمل (تمام درزها در طی ساخت بایستی پر شوند) و با تغییر فشار انجام داد (یعنی بالاترین فشار که در اتاق عمل است به تدریج در اتاق بیهوشی کمتر ودر اتاقهای دیگر به حداقل می‌‌رسد تا با بوجود آمدن تفاوت فشار هوا از اتاق عمل به اتاقهایی که به مراقبت کمتر احتیاج دارند حرکت کند) بنابراین پنجره‌های اتاق عمل بایستی دارای دریچه‌های مشبک تهویه هوا با قابلیت هوابندی کامل باشند .

فعالیتهای جنبی:
اتاقهای فعالیت‌های جنبی ضروری نیست که در نزدیکترین مجاورت اتاقهای عمل قرار گیرند. این اتاقها بوسیله راهرویی که مورد استفاه بیمار نباشد جدا شوند.

اتاق پرستارها:
ابعاد این اتاقها بستگی به بزرگی دپارتمان جراحی بیمارستان دارد. باید فرض شود که در هر تیم جراحی هشت عضو دارد(پزشکها،پرستارهای اتاق عمل، پرستارهای بیهوشی) اگر واحد جراحی دارای بیش از دو اتاق عمل باشند مناسب است که سیگاریها را از غیر سبگاریها جدا کرد. این اتاق راحتی باید دارای تعداد صندلی کافی، کابینت و یک سینک باشد.

محل کار پرستارها:
این اتاقها می‌‌بایستی دارای موقعیت مرکزی باشند و دارای شیشه‌های بلند تا راهروی کاری از آن طریق دیده شود. علاوه بر میز تحریر آنها باید دارای کمد و کابینت و دیوارهای بلند برای نصب برنامه‌ها باشند.

اتاق گزارشات:
این اتاقها که نیاز آنها مطلق نیست نباید بیش از 5 متر مربع باشنددر این اتاقها جراحان پس از عمل گزارش آن را تهیه می‌کنند.

داروخانه
یک داروخانه به مساحت 20 متر مربع می‌تواند انواع مواد بیهوشی ،داروهای جراحی و مواد دیگر را در خود جای دهد بخصوص که دارای قفسه‌های گردشی باشد.

اتاق نظافت:
مساحت 5 متر مربع برای چنین اتاقی کافی است این اتاقها بایستی به اتاق عمل نزدیک باشند زیرا پس از عمل میکروب‌زدایی (ضد عفونی) و تمیز کردن ابزار صورت می‌گیرد.

جایگاه تختهای تمیز:
در نزدیکی محدوده لابی بیماران بایستی فضای کافی جهت قرار دادن تختهای تمیز شده و آماده وجود داشته باشد. مقدار مورد نیاز عبارتست از یک تخت تمیز اضافی برای هر میز جراحی.

آبریزگاه
به خاطر مسائل بهداشتی مستراح‌ها بایستی خارج از محدوده جراحی و فقط در سرسرای (لابی) بیماران قرار گیرد.

ملزومات اتاق بازگشت هوشیاری:
اتاق بازگشت هوشیاری باید بتواند چندین بیمار عمل شده از اتاقها ی جراحی مختلف را در خود جا دهد. تعداد تختهای محاسبه شده باید5/1 برابر تعداد اتاقهای عمل باشند. اتاق مجاورآن اتاق شستشو با چند سینک است. پرستاری می‌‌بایستی دارای یک جایگاه نظارتی باشد که از آن بتواند بر همه بیمارها تسلط داشته باشد. طراحی اتاق باید طوری باشد که نور طبیعی بتواند وارد آن شود تا بیمارها بتوانند خود را با ساعات شبانه روز تطبیق دهند.

رعایت نکات ایمنی در جراحی
اتاق جراحی باید از طریق درهای کشویی برقی به اتاقهای بیهوشی، ترخیص شستشو واشیاء استریل ارتباط داشته باشند. این درها بایستی در خارج از اتاق عمل نصب شوند تا فضای اتاق را اشغال نکنند. به خاطر مسائل بهداشتی، سیستم باز کردن درها باید با پدالهای پایی کنترل شود در اتاق فعالیتهای جنبی درهای محوری (بدون جفت) با پهنای یک متر تا 1.25 متر کافی است این نکته بایستی در نظر گرفته شود که اتاقهای اصلی بیهوشی دارای ترکیبی انفجار کننده از گازها هستند (بخارها، اکسیژن، اکسید نیتروژن) این گازها ممکن است به محدوده جراحی اتاقهای آماده کردن بیمار و گچ گیری رخنه کنند برای مقابله با جمع شدن گازهای بیهوشی در اتاق اتصالات الکتریکی و الکتروپزشکی بایستی حداقل در ارتفاع 1.20 متر از سطح کف اتاق قرار گیرند. به وسیله کف رسانای اتاقها را با هم برابر کنید. رطوبت هوا را بین 60% تا 65% حفظ کنید. اتاقهایی که جهت نگهداری مواد بیهوشی به کار می‌‌روند بایستی ضد آتش باشند و به اتاقهای عمل، زایمان و بیهوشی راه نداشته باشند.

روشنایی
روشنایی در اتاق عمل بایستی قابل تنظیم باشد تا با توجه به موقعیت برش جراحی، نور را بازاویه‌های مختلف بتاباند. متداول‌ترین سیستم روشنایی چراغهای جراحی سقفی متحرک هستند این سیستم متشکل از یک روشنایی اصلی است که دارای حرکت چرخشی و زاویه‌هایی است و یک لامپ جنبی که بر روی یک بازوی ثانوی سوار است. روشنایی اصلی از تعداد زیادی لامپ کوچک ساخته شده است تا از ایجاد سایه‌های خیلی تاریک جلوگیری شود. امروزه اتاقهای عمل تخم مرغی شکل با روشنایی داخل سقفی نیز گاهی ساخته شوند مقررات روشنایی بیمازستانها شدت اسم روشنایی برای اتاقهای عمل را LUX 1000 و اتاقهای جنبی عمل را LUX 500 معرفی می‌کنند.

استریل‌سازی مرکزی
این مکان جایی است که تمام ابزار بیمارستان را آماده می‌کند. بیشتر این وسایل توسط دپارتمان جراحی (40%) و مراقبتهای ویژه، جراحی و داخلی (هر کدام 15%) استفاده می‌شود. به همین دلیل اتاق استریل‌سازی و مرکزی بایستی در نزدیکی این حوزه‌های تخصصی قرار گیرد توصیه می‌شود که مکانهای استریل‌سازی در جاههایی که دارای رفت‌وآمد کم (انسان و مواد) است قرار گیرند. تعداد استریل‌سازها بستگی به بزرگی بیمارستان و دپارتمانهای جراحی دارد و ممکن هست مساحت تقریبی 120-40 متر مربع را اشغال کنند.

بخش مراقبتهای ویژه
وظیفه بخش مراقبتهای ویژه (ICU) جلوگیری از اختلالات خطرناک فعالیتهای حیاتی بدن است: برای مثال ،اختلالات تنفسی، دگرگشت (سوخت‌و‌ساز بدن) و قلب وعروق ،عفونتها،دردشدید و ازکارافتادگی اعضاء (کبد، کلیه) خدمات بخش مراقبتهای فشرده کنترل ودرمان وهمچنین مراقبت از بیمار است. در بیمارستانهای عادی که فاقد تخصص پزشکی خاصی هستند مرسوم است که مراقبتهای ویژه را به دوبخش جراحی وپزشکی داخلی تقسیم بندی کنند.

ترتیب:
دپارتمان مراقبتهای ویژه بایستی یک بخش جداگانه باشد که فقط (بخاطر مسائل بهداشتی)از طریق لابی‌ها قابل دسترس باشد. توجه داشته باشید که براساس قوانین بیمارستان ،هر بخش مراقبتهای ویژه ،بایستی دارای بخش آتش‌نشانی جداگانه باشد. به غیر از سرسرای کارکنان و بیماران ،ملاقات کنندگان فقط بایستی از طریق سرسرای ملاقات کنندگان (اتاق انتظار) به این واحد دسترسی داشته باشد. درمرکز یک واحد مراقبتهای ویژه بایستی یک جایگاه کاری باز پرستاری قرار داشته باشد که به همه اتاق‌ها مشرف باشد .اتاق بازگشت هوشی بخش جراحی معمولا در قسمت مراقبتهای ویژه قرار دارد تا بیماران تحت مراقبت همان کارکنان قرار گیرند (توجیه اقتصادی) تعداد بیماران هر بخش مراقبتهای ویژه می‌‌بایستی بین شش تا ده باشد تا از انباشته شدن حجم کارکنان پزشکی و پرستاری جلوگیری شود وبهترین خدمت به بیماران ارائه شود. برای هرواحد (که دارای شش تا ده تخت است) میبایستی جایگا ه وظیفه پرستاران، جایگاه استریل (داروها و آماده سازی خون) یک اتاق مواد ویک اتاق تجهیزات در نظر گرفته شود. فضای لازمه تختها را می‌توان در ترتیب باز، بسته یا ترکیبی از ان دو قرار دارد. در ترتیب باز فضای کف اتاق بایستی بسیار زیاد باشد. تمام تختها بایستبی در معرض دید و نظارت جایگاه پرستارها باشند و دیوارهای (پارتیشن هایی) سبک ومتحرک، بیماران را از یکدیگر جدا می‌کند. این دیوارها بایستی دارای سبکی و ارتفاع آنها نصف سقف اتاق باشد. در ترتیب بسته اتاق‌ها ی جداگانه‌ای برای بیماران در نظر گرفته می‌شود که باز هم می‌‌بایستی تحت نظارت جایگاه مرکزی پرستارها باشند. از نقطه نظر بهداشتی و و روانشناختی ترجیح داده می‌شود زیرا بیماران در این مرحله بسیار آسیب‌پذیر هستند. یک را ه حل میانی که بسیار متداول است قرار دادن دو یا سه تخت در اتاقهای جداگانه است. ایده ال‌ترین طرح نقشه ستره‌ای است که در آن اتاق بیمار از جایگاه پرستاران در مرکز منشعب می‌شود.اما به خاطر محدودیت فضا روشهای سنتی متداولتر است. وظایف جانبی: برای وظایف جانبی بخشهای زیر بایستی در نظر گرفته شود. اتاق عمل برای جراحی‌های جزئی(m 30-25) فضای آزمایشگاهی ،آشپزخانه ،ساب است(20m) اتاق مواد بهداشتی، اتاق معمولی، اتاق بهداشت، اتاق مهمانها،اتاق پزشک وظیفه، اتاق مدارک و در صورت امکان یک اتاق مشاوره و امکانات بهداشتی (با هماهنگی بخش بهداشت) بخش جراحی از نظر امکانات پزشکی می‌‌بایستی خود کفا و مستقل باشد.در کنار تمام تخت‌ها بایستی لوله، اکسیژن ،هوای فشرده وپمپ خلاء وجود داشته باشدو علاوه بر پریزهای برق متداول، پریزهای کم ولتاژ (برای سیستم فراخوانی پرستاران)و پریزهای پر فشار (مثلا برای تجهیزات پرتو ایکس) نیز بایستی تعبیه شود. بخش جراحی ویژه باید نزدیک و تا آنجا که می‌شود همسطح با دپارتمانهای جراحی و بخش پزشکی داخلی ویژه باشد. این بخش همچنین بایستی به پذیرش ومرکز خدمات عملیات اورژانس نیز نزدیک باشد. می‌‌بایستی با بخشهای بیماران سرپایی و جراحی مرتبط باشد همچنین توصیه می‌شود راههای دسترسی به آزمایشگاه کلینکی و بانک خون کوتاه باشد.

بخش‌های مراقبت
بخش‌های مراقبت بیماران بایستی در فضای بسته باشد و ترافیک انسانی‌ آن با طرح ریزی درست راهها به حداقل برسد. بخشها بایستی دارای پنجره‌هایی جهت ورود نور طبیعی باشد اما بخش‌های درمان ،اتاق پرستارها، داروخانه و غیره را می‌توان با چراغ روشن کرد.

دپارتمانهای مراقبت
دپارتمان‌های مراقبت هر کدام به تخصصی ویژه تقسیم می‌شوند و اینها نیز دارای زیر مجموعه‌های خود می‌‌باشند. برای ایجاد مراقبت و نظارت کافی تعداد تختها هر بخش نبایستی بیش از 16 تا 24 عدد باشد به خاطر استفاده صحیح از کارکنان معمولا دو جایگاه کاری در کنار هم قرار داده و به بخش بزرگی از ناحیه خدماتی پرستاران متصل می‌کنند (برای مراقبت حدود 30 تا34 بیمار). ترتیب اتاقها به وضعیت، نوع و درجه حاد بودن بیماری بستگی دارد. نواحی پرستاری زیر نیز بایستی متمایز باشند: پرستاری عادی، مراقبت ویژه و فشرده تعداد تختها برای هر گروه مراقبتی در بخش مراقبت ویژه و فشرده کمتر است (بین 6 تا 12 تخت بسته به بزرگی بیمارستان)اتاق‌ها بایستی به گونه‌ای قرار گیرد که در کناره‌های تخت (دو طرف و قسمتهای تحتانی) فضای کافی برای حرکت و دسترسی وجود داشته باشد. تعداد کابینت‌ها و کمدها برای وسایل شخصی بیمار بایستی کافی باشد . (همچنین فضای کافی برای وسایل و تجهیزات مراقبتی مانند سینی متحرک و کمد وجود داشته باش.

1.   ورودی و محوطه بیمارستان (برگرفته از سایت تخصصی صنعت بیمارستان سازی در ایران با اندکی تغییرات

1- ورودی بیمارستان
ورودی بیمارستان بایستیبه وضوح قابل تشخیص و برای تازه واردها جلب توجه نماید . اگر ورودی مستقیمآاز پیاده رو یا خیابان به سرسرای بیمارستان باشد٬ این موضوع اهمیت بیشتری دارد . دربیمارستانهایی که ابتدا ورود در محوطه خصوصی بیمارستان می باشد نیز٬ درب ورود به اینمحوطه بایستی کاملآ واضح باشد. نبایستی رنگ و نمای این ورودی ها برای مراجعه کننده گان بی اهمیت تلقیشود . تعبیه رمپ های ورود خودرو و بیمار در این ورودی ها اجباری و از ملزوماتمی باشد . زیبایی ورودی بیمارستان به آن است که کمتر شبیه بهبیمارستان و بیشتر شبیه ورودی یک هتل مرتب و تمیز بوده باشد. احترام به بیمار وهمراهان او در مبلمان شهری و داخلی قسمت ورودی بیمارستان بایستی کاملآهویدا باشد. رنگ و نوع و تعداد و آراستگی این لوازم از منظر استفاده بهینهمراجعه کنندگان بایستی دیده و انتخاب گردند. بکارگیری پرسنل منظم و به خصوصمیانسال در اولین برخورد و ورود بیمار ٬ بسیار مهم ودر پایین آوردن نارضایتی هاموثر است. برای فرار و تخلیه بیمارستان در لحظه زلزله بایستی حجم و عرض و سطحو ارتفاع و طول ورودی ها را مناسب پیش بینی نمود . نورپردازی ورودی بخصوص در شببه مقدار زیادی در رفع خستگی و بی حوصلگی بیمار و کادر درمانی و آرامش همراهانآشفته بیمار موثر می اشد . ورودی های رو باز بهتر است با سایبانی ترجیحآ ازدرختان سایه دار پوشیده شود . اگر خواسته باشید سیستم تاسیساتی بیمارستان راتبلیغ نمایید٬ ابتدای ورودی به سرسرا ها ٬ بهترین محل نمایش قدرت تولید و تقدیمهوای سرد یا گرم به مراجعه کننده گان می باشد.
2- محوطه بیمارستان
تنها جایی از بیمارستان که به هیچ وجه نبایستی هیچ نشانه ای ازرنگ و بوی بیمارستان داشته باشد٬ حیاط بیمارستان است . اگر فقط یک شب در بیمارستانبستری شده باشید از عمق وجود به این گفته ایمان خواهید داشت. حیاط بیمارستان زنگتفریح بیمار برای خالی کردن فشار های روحی ناشی از رویت در و دیوار بخش و تخت است . شاید روزی برسد که بگوییم : اگر بیمارستانی حیاط نداشته باشد ٬ بایستی بهبیمارانش سوبسید تحمل روانی و کاهش شادابی پرداخت نماید . دادن مجوز فعالیت به یکبیمارستان بدون حیاط هواخوری ٬ از ادامه کار زندان بدون هواخوری هم بدتر است . بههمین دلیل است که در کشور های پیشرفته محوطه بیمارستان ( فضای سبز و و معابر ) حداقل بایستی دو سوم زیربنای کل بیمارستان باشد. حال با این مقدمات تصور کنیدبیمارستانی را که محوطه دارد ولی روی آن کار بخصوصی را انجام نداده و بدون طرح ونقشه ای آنرا رها کرده باشند. این مکان بمرور برای بیننده بیشتر شبیه خرابه است تا یک محوطه شوقآور و با نشاط . تمام سعی بهتر است حول این شعار باشد کهزیباترین محل بیمارستان بایستی محوطه آن باشد . مجموعه ای ازدرختچه های کوتاه و بلند جانمایی شده - پیاده رو ها و سواره روهای زیبا سازی شده بامصالح طبیعی - نیمکت های مناسب و زیبا در محل های مناسب و به تعداد کافی - تابلوهای راهنما در تمامی چند راهها - کیوسک های اطلاعاتی و خدماتی مناسب و فانتزی - زمین چمن متناسب با حاشیه ای از گلهای فصلی و رنگارنگ - طراحی ایجاد سایه در روزبرای مسیر های اصلی با انواع درختان بلند سایه دار و یا تونل های مسقف با برزنت هایرنگی - طراحی نور مناسب در شب - و . . . . از جمله کارهای اولیه زیبا سازیمحوطه بیمارستان است . گماردن باغبان و نظافتچی و نگهبان برای این محوطه ٬عملکرد این فضا ها را دو چندان خواهد نمود . همچنین از ضروریات محوطه بیمارستانبه خصوص جلوی اورژانس٬ اجرای رینگ و میدانگاه برای دورزدن خودرو های بعضآدستپاچه تخلیهبیمار است.(

یک قرن پیش فلورانس نایتینگل تاکید کرد که محیط مناسب در بهبود بیماران نقش مهمی دارد. امروزه طراحان ساختمان بیمارستان و مدیرانی که راهبری ساختمان را در دست دارند، کوشش زیادی در ایجاد محیط مناسب برای بیماران دارند.

طراحان در برنامه ریزی و طراحی بخش های بستری داخلی / جراحی لازم است توجه خاصی به ایجاد محیط مناسب برای بیماران داشته باشند. بعد از اجرای طرح ساختمان بیمارستان، در زمان بهره برداری نیز، سیاست های راهبری بخش های بستری توسط هیئت مدیره بیمارستان، مدیریت پرستاری و گروه پرستاری ، نقش اساسی در ایجاد محیط مناسب برای بیماران دارند. مواردی که در برنامه ریزی طراحی و اجرای بخش های بستری داخلی / جراحی برای ایجاد محیط مناسب برای بیماران مورد ملاحظه قرار می گیرد عبارت است از:
• نور طبیعی، منظره و تهویه طبیعی
• نور مصنوعی
• دما، رطوبت و تهویه
• ایمنی
• صدای مطلوب و نا مطلوب
• تسهیلات آسایش و ایمنی بیماران
• رنگ فضای معماری
• امکانات مناسب برای معلولان
• حمام ها و سرویس های بهداشتی

نور طبیعی، منظره و تهویه طبیعی درمحیط بستری بیماران
برای برآوردن نیاز بیماران به نور طبیعی، منظره و تهویه طبیعی در اتاق های بستری، پنجره نقش اساسی دارد. پنجره های اتاق های بستری می تواند دارای ویژه گی های زیر باشد:

ابعاد پنجره ها:
ابعاد پنجره ها در اتاق های بستری متناسب با شرایط اقلیمی باشد. در اقلیم های گرم و مرطوب، گرم و خشک و سرد ابعاد پنجره کوچک انتخاب شود.
سطح پنجره از 20 % سطح دیواری که دارای پنجره است، بزرگتر تباشد.
در اقلیم معتدل و بارانی ابعاد پنجره ها می تواند بزرگتر انتخاب شود.(حدود 30 درصد سطح دیواری که دارای پنجره است).

مکان پنجره ها:
در اتاق های بستری چند تختخوابی که تختخواب های بیماران روبروی یکدیگر هستند محل پنجره در وسط اتاق، روبروی در ورودی اتاق باشد، تا هر دو دسته بیماران اتاق بتوانند براحتی منظره بیرون را تماشا کنند.
در اتاق های بستری یک یا دو و سه تختخوابی که تمام تخت های بستری در یک طرف قرار دارند مکان پنجره ها در پایین تخت های بیماران روبروی در ورودی اتاق قرار گیرد، از ایجاد پنجره پشت سر بیماران خوددای شود.

جلوگیری از تابش آفتاب:
امکانات بسیاری در طراحی پوسته خارجی بنا وجود دارد که بتوان از تابش مستقیم آفتاب به داخل اتاق های بستری جلوگیری کرد. جلوگیری از تابش آفتاب در داخل اتاق های بستری در اقلیم های گرم و مرطوب و گرم و خشک واجب است علاوه بر آسایش بیماران، در مصرف انرژی نیز صرفه جویی می شود.

نوع باز شوی پنجره ها:
برای استفاده از تهویه طبیعی ، پنجره ها به گونه ای طرلحی شود که بتواند به مقدار کمی باز شده و در همان موقعیت قفل شود مقدار باز کردن پنجره ها و قفل آن باید توسط پرستاران بخش انجام گیرد.

 

 

 

 

 

 

به نام خداوند جان وخرد

طراحی تالار اطاق های عمل بیمارستان

      نوشته شده توسط : مهندس محمد رضا اردلانی

بیمارستان به عنوان محل درمان بیماران ، همواره با شاخص اطاق های عمل مقایسه و دارای معنی و مفهوم خواهد بود. از اولین بیمارستان هایی که داریوش کبیر به واسطه احداث آنها درسرزمین های باستانی تحت نفوذ ایران عزیز ،در  کتیبه های مصری لقب  ،نیکو کار بزرگ ،  را از آن خود کرد  ، تا بیمارستان افتخار آمیز جندی شاپوردر زمان ساسانیان ، وهمچنین از بیمارستان ها ی مشهورقرون سوم وچهارم ایرانیان تا ..... به امروز ،تعریف بیمارستان بعنوان محل درمان بیماران ،ثابت بوده لیکن درباره اطاق های عمل همواره تغییراتی را در  تعاریف ،ظرفیت ،جانمایی ،اختصا صا ت ، معماری داخلی ،ارتباطات با سایر بخش ها ،اندازه ها ،پارت بندی های عملکردی ،تجهیزات  ومنصوبات پزشکی و غیر پزشکی ثابت و پرتابل ، .... شاهد بوده و هستیم . ازهمه مهمتر چگونگی طراحی فضا ی نهایی اطاق های عمل، بدون آنکه چیزی فدای چیز دیگر شده و  قابلیت اجرایی ونگهداری  این  مجموعه را درطول بهره برداری  ، حفظ نماید ، اصلی ترین هدف بیمارستان سازان بوده است .

  اگر به تمامی پیچیده گی های ذکر شده دربالا ،اهمیت منظور نمودن امکان توسعه    در ابعاد مختلفی که بعضی از آنها هنوز در آن مقطع  ،کشف ویا اختراع هم  نشده است ، را بیافزاییم ، سختی وجامع نگری الزامی کار بیشتر  روشن خواهد شد .

  درحال حاضر منابع مطالعاتی طراحان بیمارستانی در کشورمان ،منحصر به چند کتابی است که اساتید  بزرگوار و پیشکسوتی همچون استاد دکترصدقیانی ،استاد دکتر آصف زاده ، و ... آنها رامنطبق با شرایط بومی ایران تالیف نموده وهمچنین تعداد زیادتری ترجمه های کتب خارجی که دیگر زحمتکشان این عرصه ،آنهارا به جامعه علمی کشورتحویل داده اند .اما در بخش خاص اطاقهای عمل  ،بدلیل اهمیت و پیچیده گی های طراحی واجرای فنی آن ،بغیر از آثار جزوه ای دوران  طلایی شرکت خانه سازی ایران ،متاسفانه کارمطالعاتی که حاصل بررسی های متخصصین رشته های مختلف جراحی  ( به عنوان بهره برداران نهایی ) ومهندسین ساختمان وتاسیسات (بعنوان سازندگان این فضای خاص تخصصی وپیچیده )  بوده باشد ، کمتر  وجود دارد . این مهم باعث گردیده  گرانترین ، مهمترین ، واصلی ترین بخش بیمارستان  ، دراکثر پروژه ها ،شاهد تغییرات الزامی بوده  وتقریبا کمتر بیمارستانی  یافت شود که در آن در طول سال شاهد کار اکیپ های بنایی وتاسیساتی نباشیم .

 قصد ما به عنوان سا یت تخصصی صنعت بیمارستان سازی در ایران ،ارائه مطالب تخصصی وتیمی از این منظر ،بوده وانشاءا... با پیشنهادات و انتقاد های سازنده تمامی اساتید و دست اندر کاران بیمارستانی  خطا های احتمالی را کاهش ومطالب ارائه شده را استغناء دهیم .

 از آنجائیکه  بحث « چگونگی  احداث و ساخت » و  نیز « تعمیر ونگهداری » وهمچنین موضوع  « توسعه وبازسازی » اطاقهای عمل  ، خود جوانب وملاحظات خاص خود را دارد  ، توجه همگان را به این نکته جلب مینمائیم که این مقاله صرفا  ، موضوعات و شا خص های بحث طراحی را ارائه مینماید  .همچنین بدلیل حجم مطا لب وسرفصل ها  ، به صورت سلسله وار  ، این مطالب  روی سایت رفته  وشما   انشا ء ا...  به مرور  سرفصل ها   را در دنباله صفحه  قبلی ،   مشاهده خواهید فرمود .                  

فصل اول : محل جانمائی اطاق های عمل در بیمارستان

محل قرار گرفتن اطاق های عمل در بیمارستانها   از  مهمترین شاخص های اثر گذار بر بهره وری  ونیز رعایت اصولی سیکل درمان بیماران  وهمچنین مقوله های دیگری ازجمله  کنترل عفونت های بیمارستانی  و  مهندسی ارزش درمنابع تاسیساتی  و ... میباشد .

از  طرفی  محل قرارگرفتن اطاق های عمل در طرح هر بیمارستانی   نیاز به مطالعات خاص همان بیمارستان  نیز دارد به گونه ایکه   با تعاریف  و اهداف احداث بیمارستان مذکور نیز  همخوانی لازم را داشته باشد .

حال  با توجه به موارد بالا   به شرح فاکتورهای مهم طراحی برای جانمایی اطاقهای عمل می پردازیم :

۱ - اطاق های عمل را تا حدود  دو دهه قبل   به بالاترین  طبقات  ساختمان اصلی  بیمارستان منتقل می نمودند و  برای این کار نیز دلا یلی  به این  شرح داشتند   :   دور بودن از مسیر رفت و امد عمومی    ؛    دور بودن از جریان هوای الوده بین بخش ها    ؛   نزدیکتر بودن به دستگاه های تهویه  روی پشت بام  که منجر به تهویه اسانتر  وخطر خرابی کمتر  و هزینه انتقال  انرژی ارزانتر  خواهد بود     ؛     امکان بهتر  توسعه  وتغییرات در تجهیزات ولوازم مورد نیاز  اطاقهای عمل   در دراز مدت بدلیل نزدیکی به پشت بام   و قدرت مانور  روی بام  که  بسیار  سهل تر از  طبقات  زیرین  قابل اجراء خواهد بود   ؛   و جزییات دیگری مانند  ارامش کامل ونبود  مزاحم پیرامونی از قبیل  سروصدای محوطه وخیابان- سر وصدای بخش ها-  . . . .

۲ - امروزه تفکر طراحان بیمارستانی   همگام با تبلور تجهیزات وتکنولوژی جدید  وهمچنین تغییر استاندارد های درمانی  ، بناچار  تغییراتی رادر  جانمایی بیمارستان ها   پدید اورده است  . از جمله الزاماتی  که در حال حاضر نمی توان از انها چشم پوشی کرد عبارتند از :

-  برای سهولت دسترسی همه بخشها به اطاق های عمل ، میبایستی این مجموعه در طبقات میانی ساختمان اصلی گنجانده شود ؛

- وجود اسانسور های اختصاصی اطاق عمل وبالابرهای ویژه برای منظور های مختلف ٬ درکنار اطاق های عمل تقریبا الزامی   است (  جهت استفاده های مختلف نظیرجابجایی تخت بیماران- پرسنل بخش - سی اس ار کثیف -  سی اس ار تمیز  - اختصاصی تردد مابین  بخشهای ویژه مثل اورژانس و ای سی یو و ....)

- با توجه به وقوع کشور ما در نیمکره شمالی زمین  ،  برای عدم برخورد با نور شدید افتاب و همچنین  امکان الزامی   استفاده از یک نور یکنواخت وملایم درطول روز ، اطاق های عمل میبایست در یال  شمالی  ساختمان  قرار گیرند ؛

- اطاق های عمل بایستی کمترین فاصله را با  سی .اس . ار    یااسترلیزاسیون مرکزی داشته باشد  ؛

- دسترسی  اطاق های عمل با بخش بستری جراحی  بایستی  کوتاه   و  سریع  و حتی الامکان مستقل  وبدون عبور از  بخشهای دیگر باشد  ؛

-   اورژانس بیمارستان  و    ای .سی . یو .   و  سی.سی.یو   و بانک خون  با   اطاق های عمل کمترین فاصله ممکنه را داشته باشد ؛

- امکان گسترش  وتغییرات  در اینده  هم از نظر ابعاد ، وهم از نظر  بکار گیری تجهیزات  جدید را با کلیه  جوانب تاسیساتی مورد نیاز  ان روز  ، حتی الامکان  داشته باشد  ؛

- در مسیر تردد داخلی بیمارستان باشد . یعنی جهت دسترسی بخش های مختلف به مجموعه اطاق های عمل  ،نیاز به تردد به خارج از ساختمان اصلی بیمارستان وجود نداشته باشد ؛

 -بخش اطاق های عمل ، کاملا بسته  وایزوله بوده ودر مسیر تردد وعبور مرور دیگر بخش ها  ، حتی برای استفاده اظطراری از پله فرار و یا تعمیرات نوبه ای امکانات تاسیساتی بیمارستان ؛ قرار نگیرد . از طرفی درعین حال پرسنل خود بخش                     بتوانند به موقع از پله فرار استفاده نمایند .

۳ - گذشته از جوانب کلی ذکر شده در بالا  ، در بعضی پروژه های بیمارستانی  ، نوع کاربری واهداف تاسیس ان بیمارستان خاص الزاماتی را در تعیین جانمایی  مجموعه  اطاقهای عمل  همان بیمارستان ،  از قبل  تعیین می نماید که به چند نمونه از انها اشاره میکنیم :

- در بیمارستان های خاص در مانی  با تعاریف خاص در مانی  ، محل قرار گرفتن  مجموعه اطاقهای عمل  الزامات خاص خود را دارد که  با اصول کلی ذکر شده در بالا  همخوانی ندارد  مانند  بیمارستان های روانپزشکی یا بیمارستان های تخصصی  خاص مانند  فقط پوست  ویافقط چشم   و .....

- در بیمارستان های نظامی  ، محل قرار گرفتن  مجموعه اطاق های عمل تعاریف خاص خود را  براساس  ملا حظات طرح  دفاعی  ( طرح پدافندی  ) مورد نظر  ان بیمارستان  ودر ان سرزمین  ماموریتی  ، و ....   خواهد  داشت که الزامآ مطابق  تعاریف  ذکر شده در بالا  نخواهد بود ؛ مثلآ  اطاق های عمل بیمارستان های نظامی  بیشتر  گرایش به طبقات زیرین همکف دارد  و ...

- اگر چنانچه مراکز جراحی محدود فعلی کشورمان را ،  که تقلید ناقص  وکاسبکارانه ای از دی کلینیک های اروپا میباشد ،  به دلیل وجود اطاق عمل  وبخش های بستری و.... جزء مراکز بیمارستانی  محسوب نماییم  ( که بایستی بنماییم ولی نمی نمایند ؟؟ )  جون روابط بین بخشی  وسیکل درمانی انها تفاوت هایی با بیمارستان ها دارد ،  جانمایی اطاق عمل انها نیز ویژه گی های خاص خود را دارد   .

فصل دوم :  جانمایی اجزاء داخلی در مجموعه اطاقهای عمل

در داخل خود مجموعه اطاق های عمل در یک بیمارستان هم  ،  اجزاء مختلفی وجود دارد که تقسیم بندی  ونحوه ء قرار گرفتن انها در کنار هم  نیز بر کل بهره وری و یا تاثیر گذار تر بودن سیکل درمانی بیمارستان و ....موءثر خواهد بود  . این مجموعه شامل  اطاقهای بیهوشی ، اطاقهای اسکراب ، سالن ریکاوری ، اطاق های عمل ، پذیرش ، اطاق  تعویض تخت ، اطاق اماده سازی بیماران ، اطاق های نگهداری وسایل  ، اطاق استریل ، اطاق گچ  گیری ، اطاق استراحت پرسنل ، اطاق منشی بخش ،اطاق شستشو وسایل ، دفتر کارکنان ، اطاق گزارش نویسی پزشکان ، و . . .میباشد .

از طرفی اهمیت عملیات ضدعفونی در اطاقهای عمل با جان بیماران  و میزان موفقیت جراحی  ٬ پیوند ناگسستنی دارد  ؛ به همین دلیل درداخل مجموعه اطاق های عمل   یک خط بندی و تقسیم بندی براساس سیکل کاری ونیز نوع ضد عفونی مورد نیاز   وجود دارد که بایستی با درک صحیح ان کادربندی ؛ اجزاء مختلف را در طراحی براساس ان در کنار هم قرار داد  . این خط بندی ها بشرح ذیل میباشند :

۱ - منطقه ورودی بیماران و کارکنان و وسایل : این منطقه در حقیقت خارجی ترین ناحیه از اطاق های عمل بوده وبایستی از ورود افراد غیر به ان جلوگیری وبه عبارتی تحت حفاظت باشد . این منطقه الزاماُ نیاز به استریل ندارد و صرف رعایت تمیزی بیشتر در ان کافی است  . معمولاُ این منطقه را در طراحی ها با یک کریدور عریض ویا یک سالن  ۴×۴  الی ۵×۸  (بستگی به تعداد اطاقهای عمل وتعداد جراحی در ساعت پیک دارد )  از دیگر قسمتهای داخلی وخارجی اطاقهای عمل جدا مینمایند . بهترین نوع طراحی این منطقه بگونه ایست که سیکل امد وشد کارکنان ووسایل وبیماران ٬ ازقبل مشخص  ومسیر این ترددها  حتی الامکان یک طرفه باشد  ؛ در این صورت مسیر داخل به خارج  وبالعکس از هم مجزا ولی درکنارهم هستند . اگر چنانچه اسانسور های اختصاصی برای اطاقهای عمل وجود دارند٬ محل باز شدن درب انها همین منطقه خواهد بود . قسمت پذیرش بیماران  ٬ اطاق تعویض تخت بیماران  ٬ودر بعضی مواقع اطاقهای مربوط به پرسنل اطاق عمل  ( رختکن ها ٬استراحت شیفت )   در این قسمت قرار دارند .

۲ - منطقه داخلی تالار اطاقهای عمل : این منطقه همان منطقه تمیز  یاخط زرد است که در بیشتر بیمارستان های کشور  یا با کم توجهی ان رابرابرمنطقه تحت حفاظت میدانند ویا با وسواس بیمورد ان را با خط قرمز یکی میدانند . در صورتی که هردو مورد غیر علمی واتفاقاُ هردو مورد به یک اندازه موجب ریسک  عفونت های بیمارستانی خواهند شد . بایستی کاملاُ توجه نمود که خط زرد  در تالار اطاقهای عمل همان محلی است که بایستی لباس های مخصوص اطاق عمل را پوشید ( شال وگان و دمپاپی و کلاه  ) . دراین منطقه کل وسایل  وکارکنان وبیماران  تحت کنترل قرار گرفته و کاملاُ بایستی تمیز وغیر  الوده باشند ؛  لیکن این بدان معنی نیست که این منطقه ضد عفونی واستریل باشد .  درطراحی ها ٬ این منطقه را  به صورت یک سالن اصلی مستطیل یا دایره شکل  درنظر میگیرند که می تواند درب تمامی اطاقهای عمل واسکراب به داخل ان باز  شو د .  انبار های وسایل و تجهیزات ونیز انبارهای دارو های مصرفی  همگی دراین منطقه قرار دارند .اطاق منشی واطاق گزارش نویسی پزشکان و بعضی مواقع اطاقهای شستشوی  وسایل جراحی (واشینگ و پکینگ ست های جراحی ) نیز در این منطقه بایستی منظور گردند . اخرین محل تلاقی این منطقه بامنطقه سوم را  ( یعنی به عبارتی دورترین محل از منطقه اول را  )   بایستی برای محل سالن ریکاوری در نظر بگیریم  .

۳ - منطقه اصلی درتالار اطاقهای عمل  : این منطقه را ناحیه سترون شده یا ناحیه ضدعفونی شده  یا ناحیه خط قرمز میگویند  ؛ همه چیز دراین منطقه بایستی ضد عفونی شده یا به عبارتی استریل شده باشد  .کلیه اقلام ٬ تجهیزات پزشکی وغیر پزشکی ٬ پرسنل ٬ بیماران ٬ حتی سطوح دیوارها و کف وسقف ٬ دراین منطقه  حتی الامکان  استریل شده وجود خواهند داشت . تک تک اطاق های عمل حتی الامکان دارای سیستم سیرکولاسیون هوا  به صورت مستقل از دیگر فضاهای بیمارستان ومجهز به فیلتر های مختلف به خصوص < هپا >  خواهند بود . در طراحی این فضا بیشترین نقش مربوط به امور تاسیساتی خواهد بود .  الزامات تاسیساتی درکف ( مانند شبکه ارت  زیر کفپوش های کاندکتیو  ٬  بعضی از  اتلت  های گازهای طبی از کف ٬ شبکه برق مورد نیاز تخت جراحی از کف )و همچنین نیاز های تاسیساتی در بالای سقف کاذب (شبکه  گازهای طبی ٬ شبکه  کانال های هدایت  هوای سرمایش وگرمایش ٬  شبکه هدایت گازها و بو های اطاق عمل به خارج یا اگزوز فن ها  ٬ شبکه برق روشنایی ٬ شبکه برق مصارف تجهیزاتی  ٬ فضای مورد نیاز نصب پلیت چراغ سیالتیک ٬  و . . ) اجبارآ  ارتفاع این قسمت از بیمارستان را با دیگر نواحی بیمارستان متمایز میکند  ٬ به همین دلیل در جا نمایی داخلی در تالار  اطاق های عمل ٬ از همان ابتدای طراحی بایستی فضای منطقه اصلی ویا استریل را ٬ در کل کار  مشخص ومابقی  قسمت های  تالار اطا ق های عمل و بدون اغراق ٬حتی مابقی بیمارستان را ٬ بعد از تعیین تکلیف این منطقه ٬ تکمیل و نهایی نمود . منطقه اصلی در تالار اطاق عمل بیمارستان ها میتواند خود یک سالن مستقل که درب تمامی اطاق های عمل به ان باز گردد باشد  ویا  اصلا سالن مجزایی در کار نبوده وتک تک اطاق های عمل به سالن منطقه داخلی ( بند ۲ بالا ) وصل باشند ؛ دراینصورت صرفآ هر اطاق عمل یک خط قرمز خواهد داشت  . ولی در هر حالتی خواه به صورت منطقه قرمز کلی ویا چند خط قرمز  (البته کلی بهتر از  چند منطقه ای میباشد ) در طراحی سیکل هوا ٬ نبایستی فشار هوا بگونه ای باشد که   امکان ورود هوا ی غیر استریل به داخل اطاق عمل  وجود داشته باشد . 

۴ - منطقه خروج کارکثیف از تالار اطاقهای عمل : این منطقه را  راهرو  ان استریل  ویا راهرو دفع  هم میگویند . اصلی ترین نقش در کنترل الودگی محیط  ویا کنترل عفونتهای بیمارستانی ٬ را ٬  در نحوه طراحی و از ان مهمتر چگونگی استفاده از این منطقه  ٬بایستی جستجو کرد . این منطقه بهتر است به صورت یک کمر بند تمام اطاق های عمل را در بر گرفته  ٬ تا  بتوانند ابزار و وسایل ومواد استفاده شده ویا زاید ونیز اقلام کثیف را  ٬ از این طریق  از منطقه خط قرمز خارج نمایند  . دراین صورت دیگر فضای اصلی اطاق عمل ومنطقه خط قرمز محل عبور اجسام ان استریل  نخواهد بود ( چیزی که بیش از ۸۰٪ بیمارستانهای کشور در حال حاضر به ان مبتلاء هستند ) . نکته مهم در طراحی این منطقه الزام به رعایت  فشار هوای کمتر از ناحیه استریل است به صورتی که این راهرو نه تنها باعث ورود هوای کثیف خودش به منطقه قرمز نگردد ٬ بلکه ٬ خود به نوعی کمک سیستم سیرکولاسیون مکانیکی تعبیه شده   در تخلیه هوای کثیف هم محسوب گردد . در طراحی ها میتوان از این محل به اطاق واشینگ و دیگر فضاهای غیر استریل تالار اطاقهای عمل  ورودی  در نظر گرفت .

فصل سوم : مشخصات و شرایط  عمومی یک اطاق  عمل

حال که با  شاخص های محل  قرار گرفتن تالار اطاقهای عمل در یک بیمارستان  و همچنین  محل قرار گرفتن اجزاء تالار اطاقهای عمل در خود مجموعه ء این تالار  ٬ بیشتر اشنا شدیم ٬ نوبت به مبحث شرایط و ویژه گی های یک اطاق عمل میرسد . دراین فصل  زوایای مختلفی که بایستی در طراحی اطاق های عمل مد نظر قرار گیرد ٬ رابررسی مینماییم . روز گاری نه چندان دور  اطاق عمل در انحصار پزشکی با تخصص جراح عمومی  وتقریبآ برای همهء انواع جراحی ها بود ٬لیکن امروزه نه تنها انواع تخصص ها  با کاربری خاص به وجود امده اند ٬ بلکه فوق تخصص هایی در همان تخصص ها نیز  منشعب شده اند تا نه تنها پزشک مربوطه ٬ بلکه بیماران نیز  تمایل به درمان به وسیله جراح  فوق تخصص را داشته   تا  به این ترتیب سرعت این ریز تخصصی شدن ٬ روز به روز بیشتر گردد .  همزمان بیمارستان سازان نیز بایستی به این نکته توجه نمایند که دیگر  زمانهء یک اطاق عمل برای هر نوع جراحی   ٬ گذشته و  لازم است  از  ابتدای طراحی اطاق های عمل در بیمارستانها ٬ تفکر وتوجه ویژه ای به نوع  اعمال جراحی تخصصی که بایستی در هر اطاق عمل صورت پذیرد ٬ داشته باشند ؛ ازطرفی هزینه های سنگین  طراحی و اجراء و تجهیز و راه اندازی  یک اطاق عمل این اجازه را نمی دهد که یک اطاق عمل فقط برای یک کار بخصوص طراحی وبکارگیری شده و هیچ استفاده دیگری از ان بعمل نیاید  (  به جز موارد خاص )  به همین دلیل اطاق های عمل را می توان  از نظر نوع ٬ حجم ٬ کاربری ٬ تعداد٬  بازدهی اقتصادی ٬ جامعه بیماردهی٬  مکانیزم و روش جراحی ٬  تعداد و حجم دستگاههای مورد نیاز ٬  تعداد پرسنل مورد نیاز ٬ نوع بیهوشی ٬ مقدار زمان انجام عمل ٬ و . . . بشرح ذیل  دسته بندی کرد :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

"این مقاله برگزیده بخش هایی از یک تحقیق کما بیش گسترده ای است که حضور معمار داخلی را در تیم طراحی پروژه های بیمارستانی ضروری دانسته و نتیجه این همکاری را ارائه یک کار برتر میداند."

روند همکاری معمار داخلی در طراحی بیمارستان

برنامه فیزیکی

طراحی بیمارستان با توجه به اوضاع اقلیمی و نیاز های بهداشتی و منطقه ای تا حدودی متفاوت است ولی استاندارد های ثابتی وجود دارد که منشاء اقتصادی و عملکردی دارند و روابط فضاها تحت یک نظام کلی در بیمارستان قرارمیگیرند. یک طرح خوب باید بهترین شکل تقسیم بندی و سازماندهی را داشته باشد.
قبل از شروع طراحی باید یک برنامه معماری وعملکردی داشت که در آن فضاها و مساحت های آنها مشخص شده است.در برنامه های کاملتر مشخصات تجهیزات داخل و میزان دما و فشار هوا و روشنایی وجنس مصالح وغیره نیز ذکر شده است.
معمار داخل میتواند ثحقیقات لازم را انجام دهد و در این مرحله در شرح معیارهای خاص هر فضا وتهیه چیدمان داخل آنها با ابعاد واندازه های دقیق همکاری کند.

پلان شماتیک

طراحی پلان شماتیک با توجه به برنامه فیزیکی شروع می شود. معمولا برای هر بخش یک بلوک در نظر گرفته می شود و اشکال مختلف ترکیب آنها بررسی می شوند.
ترکیب بخشهای مختلف پرستاری از جنبه های مدیریتی واقتصادی (اقتصاد سرویس دهی پزشکی) بسیار اهمیت دارد. در تمام مسیرهای افقی و عمودی یک عملکرد منطقی چه از نظر بهداشتی وچه از نظر سرویس دهی پزشکی و تدارکاتی وپرسنلی باید وجود داشته باشد، مانند تمایز مسیرها (کثیف وتمیز)، مسیر بیمار سرپایی ،بستری و ملاقات کنندگان بیمار اورژانس وغیره.
 

پلان مقدماتی

پس ازمطالعه کلی وآنالیز پلان های شماتیک، روی یک پلان معین کار ادامه می یابد. پلان مقدماتی، بسط وگسترش پلان شماتیک خواهد بود که با مقیاس ترسیم می شود. تهیه پلان مقدماتی کار مشترک تیم خواهد بود. یک معمار داخلی با توجه به تمام آنچه گفته شد و با توجه به اطلاعات و تحقیق هایی که در شروع کارش انجام داده، لی آت هایی را برای قسمت های مختلف پیشنهاد می کند. با انتخاب و ترکیب مناسب آنها، طرح مقدماتی شکل می گیرد. ممکن است که درارتباطات کلی پلان های شماتیک هم نظراتی داشته باشد. گاه ممکن است جزئیات داخلی در ارتباط با سازه بنا قرار گیرند. که هماهنگی آن یک کار برتر است. در چنین روشی، جزء به جزء فضا درک می شود وهنگامی که کلیه فعالیت های درون آنها کاملاً روشن باشد، طراحی با خلاقیت بیشتری صورت می گیرد.

پلان مقدماتی تجهیزات ثابت را نشان می دهد. این خیلی مهم است که بدانیم تجهیزات متحرک در درون اتاق ها جای می گیرد و با ابعاد فضاها مطابقت می کند یا نه. آگاهی ازتجهیزات وعملکردهای داخل بیمارستان و فعالیت هایی که داخل فضاها انجام می گیرد، به معمار داخلی امکان می دهد که شکل جدید فضاهای درون بخش ها را طراحی کند. تمام قسمت های طراحی شده جزء به جزء ترسیم می شوند که در این ترسیمات نیز معمار داخلی با آگاهی از تجهیزات و عملکردهای داخل بیمارستان ،با آرشیتکت همراهی می کند. سپس، مشاوران و مدیران و کمیته ساختمانی لی آت ها را مرور می کنند.

به گفته فرانک لویدرایت: " پلان خوب هم آغاز است و هم پایان. پلان، پیش بینی علمی و هنری کار است. چون همه پلانهای خوب ارگانیک اند واین پلان، ریتم ها، حجم ها و اجزاء یک دکوراسیون خوب را هم در خود خواهد داشت ."

"با توجه به افزایش روز افزون کاربرد دستگاههای پزشکی در مراحل مختلف درمان، همکاری مهندس پزشکی باآگاهی که از تجهیزات و فعالیت هایی که داخل فضاها انجام می گیرددارد بسیار مفید میباشد."

تاثیر فضاهای داخلی بر شکل معماری بیمارستان

ارتباطات درون بخش ها، ایجاد بهترین و کوتاه ترین رابطه مرکزپرستاری با اطاقهای بستری، تعداد تخت های تحت مراقبت، چگونگی آرایش اتاقها گرد آن وطریقه نورگیری، شکل بخش های بستری را تعیین می کنند. ترکیب چند بخش کنارهم و سپس با روی هم قرارگیری آنها، شکل هندسی برج بستری بوجود می آید. در بیشتر بیمارستان های ساخته شده با استانداردهای تجربه شده وبازدهی خوب، شکل هایی مشابه حروف الفبا حاصل شده که منعکس کننده ارتباطات بخش هاست. به طورمثال فرم های H,T,Y,X نمایانگرراهروهای ارتباطی بخش ها هستند که به شکل برج در طبقات تکرار شده اند. البته دراین فرم ها، بخش ها به شکل راهرویی مستقیم طراحی شده اند و مسائل اقتصادی و عملکردی در این فرم ها بررسی شده اند.

هرگونه نواندیشی دراین ارتباط، مانند شکل آرایش تختها گرد ایستگاه پرستاری که طریقه مراقبت بیماران رابهتر کند یا سیستم های جدید کنترل بیماران که ممکن است با پیشرفت های پزشکی علمی توسط کامپیوتر انجام شود و درشکل درونی بخش تاثیربگذارد، در نهایت فرم خارجی بیمارستان را متاثر خواهد کرد.
 
بیمارستان ها، معمولاً راهروهایی با اطاق های کوچک منشعب شده ازآنها هستند. توجه به دید بیمارعاملی تعیین کننده در ارتباطات درونی فضاهای بیمارستان به حساب می آید. برای رهایی از یکنواختی چنین منظره ای می توان راهروها را به شکل فضاهای دلپذیرتری طراحی کرد که در محل های پرستاری تبدیل به مکان های بی تکلف بشوند. البته ازبین بردن راهروها در بخش ها کارساده ای نیست. دید مستقیم برای پرستار بسیار بهتر است و هم چنین امکان گسترش آینده، دلیل منطقی برای وجود راهروهاست. لازمه ایجاد اشکال دیگر بخش ها توجه به این دو نکته است.


نقش معمار داخلی در تیم طراحی بیمارستان

کاری که یک معمار داخلی می تواند در تیم طراحی بیمارستان بکند بسیار بنیادی است وممکن است به دلیل توجهات خاصی که به فضاهای داخلی می کند در طرح ریزی کلی تاثیر گذارباشد. البته درروش کارتیمی وگروهی حجم کاربسیار افزایش پیدا می کند اما کیفیت کار بالاتر است.

امروزه توجه بیشتری به تاثیر حیاتی فضاهای اطراف معطوف گشته، به خصوص در زمینه بیمارستان بشدت این نیازبه ملاطفت احساس می شود. همچنین ایجاد رابطه فرهنگی، تخفیف ترس، ایجاد صمیمیت و شادی بخش بودن محیط ضروری به نظر می رسد. یک طراح حتی در مورد پیچیدگی های روانی و احساسی حفظ سلامت تحقیق می کند تا بتواند محیطی کاملاً آرام و با توجه به نیازهای استفاده کنندگانش را خلق کند. درهنگامی که بیماربرای مبارزه با بیماری آماده می شود، محدود شدن اجباری، احساس بی پناهی، نگرانی در مورد مخارج پزشکی و نتیجه تشخیص بیماری و جراحی او را تحت فشار قرارمی دهد، فضاهای جالب برای نشستن های گروهی و بدون تشریفات و غیررسمی و صحبت با دیگران و همدردی می تواند آنها را تقلیل دهد.


اثرات نور و رنگ در بهبودی بیماران

مسئله ای که بدان بی توجهی می شود، معنای بیولوژیکی نور و تاثیر نورآفتاب درامر بهبودی است. همچنین در بستری های طولانی در بیمارستان ها وجود نورهای خاصی ضروری است تا وظایف متابولیکی و گردش خون به درستی انجام پذیرد. کسانی که این گونه محیط ها را طراحی می کنند، باید از اثرات بیولوژیکی نوراطلاع داشته باشند. نمایش ناگهانی نورسبب تحریک غدد فوق کلیوی می شود. ممکن است در این موارد از گردش روز و شب الهام گرفته و مشابه نور طبیعی را ایجاد کرد. همچنین نورهای متصل به سقف و تیرهای مشبک و جنس وجزئیات آنها بررسی شوند. جاسازی وسایل گرمایی و سرمایی و مشخصات ضربه گیر در دیوارها و جعبه های نگهدارنده مخصوص دستگاه های مختلف پزشکی و اتصالات مخصوص، همه از جزئیات داخلی هستند که رابطه تنگاتنگی با طرح معماری و حتی گاه استراکچربنا دارند. برای کم کردن سر و صداهای اضافی در محیط بیمارستان و سیستم های تهویه و غیره باید از قبل با مشاوره معمار داخلی تدابیری انجام گیرد. بنابراین می بینیم که آگاهی ازاثرات فضا، نور و رنگ در حیات اجتماعی سلامت برای هر طراحی مهم است. این تاثیرات ممکن است سلامت را تقویت کند و ممکن است سبب افسردگی، بیهودگی و خواب آلودگی گردد. معماران داخلی می توانند با استفاده از این آگاهی ها بهبودی را افزایش دهند و دسترسی به آرامش درونی را سهل تر کنند.

کارهای هنری روی دیوارها برای تنظیم سیستم عصبی جهت انجام وظیفه مطلوبند. تاثیر رنگ های گرم و سرد و روشنایی مباحث وسیعی هستند. مثلاً کنتراست زیاد سبب سردرد و فشار چشم می شود. افزایش هوشیاری یا گیجی و حواس پرتی، احساس گذرزمان، ایجاد رابطه فرهنگی، غم افزایی یا شادی بخش بودن نتایج یک طراحی داخلی هستند. اطلاع از تئوری های جدید رنگ و رابطه شان با شکل معماری مسئله قابل توجهی است. رنگ و اثرات آن در محیط پزشکی یک بخش مهم از مطالعه تحقیقی معمار داخلی است.


 

طراحی داخلی

طرح های معماری داخلی و انتظامی که طراح به فضا می دهد بسیار بنیانی است و با آنچه در استانداردها نوشته شده ممکن است متفاوت باشد. ممکن است بهتر باشد اتاق ها به گونه ای طراحی گردند که بیماران دید بهتری نسبت به خارج و همچنین ارتباط بهتری با پرستاران و یا همراهان داشته باشند. ممکن است دراتاق های روز، جایی که بیماران سیار گرد می آیند امکان بهره مندی از نور طبیعی، آفتاب، درخت وآسمان را ایجاد کرد( مانند یک حیاط محصور) که ارجح است قابل کنترل ازایستگاه پرستاری باشد.
کارهای هنری روی دیوارها و کف ها تکمیل کننده طراحی هستند. مبلمان داخل بهتر است کمترین سطح تماس را با کف سالن یا راهرو داشته باشد. نوع پوشش های کف ودیوارمی تواند رعایت بهداشت را آسان تر کند. برای صندلی های انتظار طرح هایی را می توان ارائه داد که کار شستشوی روزانه را آسان تر کند که ممکن است نیاز به پیش بینی هایی در اجرا باشد. جنس کف ها در اتاق های مختلف و اتاق های عمل توصیه های خاصی را می طلبد.
برای ایجاد شرایط مطلوب دربیمارستان باید ازهمه دانسته های مختلف سود برد، مخصوصاً هنگامی که روح پژمرده انسان بیشترین نیاز را بدان دارد.

ثبت یک تجربه. طراحی بیمارستان

وسایل ٬ اثاثیه و مبلمان در یک بیمارستان ٬ نباید بیش از حد لوکس ٬ پر اب وتاب و با پیچیدگی و جزییات خاص ٬ درست شده باشد ؛ به طوریکه بیمار به هنگام استفاده از انها دچار دستپاچگی و خجالت شو د .  دکتر حسین درگاهی - استاد دانشگاه نور افتاب گذشته از تاثیرات مثبت خود بر روح و روان ادمی ٬ برای بیمارانی که مدت طولانی تری در بیمارستان بستری هستند ٬ به نوعی ٬ نشانهء امید و بهبودی و خروج از بستر بیماری محسوب میگردد . ضمن انکه اثرات ضد عفونی کنندهء نور افتاب به خصوص در محیط هایی که الودگی های انسانی و نباتی در انها وجود دارد ٬ بارها به اثبات رسیده است . از طرفی اطاقهایی که فاقد روشنایی طبیعی هستند ؛ ضمن دلمردگی ؛ بیش از حد واقعی نمور و با هوایی سنگین تر به نظر میرسند . علاوه بر اینها استفادهء مناسب از نور طبیعی در طول روز ٬ به بهره وری انرژی کمک بهتری نموده و هیچگونه هزینه ای را هم در بر ندارد . به تمامی دلایل مذکور عدم استفاده از نور افتاب در طراحی های داخلی بیمارستان را ٬ بایستی یک خطای نا بخشودنی در بعضی بیمارستان های فعلی دانست که جبران هزینه های مادی و معنوی ان علی الدوام بایستی توسط بیمار و بیمارستان پرداخت گردد . مهندس محمدرضا اردلانی - سایت تخصصی صنعت بیمارستان سازی در ایران  در طراحی بیمارستانها ٬ صرف مشخص کردن تخصص های پزشکی موجود ٬ نمی تواند به عنوان محور طراحی ها منظور گردد . همطراز با استاندارد های پزشکی و نیز ساختمانی موجود در زمینه بخشهای مختلف بیمارستانی ٬ توجه کامل به فرهنگ و عادات و ویژه گی های جمعیتی استفاده کنندگان از ان بیمارستان هم ٬ از الویت خاص برخوردار می باشد . عاقلانه نخواهد بود اگر قبول نماییم حتی بخشهای تخصصی نظیر مثلآ زایمان ٬ برای تمام مناطق و نواحی کشور یکسان طراحی و اجراء گردد ؛ مسلمآ علاوه بر اب و هوا و شرایط اقلیمی ٬ در طراحی فضاهای درمانی ٬ مناسبات اجتماعی - رفتارهای قومی و نژادی و دینی و نیز مواردی چون میزان سواد و میزان درامد و . . . همگی در جزییات طراحی ها به خصوص در مشخصات فضاهای عمومی و هتلینگ بیمارستان ٬ موءثر و تعیین کننده میباشد . بیمارستانی که بدون توجه به ویژه گی های محیطی و خصوصیات دمو گرافیکی جمعیت استفاده کننده از ان و صرفآ با تکرار و تکثیر و تقلید نقشه یک بیمارستان از یک کشور و یا شهر و یا منطقه دیگری ٬ احداث یافته باشد ٬ از نظر مقبولیت و موفقیت و تاثیر خدمات و به طبع ان ٬ بهره وری و عملکرد اقتصادی ( انهم در اقتصاد پیچیده و هزار توی درمان ) دچار مشگل خواهد بود . به همین دلیل هرگز کپی کاری ان هم در طراحی و نقشه های معماری بیمارستان ها یک کار موفق محسوب نمی گردد و برای حتی یک تیم واحد بیمارستان ساز نیز ٬ اجرای دو بیمارستان کاملآ شبیه هم ٬ یک عیب و نقص در تحلیل ها به شمار خواهد امد .  مهندس محمد رضا اردلانی - سایت تخصصی صنعت بیمارستان سازی در ایران اکثر کتابها و منابع موجود در زمینهء شناخت بیمارستان و ساختار فیزیکی ان ٬ که در حال حاضر بعنوان منابع طراحی بیمارستانی در کشور تدریس و یا در مبادی دولتی مورد رجوع قرار میگیرند ٬ صرف نظر از انکه این مطالب ترجمهء متون خارجی باشد و یا مطالعه و نگارش تجارب تخصصی و تطبیق ان با معیارهای بومی خودمان ٬ عمدتآ در دو دسته خلاصه میشوند : یا توسط اساتید محترم رشته های پزشکی تهیه شده که اطلاعات تخصصی از رشته های ساختمانی و تآسیساتی نداشته اند و یا توسط اساتید محترم رشته های ساختمانی و تآسیساتی تهیه شده ٬ که اطلاعات تخصصی از جزپیات پزشکی وبیمارستانی نداشته اند . البته بعضآ جزواتی نیز حاصل یک کار گروهی از متخصصان ساختمانی ودرمانی و بیمارستانی تهیه و موجود است که تعداد انها بسیار بسیار محدود میباشد . حالیه ضمن ارج نهادن به ارزش های علمی مذکور ٬ بایستی دقت نمود که بعضآ اصطلاحات و یا تعاریف و موضوعات فنی ساختمان در این کتابها به غیر عمد ٬ دچار مشکلات اساسی و غیر واقعی میباشد کما اینکه تعاریف مهندسی از جزپیات بیمارستانی  و پزشکی نیز دچار همین انحراف خواهد بود  . پیشنهاد میگردد قبل از هر نوع پیش داوری در مورد مطالب این کتابها ٬  منابع   و تخصص نویسنده و یا مترجم  مذکور و تسلط وی بر علوم مهندسی یا پزشکی را سنجیده ودر همان حد مورد استناد و استفاده قرار داده شوند .  بهتر است  بدون رد  یا تآ یید کلی ٬ به صورت انطباقی  موارد مطروحه را با موازین تخصصی دیگر علوم ٬ تطبیق وپس از تایید و همسان سازی  ٬   در طراحی ها مد نظر قرار داد  .  مهندس محمدرضا اردلانی -  سایت تخصصی صنعت بیمارستان سازی در ایران تغییرات جدید در سبک معماری و طراحی داخلی بیمارستان‌ها می‌تواند در بهبود وضعیت سلامت بیماران نقش مهمی ایفا کند. معماران و طراحان داخلی در اقدامی مشترک با پزشکان ، کارکنان بیمارستان ها و حتی بیماران در صدد یافتن راه کارهای جدید در تغییر سبک معماری و طراحی داخلی بیمارستان‌ها به منظور حصول به بهبودی و سلامت بیماران هستند . معماران معتقدند که پزشکان، پرستاران، تکنسین‌ها و دیگر کارمندان بیمارستان ، نقش کلیدی در طراحی تسهیلات مراکز درمانی جدید دارند و بدون اعمال نظرات تخصصی این اقشار به خصوص پرستاران ، نمی توان انتظار یک بیمارستان کامل را داشت . به کارگیری شیوه‌های نوین در طراحی به این معنی است که بیمارستان‌ها و مکان‌های درمانی علاوه بر برخورداری از امکانات ویژه درمانی ، میبایستی فضایی مشابه هتل‌ها را داشته باشند چرا که تحقیقات نشان داده است این امر به تامین آرامش روانی بیماران کمک شایانی خواهد کرد . تحقق این مهم با وجود امکانات و مصالح گوناگون امروزی چندان غیرممکن نخواهد بود . برای نمونه بکارگیری سقف‌های قدیمی و یا دیوار هایی با مصالح بنایی دیگر منسوخ شده است و بررسیها نشان داده است که در صورت رعایت موارد جدید ، هزینهء احیا و بازسازی بیمارستان ها در اینده و مطابق با طرح‌های جدید ان زمانها ، دیگر مانند امروز نیاز به هزینه های مضاعف و کمر شکن نخواهد داشت. همچنین در طرحهای جدید احداث بیمارستان ها ، گرایش به ساخت اتاقهای خصوصی از چندین جهت گسترش یافته است ؛ اتاق های خصوصی آرام تر هستند و امکان انتقال عفونت از بیماری به بیمار دیگر در این اتاقها معمولا کاهش می‌یابد و همچنین بیماران خلوت اختصاصی خود را خواهند داشت . گر چه کنترل عفونتهای بیمارستانی از طریق فاضلاب و هوا ، در اطاقهای خصوصی الزاما سیستم های تاسیساتی ویژه تری را هم نیاز دارند . لذا طراحان و مهندسین بیمارستان‌ ساز ، برای کاهش احتمال انتقال عفونت های بیمارستانی طرح‌های تاسیساتی پیچیدهء بسیاری را مد نظر قرار داده‌اند که از آن جمله می‌توان به راه کارهایی نظیر : بکارگیری مصالح ویژه ، استفاده از رایزرهای متعدد ، استفاده از سیستم های دوبل ، و قرار دادن دستشویی‌هایی در مکان‌های خاص و . . . اشاره کرد . راهنمایی های جدید در مورد شیوه های نوین معماری مراکز درمانی توسط موسسه آمریکایی معماران قرار است منتشر شود . همچنین در طراحی جدید بیمارستان‌ها ، اکثر اتاق‌های بیمارستان‌ به صورت خصوصی و تعدادی هم به شکل نیمه خصوصی ساخته خواهند شد . نورپردازی و تغییر رنگ هم از دیگر اقداماتی است که برای ایجاد تغییر در فضای بیمارستان ها ضروری به نظر می‌رسد . به اعتقاد معماران و طراحان داخلی بیمارستان‌ها ، به کارگیری شیوه‌های مذکور موجب به وجود آمدن احساس امنیت و اطمینان در بیماران می‌شود که همین امر در تسریع بهبود وضعیت جسمانی و روحی آنها می‌تواند نقش تعیین کننده‌ای داشته باشد. منبع : ترجمهء مطلب www.msnbc.msn.com/id/13029255/ با تغییرات و اضافات تخصصی توسط مهندس اردلانی

معماری بیمارستان

برای طراحی یک بیمارستان اعصاب و روان در یک مسابقه در شهر ژنو در کشور سوییس مواردذیل منظور گردید : همانطور که میدانید در مورد اشخاص روانی،اجسام شناور و لخت برای کسی که بیمار باشد ناخوشایند میباشد. بر همین اساس ٬ سعی شد از اشکال بسیار ساده و با اعتبار، بنا را بوجود اورده و در حین سادگی ٬ یک سری فعل و انفعالات فضایی به مجموعه اضافه شد و در نهایت هدف این بود بنایی ساخته شود که اطمینان ذهنی بیماران را افزایش دهد. در این ساختمان بیماران توسط راهروها از اتاقهایشان به نشیمن منتقل می شوند تا بتوانند دور هم جمع شده و فضای شناخته شده خانه را برای آنها تداعی کند.برای توضیح باید متذکر شد در بیمارستانهای سوئیس هدف این می باشدکه هر چه زودتر این بیماران وارد زندگی روزمره خود شده و بر همین اساس سعی شد این پروژه را که در میان شهر قرار داشت  ٬ با خود مجموعه شهری چفت شود و این دو به هم نزدیک شوند تا بیماران خود را در همین شهر حس کنند و از منزوی بودن دوری کنند،برای این کار؛طبقه همکف به فضاهای عمومی اختصاص و از پشت بام برای تماشای افراد از شهر استفاده شد ،تا روحیه ارتباط با جامعه در آنها بالاتر برود . در این بنا از رنگهای شاد استفاده شده است . این فرض را  که بیماران روانی از همه چیز دور افتاده اند  ٬ را کنار گذاشته و سعی گردید شادی از طریق مصالح به آنها هدیه شود . برای نمای ساختمان از بتن استفاده شد ،بتنی که در آن انواع طیف قرمز اضافه شده بود. یک متر به یک متر کار بتن ریزی انجام تا که در نهایت یک سطح تونالیته شده موج دار (قرمز،نارنجی،صورتی...)،که زنده و شاد بودن را القاء می کرد بدست اید . در این ساختمان یک فضایی ایجاد شد که شور،اشتیاق،شادی،ارتباط و گرما را بتوان براحتی در آن یافت.پاتریک دوانتری   و   اینس لامونیر     از اساتید دانشگاه ژنو سوییس

---

1.       بیمارستان کودکان آلبرتا

این بیمارستان توسط شرکت معماری و طراحی داخلی کاسیان طراحی شده و از همان ابتدا به صورت فضایی رنگارنگ و پویا برای کودکان در نظر گرفته شده است.




مهمترین سوال قبل از آغاز پروسه طراحی این بود : "چه چیزی باعث می شود کودک در بیمارستان احساس آسایش کند؟" برای دستیابی به پاسخ این سوال کارگاه های طراحی به کمک بیماران و خانواده آنها و کارکنان، بحثهای آزاد تشکیل می داد و از شرکا خواسته می شد تا بیمارستان ایده آل خود را توصیف کنند. ایده های حاصل از این کارگاه ها شکل طرح را بوجود آورد: بکارگیری نور روز، جذابیت، عملکرد و تاثیر گذاری، محیط گرم و پویا و هماهنگی با طبیعت.



زمانی که از کودکان خواسته شد که احساس خود را در مورد بیمارستان بیان کنند، بر خلاف پیش بینی تیم طراحی که انتظار پاسخ درد و ترس را داشتند، کودکان از بیمارستان به عنوان فضایی کسل کننده و تاریک یاد کردند و بدین ترتیب دیدگاه گروه طراحی تغییر کرد. در تمرینی دیگر با دادن تعدادی مداد و کاغذ از کودکان خواسته شد تا دیدگاه خود را از بیمارستان ترسیم کنند. نظرات کودکان نسبت به سنشان بسیار منطقی بود: پنجره ها و ساختمانهای رنگارنگ و تخیلی، مصالح گیاهی و وجود حیوانات خانگی.



پنجره ها جهت کاهش مقیاس بنا بکار گرفته شد. رنگهای روشن و جسورانه به عنوان محور اصلی طراحی قرار گرفت. برای بیمارانی که قادر به بیرون رفتن نیستند یک اتاق نورگیر با پنجره های بزرگ تعبیه شد تا فضای بیرون را به داخل ساختمان هدایت کند. فضای دو طبقه مرکزی بیمارستان نه تنها استفاده کنندگان را هدایت کرده و در یافتن راه به آنها کمک می کند، بلکه به صورت تاتری است در اطراف که با سن قابل جابجایی، به همراه نور و صدا تکمیل می شود.



خوش آمد گویی به کودکان بیمار و خانواده های آنها قبل از ورودشان به بیمارستان، از پارکینگ گرم و سر پوشیده آغاز می شود که در حکم پناهگاهی است جهت مقابله با سرمای سرد زمستان. برای خانواده هایی که شب هنگام می رسند مکانی برای اقامت و خدماتی از قبیل صبحانه قبل از یافتن هتل وجود دارد.



طراحی یک راهرو با یک ورودی از خارج بیمارستان و ورودی دیگر از داخل به کودکان این اجازه را می دهد تا اوقاتی را با حیوانات خانگی سپری کنند. یک آکواریوم، یک آتلیه هنر و موسیقی، و فضاهای بازی و تجمع مرکزی، بیمارستان را مبدل به مکانی جالب و نشاط آور نموده است.

یک بخش شامل کتابخانه، مشاوران و امکانات کامپیوتر، واقع در طبقه دوم، خانواده ها را قادر می سازد تا در مورد بیماری فرزندشان آموزش ببینند. علاوه بر آن شش باغ، از جمله یک باغ سیب، خوشی و آسایش را برای خانواده ها فراهم می سازد.

1.   ابتکار یک بیمارستان برای سرگرم کردن بیماران

همانطور که در عکسهای زیر مشاهده می کنید
در این بیمارستان شیشه هایی طراحی شده که عکسهای مختلف رو روی شیشه به طور متغیر نمایش می ده

1.   ***شرایط مناسب محیط بیمار***

یک قرن پیش فلورانس نایتینگل تاکید کرد که محیط مناسب در بهبود بیماران نقش مهمی دارد. امروزه طراحان ساختمان بیمارستان و مدیرانی که راهبری ساختمان را در دست دارند، کوشش زیادی در ایجاد محیط مناسب برای بیماران دارند.

طراحان در برنامه ریزی و طراحی بخش های بستری داخلی / جراحی لازم است توجه خاصی به ایجاد محیط مناسب برای بیماران داشته باشند. بعد از اجرای طرح ساختمان بیمارستان، در زمان بهره برداری نیز، سیاست های راهبری بخش های بستری توسط هیئت مدیره بیمارستان، مدیریت پرستاری و گروه پرستاری ، نقش اساسی در ایجاد محیط مناسب برای بیماران دارند. مواردی که در برنامه ریزی طراحی و اجرای بخش های بستری داخلی / جراحی برای ایجاد محیط مناسب برای بیماران مورد ملاحظه قرار می گیرد عبارت است از:
• نور طبیعی، منظره و تهویه طبیعی
• نور مصنوعی
• دما، رطوبت و تهویه
• ایمنی
• صدای مطلوب و نا مطلوب
• تسهیلات آسایش و ایمنی بیماران
• رنگ فضای معماری
• امکانات مناسب برای معلولان
• حمام ها و سرویس های بهداشتی

نور طبیعی، منظره و تهویه طبیعی درمحیط بستری بیماران
برای برآوردن نیاز بیماران به نور طبیعی، منظره و تهویه طبیعی در اتاق های بستری، پنجره نقش اساسی دارد. پنجره های اتاق های بستری می تواند دارای ویژه گی های زیر باشد:

ابعاد پنجره ها:
ابعاد پنجره ها در اتاق های بستری متناسب با شرایط اقلیمی باشد. در اقلیم های گرم و مرطوب، گرم و خشک و سرد ابعاد پنجره کوچک انتخاب شود.
سطح پنجره از 20 % سطح دیواری که دارای پنجره است، بزرگتر تباشد.
در اقلیم معتدل و بارانی ابعاد پنجره ها می تواند بزرگتر انتخاب شود.(حدود 30 درصد سطح دیواری که دارای پنجره است).

مکان پنجره ها:
در اتاق های بستری چند تختخوابی که تختخواب های بیماران روبروی یکدیگر هستند محل پنجره در وسط اتاق، روبروی در ورودی اتاق باشد، تا هر دو دسته بیماران اتاق بتوانند براحتی منظره بیرون را تماشا کنند.
در اتاق های بستری یک یا دو و سه تختخوابی که تمام تخت های بستری در یک طرف قرار دارند مکان پنجره ها در پایین تخت های بیماران روبروی در ورودی اتاق قرار گیرد، از ایجاد پنجره پشت سر بیماران خوددای شود.

جلوگیری از تابش آفتاب:
امکانات بسیاری در طراحی پوسته خارجی بنا وجود دارد که بتوان از تابش مستقیم آفتاب به داخل اتاق های بستری جلوگیری کرد. جلوگیری از تابش آفتاب در داخل اتاق های بستری در اقلیم های گرم و مرطوب و گرم و خشک واجب است علاوه بر آسایش بیماران، در مصرف انرژی نیز صرفه جویی می شود.

نوع باز شوی پنجره ها:
برای استفاده از تهویه طبیعی ، پنجره ها به گونه ای طرلحی شود که بتواند به مقدار کمی باز شده و در همان موقعیت قفل شود مقدار باز کردن پنجره ها و قفل آن باید توسط پرستاران بخش انجام گیرد.

1.   صدای مطلوب و نامطلوب درمحیط بستری بیماران

طراحی و تجهیز فضای بسته ای که بهترین شرایط ممکن را برای شنیدن صدای مطلوب و دور کردن صدای نامطلوب بدست آورد. در بخش های بستری جلوگیری از صدای نامطلوب اهمیت خاصی دارد. هر گونه صدای نامطلوب موجب آزار بیماران می شود و در روند بهبودی آنان می تواند تاثیر نامطلوب داشته باشد. در مقابل صدای مطلوب در بهبود بیماران تاثیر مطلوب دارد.


صدای نامطلوب
مواردی که درطراحی ساخت بیمارستان ها می تواند از ایجاد صدای نامطلوب دربخش های بستری داخلی / جراحی جلوگیری کند به شرح زیر است:

- محل استقرارساختمان بیمارستان.
- پوسته خارجی ساختمان بیمارستان.
- سیستم های سرمایش و گرمایش و تخلیه هوا در بخش های بستری.
- صدای ناشی از پخش موسیقی، رادیو و تلویزیون در اتاق های چند تختخوابی .
- صدای ناشی سیستم بهداشتی دربخش بستری.
- محل سرویس های بهداشتی دربخش بستری.
- فضایی که عملکرد داخل آن باعث تولید صدا می شود.
- انعکاس صدا و مصالح تازک کاری مناسب.
- مقررات سیستم مدیریت پرستاری در جلوگیری از صدای مزاحم در بخش.

محل استقرار ساختمان بیمارستان
ساختمان بیمارستان نباید درکنارخیابان های پر سر و صدای شهر یا در کنار فرودگاه، ایستگاه قطار، بزرگراه و غیره ساخته شود. سعی شود زمین بیمارستان بزرگ انتخاب شود تا علاوه بر تامین گسترش آینده، ساختمان بیمارستان از ترافیک اطراف جدا باشد. از ایجاد پارکینگ در قسمت بستری بیماران خودداری شود. توصیه می شود طراحان بیمارستان، سیستم طراحی را برای زمین مشخص، بطریقی انتخاب کنند که ساختمان بیمارستان تمام زمین را اشغال نکند.

پوسته های خارجی ساختمان بیمارستان
عایق بودن پوسته خارجی ساختمان بیمارستان و دو جداره بودن پنجره ها، علاوه بر صرفه جویی در مصرف انرژی، جهت جلوگیری از نفوذ صدای نامطلوب بسیار مفید است.

سیستم های سرمایش و گرمایش و تخلیه هوا در بخش های بستری
درصورت استفاده از فن کویل در اتاق های بستری، توصیه می شود فن کویل ها حتی المقدور سقفی بوده و بصورت توکار استفاده شود. برای فن کویل توکار نیاز با طراحی دریچه خاص برای در دسترس قرار گرفتن فن کویل می باشد. در صورتیکه لازم باشد فن کویل روی زمین قرار گیرد محل آن نسبت به تخت بیماران فاصله داشته باشد.
ورود و خروج هوا، دریچه ها وکانال های تاسیساتی طبق استاندارد طراحی و اجرا شود. بطوری که صدای آنها در حد مجاز باشد.

صدای ناشی از پخش موسیقی، رادیو و تلویزیون در اتاق های چند تختخوابی
درصورت پخش موسیقی و یا وجود رادیو، تلویزیون در اتاق های چند تختخوابی، صدای آتها بوسیله گوشی شنیده شود.

صدای ناشی از سیستم پیجینگ ( Paging ) در بخش های بستری
صدای پیجینگ در بخش های بستری، فقط در ایستگاه پرستاری شنیده شود و دارای کنترل صدا باشد.

محل سرویس های بهداشتی در بخش بستری
توصیه می شود از ایجاد سرویس های بهداشتی (توالت، دستشویی ، حمام) در اتاق های بستری بیش از دو تختخوابی خودداری شود.

فضایی که باعث تولید صدا می شود
توصیه می شود داخل دیوارها و درهای فضایی که دارای تجهیزات خاصی است که تولید صدا می کند عایق پیش بینی شود. ( مانند اتاق کار کثیف، اتاق نظافت، آبدارخانه و اتاق هوا رسانی و غیره)

انعکاس صدا و مصالح نازک کاری
توصیه می شود از کاربرد مصالحی مانند سنگ در دیوارها و کف که باعث انعکاس صدا در اتاق های بستری بیماران و یا در راهروهای بخش شود، خودداری شود. کف پوش از جنس سینتیک در مقایسه با سنگ، هم از نظر کنترل عفونت و هم از نظر جذب صدا برتری دارد. در سقف ها از مصالحی که خاصیت جذب صدای آنها بالا است استفاده شود.

مقررات مدیریت پرستاری در بخش ها می تواند به مقدار زیادی از همهمه و صدای نا مطلوب در بخش های بستری داخلی / جراحی جلوگیری کند. برخی از مفاد مقررات شامل موارد زیر است:

- جلوگیری از هجوم عیادت کنندگان در ساعات ملاقات بوسیله مقرراتی که اجازه نمی دهد هر بیمار در هر لحظه بیش از دو نفر عیادت کننده داشته باشد.
- ایجاد علائم هشداردهنده برای رعایت سکوت در بخش های بستری و تذکرات شفاهی به بیماران، همراهان بیمار و کارکنان بخش.
- استفاده از کفش های مخصوص برای کارکنان که تولید صدا نمی کنند.

15

Sep 2010

By Nico Saieh — Filed under: Educational ,Selected , Australia, Lahznimmo Architects, Sydney

© Anthony Fretwell

Architects: Lahznimmo Architects + Wilsons Architects
Location: Sydney, Australia
Client: University of New South Wales
Project Area: 17,000 sqm
Project Year: 2009
Photographs: Anthony Fretwell & Brett Boardman

Lahznimmo Architects and Wilson Architects were awarded the commission for the new Lowy Cancer Research Centre at the University of NSW through a short listed paid competition process. This Research Facility is a joint venture between the University of NSW, Faculty of Medicine and the Children’s Cancer Institute Australia (CCIA), bringing together childhood and adult cancer research on the one site.

site plan

The competition winning scheme proposed a number of responses to the competition brief for a facility of 11,350sqm for a budget of $50mil. The final brief and current design which evolved out of the competition scheme has become a facility of 17,000sqm with a budget $100mil accommodating more than 400 researchers and support staff over eight levels. The following services are accommodated:

© Brett Boardman

• Four levels of generic microbiological research laboratories
• One level of shared support laboratories including imaging and cancer genetics
• One level for animal research
• One level for administrative services
• Shared common interaction areas which serve as a link to the adjacent Wallace Wurth Medical Sciences building

The building is located in a very prominent location at the NE corner of the Kensington campus with proximity to the Prince of Wales Hospital precinct and at the edge of what has become the UNSW medical precinct.

© Brett Boardman

Also underpinning the project is the primary objective of providing a “flexible and evolving research facility” which will be able to adapt to the inevitability of constantly evolving and variable research programming. The building by virtue of its function divides naturally into a more formal but flexible “Laboratory Box” containing labs, support space areas and floor by floor plant and then a more fluid “human strand” containing write up spaces and a variety of areas for break out and collaborative work. The building adopts the strategy of expressing “science to the street” and “people to the courtyard”.

section

The main focal and social space in the building is an atrium space, which uses the metaphor of the “science knowledge bank”. This space looks directly in the laboratory floors and contains all vertical circulation, breakout and meeting spaces. The atrium forms a part of the “human strand” and connects on four levels via an occupied bridge link to the existing Faculty of Medicine Building. This linking element physically connects the lift cores of the two buildings maximizing the potential for collaboration between the Faculty of Medicine and the Research Facility.

© Anthony Fretwell

© Anthony Fretwell

© Anthony Fretwell

© Brett Boardman

© Brett Boardman

© Brett Boardman

© Brett Boardman

© Brett Boardman

© Brett Boardman

site plan

level 03 plan

north elevation

west elevation

section

* Location to be used only as a reference. It could indicate city/country but not exact address.

Columbia University Medical Center

The primary site of the residency, Columbia University Medical Center (formerly known as Columbia-Presbyterian Medical Center), is located on a 20 acre site in Upper Manhattan at Broadway and 165th to 168th Street. Columbia-Presbyterian was established in 1928 as a joint project between Columbia University and the Presbyterian Hospital. It was one of the first such academic medical centers to combine clinical care, research and teaching at one campus.

The center is composed primarily of the following institutions:

1.      Milstein Hospital Building.
Opened in 1989, this hospital has replaced the original Presbyterian Hospital Building as the primary site of adult in-patient medical care. It is an approximately 745 bed hospital with 30+ operating rooms located on the 3rd and 4th floors, with 2 dedicated hybrid operating rooms.  The surgical ICU has 16 beds, the cardiac surgery ICU another 20 beds, and the post-anesthesia care unit and advanced recovery unit function as an additional 33 critical care beds.  There is also a separate neurological ICU for neurosurgery patients.

2.      Morgan Stanley Children's Hospital of NewYork-Presbyterian.
The nation's first hospital for children, Babies andChildren's Hospital opened its doors in 1887. In November, 2003 an entirely new in-patient facility was opened at the corner of 165th and Broadway. (This also involved a name change). It consists of an approximately 200 bed pediatric hospital including 27 pediatric intensive care unit beds. There are 8 dedicated pediatric operating rooms with staff dedicated specifically to the operative care of children.

3.      Vivian and Seymour M ilstein Family Heart Center.
This free-standing 142,000-square-foot, 6-story cardiac hospital was completed in 2009, and offers patients the most advanced diagnostic technology and treatments in cardiac disease. It is intimately connected to the adjoining Milstein Hospital and Herbert Irving Pavilion.

4.      The Health Sciences Campus of Columbia University.
Columbia University schools and facilities located at the medical center include the College of Physicians and Surgeons, the School of Nursing, the Mailman School of Public Health, and the Health Sciences Library and other academicinstitutions. Other portions of the medical center, most of which had their own history prior tojoining the medical center, include: the New York State Psychiatric Institute, the New York Neurological Institute, the Sloane Hospital for Women, the Squier Urological Clinics, Harkness Eye Institute, and the Irving Center for ClinicalResearch.

The Presbyterian Hospital in the City of New York(including Babies' and The Allen Pavilion) merged in 1998 with New YorkHospital (Cornell's primary teaching facility), to form the NewYork-Presbyterian Hospital.  As the university hospital of Columbia and Cornell, the two campuses at CUMC and New York Weill Cornell have over 2,200 beds. In addition, as part of the NewYork-Presbyterian Healthcare System, the hospital forms the centerpiece of afederation of top-quality hospitals, specialty institutes, and continuing care centers throughout New York, New Jersey, and Connecticut.  This provides an expanded referral system whichdraws patients from throughout the tri-state area to its flagship academic medical centers.

While the hospitals have become financially and adminstratively integrated, the medical schools and residency programs remain independent institutions.  Some faculty members hold joint appointments and teach at both centers, but the surgical residencies remain separated.

The Allen Hospital

A 300-bed community hospital originally opened in 1988, the Allen Hospital brings Columbia-Presbyterian closer to the communities of northern Manhattan and the Bronx.  In addition to admitting patients through its own emergency room, the Hospital also takes transfers of those patients not requiring the full services of a quaternary care center from Columbia-Presbyterian.  It has 4 operating rooms and provides residents with exposure to the laparascopic and open access surgical procedures of a community hospital.

Overlook Hospital

Located in Summit, New Jersey and part of the Atlantic Health System, Overlook is a 490-bed hospital serving the suburban community of Union, Morris and Essex Counties.  It provides an invaluable counterpoint to the tertiary and quaternary surgical experience at Columbia-Presbyterian.  Residents in PGY1-4 spend approximately two months per year at the hospital during which they have the opportunity to operate in a community surgery environment.

 

University Hospital Newark

An affiliate of the University of Medicine and Dentistry of New Jersey (UMDNJ), University Hospital is located in downtown Newark and provides the Columbia residents with an intensive exposure to a busy inner-city trauma program in their 3rd year of training.  Columbia residents function as an integral part of the trauma team at the New Jersey Trauma Center, which admits more than 2500 trauma cases per year to the hospital.

 

 

Taniyama Hospital Design by Nikken Sekkei in Kagoshima, Japan

July 1st, 2009 - Posted in Architecture Design

Share

0diggsdigg

Digg Digg

This building was design by Nikken Sekkei located in Kagoshima, Japan. The gateless entrance approach to the Jiaikai Foundation’s Taniyama Hospital opens to the community, much greenery and flowers are arranged on the periphery, a tea room and gallery hall are located on the 1st floor to accept neighbours, and the structural design in which echelon hospital rooms shifted by 45º are set back gradually to avoid the sight line interference with neighbour houses. All of these express the intention that the hospital would exist in cooperation with the community.

External sound is muted with fabric-like expressive green tiles, and the illumination resembles starry skies seen through large windows at night, indicative of the architects’ intention to achieve such an environment as to accept patients gently and liberally, and that doctors, nurses and staff are proud of.

The rehabilitation building is located at the southeast corner nearest to the local community, and a gallery hall and tea room are provided to positively encourage interaction with the community.

Hospital rooms are provided in the echelon layout, and light courts are effectively inserted into corridors having various spatial changes, so that light and wind enter even the innermost places. Windows are provided also at inner corners surrounded by hospital rooms, so that such corners can be used for simple day care.

Natural materials including Japanese oak, linden plywood, cork and bamboo which are often used in houses are adopted inside the building. The contrast between such natural materials and effectively laid-out as-cast concrete walls tightens up the space.

فرم خام انعقاد قرارداد بتن ریزی

این قرارداد در تاریخ                        فیمابین شرکت                          به نمایندگی                    به نشانی                                                                                        تلفن                        که در این قرارداد کارفرما نامیده می شود از یکطرف و آقای                      فرزند                        به شماره شناسنامه                  صادره از                  و به نشانی                                                  تلفن

که از طرف دیگر پیمانکار نامیده میشود مطابق با شرایط و مشخصات ذیل منعقد و لازم الاجراء میباشد.  

ماده یک –موضوع قرارداد

1-1- تهیه و اجرای بتن مگر با شن و ماسه شسته طبیعی یا شکسته با 150 کیلوگرم سیمان در متر مکعب

1-2- تهیه و اجرای بتن با شن و ماسه دو شور طبیعی یا شکشته با 350 کیلوگرم سیمان در متر مکعب

1-3- حمل و پمپاژ و ویبره کردن ( متراکم کردن ) بتن

1-4- تهیه و اجرای گروت برای زیربیس پلیت و محل های لازم

ماده دو – اسناد و مدارک قرارداد

2-1- قرارداد حاضر

2-2- نقشه و مشخصات فنی عمومی و خصوصی که بنا به مورد توسط کارفرما ابلاغ میگردد.

2-3- کلیه دستورکارهایی که در حین اجرا توسط کارفرما یا دستگاه نظارت ابلاغ میگردد.

ماده سه – مبلغ قرارداد

مبلغ کل قرارداد حدودا                 ریال پیش بینی میگردد که تا 25 درصد درصد قابل افزایش یا کاهش می باشد که بر اساس صورت وضعیت پیشرفت کار طبق تایید دستگاه نظارت قابل پرداخت خواهد بود بر اساس نرخنامه ذیل.

3-1- بتن مگر با عیار 150 کیلوگرم سیمان در متر مکعب از قرار متر مکعبی                             ریال

3-2- بتن با عیار 350 کیلوگرم سیمان در متر مکعب از قرار متر مکعبی                                   ریال

3-3- تهیه و اجرای گروت از قرار هر دسیمتر مکعب                                                           ریال

4-3- مضرس کردن ، آجدار کردن یا راهراه کردن سطوح بتنی رامپها و موارد مشابه متر مربعی                 ریال            3-5- لیسه ای کردن و پرداخت سطوح بتنی متر مربعی                                                              ریال .

تبصره یک – اگر طبق مشخصات فنی ، ساخت بتن توسط دستگاه بتن ساز و حمل آن با تراک میکسر انجام شود هیچ گونه اضافه بهائی علاوه بر قیمت های پیش بینی شده در این قرارداد ، پرداخت نمی شود.

تبصره دو- چنانچه استفاده از افزودنی های بتن ضروری باشد ، با توجه به نوع و مشخصات ماده مورد نیاز بر اساس دستورالعمل تهیه اقلام فاکتوری شرح و بهای واحد مورد نظر تهیه و پرداخت می گردد.

تبصره سه- هزینه کرم بندی زمانی قابل پرداخت است که کرم بندی مورد نیاز بوده و توسط مهندس مشاور به صورت کتبی ابلاغ شود.

تبصره چهار- بایت بتن ریزی در ستونها و دیوارها اضافه بهایی معادل                درصد تعلق می گیرد.

تبصره پنج – بابت بتن ریزی پله ها و پاگردها اضافه بهایی معادل                    درصد تعلق می گیرد.

ماده چهار –نحوه پرداخت

پس از اتمام کار پیمانکار موظف است نسبت به تهیه صورت وضعیت کارهای انجام شده اقدام و پس از تائید نماینده کارفرما با توجه به مفاد قرارداد نسبت به پرداخت مبلغ کارکرد پس از کسر 10 درصد حسن انجام کار و 5 درصد مالیات اقدام خواهد شد.

تبصره یک- 5 درصد حسن انجام کار پس از تحویل موقت و 5 درصد پس از تحویل قطعی با درخواست کتبی پیمانکار و تایید کارفرما به پیمانکار پرداخت می گردد.

تبصره دو- 10 درصد کل قرارداد بعنوان پیش پرداخت از سوی کارفرما به پیمانکار پرداخت می گردد.

ماده پنج – مدت قرارداد

مدت قرارداد جمعا                        روز / ماه شمسی از تاریخ              لغایت می باشد.

ماده شش –مشخصات فنی

پیمانکار موظف به رعایت موارد ذیل می باشد.

6-1- سنگدانه های مصرفی در ساخت بتن باید با مشخصات تعیین شده در مبحث پنجم مقررات ملی ساختمانی ایران تحت عنوان ( مصالح و فرآورده های ساختمانی ) و همچنین با ضوابط تعیین شده در آیین نامه بتن ایران مطابقت داشته باشد.

6-2- سنگدانه های ریز و درشت مصرفی در بتن باید تمیز ، سخت ، پایا و عاری از مواد شیمیایی جذب شده ، پوشش های رسمی ، گچی و مواد ریز دیگری باشند که به چسبندگی آنها با خمیر سیمان اثر می گذارند .مقدار مواد زیان آور موجود در سنگدانه ها نباید از مقادیر حداکثر مجاز قید شده در مبحث 9 مقررات ملی ساختمان تجاوز کنند.

6-3- آب مصرفی در ساخت بتن باید تمیز و صاف باشد . باید از مصرف آب حاوی مقداری زیاد از هر نوع ماده قادر به صدمه زدن به بتن یا آرماتور از قبیل روغن ها ، اسیدها ، قلیاییها ، املاح ، مواد قندی و مواد آلی خودداری کرد.

6-4- در مورد مواد افزودنی در بتن باید :

الف ) موثر بودن مواد افزودنی باید قبل از مصرف و به کمک نمونه های آزمایشی مخلوط و بتن مورد کنترل و تایید قرار گیرد.

ب) اگر بیشتر از یک نوع ماده افزودنی بکار رود ، باید سازگاری مواد مصرفی ، با یکدیگر مورد بررسی قرار گیرد.

ج ) اندازه گیری مواد افزودنی باید به دقت انجام پذیرد . اگر بیش از یک نوع ماده افزودنی بکار رود اندازه گیری

هر یک از آنها بطور جداگانه صورت گیرد.

 
6-5- در ساخت بتن برای مصرف در بتن آرمه نباید از کلرور کلسیم یا هر ماده افزودنی حاوی کلرید به غیر از ناخالصیهای مربوط به مواد تشکیل دهنده ماده افزودنی استفاده شود.

6-6- کلیه وسایلی که برای مخلوط کردن و انتقال بتن بکار می روند ، باید تمیز باشند.

6-7- کلیه مواد زاید و همینطور یخ باید از محل های مورد بتن ریزی زدوده شوند.

6-8- قالبها باید به نحوی مناسب اندود شوند.

6-9-مصالح بنایی پر کننده ای که در تماس با بتن خواهند بود باید به نحوی خیس شوند.

6-10- قبل از ریختن بتن باید آب اضافه از محل بتن ریزی خارج شود مگر آنکه استفاده از قیف و لوله مخصوص بتن ریزی در آب ( ترمی ) مورد نظر باشد با دستگاه نظارت آن را مجاز بداند .

6-11- قبل از ریختن بتن جدید روی بتن سخت شده قبلی باید لایه ضعیف سطح بتن و هر نوع ماده ناسالم دیگر زدوده شوند.

6-12-بتن باید با رعایت ضوابط مندرج در آیین نامه بتن ایران طوری مخلوط شود که کلیه مواد تشکیل دهنده آن بصورت همگن و در مخلوط کن پخش شود . قبل از پر کردن مجدد ، باید مخلوط کن را بطور کامل تخلیه کرد.

6-13- انتقال بتن از مخلوط کن تا محل نهایی  بتن ریزی باید با رعایت ضوابط آیین نامه بتن ایران و مطابق روشهایی باشد که از جدا شدن یا از بین رفتن مصالح جلوگیری شود  . وسایل انتقال و حمل بتن باید قادر باشند بتن را در هر شرایطی و با هر روشی بطور مداوم و به نحوی مطمئن به محل بتن ریزی برسانند.این ضوابط برای کلیه روشهای بتن ریزی از قبیل استفاده از پمپ ، تسمه نقاله ، سیستم های بتن پاشی ، چرخ دستی ، جام و جرثقیل و ترمی از اعتبار برخوردارند .

6-14- بتن باید تا حد امکان نزدیک به محل نهایی خود ریخته شود تا از جدائی دانه ها در اثر جابجائی مجدد جلوگیری گردد.

6-15- آهنگ بتن ریزی باید طوری باشد که بتن همواره در حالت خمیری باقی بماند و بتواند به راحتی به فضاهای بین میلگردها راه یابد .

6-16- بتنی که پس از افزودن آب به آن ، یا بعد از گیرش اولیه دوباره مخلوط شود نباید مورد استفاده قرار گیرد.

6-17- سطح فوقانی بتن ریخته شده بین دو درز اجرائی افقی متوالی باید تراز باشد.

6-18- بتن باید در طول عملیات بتن ریزی با استفاده از وسایل مناسب بطور کامل متراکم شود طوری که کاملا میلگردها و اقلام مدفون را در برگیرد و قسمتهای داخلی و بخصوص گوشه های قالب ها را به خوبی پر کند.

6-19- هنگام بتن ریزی ، هیچ قسمت از بتن نباید دمایی بیشتر از 30 درجه سلسیوس داشته باشد.

6-20- کلیه مصالح بتن آرمه مشتمل بر سنگدانه ها ، آب اختلاط ، میلگردها و نیز کلیه سطوحی که بتن با آنها تماس خواهد داشت مشتمل بر قالب ها ، زمین و بتن سخت شده قبلی باید از هر گونه یخ زدگی عاری باشند .

6-21- هنگام بتن ریزی دمای هیچ قسمت از بتن تازه از 10 درجه سلسیوس کمتر نباشد.

6-22-عمل آوردن با آب فقط زمانی مجاز است که شواهدی حاکی از رسیدن مقاومت قطعه بتنی به 5 مگا پاسکال در دست باشد.

6-23- برای تامین پیوستگی بین لایه های بتن در محل درزهای اجرائی باید سطح بتن قبلی را خشن ساخت سپس لایه بعدی را ریخت.

6-24- در درزهای اجرائی باید سطح بتن را تمیز کرد و دوغاب خشک شده را از روی آن زدود.

6-25- باید کلیه سطوح درزهای اجرائی را قبل از بتن ریزی جدید مرطوب کرد ولی آب اضافه باید تخلیه شود.

ماده هفت – تعهدات پیمانکار

7-1- پیمانکار از محل کار بازدید و از کم و کیف آن کاملا مطلع می باشد و کلیه نقشه ها و مشخصات فنی مربوط به اجرای کار را رویت نموده است و کلیه کارها را طبق نقشه و دستور کارها زیر نظر دستگاه نظارت بدون عیب و نقص انجام دهد .

7-2 –پیمانکار می بایستی در تمام مراحل کار راسا در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تایید کارفرما نیز باشد حضور داشته باشد.

7-3- پیمانکار جهت اجرای حسن انجام تعهدات خود ، مبلغ           ریال بصورت چک تضمین شده بانکی در قبال اخذ رسید تحویل کارفرما نماید . چک مذکور پس از اتمام کار با تقاضای پیمانکار مسترد میگردد.

7-4- چنانچه پیمانکار نسبت به شروع کار در موعد مقرر اقدام ننماید ، سپرده پیمانکار به نفع کارفرما ضبط و قرارداد فیمابین بدون نیاز به هیچگونه تشریفات ، لغو شده تلقی می گردد.

7-5- چنانچه پیمانکار پس از شروع کار بهر علت کار را متوقف نماید کارفرما می تواند بدون نیاز به تامین دلیل از دستگاههای قضایی و مراجع ذیصلاح نسبت به تنظیم صورتجلسه کارکرد که به تایید دستگاه نظارت رسیده اقدام و یک نسخه از آن را تحویل پیمانکار نماید.  

7-6- پیمانکار متعهد است به رعایت دقیق برنامه زمانبندی اجرای عملیات می باشد و در صورت هر گونه تاخیر نسبت به برنامه که ناشی از کار پیمانکار باشد , کلیه خسارات وارده متوجه وی خواهد بود.

7-7- پیمانکار حق واگذاری کار به غیر را ندارد و در صورت اثبات چنین سندی ، کارفرما حق هرگونه اقدام را به هر شکل و بصورت تام الاختیار خواهد داشت.

7-8-پیمانکار در حفظ و حراست اموال شرکت مسئول است و در صورت وجود کمی و کاستی پیمانکار مسئول پاسخگویی و جبران است.

7-9-پیمانکار مسئولیت کامل ناشی از منع قانونی کار کردن افراد مشمول نظام وظیفه و اتباع بیگانه خارجی (افغانی) یا افرادی را که به نحوی از حق کارکردن محروم هستند را دارد و شرکت فرض را بر این قرار داده که افراد پیمانکار هیچ نوع منع قانونی برای کارکردن ندارند .

7-10-پیمانکار ملزم میگردد هرگاه عدم صلاحیت اخلاقی و یا فنی یک یا چند تن از پرسنل وی بنا به تشخیص مسئولین کارگاه محرز گردد ، حداکثر ظرف مدت 48 ساعت از اعلام مسئولین ، کارکنان مذکور را تسویه حساب و تعویض و بجای آنها افراد مورد تایید را بکار گمارد.

7-11-در صورت وقوع حادثه برای پرسنل پیمانکار ، پیمانکار مسئولیت تهیه  ، تکمیل و امضاء فرم گزارشات حادثه وزارت کار و همچنین کلیه جنبه های مالی و حقوقی آن را بعهده خواهد داشت.

7-12-پیمانکار مسئولیت کامل ایمنی پرسنل خود را بعهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسائل استحفاظی نماید تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار نگردند . ضمنا رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان نیز اجباری می باشد.

7-13- پیمانکار تعهد می نماید که در پایان هر روز لیست کارگران خود را با مشخص نمودن وظیفه مربوطه به دفتر کارگاه تحویل نماید.

7-14- تهیه کلیه ابزارآلات و لوازم بعهده پیمانکار می باشد.

ماده هشت- تعهدات کارفرما

8-1- تامین آب و برق مورد نیاز کار

8-2-چنانچه تاخیری بواسطه کارفرما باشد ، پیمانکار جریمه ای نخواهد پرداخت و نیز مطالبه مبلغی بعنوان خسارت را نخواهد داشت و تشخیص این موضوع بعهده کارفرمل می باشد.

ماده نه - موارد فسخ قرارداد

9-1- انتقال قرارداد یا واگذاری عملیات به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر از طرف پیمانکار

9-2- عدم اجراء تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده

9-3-تاخیر در شروع بکار بیش از یک هفته از تاریخ ابلاغ قرارداد

9-4- تاخیر در اجرای کار بطوریکه دلالت بر عدم صلاحیت مالی و فنی و یا مسئولیت پیمانکار بنماید.

9-5- غیبت بدون اجازه پیمانکار و یا تعطیل کردن کار بدون کسب اجازه کتبی از کارفرما

9-6- عدم پیشرفت کار متناسب با مقدار کاری که بایستی مطابق برنامه زمان بندی انجام شود.

9-7- نقص هر یک از مواد قرارداد و عدم کیفیت مطلوب کارها طبق نظر دستگاه نظارت

تبصره – در کلیه موارد مذکور تشخیص و نظر کارفرما ملاک عمل بوده و قاطعیت دارد.

ماده ده

این قرارداد درده ماده در  سه نسخه تهیه و تنظیم شده که هر نسخه حکم واحد را دارا و قابل اعتبار می باشد.

                   کارفرما                                                                         پیمانکار             

برگرفته از کتاب:

- قراردادهای عمرانی- علیرضا پوراسد

برنامه ریزی کنکور کارشناسی ارشد

برنامه ریزی کنکور کارشناسی ارشد

۱- هممون میدونیم که سیستم آموزش در ایران(چه در مدارس و چه در دانشگاهها) چقدر ایراد داره.هممون میدونیم که این سیستم صرفا بر پایه ی حفظیاتیه که تنها تا روز امتحان در ذهن باقی میمونن و بعدش فراموش میشن.هممون میدونیم که چه درسهای بی ربطی که افراد باید بخونن و امتحان بدن و چه درسهای مفید و لازمی که هیچ اهمیتی بهشون داده نمیشه.

۲- اما کاری نمیشه کرد و باید با همین سیستم کنار اومد و سعی کرد که در همین سیستم موفق بود.مهمترین نکته برای موفقیت در این سیستم معیوب اینه که باید طوری درس خوند که هم از پس امتحانات آخر ترم و کنکور کارشناسی و کارشناسی ارشد براومد و هم واقعا سطح بالا و باسواد بار اومد.خیلی سخته چون انرژی و وقت و تمرکزی که آزمونهای ماراتن گونه و صرفا حفظی پایان ترم و کنکور از آدم میگیرن شاید جایی برای عمیق و اساسی درس خوندن باقی نگذارن اما مطمئنا استفاده از تجربیات کسانی که این مسیر رو طی کردن مفیده و قصدم در این متن ارائه تجربیاتم در این زمینست.

۳- فرضم بر اینه که شما دانشجوی مقطع لیسانس هستید.اولین و مهمترین مرحله اینه که معتقد باشید رشتتون بهترین رشته ایه که با توجه به شرایطتون اعم از علاقه٬استعداد٬دانشگاه٬شهر٬رتبه کنکور کارشناسی و ... میتونستین در اون مشغول به تحصیل بشین.چون در غیر اینصورت فکر تغییر رشته یا انصراف یا کنکور مجدد یا شرکت در کنکور فوق لیسانس رشته ای دیگه مسلما جایی برای موفقیت همه جانبه شما باقی نخواهد گذاشت.

۴- برای موفقیت در امتحانات پایان ترم باید درسهاتون رو در طول ترم خوب خونده باشید.جالب اینجاست که برای موفقیت در کنکور کارشناسی ارشد هم اولین گام همین مسئلست.اگر در طول دوره لیسانس تمام دروسی که در آزمون کارشناسی ارشد میاد رو بطور تشریحی خوب خونده باشید مدت زمانی در حد ۸ تا ۹ ماه برای کسب رتبه ای خوب در کنکور فوق لیسانس کافی خواهد بود.سعی کنید طی ۶ ترم اول تمام دروسی که در آزمون کارشناسی ارشد میاد رو گذرونده باشید و ۳ ماه تابستون بعد از ترم ۶ رو صرف مرور و خلاصه برداری منابع آزمون ارشد کنید.ترم ۷ حداقل واحد ممکنه رو بگیرید(مرخصی رو به هیچ وجه پیشنهاد نمیکنم٬هر چند خودم مرخصی گرفتم ولی اونقدر بهم سخت گذشت که بعید میدونم بتونین ماه ها حبس تو یه اتاق رو با اون فشارهای روحی وحشتناک تحمل کنید!!!)  کل ترم ۷ رو اختصاص بدید به مرور خلاصه ها٬تست و آزمونهای آزمایشی و مطالعه آزمونهای سالهای قبل و مطمئن باشید هیچ تلاشی بی پاسخ نخواهد موند!!!

۵- تا اینجای کار رو خیلی ها میدونستن و از زبون خیلی ها شنیده بودن اما چیزهایی که در ادامه خواهم گفت شاید واستون کمی ناآشنا باشه!!! ببینید از نظر ما کسی که در دوره لیسانس معدل بالایی داره و رتبه خوبی هم در کنکور فوق لیسانس کسب میکنه دانشجویی موفقه(با همین تعاریف من هم با معدل ۱۶ رشته ریاضی و رتبه ۱۰۰ کنکور ارشد دانشجوی موفقی هستم!!!)اما باید بهتون بگم تازه الان میفهمم که تعریف دانشجوی موفق چقدر فراتر از چیزهاییه که ذکر شد و من هم یک دانشجوی کاملا معمولی هستم!!!

یک دانشجو در کلاس جهانی!!!

۶- به نظر من دانشجویی واقعا موفقه که علاوه بر اینکه معدل بالایی داره و رتبه ی خوبی هم در کنکور کارشناسی ارشد کسب میکنه٬سه فاکتور بسیار مهم دیگه رو هم داشته باشه.این سه فاکتور عبارتند از دید و شناخت نسبت به رشته ی تحصیلیش٬توانایی بالا در برنامه نویسی کامپیوتری و تسلط بر زبان انگلیسی.در ادامه ی متن به بررسی این سه فاکتور میپردازم.

۷- اولین فاکتور که بسیار هم مهم هست شناخت و دید کافی فرد نسبت به رشته ایه که داره میخونه.متاسفانه درسهایی که در دانشگاه ارائه میشه به آدم نسبت به رشتش دید و شناخت کافی نمیده و محدود میشه به همون حفظیاتی که در ابتدای متن قبل گفتم.حتی تو یه رشته ای مثل ریاضی هم که ذاتاً نباید حفظی باشه موفقیت در اکثر امتحانات پایان ترم و کنکور ارشد وابسته به حفظ کردن فرمولها و صورت قضایا و اثبات اونهاست.اینکه آدم فرمول آماده ای در اختیار داشته باشه و توش عدد بذاره و برسه جواب که نشد ریاضی. اینکه صورت قضیه و اثبات رو واست بگن و هیچ کنجکاوی ای در ذهنت ایجاد نکنند که نشد ریاضی.شما ۱۰۰ تا فرمول حفظ کن و هزار تا تمرین هم با کمک همین فرمول حل کن٬دو هزار تا تست هم بزن.صورت و اثبات قضیه رو هم کامل بفهم و از حفظ ۱۰ بار بنویس.واقعا چه سودی داره وقتی بعد از یک که ماه به فرمولها و قضایا نگاه نکردی ببینی همش یادت رفته؟!!! این سبک درس خوندن صرفا به درد معدل بالا و رتبه خوب میخوره ولی اینها چیزایی نیست که به آدم دید و شناخت بده.اینها چیزهایی نیست که به آدم ایده و خلاقیت بده.برای ایجاد ایده و خلاقیت وقتی میبینی سیستم بهت کمک نمیکنه خودت دست بکار شو.برو دنبال چند تا کتاب که تاریخچه ی رشتت رو گفتن٬که کاربردهای عملی رشتت رو گفتن٬که با یه سری مثال و تمرین به ظاهر ساده خلاقیتت رو تحریک میکنن و بهت ایده میدن.یه سرچ اینترنتی(مخصوصاً سرچ انگلیسی) انجام بده و ببین دنیای اینترنتی که واسه ما محدود شده به ایمیل و چت و وبگردی های بیهوده چقدر امکانات خوبی در اختیارت میذاره و میتونی توش چه متنهای تخصصی مفیدی رو در رابطه با رشتت پیدا کنی و در نهایت هم سعی کن پروژه ی دوره ی لیسانست رو بجای ترم ۸ ترم ۵ شروع کنی و واقعا روش کار کنی تا لذت یادگیری علم رو با تمام وجود حس کنی!!!

۸- دومین فاکتور توانایی فرد در برنامه نویسی کامپیوتریه.امروزه با توجه به توانایی زیادی که برنامه های کامپیوتری پیدا کردن و با توجه به اهمیت وقت٬بهتره محاسبات وقت گیری که هیچ تاثیری در یادگیری یا ایجاد خلاقیت ندارند رو با کامپیوتر انجام داد.نخستین گام در این زمینه هم آشنایی با الگوریتمه.برای اینکه کامپیوتر متوجه بشه که چه مسیری رو برای رسیدن به هدف مورد نظر طی کنه باید واسش کاملا دقیق و بدون ابهام مشخص کرد که مرحله به مرحله باید چه عملی رو انجام بده.این میشه الگوریتم و طراحی الگوریتم هم یکی از راههای مناسب برای تقویت قدرت خلاقیته. بعد از اینکه بر روی طراحی و تجزیه الگوریتمها مسلط شدین به سراغ برنامه نویسی برین.جدای از برنامه های عمومی مثل بیسیک٬پاسکال یا سی برنامه های تخصصی هر رشته کمک بسیار زیادی به انسان هستن.مثلا در رشته ریاضی برنامه های مثل میپل(Maple) یا متمتیکا(Mathematica) یا متلب(Matlab)تواناییهای وحشتناکی دارن!!! فرمول پیچیده ترین تابع رو بهشون بده تا ظرف چند صدم ثانیه نمودارش رو واست رسم کنن!!! این برنامه ها به حدی قدرتمند هستن که میتونید ازشون حتی در اثبات قضیا و تجزیه و تحلیل و شهودی کردن تمرینات هم کمک بگیرید!!!

۹- اما سومین فاکتور برای یک دانشجوی موفق توانایی او در زمینه زبان انگلیسیه.هم زبان انگلیسی عمومی که شامل توانایی در چهار بخش صحبت کردن٬گوش دادن٬خواندن و نوشتنه و هم زبان انگلیسی تخصصی که شامل توانایی در مطالعه متون تخصصی به زبان انگلیسی هست.در مقاطع بالاتر اکثر کتابها٬مقالات و منابع موردنیاز به زبان انگلیسی هستند و اگر نتونید بخوبی از این منابع استفاده کنید به مشکل بر خواهید خورد. ضمنا برای آزمون دکترا یا گرفتن پذیرش از دانشگاههای معتبر خارجی به مدرک زبان معتبر مثل تافل(Toefl) یا آیلتس(IELTS) نیاز دارید پس سعی کنید از همین امروز به فکر تقویت زبان انگلیسیتون باشید چون ممکنه فردا دیر باشه!!!

۱۰- اکثر دانشجویان دوره لیسانس با سه فاکتور بالا آشنایی کافی ندارن و اگر هم آشنا باشند نیازی در این زمینه حس نمیکنند اما اگر میخواهید واقعا دانشجوی توانمند و موفقی باشید و مثل من وقتی وارد مقطع فوق لیسانس شدید برای پرداختن به این سه فاکتور٬در کنار حجم وحشتناک درسهای خودتون با کمبود وقت مجبور نشید الان که به اندازه کافی فرصت دارید روی این موارد وقت بگذارید تا یک دانشجوی واقعی در کلاس جهانی باشید!!!

از نظر شما تعریف یک دانشجوی موفق چیست؟

درس خوان بودن ، وقت شناس بودن ودیگر فاکتور ها در کسب رتبه های بر تر موثر است. تصوری که اکثر اوقات در ذهن همه از یک دانشجوی موفق نقش می بندد ،غرق بودن در کتابها و جزوات است.

اما جالب است بدانید که در یک تحقیق انجام شده از یک جامعه آماری از دانشجویان موفق به این نتیجه رسیدند که تفریحات این دسته از افراد بیشتر و حتی متنوع تر از دیگر افراد است.از ویژگی های این دسته از افراد می توان نکات زیر را بر شمرد:

1-احساسات: جایگاه احساسات در بین دانشجویان موفق پر رنگ تر از دیگر افراد بوده. این نکته در ایجاد ارتباط مناسب بین کشف استعداد های شخصی و انتخاب رشته مناسب برای تحصیل بسیار دخیل بوده است. بی توجه بودن نسبت به احساست شخصی منجر به داشتن انتخابی نادرست خواهد شد.

2-ورزش های گروهی و دسته جمعی:روابط اجتماعی در دانشجویان موفق بسیار قویتر و پر رنگ تر دیده می شود.سهیم بودن در مناسبات اجتماعی و شریک بودن در فعالیت های گروهی نظیر ورزش های دسته جمعی و تفریحات از جمله فاکتورهایی است که در فعالیت های دانشجویان موفق به وفور به چشم می خورد.

3-درس خواندن دسته جمعی:تمایل به مطالعه و مباحثه دسته جمعی در دانشجویان موفق بیشتر از دیگران به چشم می خورد؛ گوشه نشینی و انزوا کمتر در رفتار های آنها دیده می شود. در اکثر اوقات ترجیح می دهند که به صورت گروهی دور هم جمع شوند و مطالب درسی را به صورت کنفرانس مورد نقد و بررسی قرار دهند. به گفته آنها این بهترین شیوه در تفهیم دروس و ماندگار شدن آنها در ذهن می باشد.

4-نکته برداری و طرح سوال پیرامون دروس:یکی از بهترین متد های تسلط یافتن ، نکته برداری و طرح سوالهایی پیرامون مطالب است.با مطرح شدن سوال ابعاد مختلف یک بحث مورد بررسی قرار می گیرد.آنگاه به مرور زمان می توانیم مطمئن شویم که هیچ بخشی از جزئیات یک مطلب  را از دست نداده و بر کل مطلب اشراف پیدا  کرده ایم.

5-سوالات  خود را حتی المکان پس ازپایان هر کلاس و یا پس از پایان مطالعه و جمع بندی هر درس مطرح کرده و برای یافتن پاسخ هایشان کنکاش کنید. با این کار پیش زمینه تدریس شده هنوز در ذهن شما مانده است و در صورت وجود اشتباه در فهم مطلب سریعتر قابل تصحیح می باشد.

6-دانشجویان موفق افراد فوق العاده کنجکاوی هستند، هیچ وقت در طرح سوالهای خود احساس خجالت و شرم نمی کنند. هیچ گاه فکر نکنید که سوال شما ساده و پیش پا افتاده است. در مطرح کردن سوالهایتان شهامت داشته باشید و بکوشید تا در کمترین زمان ممکن برایشان جوابی پیدا کنید تا در حواشی ذهن شما رسوب نکند و بدون استفاده باقی نماند. یقین داشته باشید که هر سوال هر چند سطحی و آسان  می تواند چندین گام شما را در یادگیری و تفهیم بیشتر مطلب به جلو هدایت کند.

7-خود را متکی به منابع درسی محدود نکنید. هیچ وقت از خود توقع نداشته باشید که خواندن چند بر گه جزوه دست نویس و یا چند صفحه از فصول یک کتاب برای فهمیدن و درک مطلب کافیست. ساده ترین نکات زمانی می تواند برایتان ملموس شود که از طرق مختلف با طرز بیان های متفاوت برایتان تدریس شود. منابع درسی خود را تا آنجا که ممکن است وسیع کنید و هیچ وقت به خود اطمینان نداشته باشید که همه چیز را می دانیدو نیاز به بررسی بیشتر یک موضوع ندارید

دانشجوی موفق

روش مطالعة اجمالی و تندخوانی

خواندن اجمالی

هدف

هدف از خواندن اجمالی دست یافتن به نکات و مطالب مهم کتاب و کشف ساختمان مواد و مطالب در یک زمان کوتاه و با سرعت زیاد است. سرعت تقریبی خواندن اجمالی 1000 تا 40000 کلمه در دقیقه است.

فواید

فواید خواندن اجمالی عبارتند از:

الف- کارآمدی بیشتر، از راه تخمین زدن اهمیت مطالب و طرح‌ریزی یک روش مناسب مطالعه.

ب- بودجه‌بندی واقعی‌تر از زمان، از طریق کشف حجم و دشواری مطالب.

ج- افزایش میزان درک مطالب و نگهداری آنها در حافظه از راه کسب یک نظر اجمالی از کل مطالب پیش از خواندن جزئیات.

د- افزایش میزان دقت و تمرکز حواس از طریق برانگیختن میزان علاقه.

روش

روش خواندن اجمالی مبتنی است بر نمونه‌گیری سریع از نکات اساسی و صرف‌نظر کردن از جزئیات. در این روش مطالعه، در جستجوی نکات کلیدی درباره مواد و ساختمان مطالب و نظر و سبک مؤلف باشید. همچنین، برای افزایش میزان علاقه خود نسبت به مطالب به طرح سؤالاتی در مورد مطالب خواندنی بپردازید.

برای خواندن یک کتاب غیرداستانی با روش اجمالی از موارد زیر نمونه‌گیری کنید:

1. عنوان؛

2. مؤلف، تجربیات و سابقه کار او؛

3. تاریخ انتشار؛

4. مقدمه، پیشگفتار، معرفی هدف از نوشتن کتاب، مخاطبین و اینکه آیا او در نوشتن کتاب تعصب خاصی را دنبال کرده است؟

5. فهرست مطالب: سازمان مطالب کتاب چگونه است؟ آیا بعضی فصول کتاب از فصول دیگر مهمتر به نظر می‌رسند؟ آیا مطالب و فصول کتاب به دو سه بخش مهمتر تقسیم‌بندی شده‌اند؟ اگر نه، آیا شما می‌توانید این مطالب را به دو سه بخش عمده تقسیم کنید؟

6. ساختمان فصول، عنوان‌های داخلی، خلاصه فصل یا سؤالات پایان هر فصل؛

7. مؤلف در صفحات و تصاویر انتخابی چه سبکی را به کار برده است؟

8. خلاصه‌ها و نتیجه‌گیری‌ها: آیا کتاب یک فصل نتیجه‌گیری دارد یا هر فصل دارای خلاصه یا نتیجه‌گیری است؟ اگر کتاب یک فصل نتیجه‌گیری دارد، ابتدا آن را بخوانید. به احتمال زیاد این فصل محتوای کتاب را با دقت بیشتری معرفی می‌کند؛

9. پیوست‌ها، فهرست اصطلاحات، مآخذ و مراجع.

فنون تشکیل‌دهنده روشِ خواندن اجمالی

1. سازمان‌بندی اولیه

پیش از مطالعه کتاب به طور کامل، به کشف قسمت‌های اصلی کتاب که مطالب کتاب براساس آن سازمان یافته‌اند و همچنین به کشف اندیشه‌های مهم کتاب بپردازید. این کار مستلزم اندیشیدن یا بر روی کاغذ آوردن یک جمله کامل درباره عنوان و مقدمه و خلاصه هر فصل از کتاب است، به صورتی که این جمله مبین مفهوم اصلی آن فصل باشد.

2. تعیین هدف مطالعه

معین کنید که هدف شما از مطالعه کتاب چیست و با چه دقتی می‌خواهید آن را بخوانید. برای کسب یک برداشت کلی کتاب را می‌خوانید، یا به دنبال جزئیات هم هستید؟ برای امتحان مطالعه می‌کنید، یا برای رفع نیازهای شغلی، یا برای سرگرمی؟

با مشخص کردن هدف مطالعه خود، بهتر می‌توانید روش مناسب مطالعه را برای رسیدن به آن هدف انتخاب کنید. اگر برای کسب اطلاعات کامل و جامع کتاب را می‌خوانید، سرعت شما باید کمتر از موقعی باشد که به دنبال کسب یک دید کلی از کتاب هستید، یا برای سرگرمی آن را مطالعه می‌کنید، اگر منظورتان آشنایی سطحی با کتاب است استفاده از روش خواندن اجمالی مناسب‌ترین روش است.

3. برآورد دشواری مطلب و زمان مطالعه

مقدار زمانی را که برای مطالعه کتاب در اختیار دارید و میزان دشواری کتاب را تخمین بزنید. اگر در نظر دارید پا را از خواندن اجمالی فراتر نهید، در بودجه‌بندی زمان خود دقت کنید. یک تخمین واقع‌بینانه از زمانی که در اختیار دارید، با توجه به هدف شما از مطالعه کتاب و میزان دشواری مطلب، شما را در طرح یک برنامه مناسب و کنترل صحیح روش و مطالعه کمک می‌کند.

4. طرح سؤال

حال که درباره کتاب یا یک فصل بخصوص اطلاعاتی به دست آوردید، معین کنید که چه اطلاعاتی کم دارید. آیا باید به مطالعه ادامه دهید؟ اگر جواب این سؤال مثبت است، انتظار دارید از یک خواندن عمیق چه چیزی عایدتان شود؟ چگونه مؤلف از مقدمه به نتیجه رسیده است؟ مراحل اساسی کتاب چه هستند؟ آیا این مراحل به طور منطقی به هم مربوط هستند؟ هدف مؤلف چیست؟ آیا مطالب کتاب با آنچه که شما قبلاً درباره موضوع می‌دانستید موافقت یا مغایرت دارد؟

سؤالات شما درباره کتاب می‌توانند کلی یا کاملاً‌ مشخص باشند. طرح این‌گونه سؤالات، از طریق ایجاد کنجکاوی، تمرکز حواس و دقت شما را افزایش می‌دهد. رضایت حاصل از پاسخگویی به سؤالات، مدت نگهداری مطالب را در حافظه طولانی می‌کند. طرح سؤال، به هنگام مطالعه یک کتاب، خواننده منفعل را به خواننده‌ای فعال مبدل می‌سازد. از طریق طرح سؤالات، یک گفت و شنود بین شما و مؤلف کتاب برقرار می‌شود که کسب لذت شما را از مطالعه کتاب افزایش می‌دهد. سؤالات اغلب به هنگام مطالعه یا پس از پایان مطالعه به ذهن می‌رسند. ولی شما سعی کنید سؤالات خود را پیش از مطالعه و به هنگام خواندن اجمالی کتاب شروع کنید.

روش تندخوانی

هدف

هدف از تندخوانی یا سریع خواندن یک کتاب کسب آشنایی کلی با مطالب کتاب از طریق مرور کتاب با یک سرعت فوق العاده زیاد است.

سرعت تقریبی تندخوانی 1500 تا 20000 کلمه در دقیقه است.

فواید

فواید تند خواندن عبارتند از:

الف- کامل کردن روش خواندن اجمالی و افزودن به ارزش آن؛

ب- مرور کردن مطالبی که قبلاً خوانده‌اید؛

پ- جانشین ساختن این روش با روش مطالعه دقیق و کامل، هنگامی که درک کمتری از مطالب مورد نیاز است و وقت کمتری موجود است.

روش

روش تندخواندن بر فن دید زدن مبتنی است. دید زدن مستلزم یک حرکت منظم و همراه با ریتم چشم بر روی صفحات است، در حالی که روش خواندن اجمالی مبتنی بر یک روش انتخابی و نمونه‌گیری از مطالب و عبارات اساسی و کلیدی است. فن دید زدن امکان مرور کردن مطالب را به طرزی بسیار سریع میسر می‌سازد. نتیجه کار، یک آگاهی خیلی وسیع، ولی نه خیلی دقیق، از محتوای کتاب یا مطلب خواندنی است.

چنانکه در مورد روش خوندن اجمالی صادق است، روش تند خواندن مستلزم حرکت سریع است. هنگام تمرین کردن روش تندخوانی، منظور شما باید کسب آشنایی و عادت کردن با حرکات چشم و جریان‌های فکری باشد که ممکن است در ابتدا برای شما نا آشنا باشند. در ابتدای تمرینات خود، آشنایی با نحوه درست مطالعه مهمتر از درک مطالب خوانده شده است. در جریان تمرینات خود، متوجه خواهید شد که هر چه روش تندخوانی را بیشتر تمرین کنید بیشتر از معانی کلمات و عبارات کلیدی آگاهی کسب می‌کنید، و از این اطلاعات پراکنده می‌توانید تصوری کلی از محتوای مطالب به دست آورید. با تمرین بیشتر، اعتماد و میزان درک شما از مطالب، خصوصاً مطالب آسانتر، افزایش خواهد یافت.

تمرینات

تمرینات این قسمت به شما کمک خواهند کرد تا با ایجاد یک نوع ریتم بتوانید زمانی را که برای مرور کردن هر صفحه لازم دارید کنترل کنید. تازگی این روش و کوشش برای اینکه مطلبی را با سرعت چندین برابر عادتی که دارید بخوانید ممکن است در ابتدا ناامید کننده به نظرتان برسد و باعث حواسپرتی شما شود. بنابراین، در آغاز تمرینات خود، لازم است که مراحل پیشنهادی را با دقت تمام اجرا کنید.

برای تمرین‌های نخستین دیدزنی، کتابی را که می‌خواهید بخوانید به طور باز بر روی یک میز قرار دهید. بعد، از انگشت نشان دست چپ خود به عنوان یک راهنما استفاده کنید؛ این انگشت را در وسط صفحه یا وسط ستون مطالب بگذارید و آن را از بالا به پایین حرکت دهید، و با چشم سرانگشت خود را دنبال کنید. بعد از اتمام هر صفحه، با دست راست صفحه را به سرعت ورق بزنید. انگشت شما برای عادت دادن چشم و ذهن به هنگام انجام تمرینات اولیه به کار می‌روند، ولی بعضی افراد استفاده از این انگشت را برای همیشه به عنوان یک عادت حفظ می‌کنند.

تند خواندن مطالب آسان (داستان‌های آسان، مجلات و غیره)

1. ریتم یک ثانیه‌ای

الف- ریتم کار خود را انتخاب کنید. به یک ساعت دیواری که دارای ثانیه‌شمار باشد نگاه کنید و یک ریتم تک شماره‌ای در هر ثانیه انتخاب کنید. این کار را با شمردن 1،1،1، ... تا ده ثانیه انجام دهید.

ب- بخوانید. با شمردن 1،1،1، ... به خواندن مطالب بپردازید و این کار را برای حدود پنجاه صفحه ادامه دهید. ریتم شما یک شماره برای هر صفحه باید باشد. از انگشت نشان دست خود به عنوان راهنما استفاده کنید. انگشت خود را در وسط صفحه یا ستون از بالا به پایین حرکت دهید و با چشمان خود این حرکت را دنبال کنید. دست دیگر خود را در گوشه صفحه، آماده برای ورق زدن، نگه دارید. صفحات را با حداکثر سرعت ورق بزنید (در کمتر از یک ثانیه آن طور که ریتم یک ثانیه‌ای برای یک صفحه را به هم نزنید) نگران درک معانی نباشید؛ این تمرین برای آن است که به روش کار عادت کنید.

پ- ریتم کار خود را وارسی کنید. پس از آنکه حدود پنجاه صفحه مطلب را به طریق فوق دید زدید، بلافاصله به ساعت نگاه کنید و در ذهن خود 1،1،1، .. بشمارید و ببینید که هنوز ریتم یک ثانیه‌ای را به طور صحیح انجام می‌دهید یا نه.

ت- میزان درک مطلب خود را ارزشیابی کنید. انتظار زیادی نداشته باشید. ولی واقعاً هیچ چیز، حتی چند کلمه‌ای، چند نکته‌ای، یا یک آشنایی خیلی سطحی نصیبتان نشد؟ در ابتدا تمام کوشش شما باید برای این باشد تا به روش خودتان عادت کنید، ولی زیاد نگران درک مطالب نباشید.

2. ریتم دو ثانیه‌ای

الف- ریتم خود را انتخاب کنید. این بار ریتم دو ثانیه‌ای را انتخاب کنید. باز هم به ثانیه‌شمار ساعت نگاه کنید و بدین طریق برای خود بشمارید 1،2؛ 1،2؛ 1،2؛ ... تا ده ثانیه سپس شروع کنید به خواندن. حدود پنجاه صفحه را با ریتم هر دو ثانیه یک صفحه به طریق فوق و با انگشت راهنما بخوانید.

بعد از مطالعه حدود پنجاه صفحه بلافاصله به ساعت نگاه کنید، و به شمارش 1،2؛ 1،2؛ 1،2؛... ادامه دهید و ببینید ریتم شمارش 1،2 شما با دو ثانیه مطابقت دارد یا نه. این بار چه مقدار مطلب دستگیرتان شد؟ آیا چیزی از نام‌ها، تاریخ‌ها، تصویرها و کلمات درشت را فهمیده‌اید؟

3. ریتم چهار ثانیه‌ای با کاربرد الگوهای مختلف

الف- ریتم کار خود را انتخاب کنید. این بار با مشاهده ساعت و شمردن 1،2،3،4؛ 1،2،3،4؛ 1،2،3،4، ... تا دوازده‌ثانیه ریتم چهارثانیه‌ای را به کار ببرید.

ب- بخوانید. با ریتم هر صفحه چهار ثانیه، حدود شصت صفحه را بخوانید و در این روش علاوه بر حرکت دادن انگشت از وسط صفحه به طور عمودی، الگوهای دیگری را نیز به کار ببرید؛ مانند حرکت از گوشه راست به صورت اریب به گوشه چپ، حرکت زیگزاگی، مارپیچ، تقسیم صفحه به چند قسمت و مطالعه هر قسمت با یک مکث کوتاه و یا حرکت سریع چشم بر یک یا دو خط از راست به چپ. در ده صفحه اول روش عمودی را به کار ببرید. برای ده صفحه بعد روش گوشه به گوشه را بکار ببرید. هر ده صفحه یک بار روش خود را تغییر دهید تا اینکه تمام الگوهای شکل 1-2 را مورد استفاده قرار دهید. بالاخره، سعی کنید هر الگوی دیگری را که خودتان می‌خواهید و یا ترکیبی از دو یا چند الگوی شکل 1-2 را امتحان کنید، تا مناسب‌ترین الگو را برای خود انتخاب نمایید.

ج- ریتم کار خود را وارسی کنید. به طریق فوق این کار را انجام دهید و ببینید که ریتم شما با ثانیه‌شمار ساعت مطابقت می‌کند یا نه.

د- میزان درک مطلب خود را ارزشیابی کنید. هنوز هم چیزی دستگیرتان نشده است؟ اگر شده چه مقدار؟ کدام یک از الگوهای فوق برای شما مفیدتر است؟ آیا متوجه تفاوتی بین این روش کندتر چهار ثانیه برای هر صفحه و روش‌های سریعتر شدید؟

4.ریتم شش ثانیه‌ای

الف- ریتم خود را انتخاب کنید. این بار ریتم صفحه‌ای شش ثانیه را انتخاب کنید.

ب- بخوانید. حدود پنجاه صفحه را با این ریتم بخوانید. این بار سعی کنید انگشت نشان خود را فقط برای صفحه‌های سمت چپ به کار ببرید. هر کدام از الگوهای فوق را که مناسب تشخیص دادید مورد استفاده قرار دهید. در صفحات سمت راست از انگشت خود به عنوان راهنما استفاده نکنید؛ سعی کنید ریتم و الگوی خود را به طور ذهنی کنترل کنید. پس از مطالعه پنجاه صفحه بدین طریق، پنجاه صفحه دیگر را بدون هیچ استفاده‌ای از انگشت خود بخوانید.

ج- ریتم کار خود را وارسی کنید. پس از مطالعه پنجاه صفحه مطلب، بدون انگشت راهنما، ریتم کار خود را با نگاه کردن به صفحه ساعت وارسی کنید.

د- میزان درک مطلب خود را ارزشیابی کنید. اگر چه هنوز هم باید به روش مطالعه توجه بیشتری بشود، میزان درک مطلب شما از مطالب خوانده شده این بار باید بیشتر از روش‌های دیگر باشد. آیا از نظر درک مطلب متوجه تفاوتی بین این دو روش و روش هر صفحه چهار ثانیه و هر صفحه دو ثانیه شدید؟

5. ریتم ده ثانیه‌ای

الف- ریتم خود را انتخاب کنید. این بار یک ریتم ده ثانیه‌ای را مورد استفاده قرار دهید.

ب- بخوانید. این بار حدود پنجاه صفحه را بدون استفاده از انگشت راهنما و با استفاده از هر الگویی که مناسب تشخیص می‌دهید بخوانید. سعی کنید با کنترل ریتم و الگوی کار، هرچه بیشتر خود را به کاربرد این روش عادت دهید.

ج- ریتم کار خود را وارسی کنید. باز هم پس از خواندن پنجاه صفحه از یک کتاب با نگاه کردن به صحه ساعت ریتم کار خود را وارسی کنید.

د- میزان درک مطلب خود را ارزشیابی کنید. این بار متوجه افزایش میزان درک خود شدید؟ آیا درک شما در این روش بیشتر از درک شما در روش‌های سریعتر بالا نیست؟ اگر درک شما در روش اخیر بیشتر از روش‌های قبل نیست، باز گردید و تمرینات فوق را یک بار دیگر انجام بدهید تا زمانی که این تفاوت برای شما محسوس باشد.

تند خواندن مطالب دشوارتر (کتاب‌های‌درسی، مطالب خواندنی مربوط به کار، و غیره)

اغلب لازم است که شما برای خواندن مطالب دشوارتر از سرعت مطالعه خود بکاهید، بخصوص اگر مطالب کتاب یا مجله و غیره را قبلا نخوانده باشید. برای تند خواندن اینگونه مطالب نیز، همانطور که در مورد مطالب ساده‌تر گفته شد، سعی کنید در ابتدا با استفاده از انگشت راهنما و کاربرد ریتم ها و الگوهای مختلف بهترین ریتم و الگوی مطالعه را که برای منظورتان مناسب می‌دانید انتخاب کنید. ریتم‌های ده، پانزده و بیست ثانیه‌ای زیر به عنوان تمرین برای تند خواندن مطالب دشوار مفید هستند.

1. ریتم ده ثانیه‌ای

الف- ریتم کار خود را انتخاب کنید. این بار ریتم ده ثانیه‌ای برای یک صفحه را به کار ببرید.

ب- بخوانید. الگوهای مختلف خواندن را، هر کدام برای چندین صفحه، با استفاده و بدون استفاده از انگشت راهنما، مورد استفاده قرار دهید. این کار را برای پنجاه صفحه با استفاده از بهترین الگویی که انتخاب می‌کنید ادامه دهید.

ج- ریتم کار خود را وارسی کنید. باز هم، پس از خواندن پنجاه صفحه مطلب، با نگاه به ساعت، ریتم کار خود را وارسی کنید.

د- میزان درک مطلب خود را ارزشیابی کنید. معین کنید که با کاربرد این ریتم چه مقدار مطلب دستگیرتان می‌شود، و این مقدار درک مطلب را به عنوان یک معیار شروع کار برای مقایسه با روش‌های کندتر بعدی در نظر داشته باشید.

2. ریتم پانزده ثانیه‌ای

مراحل فوق را با ریتم هر صفحه پانزده ثانیه تکرار کنید، ولی از انگشت خود یا هیچ راهنمای دیگری کمک نگیرید.

3. ریتم بیست ثانیه‌ای

باز هم مراحل فوق را با ریتم هر صفحه بیست ثانیه، بدون استفاده از انگشت راهنما، تکرار کنید.

پس از انجام تمرین‌های فوق با مطالب ساده و دشوار، ریتم‌های مختلف دیگری را برای مطالب متنوع‌تر مورد آزمایش قرار دهید. به خاطر داشته باشید که هدف از خواندن سریع یک مطلب کسب آشنایی کلی با آن مطلب است نه درک عمیق آن. سرانجام، پس از تمرینات لازم، خواندن سریع به صورت یک عادت طبیعی برای شما در خواهد آمد و برای این کار نیازی به کاربرد یک ریتم به خصوص به طور اگاهانه نخواهید داشت. در این صورت، شما می‌توانید تمام توجه خود را معطوف به کسب معانی سازید. ولی باید توجه داشته باشید که در شروع مطالعه کاربرد دقیق ریتم و الگو ضروری است از آنجا که تسلط کامل بر روش تند خواندن به متجاوز از سه تا پنج هفته تمرین نیاز دارد، مفید است که پس از خواندن مطالب به طور اجمالی به منظور گرم شدن برای مطالعه، دو سه دقیقه تمرینات فوق را پیش از شروع به مطالعه مطالب طولانی انجام دهید.

علاوه بر کسب یک آشنایی کلی با مطالب، روش تندخوانی را می‌توان برای کسب اطلاعات بخصوص نیز مورد استفاده قرار داد. به این روش اغلب روش «مطالعه انتخابی» می‌گویند. روش تندخواندن، از طریق انتخاب مطالب، به خواننده یا محقق کمک می‌کند تا به طور خیلی سریع، اطلاعات بخصوصی را که مورد نیاز اوست به دست آورد، بدون اینکه وقت خود را برای مطالب غیرمهم و غیرمربوط تلف کند. کافیست پیش از مطالعه، برای انتخاب مطالب به سؤالات زیر جواب بدهید:

1. به دنبال چه چیزی می‌گردید؟ چند اطلاع جزیی، چند نکته یا مفهوم مهم و یا اطلاعات مربوط به مفهوم کلی کتاب یا عنوان کلی کتاب.

2. چه کلمات یا عبارت‌هایی ممکن است شما را به اطلاعات مورد نیازتان برسانند؟

3. در کجای کتاب می‌توانید کلمات یا عبارت‌هایی را که به دنبالشان هستید پیدا کنید؟ در فهرست مطالب، در مقدمه، در پیوست و یا در عنوان‌های داخل فصل‌ها.

سؤالات فوق در جستجو برای اطلاعات مورد نیاز به شما کمک می‌کنند. به عنوان نمونه در جستجو برای موضوعات کلی، هدف کسب اطلاعات مربوط به موضوعات کلی است. اگر چه این نوع جستجو نامشخص‌ترین نوع مطالعه انتخابی است، جستجو برای کلمات و عبارات کلیدی در اینجا نیز می‌تواند مفید باشد. برای دست یافتن به موضوعات کلی در مطالعه خود سعی کنید، به هنگام مطالعه، با دقت بیشتر و سرعت کمتری پیش بروید تا موقع برخورد به اندیشه‌ها و مفاهیم موردنیاز، آنها را از نظر نیندازید. بکوشید تا کلیه موضوعاتی را که مورد نیاز است به دست آورید.

دانشجوی موفق

عبارت خوانی

هدف

هدف از عبارت‌خوانی، افزایش سرعت مطالعه از طریق خواندن عبارات و جملات به عوض خواندن کلمات است.

سرعت تقریبی

سرعت تقریبی عبارت‌خوانی بین 300 تا 1000 کلمه در دقیقه است.

روش

روش عبارت‌خوانی دارای دو سطح است: یکی سطح مکانیکی، دیگری سطح ادراکی. سطح مکانیکی به عادت دادن چشم برای حرکت سریع از طریق توجه کردن به گروه کلمات، در عوض توقف چشم بر روی یک یک کلمات مربوط است. سطح مکانیکی، همچنین، مستلزم استفاده از میدان وسیع‌تر دید خواننده است، آن طور که با نگاه به سطور متوجه مجموعه‌های بزرگتر و بیشتری از کلمات و عبارات معنی‌دار شود.

هر چه خواننده بر سطح مکانیکی بیشتر تسلط یابد، در سطح ادراکی میزان فهم مطالب برای وی بیشتر می‌شود. خواننده می‌آموزد که به طور ناهشیار از مجموعه کلمات و عبارات درک معنی نماید و نیرویش را برای تفسیر اهمیت اندیشه‌ها و اطلاعاتی که می‌خواند صرف کند، تا مجبور نباشد با خواندن کلمه‌ها وقت و نیرویش را هدر دهد و حواسش پرت شود.

برای مثال این جمله را:

نویسنده ... ها ... کلمه ... به ... کلمه ...نمی ... نویسند ... آنها ... عبارت ... به ...عبارت ... می ... نویسند.

می‌توان به صورت زیر خواند:

نویسنده‌ها ... کلمه به کلمه ... نمی‌نویسند. ...آنها ... عبارت به عبارت ... می‌نویسند.

توضیحات مربوط به تمرینات سطح مکانیکی روش عبارت‌خوانی

بسیاری از خوانندگان گمان می‌کنند که چشم، هنگام مطالعه، به طور یکنواخت از روی سطور حرکت می‌کند. برخلاف این تصور، چشم، هنگام مطالعه، بر روی کلمات توقف می‌کند. همین امر سبب می‌شود تا خواننده بتواند معانی کلمات را درک کند، در غیر این صورت اگر چشم از روی کلمات بدون توقف حرکت می‌کرد، خواننده از مطالب یک احساس درهم و برهم می‌داشت. بنابراین، از نظر مکانیک کار، خواندن شامل تعدادی توقف چشم بر روی سطرها است که در ضمن هر توقف، چشم می‌جهد و در جای دیگر توقف می‌کند.

چشم خوانندگانی که کلمه به کلمه می‌خوانند، یعنی کلمه‌خوانی می‌کنند، بر روی تمام کلمات توقف می‌کند. چشم خوانندگانی که عبارت به عبارت می‌خوانند، یعنی عبارت‌خوانی می‌کنند، در هر بار توقف چندین کلمه را با هم می‌بیند و در نتیجه تعداد توقف‌های چشم اینگونه خوانندگان از خوانندگان کلمه‌خوان کمتر است. خوانندة عبارت‌خوان، با دیدن تعدادی کلمه به جای یک کلمه در هر بار توقف چشم، وقت کمتری صرف می‌کند و در نتیجه سرعت خواندنش بیشتر است. (فهم و درک او از مطالب نیز، همان‌طور که بعداً توضیح خواهیم داد، بیشتر است.)

سرعت مطالعة خوانندة کلمه‌خوان به آهستگی سرعت خواننده‌ای است که بلند می‌خواند. در بلندخوانی تعداد کلماتی را که شخص می‌تواند تلفظ کند محدود است – حداکثر 250 تا 300 کلمه در دقیقه. در صامت‌خوانی (خواندن بدون صدا) سرعت مطالعة شخص کلمه‌خوان نیز به همین 250 تا 300 کلمه در دقیقه محدود است. ولی شخص عبارت‌خوان می‌تواند سه تا چهار بار سریعتر بخواند، چونکه او در هر بار توقف چشم چندین کلمه را با هم می‌بیند.

عبارت‌خوانی مستلزم استفادة بیشتر از قدرت دید است. خواننده می‌تواند در هر توقف چشم شش تا هفت کلمه را ببیند. ولی خوانندگان معمولاً جزء کوچکی از این توانایی را مورد استفاده قرار می‌دهند. بیشتر افراد در هر توقف چشم فقط یک کلمه یا یک و نیم کلمه را می‌بینند. یک بررسی از نحوة مطالعة دانشجویان دانشگاه نشان داده است که دانشجویان کمتر از نصف قدرت دید خود را مورد استفاده قرار می‌دهند. حتی سال‌ها پس از تحصیل و دانش‌اندوزی، اغلب خوانندگان این عادت را حفظ می‌کنند.

استفادة کم از قدرت دید و کلمه‌خوانی تنها ویژگی آدم‌های کندخوان نیست. ویژگی دیگر این نوع خوانندگان بازگشت در خواندن، یعنی حرکت معکوس چشم برای دوباره خواندن کلمات است. اگر چه بازگشت در خواندن به طور گهگاه آن هم برای دوباره خواندن بعضی کلمات و عبارات و تفکر مجدد در مورد آنها ضروری است، افراط در این کار به صورت عادت درمی‌آید و ریتم خواندن را به هم می‌زند، و در نتیجه سرعت مطالعه را کند می‌سازد.

خوانندگانی که عبارت‌خوانی می‌کنند به هنگام مطالعه کمتر بازگشت می‌کنند (و بهتر می‌فهمند)، زیرا حرکت چشم آنها به علت اینکه در هر بار توقف به جای یک کلمه، گروهی از کلمات را می‌بیند مطالعة آنها را با نحوة فکر کردنشان هماهنگ می‌سازد. ما در قالب معانی فکر می‌کنیم و عبارات بیش از کلمات حاوی معانی هستند. خواننده‌ای که کلمه‌خوانی می‌کند مجبور است با پهلوی هم قرار دادن کلمات به معانی برسد و این کار، هم وقت‌گیر است، هم باعث حواسپرتی می‌شود. خوانندة عبارت‌خوان به جای کلمات، معانی را می‌خواند. به همین خاطر است که افزایش سرعت خواندن، براساس عبارت‌خوانی، تقریباً همیشه همراه با افزایش درک‌مطالب و کسب لذت است.

تمرینات مربوط به سطح مکانیکی روش عبارت‌خوانی

1. تمرین مربوط به حرکت چشم: برای عادت دادن چشم به نحوة درست حرکت چشم در مطالعه، الگوی زیر را بخوانید. چشمان خود را بر روی هر یک از علامت‌ها متوقف سازید و بعد از یک توقف کوتاه بلافاصله به علامت بعدی نگاه کنید. بین علامت‌ها، یا به هنگام حرکت از یک سطر به سطر دیگر، چشمان خود را در هیچ جا به جز بر روی علامت‌ها متوقف نسازید. سر خود را تکان ندهید، در صورت لزوم، به کمک دست‌های خود، سر خود را ثابت نگاه دارید. به تندی حرکت کنید، و با سرعت یکنواخت پیش بروید. این سرعت در غلبه بر حواسپرتی و مشکل حاصل از حرکت سریع چشم از عبارتی به عبارت دیگر به عنوان کاری که تازگی دارد به شما کمک خواهد کرد. پیش از هر بار مطالعه، این تمرین را به منظور گرم شدن برای مطالعه، دوبار انجام دهید.

2. تمرین مربوط به دامنة دید: تمرین زیر به شما کمک خواهد کرد تا، علاوه بر بهبود روش صحیح حرکت چشم، دامنه یا فراخنای دید خود را افزایش دهید. خطوط زیر را بخوانید و سعی کنید بر روی هر «عبارت» چشم خود را فقط یک بار متوقف سازید. سعی کنید تمامی کلمات هر عبارت را ببی نی د و معانی آن را درک کنی د. برای جلوگی ری از نگاه کردن به ی ک ی ک کلمات به طور جداگانه، نگاه خود را به نقاط وسط کلمات بدوزید. این تمرین را دو سه بار در روز، برای چند روز ادامه دهید. در هر بار تمرین، مطالب را یک بار برای کسب معانی و بار دیگر افزایش میدان دید بخوانید.

ی ک... روز بعد... از ظهر ی ک... دختر بچه

به خانة ... فی لی پ نزدی ک ... شد. او در ... بازوهای خود

ی ک چی ز... سنگی ن حمل... می کرد او... از دی دار شخصی ... که

برای... دی دنش آمده ... بود خی لی وحشت ... کرد.

و بالاتر ... از ترسش نگرانی ... او در...باره چی زی ... بود

که در ... بازوانش قرار... داشت دختر... در آنجا

خی ره... ایستاد مثل... ی ک پرنده آماده ... برای پرواز... بود

ولی ... موقعی که فی لی پ ... با او صحبت... کرد صدای... او

گرم و محبت آمی ز... بود دختر... لحظه ای درنگ...کرد

و با حالت ... ترس به سمت ... مرد خم... شد،

و چی زی که ... در بازو داشت ی ک... پرنده سفی د... بزرگ بود

که ... در دستان ... او بی حرکت... قرار داشت.

3. تمرین مربوط به خط منقسم: صفحات کتاب خود را، با کشیدن دو خط عمودی در وسط صفحات، به سه بخش مساوی تقسیم کنید. بهتر است یک کتاب داستان ساده را انتخاب نمایید. بعد، صفحات را طوری بخوانید که چشمان شما در هر سطر فقط سه بار، آن هم در وسط قسمت‌های سه‌گانه توقف کند. هدف این است که حرکت منظم چشم خود را بر روی صفحات تمرین کنید.

4. تمرین مربوط به حرکت چشم با مطالب خواندنی روزانه: در مطالعة مطالب روزانة خود، مثل کتاب‌های درسی، هدف اصلی شما باید کسب معانی گروه کلمات باشد نه تعداد توقف‌های چشم. ولی در شروع مطالعه، برای عادت دادن چشم خود، تمرین شمارة 1 را در مورد یکی از صفحات کتاب انجام دهید. برای این کار اول و آخر سطرها را هدف تمرکز چشم خود قرار دهید و بدون توجه به کسب معنا چشم خود را بر روی صفحه حرکت دهید. بعد، صفحه را به همین طریق برای درک معنی عبارت‌خوانی کنید.

توضیحات مربوط به تمرین سطح ادراکی روش عبارت‌خوانی

تمرینات قسمت پیش به سطح مکانیکی روش عبارت‌خوانی مربوط بودند یعنی حرکات درست چشم و کاربرد بیشتر دامنة دید. تمرینات این قسمت بیشتر مربوط می‌شوند به سطح ادارکی عبارت‌خوانی، یعنی درک مطالب خواندنی و تفکر دربارة آنها.

روش عبارت‌خوانی، آنقدر هم که به نظر می‌رسد، روش دشواری نیست. به هنگام انجام تمرینات، متوجه خواهید شد که مطالب خواندنی حاوی مقدار زیادی عبارت تکراری است - گروه کلماتی که بارها در صحبت خود به کار برده‌اید و یا در نوشته‌ها خوانده‌اید. در واقع بعضی از این عبارت‌ها آنقدر تکرار شده‌اند که حالت کلمات را به خود گرفته‌اند، مثل روزنامه، کتابخانه، عید نوروز، بنابراین، و در عین‌حال.

همچنین، هنگام عبارت‌خوانی، متوجه خواهید شد که معنی جمله به شما کمک می‌کند تا عباراتی را که بعد از یکدیگر می‌آیند پیش ‌بینی کنید. برای مثال، در جملة «من شیرینی را دوست دارم، ولی دندانهایم ...» عبارت پایان‌دهندة جمله را می‌توان با توجه به قسمت اول حدس زد. علاوه بر معنی جمله، نحوة علامت‌گذاری و ترکیب دستوری نیز در عبارت‌خوانی به ما کمک می‌کنند. حرف ربط جملات و عبارات را به هم وصل می‌کند. در بسی اری از مواقع فاعل قبل از مفعول می‌آید. حروف اضافه قبل از مفعول می‌آیند. این قوانین، کار عبارت‌خوانی را آسان‌‌تر می‌سازند.

در نوشته‌هایی که سنگین‌تر هستند، یا در آنها از کلمات ناآشنا استفاده شده است، یا سبک نوشته تازه است، یا عبارت‌ها و جمله‌ها خیلی جدید هستند، عبارت‌خوانی دشوارتر است؛ ولی غیرممکن نیست. خواندن مطالب به صورت کلمه به کلمه تنها در مواقعی مطلوب است که صدا و آهنگ کلمات به درک معنی کمک کنند، مثل خواندن یک شعر یا نثر مسجع.

برای تمرین روش عبارت‌خوانی، ابتدا با مطالب ساده‌تر کار کنید تا با سرعت بیشتر به عبارت‌خوانی عادت نمایید. برای این منظور، از کتاب‌های سادة داستانی، روزنامه‌ها و مجلات استفاده کنید. این گونه مطالب به شما فرصت می‌دهند تا فنون عبارت‌خوانی را در خواندن خود به کار برید و در آغاز با مفاهیم دشوار درگیر نشوید. در حین کار، سعی کنید تا معنی مطالب را از گروه کلمات به دست آورید نه از کلمات به طور مجزا.

تمرینات مربوط به سطح ادراکی روش عبارت‌خوانی

1. عبارت‌خوانی از طریق دسته کردن کلمات. در پاراگراف زیر کلمات به صورت گروه‌هایی از کلمات که هر یک حاوی یک مفهوم به خصوص هستند دسته‌بندی شده‌اند. هنگام مطالعه، به تمامی کلمات محدود شده در داخل خطوط نگاه کنید، ولی به هیچ یک از کلمات به تنهایی نگاه نکنید. سعی کنید تا بدون توجه به یک یک کلمات معنی نهفته در هر یک از این گروه کلمات، یعنی کل عبارت‌ها را، درک کنید. بدین طریق این پاراگراف را چندین بار بخوانید و هر بار سرعت خواندن خود را افزایش دهید. این کار را آنقدر ادامه دهید تا بتوانید به سرعت معنی عبارت‌ها را بفهمید و چشمتان به طور خیلی راحت از روی خطوط حرکت کند.

[به هنگام عبارت خوانی] [باید به خاطر داشته باشید] [که عبارات در غالب اوقات] [کوچکترین واحدهای معنی هستند] [که شایسته وقت و توجه شما می باشند.] [یک کلمه وقتی] [رابطه‌اش با کلمات دیگر اطراف آن] [مشخص شود] [دارای معنی است.]

دسته کردن به ذهن شما کمک می‌کند تا گروهی از کلمات را به جای یک کلمه به عنوان واحد معانی بشناسد. تصمیم‌گیری شما در مورد اینکه چه کلماتی را در یک دسته جای دهید و دور آنها را خط بکشید، خیلی زیاد شبیه جریان تفکر شما به هنگام مطالعة عبارت است. بنابراین، دسته کردن کلمات شبیه عبارت‌خوانی به طریق کند است. این کار انتقال روش کلمه‌خوانی شما را به روش عبارت‌خوانی آسان می‌کند.

2. عبارت‌خوانی از طریق نقطه‌گذاری‌. قدم نزدیک‌تر به سطح ادراکی عبارت‌خوانی نقطه‌گذاری است. پاراگراف زیر به این منظور تهیه شده است. در این پاراگراف، مرکز هر عبارت با نقطه‌ای که در بالای آن عبارت گذاشته شده مشخص گردیده است. برای خواندن این پاراگراف، چشمان خود را بر روی این نقطه‌ها متوقف سازید و سعی کنید تمام عبارت را با نگاه به هر یک از این نقطه‌ها ببینید. بعد بلافاصله به نقطه بعد حرکت کنید.

· · · ·

« شما می‌توانید با دقت کردن به نحوه سخنرانی کسانی که خوب

· · ·

سخنرانی می‌کنند به اهمیت عبارت خوانی پی ببرید.

· · ·

دقت کنید که آنها به هنگام سخنرانی در بین عبارات

·

مکث می‌کنند.

به داستان ساده‌ای که برای تمرین عبارت‌خوانی انتخاب کرده‌اید برگردید و مراحل فوق را انجام دهید.

3. عبارت‌خوانی بدون علامت‌گذاری. پس از چندین بار استفاده از روش‌های فوق، سعی کنید بدون علامت‌گذاری و تنها از طریق دسته کردن کلمات در ذهن خود، عبارت‌ها را بخوانید. این کار را برای مدت 15 تا 20 دقیقه ادامه دهید. از اینکه ممکن است میزان درک شما از مطالب در ابتدا کم باشد نترسید و بکوشید تا به روش کلمه‌خوانی برنگردید. چند روز تمرین مرتب لازم است تا میزان درک شما به حدی برسد که باعث رضایت خاطر شما گردد.

4. به کشف سرعت مطلوب مطالعه بپردازید. ترس از درک کم مطالب به هنگام خواندن ممکن است خواننده را از رسیدن به سرعت مطلوب مطالعه باز دارد. سرعت مطلوب مطالعه عبارت است از سرعتی که برای میزان معینی از درک لازم است. برای غلبه بر این ترس و افزایش میزان درک، تمرین مربوط به سرعت مطلوب را که در زیر می‌آید انجام دهید.

یک صفحه از کتاب را با حداکثر سرعتی که می‌توانید، بخوانید، این سرعت اکتشافی شما نامیده می‌شود. اهمیت چندانی به درک مطالب ندهید و سعی کنید که سرعت مطالعة خود را فدای درک مطلب نکنید. دفعة بعد، همین صفحه را با سرعت کمتر ولی درک کامل مطالب بخوانید. حال که مطالب را در این بار خواندن کاملاً فهمیدید، میزان درک خود را در بار اول مطالعه تخمین بزنید.

صفحة دیگری را انتخاب کنید و برای فهمیدن کامل مطالب باز هم به روش فوق این صفحه را دو بار بخوانید، یک بار با سرعت اکتشافی و بار دیگر با سرعت کمتر. ولی سعی کنید این دفعه سرعت اکتشافی شما از سرعت اکتشافی دفعه اول کمتر باشد. باز هم، با مقایسة میزان درک خود در دو بار مطالعه، میزان درک خود را در سرعت اکتشافی تخمین بزنید.

این روش دوبار مطالعه (یکی سریع و یکی کند) را با صفحات دیگر کتاب و با کاهش تدریجی سرعت اکتشافی خود آنقدر ادامه دهید تا وقتی که میزان درک شما از بار اول و دوم مطالعه یکی شود. این سرعت مطالعه سرعت مطلوب برای شما خواهد بود.

با این سرعت مطلوب چندین صفحة دیگر را یک بار بخوانید. چون میزان سهل و دشواری مطالب از صفحه‌ای به صفحة دیگر فرق می‌کند، سرعت خواندن شما نیز به همین نسبت تغییر خواهد کرد. بنابراین، سرعت مطلوب مطالعه یک دامنة تغییر دارد که بیش از یک نقطه را در بر می‌گیرد. به شکل 1-3 مراجعه کنید.

شکل

برنامه تمرین روزانه

پس از انجام تمرینات مختلف مربوط به سطح مکانیکی و ادراکی عبارت‌خوانی این کتاب، معلوم کنید چه روشی برای شما مناسب‌ترین است و بکوشید تا یک برنامة تمرین روزانه برای این منظور تدارک ببینید و هر روز قدری از وقت خود را صرف تمرین با این روش مطالعه کنید. برای این کار پیشنهادهای زیر را مورد توجه قرار دهید.

1. ابتدا کتاب را به طور اجمالی بخوانید.

2. بعد با روش دیدزنی کتاب را بخوانید.

3. تمرینات مربوط به حرکت چشم را پیش از شروع به عبارت‌خوانی انجام دهید تا چشم شما به حرکات منظم و مناسب روش عبارت‌خوانی عادت کند.

4. تمرین خواندن کتاب داستانی. کتاب‌های سادة داستانی را عبارت‌خوانی کنید. سعی کنید در شروع کار برای دو سه پاراگراف اول داستان از روش دسته کردن کلمات یا نقطه‌گذاری استفاده کنید. بعد هم برای دو سه پاراگراف دیگر از روش دسته‌کردن ذهنی استفاده کنید.

5. پیشرفت سرعت مطالعة خود را ارزشیابی کنید. هفته‌ای چند بار، هنگام مطالعة کتاب‌های داستانی، سرعت مطالعة خود را محاسبه کنید و با مقایسة آنها پیشرفت کار خود را ارزیابی کنید.

6. تمرین خواندن مطالب اجباری. با طی مراحل فوق، یک کتاب سنگین، مثل یک کتاب درسی یا یک مجلة علمی را عبارت‌خوانی کنید. این درست نیست که می‌گویند خواندن مطالب علمی با روش عبارت‌خوانی دشوار است؛ برعکس، در این نوع مطالب عبارت‌های تکراری بیشتر به چشم می‌خورند.

7. پیشرفت سرعت مطالعة خود را ارزشیابی کنید. پس از اینکه روش عبارت‌خوانی را با مطالب اجباری نیز تمرین کردید از طریق محاسبة سرعت مطالعة خود و مقایسة آن با سرعت مطالعة اولیه، پیشرفت خود را ارزشیابی کنید. چون در مطالعة مطالب سنگین‌تر هدف شما از مطالعه، کسب اطلاعات و درک مفاهیم است نه کسب لذت، بنابراین سرعت مطالعة نیز کمتر خواهد بود.

در تمامی مطالبی که می‌خوانید، سعی کنید در دو سه پاراگراف اول یکی از تمرینات مربوط به عبارت‌خوانی را انجام دهید. اگر از میزان درک خود راضی نبودید، دوباره بخوانید. وقتی که بدون دوباره‌خوانی توانستید عبارت‌خوانی کنید، دیگر نیازی به انجام تمرینات قبل از مطالعه ندارید. در این مرحله متوجه بهبود سریع سرعت و درک مطالب خواهید بود و ملاحظه خواهید کرد که بدون آگاهی از مکانیسم عبارت‌خوانی به این روش ادامه می‌دهید.

دانشجوی موفق (بخش نخست)

آنچه در پی می‌آید بخشی از کتاب «دانشجوی موفق» نوشته مت هکتور تیلور با ترجمه دکتر محمد سعیدی‌‌مهر می‌باشد. این کتاب روش‌های مورد نیاز دانشجویان برای گذراندن موفق دوران تحصیل را به آنها می‌آموزد. اساتید گرانمایه می‌توانند از این مطالب در زمینه ارائه مشاوره تحصیلی به دانشجویان استفاده نمایند. نویسنده در این قسمت بر آن است تا به دانشجویان کمک کند، تصویر روشنی از توانایی‌های خود پیدا کنند. بخش دوم این مقاله به راهکارهای توسعه مؤثر این توانایی‌ها می‌پردازد که در شماره آینده درج خواهد شد.

معارف

در تحصیلات عالی، از شما انتظار می‏رود که نسبت به یادگیری خود مسئولیت بپذیرید. استادان و مدرسان شما از طریق مطالبی که در خلال ‏درس‏ها، سمینارها و کارهای عملی و تحقیقات ارائه می‏شود، چارچوب عامی در اختیار شما قرار می‏دهند. همچنین ممکن است آنان در فرایند یادگیری از طریق معرفی منابع بیشتری برای مطالعه و ارائه پیشنهاداتی دربارة فعالیت‏ها و پیشرفت‏هایتان به شما کمک کنند. اما موفقیت نهایی شما در گرو آن است که بدانید چگونه از فرصت‌هایی که برای آموختن در اختیار شما قرار می‏گیرد، بیشترین استفاده را ببرید.

افراد مختلف در موقعیت‏های متفاوتی به بالاترین حد یادگیری دست‏ می‏یابند. این مطلب به شخصیت آنان، تجربیات قبلی آنان در زمینة یادگیری و اهداف، انگیزه‏ها و انتظارات آنان از عمل آموختن وابسته است. اگر به دنبال‏ موفقیت‏ هستید لازم است در اولین فرصت ممکن شرایطی را که در آن یادگیری شما در بهترین حالت قرار دارد، تعیین کنید. همچنین می‏باید تلاش کنید روش یادگیری خود را توسعه دهید به گونه‏ای که بتوانید به نحو کارآمد و مؤثر مطالب را در طیف وسیع‏تری از شرایط و موقعیت‌ها بیاموزید.

این مقاله به شما کمک می‏کند نقطة شروع خود را مشخص سازید همچنین تصویر روشنتری ازمهارت‏هایی که به تکمیل آنها نیاز دارید، در اختیار شما می‏گذارد. برای سهولت، یادگیری به دو مرحله مجزا تقسیم شده است:

1. گردآوری‏اطلاعات؛ 2. پردازش معرفتی اطلاعات.

1. گردآوری اطلاعات

در مرحله نخست یادگیری، افراد از مهارت‏های خود در شنیدن، درک مطلب، پرسش، خواندن و برقراری ارتباط استفاده می‏کنند تا داده‏ها و اطلاعات جهان خارج را گردآوری کنند. نظریه‏پردازان یادگیری معتقدند که غالب اشخاص در موقعیت‏های مختلفی که با آن مواجه می‏شوند راه‏های خاصی را برای یادگیری برمی‏گزینند. برای مثال، در سمینارها برخی از دانشجویان‏ ترجیح می‏دهند در صندلی خود آرام نشسته، به مطالب ارائه شده گوش کنند، در حالی که گروه دیگری ترجیح می‏دهند که به صورت فعال در بحث و گفت‏وگو مشارکت جویند. این مسأله ممکن است به مهارت‏های خاص افراد مانند شنیدن، پرسش کردن و ... وابسته باشد. همچنین ممکن است از شخصیت و مهارت‏های آموزشی قبلی آنان سرچشمه گیرد، مانند اینکه آیا در دوران تحصیل در مدرسه از آنان خواسته شده ‏است که در بحث‏های کلاسی شرکت کنند یا آنکه آموزگار آنان در طول کلاس صحبت می‏کرده و آنان صرفاً شنونده بوده‏اند؟

مطب بعدی به شما کمک می‏کند تا راه مطلوب خود را برای گردآوری ‏اطلاعات برگزینید.

چگونه اطلاعات را گردآوری کنید

تمرین: دربارة یک موقعیت آموزشی که اخیراً در آن قرارگرفته‏اید - مثلاً یک کلاس‏درسی، یک کارگاه عملی، مطالعه شخصی یا تمرین گروهی - بیاندیشید و پاسخ‏های خود را به پرسش‏های زیر مورد تأمل قرار دهید:

* به چه جنبه‏ای از این موقعیت علاقه داشته‏اید؟

* چه جنبه‏ای از این موقعیت برای شما مطلوب نبود؟

* دربارة یادگیری در چنین موقعیتی چه احساسی داشتید؟

* چرا چنین بود؟

دربارة پاسخ‌های خود با سایر دانشجویان گفت‏وگو کنید تا ببینید چگونه امور مطلوب و نامطلوب در نزد آنان با امور مطلوب و نامطلوب در نزد شما تفاوت دارد. مثال زیر نشان‏دهنده نوع پاسخی است که شاید شما به پرسش‏های بالا داده‏ باشید.

نمونه‏ای از یک پاسخ

«توجه اصلی من به این بود که چارچوب نظری بحث را از راه‏ گوش ‏دادن دقیق و یادداشت‏برداری از مهم‏ترین نکات درس درک‏ کنم. اما از آنجا که فرصت کمی برای تأمل در اختیار داشتم، نتوانستم نحوه ارتباط نظریه و عمل را در این بحث بررسی کنم. در نتیجه، نتوانستم مشارکت مفیدی در بحث کلاسی داشته باشم و در بیشتر اوقات ساکت بودم.»

یادداشت کردن اینکه احساس شما دربارة یک موقعیت خاص یادگیری چیست، به شما کمک خواهد کرد که روش یادگیری مناسب خود را شناسایی کنید. در مثال بالا، دانشجو آشکارا ترجیح داده‏است که از طریق گوش‏دادن به دیگران و بدون شرکت در بحث، مطالب مطرح شده در کلاس را بیاموزد. اما او خاطر نشان می‏کند که اگر فرصت مناسب برای تفکر دربارة آنچه که استاد گفته بود داشت، احساس می‏کرد آمادگی بیشتری برای مشارکت در بحث‏ کلاس را دارد.

برخی از نویسندگان معتقدند که چهار روش پایه و اساسی برای یادگیری وجود دارد. توصیفات زیر را مطالعه کرده، بکوشید تا معین کنید کدام یک دقیق‏ترین توصیف را از روش منتخب شما برای فراگیری ارائه می‏دهد. زمانی که روش یادگیری مناسب خود را شناسایی کردید فنونی را برای پیشرفت و توسعه روش مزبور به شما پیشنهاد خواهیم کرد.

الف- فراگیر فعال:

* از تجربیات و چالش‏های جدید لذت می‏برد.

* در موقعیت‏هایی که می‏تواند در طیف وسیعی از فعالیت‏هایی که‏ تدریجاً در معرض تغییر هستند شرکت کند، احساس موفقیت و پیشرفت می‏کند.

* از اینکه از طریق اداره یک بحث یا ارائه یک کنفرانس در کانون توجه دیگران قرار گیرد، لذت می‏برد.

* از فرصت‏ها استفاده می‏کند تا در خلال گفت‏وگو و کنش متقابل با دیگران افکار و عقاید خویش را ارتقا بخشد.

تقریباً مؤثرترین شیوه یادگیری برای یک فراگیر فعال، شرکت در کارهای گروهی، گفت‏وگوها، سمینارها، کارگاه‏ها و شبکه‏های مطالعاتی‏ است.

* از اینکه نقش منفعلی در یادگیری داشته باشد، ناخشنود است.

* از انجام وظایف و تکالیف اجباری لذت نمی‏برد.

* از همگون‏سازی و تفسیر مجموعه بزرگی از اطلاعات پیچیده لذت نمی‏برد.

* ترجیح می‏دهد که به جای فعالیت فردی، در کار گروهی شرکت کند.

تقریباً کم‏اثرترین روش یادگیری برای یک فراگیر فعال، آموختن از طریق سخنرانی استاد در کلاس، شرکت در کلاس‏های آزمایشگاهی (وقتی که روش آزمایش از قبل تعیین شده باشد) و به تنهایی خواندن، نوشتن و اندیشیدن است.

ب- فراگیر اندیشه‏ورز:

* دوست دارد پیش از تصمیم‏گیری فرصتی برای اندیشیدن و تأمل ‏ورزیدن درباره تمام نتایج آنچه که می‏شنود یا می‏خواند داشته‏ باشد.

* ترجیح می‏دهد در خلال بحث‏ها در حاشیه قرار داشته باشد.

* به جای مشارکت ورزیدن، از راه گوش‏دادن به دیگران و از طریق مشاهده می‏آموزد.

* از اینکه به صورت مستقل کار کند لذت می‏برد.

* ترجیح می‏دهد که همواره کار جامع و دقیقی ارائه دهد نه آنکه برای ارائه به موقع کار خود از راه میان‏بُر برود!

* تقریباً مؤثرترین روش یادگیری برای فراگیر اندیشه‏ورز آموختن از راه فعالیت فردی، درس استاد و مطالعه مستقل است.

* دوست ندارد او را به شرکت در بحثی که از ابتدا تمام جوانب آن رابه دقت بررسی نکرده‏است، مجبور کنند.

* دوست ندارد او را با عجله از یک فعالیت به فعالیت دیگر منتقل‏کنند.

* نگران است که تا فرا رسیدن مهلت مقرر برای تحویل تکالیف درسی، او را مجبور کنند که کاری بدون تأمل و اندیشه دقیق ارائه دهد.

تقریباً کم اثرترین روش یادگیری برای فراگیر اندیشه‏ورز، یادگیری از طریق یک فعالیت خودجوش، مانند مباحثه‏های گروهی خودجوش است‏ که فرصتی برای برنامه‏ریزی و آماده‏سازی دقیق در اختیار شخص نمی‏گذارد.

ج- فراگیر نظریه‏پرداز:

* زمانی که شخص با الگوها و نظریه‏ها سر و کار دارد، یادگیری‏ مؤثرتری دارد.

* از اینکه در روابط میان آرا، مباحث و مفاهیم به کاوش بپردازد لذت می‏برد.

* در پی آن است که از معقول بودن و منطقی‏بودن استدلال‏ها و روش‏ شناسی‏هایی که اساس نظریه‏ها را تشکیل می‏دهند مطمئن شود.

* از راه مشارکت در موقعیت‏های پیچیده رشد می‏کند.

* دوست دارد فعالیت او هدف معین و روشنی داشته باشد.

تقریباً مؤثرترین روش یادگیری برای فراگیر نظریه‏پرداز، یادگیری از طریق بحث کردن درباره نظریه‏ها با دانشجویان هم‏دوره‏ای یا استادان خود یا مطالعه و نقد کتاب‏ها و مقالات است.

* دوست ندارد در موقعیت‏های سازمان‏نیافته‏ای که فاقد هر گونه چارچوب نظری یا مفهومی روشن‏اند، درگیر شود.

* به مطالبی که فاقد مبنای روش‏شناختی معقول‏اند، با دیده شک و تردید می‏نگرد.

* با واقعیت‏های عینی راحت‏تر از عواطف و احساسات شخصی‏کنار می‏آید.

کم اثرترین روش یادگیری برای فراگیر نظریه‏پرداز یادگیری از راه طرح پرسش‏های بی‏سرانجام، تمرین مهارت‏ها و ... است.

د- فراگیر عمل‏گرا:

* از آمیختن فنون عملی که با حوزه کاری و شغل آینده او مرتبط هستند لذت می‏برد.

* به دنبال یافتن ارتباط نظریه‏ها با عمل است.

* دوست دارد آموخته‏های خود را از طریق حل مسائل عملی استحکام بخشد.

* علاقه‏مند است ضوابط روشنی برای عمل در اختیار داشته باشد.

مؤثرترین روش یادگیری برای فراگیر عمل‏گرا از راه طرح‏های‏عملی، تجارب کاری، حل مسائل عملی، تجربیات آزمایشگاهی و ... است.

* علاقه‏ای به یادگیری در موقعیت‏هایی که اطلاعات به‏دست آمده بیش از اندازه نظری است ندارد.

* به یادگیری در موقعیت‏هایی که در آن نمی‏تواند کاربردی عملی ‏برای اطلاعات بیابد علاقه‏مند نیست.

کم‏اثرترین روش یادگیری برای فراگیر عمل‏گرا یادگیری از طریق بحث‏های نظری و امثال آن است.

هر چند ممکن است جنبه‏های مختلفی از شخصیت خود را در چهار گروه یاد شده بیابید، احتمالاً ویژگی‏های یکی از این گروه‏ها به گونه‏ای است‏ که احساس می‏کنید بهتر از گروه‏های دیگر وضعیت شما را توصیف می‏کند. این گروه بیانگر همان روش مطلوب و مؤثر شما برای یادگیری است و موقعیت‌هایی را که در آن می‏توانید یادگیری مؤثر یا غیرمؤثر داشته باشید مشخص می‏کند.

به یاد داشته باشید که ممکن است در آغاز کار با مشکلاتی روبه‏رو باشید و چنین نیست که ضرورتاً همه فنون و روش‏ها برای شما مناسب باشد. به تجربه کردن و آزمودن روش‏ها ادامه دهید تا زمانی که به روشی که با شما تناسب دارد دست یابید و از آن پس آن را تداوم دهید تا به صورت طبیعت ثانوی شما درآید.

همه چیز درباره‌ی‌ پرافتخارترین ورزشکار تاریخ المپیک

---

از کودکی بیش فعال تا "مایکل فلپس" گلوله
منابع: AP/Yahoo Sports/Guardian
مایکل فلپس متولد 30 ژوئن 1985 در "مریلند" آمریکا است. پدر او "فرد فلپس" به عنوان پلیس محلی در "مریلند" کار می کرده و مادرش "دبی داویسون فلپس" نیز یک معلم مدرسه است. والدین فلپس در سال 1994 زمانی که مایکل تنها 9 سال سن داشت از یکدیگر جدا شدند. مایکل که او را با نام مستعار MP می شناسند دو خواهر بزرگتر به نام های "ویتنی" و "هیلاری" دارد. هر دوی آنها شناگر بوده و در آستانه حضور در المپیک 1996 آتالانتا قرار داشتند اما به دلیل مشکل آسیب دیدگی از حضور در این بازی ها بازماندند. "فلپس" در دوره نوجوانی با مشکل اختلال بیش فعالی دست و پنجه نرم می کرد و از سن 7 سالگی فعالیت خود در رشته شنا را آغاز کرد. او از همان ابتدا تمامی انرژی خود را در استخر شنا به کار می گرفت. فعالیت فلپس در شنا بیش از هرچیز حاصل تاثیر بسیار خواهران او بر روی مایکل بود. فلپس در سن 10 سالگی و در میان هم سن و سال های آن زمان خود نخستین بار در شنا رکورد شکنی کرد. با ثبت رکوردهای بیشتر و بیشتر در سنین بالاتر، پیشرفت چشمگیر فلپس، حضور او در المپیک 2000 سیدنی در سن 15 سالگی را رقم زد. او در سال 2003 از دبیرستان "تاوسون" فارق التحصیل شد.

*رسوایی اخلاقی در سنین جوانی

در نوامبر 2004 و در سن 19 سالگی فلپس در سالیسبری مریلند به دلیل عدم هوشیاری در پی نوشیدن مشروبات الکلی در هنگام رانندگی توسط ماموران پلیس دستگیر شد.

به دنبال این رخداد، فلپس گناهکار شناخته شده و ضمن اینکه 18 ماه از رانندگی محروم شد به پرداخت مبلغ 250 دلار نیز جریمه شد. یک ماه بعد، او در برنامه تلویزیونی Today Show آمریکا اظهار تاسف کرده و گفت: من با این کار خود نه تنها خانواده ام را ناامید ساختم بلکه فکر می کنم بسیاری از مردم کشورم نیز از من نا امید شدند.

*تحصیل در دانشگاه

در بین سال های 2004 تا 2008 فلپس به تحصیل در دانشگاه میشیگان و در رشته مدیریت بازرگانی و ورزشی پرداخت. او در آستانه حضور خود در المپیک پکن تحصیل در دانشگاه میشیگان را رها کرده و تحت هدایت باب بومن مربی خود راهی پکن شد.

*فیزیک بدنی

پنج عامل وجود دارند که باعث می شوند فلپس برای شنا کردن بسیار مناسب باشد:

1- ریه های فلپس که بدون شک در تنفس هرچه بهتر در هنگام شنا به او کمک بسیاری می کنند.

2- بالا تنه ظریف فلپس که به او کمک می کند تا کمتر در آب فرو رود.

3- دستان بلندش که بلندی آنها در هنگام کشش به 201 سانتی متر می رسند و مناسب قد 193 سانتی متری او است.

4- پاهای بلند او که به سرعت بیشترش در آب کمک بسیاری می کند.

5- قوزک پاهای او که بسیار پویا و متحرک بوده و به فلپس کمک می کند تا ضربه های بسیار سنگینی به آب وارد کند و با قدرت هرچه تمام تر رو به جلو حرکت کند.

در المپیک پکن، هنگامی که از فلپس این سوال پرسیده شد که آیا شایعه های مبنی بر استفاده وی از داروهای نیروزا حقیقت دارد یا خیر؟ این شناگر جوان در پاسخ به این پرسش اظهار داشت که با پروژه ای با عنوان Believe (باور) که توسط آژانس ضد دوپینگ آمریکا اداره می شود همکاری کرده و خود از جمله داوطلبانی بوده که در آزمایش دوپینگ این پروژه شرکت کرده است. بر مبنای این پروژه، ورزشکاران آمریکایی می توانند داوطلبانه در آزمایش های دوپینگ WADA (آژانس ضد دوپینگ جهانی) شرکت کنند.

*افتخارات

فلپس نخستین مدال المپیکی خود را در المپیک 2004 آتن بدست آورد و از اینجا بود که سریال موفقیت های بی نظیر این شناگر 23 ساله در بازی های المپیک آغاز شد.

- فهرست تمامی افتخارات مایکل فلپس به شرح زیر است:

8 مدال طلا در المپیک پکن و 6 مدال طلا و 2 برنز در المپیک آتن

مسابقات جهانی مسافت بلند:

10 مدال طلا و یک مدال نقره مسابقات جهانی 2005 "مونترال"، 7 مدال طلای مسابقات جهانی 2007 "ملبورن"

2 مدال نقره مسابقات جهانی بارسلونا

مسابقات جهانی مسافت کوتاه:

یک مدال طلا در مسابقات جهانی "ایندیانا پلیس"

مسابقات "پن پاسیفیک"

سه مدال طلای 2002 یوکوهاما به همراه دو مدال نقره

پنج مدال طلای 2006 ویکتوریا به همراه یک مدال نقره

*حضور در جمع 20 ورزشکار برتر تاریخ المپیک جهان

پرافتخارترین ورزشکار تاریخ المپیک چه کسی است؟ بدون شک "مایکل فلپس" عملکرد بی‌نظیری در تاریخ المپیک داشته است. اما، آیا درخشش در آتن و پکن از او پرافتخارترین ورزشکار تاریخ المپیک را ساخته است؟

برای پاسخ به این پرسش خیلی زود است چرا که به نظر می‌رسد فلپس هنوز قادر به کسب مدال‌های بیشتر است. اگر فرض کنیم که او در المپیک 2012 لندن حاضر شده و بتواند پنج مدال بدست آورد همگان باید از او به عنوان بهترین المپیکی تاریخ یاد کنند. بنابراین اگر فلپس همین فردا بازنشسته شود، شکی نیست که این تصمیم قلبی او نیست.

کارشناسان منفی‌باف مدعی هستند که چون فلپس یک شناگر است دستاوردهای وی چندان خارق العاده نیستند چرا که آنها بر این باور هستند که به دلیل ماده‌های بسیار موجود در شنا مدال‌های این رشته از ارزش کمتری برخوردار هستند. سه تن از 20 ورزشکاری که بیشترین مدال تاریخ المپیک را از آن خود کرده‌اند شناگر هستند که به جز مایکل فلپس نباید نام "مارک اسپیتز" و "مت بیوندی" را فراموش کرد.

این در حالی است که ژیمناست‌ها در بالای این جدول 20 تایی قرار دارند. اگر کسب مدال در رشته شنا به راحتی مقدور بود، بنابراین روی کاغذ شناگران باید در بالای این فهرست قرار می‌گرفتند. اگرچه در صورتی که فلپس در صدر این فهرست هم قرار داشت باز هم مناقشه دیگری در این باره به وجود می‌آمد. تنها صرف اینکه تمامی سکوهای استخر شنا با یک شناگر همراه می‌شوند بدین معنی نیست که تمامی آنها یکسان هستند.

فلپس در پکن در سه ماده گوناگون یعنی 100، 200 و 400 متر موفق به کسب 8 مدال طلا شد.

* شباهت ها و تفاوت های "فلپس" و "اسپیتز"

- هر دوی آنها آمریکایی هستند. فلپس متولد بالتیمور ماریلند و اسپیتز متولد مدستوی کالیفرنیا است.

- فلپس از خانواده‌ای از هم پاشیده است. "فرد" پدر "مایکل" پلیس بود و زمانی که مایکل هفت سال بیشتر سن نداشت، از مادرش که معلم بود، جدا شد. ویتنی خواهر بزرگتر فلپس هم شناگر است و در کتاب خاطراتش نوشته بود که از استخر شنا به عنوان پناهگاهی برای فرار از شلوغی‌ها استفاده می‌کرده است.

- اسپیتز متولد کالیفرنیا است اما، زمانی که دو ساله بود به همراه خانواده‌اش به هاوایی نقل مکان کرد. آنجا بود که "آرنولد" پدرش به او شنا کردن را آموخت. زمانی که اسپیتز شش ساله بود آنها به کالیفرنیا بازگشتند.

- فلپس نخستین بار در المپیک سیدنی حضور یافت و در المپیک آتن در حالی که 19 سال سن داشت، شش مدال طلا و دو برنز را از آن خود کرد.

- زمانی که اسپیتز نخستین تجربه المپیکی خود را بدست می‌آورد سال 1968 در بازی‌های المپیک مکزیکوسیتی بود. پیش‌بینی خود او از حضور در این بازی‌ها کسب شش مدال طلا بود اما، اسپیتز تنها موفق به کسب یک مدال نقره و یک برنز شد.

- فلپس در دومین تجربه المپیکی‌اش در پکن 23 ساله بوده و ضمن کسب هشت مدال طلا، هفت رکورد جهانی را نیز جابه‌جا کرد.

- اسپیتز در دومین تجربه‌ی المپیکی‌اش در المپیک 1972 مونیخ 22 ساله بود و در آن زمان با کسب هفت مدال طلا، رکورد جهان را نیز جابه‌جا کرد.

- فلپس به راحتی شش طلا از هشت طلای ممکن در المپیک آتن را بدست آورد. او در 100 متر پروانه تنها یک صدم ثانیه مقابل میلوراد کاویچ کم آورد و در 4 در 100 متر آزاد نیز به همراه هم تیمی‌هایش تنها هشت صدم ثانیه برابر فرانسوی‌ها کم آوردند.

- اسپیتز موقعیت چندان دشواری در مونیخ نداشت و نزدیکترین رقیب او جری هیدنریش از آلمان بود که در 100متر پروانه 43 صدم ثانیه برابر شناگر آمریکایی کم آورد.

- فلپس بزرگتر، سنگین‌تر و پهن‌تر از اسپیتز است و 93/1 سانتی‌متر بلندی قامت اوست. او 91 کیلوگرم وزن دارد و بلندی دستانش به هنگام کشش به بیش از دو متر می‌رسد.

- اسپیتز به خاطر سبیل پرپشت خود درآن زمان بسیار معروف شده بود درحالی که فلپس و سایر شناگران مرد فعلی برای سریعتر کردن سرعت خود در آب موهای بدنشان را می تراشند.

- متخصصان تجاری بر این باورند که "فلپس" ثروتمندترین شناگر حرفه‌ای تاریخ خواهد بود. او سالانه پنج میلیون دلار درآمد دارد و پیش‌بینی می‌شود که این درآمد به سالانه 30 میلیون دلار افزایش پیدا کند.

- اسپیتز با شرکت های تولیدی مختلفی از قبیل شیر، حالت دهنده مو، ساعت و لباس زیر مردانه قراردادهای تجاری به امضا رساند و به همین خاطر از او به عنوان نخستین ورزشکار حرفه‌ای یاد می‌شود که موفق به عقد چنین قراردادهای تجاری با شرکت‌های مختلف شده است. گفته می‌شود او همچنان سالانه حداقل پنج میلیون دلار درآمد دارد.

پس از آنکه فلپس هفتمین مدال طلای خود در المپیک پکن را بدست آورد، مارک اسپیتز در تمجید از این شناگر جوان که به او لقب گلوله را داده اند گفت: آ«این یک حماسه است. به زودی همگان شاهد خواهند بود که این مرد نه تنها بهترین شناگر تاریخ و بهترین ورزشکار المپیکی تمام دوران است بلکه می تواند به برترین ورزشکار تاریخ جهان نیز مبدل شود. او بزرگترین تندرویی است که روی کره زمین وجود دارد.آ»

* هدفمند بودن، حتی از همان دوران کودکی

مایکل فلپس از کودکی یک بچه‌ بی‌آرام و قرار بود که همه انرژی‌اش را در استخر شنا به کار می‌برد. او با ثبت یک رکورد جهانی در سن 15 سالگی بلوغ خود در شنا را آغاز کرد. "مایکل"، همچون بسیاری از بزرگان دیگر حاضر در ورزش از ویژگی هدفمند بودن بهره‌مند بود. "فلپس" در این باره می‌گوید: آ«من از همان ابتدا خیلی احساساتی بودم و همواره رویاهای بسیاری در سر داشتم. همیشه این رویاها را روی کاغذ می‌نوشتم. ثبت یک رکورد جهانی بزرگترین آرزویی بود که در سر داشتم. تفکر درمورد تلاش‌هایی که برای رسیدن به مقطع کنونی انجام دادم و مشکلاتی که با آنها دست و پنجه نرم کردم برایم بسیار شگفت انگیز است.آ»

فلپس می‌افزاید: آ«من و مادرم هنوز خاطره یکی از معلم های دوران ابتدایی‌ام که همواره به من می‌گفت هرگز در زندگی موفق نخواهم شد را زنده کرده و در این باره با یکدیگر شوخی می کنیم.آ»

* فلپس پیش از آغاز مسابقه های خود چه کار می کند؟

در طول المپیک پکن بسیاری کنجکاو شدند "مایکل فلپس" که در بزرگترین رویداد ورزشی جهان به این راحتی مدال می‌گیرد، چگونه تا این حد خونسرد عمل می‌کند. خونسردی او تا حدی است که دقایقی و حتی ثانیه هایی پیش از آغاز مسابقه در حالی که شناگران به حاضرین در سالن معرفی می‌شوند، "فلپس" با دو گوشی در گوش‌هایش در حال گوش دادن به موسیقی است. خود "فلپس" در این باره می‌گوید: آ«پیش از آغاز مسابقه‌ به موسیقی هایی با سبک هیجانی گوش می‌کنم و این مساله به من آرامش خاطر می‌بخشد. با گوش دادن به این سبک از موسیقی خونسردی پیدا می‌کنم.آ»

* برنامه غذایی فلپس

شاید بسیاری می خواهند بدانند که این اسطوره شنای جهان از چه نوع برنامه غذایی پیروی می کند. برنامه تلویزیونی Saturday Night Live به بررسی این موضوع پرداخته است و برنامه غذایی مایکل فلپس را اینگونه شرح می دهد:

صبحانه:

سه عدد ساندویچ نیمرو به همراه پنیر، کاهو، سیب زمینی، پیاز سرخ کرده و سس مایونز

یک ظرف املت متشکل از پنج تخم مرغ

یک کاسه بلغور

سه تکه نان تست فرانسوی به همراه پودر شکر

سه عدد کیک شکلاتی و دو فنجان قهوه

ناهار:

یک بشقاب ماکارونی به همراه سس و سیب زمینی

دو تکه بزرگ گوشت به همراه نان سفید و ساندویچ سویا

نوشیدنی‌های انرژی‌زا

شام:

یک بشقاب ماکارونی به همراه سیب زمینی و سس

یک پیتزای 6 تا 8 تکه

نوشیدنی‌های انرژی زا

به نوشته روزنامه گاردین فلپس روزانه بیش از 12000 کالری غذا می خورد که این مقدار 5 برابر بیشتر از یک مرد بالغ است.

*نگاه به آینده و کسب عناوین بیشتر

اگرچه مایکل فلپس موفق به پشت سرگذاشتن رکورد به نظر دست نیافتنی مارک اسپیتز شد اما او همچنان تشنه موفقیت است. فلپس که در المپیک پکن 8 مدال طلا را از آن خود ساخته می گوید: "همه اینها مانند یک خواب است. پس از کسب مدال تنها به مادرم و خواهرم نگاه کردم و هرسه ما کمی گریه کردیم. "

فلپس در المپیک 2012 لندن قصد دارد بازهم شایستگی های خود را به اثبات رسانده و تمامی مدال های ممکن را از آن خود سازد.

فلپس 23 ساله درباره المپیک 2012 لندن می گوید: آ«"باب"، مربی من می خواهد بازهم از نو آغاز کند. او می خواهد ما به چیزهایی برسیم که کسی هرگز بیش از این به آنها دست نیافته است. چهارسال خوب دیگر در راه است.

آیا مایکل فلپس مبتلا به سندرم مارفان است؟!

فیزیک بدنی مایکل فلپس کاملا برای ورزش شنا مناسب است، اما ویژگی‌های همین فیزیک مناسب باعث شده است که برخی شک کنند که فلپس مبتلا به یک اختلال نادر ژنتیکی به نام سندرم مارفان است و به طرز متناقضی با استفاده از ویژگی‌هایی بدنی ناشی از همین سندرم، بر ورزشکاران دیگر برتری می‌یابد.

سندرم مارفان یک اختلال ژنتیکی بسیار نادر است که بافت همبند را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سندرم مارفان ناشی از موتاسیون ژن FBN1 روی کروموزوم 15 است، این ژن گلیکوپروتئینی به نام آ«فیبریلین 1آ» را کد می‌کند که جزئی از ماتریکس خارج سلولی محسوب می‌شود.

خصوصیات ظاهری فلپس که منطبق با اختلال ژنتیکی سندرم مارفان هستند، شامل این موارد هستند:



- فاصله بین انگشتان دو دست فلپس در حالت گشاده بیشتر از طول قامت اوست. (200 سانتیمتر در برابر 190 سانتیمتر)
- انگشتان دست و پای باریک و بلند
- اندام‌های فوقانی بلند (دست‌های بلندتر از پاها)
- جناغ سینه برآمده pectus carinatum
- مفاصل با انعطاف‌پذیری بالا
- صورت باریک و کشیده
- چانه کوچک
- نامنظم بودن دندان‌ها

نخستین بار سندرم مارفان در سال 1896، توسط یک پزشک فرانسوی به نام آنتونی مارفان، توصیف شد. این بیماری علاوه بر سیستم اسکلتی بر قلب و عروق و چشم‌ها هم اثر می‌گذارد.

مارفان، یک اختلال اتوزوم غالب است،‌ اگر شخصی مبتلا به مارفان باشد، فرزندش به احتمال 50 درصد به این اختلال مبتلا می‌شود. البته از هر 4 نفری که مارفان دارد، یکی والدین بیمار ندارد و بیماری وی ناشی از یک جهش ژنی است.

جدی‌تری عارضه قلبی عروقی مارفان، اتساع ریشه آئورت است. این اتساع ناشی از ضعف جدار آئورت است و حتی می‌تواند منجر به پاره شدن آئورت هم بشود.

مارفان می‌تواند روی دریچه میترال (دریچه بین بطن و دهلیز چپ) هم اثر بگذارد و موجب پرولاپس یا پس زده شدن خون از محل این دریچه شود.

مارفان موجب یک سریع اختلال چشمی هم می‌شود که شاخص‌ترین آنها دررفتگی عدسی چشم است.

مارفان مردها و زن‌ها را به صورت یکسان درگیر می‌کند، از هر 10 هزار آمریکایی یکی مبتلا به سندرم مارفان است.

اما برمی‌گردیم به بحث اصلی این پست: آیا فلپس واقعا سندرم مارفان دارد؟!

این روزها سایت‌ها و وبلاگ‌های زیادی این بحث را شروع کرده‌اند. حتی در سایت ویکی‌پدیا در مدخل سندرم مارفان، فلپس به عنوان یکی از اشخاص مشهوری نام برده شده که مبتلا به این سندرم است.

خود مایکل فلپس در کتابش با عنوان Beneath the Surface، در این مورد نوشته است. جستجویی در این کتاب با استفاده از سرویس کتاب گوگل، ما را درست به صفحه‌ای می‌برد که فلپس در این مورد توضیح داده است.



فلپس توضیح داده است که روزی در هنگام تمرینات، دچار تپش قلب شد و به توصیه مربی‌اش به پزشک مراجعه کرد،با توجه به ویژگی‌ها ظاهری فلپس و تپش قلب، از او یک EKG (نوار قلب) گرفته شد که طبیعی بود، از آن زمان به بعد، فلپس سالانه در بیمارستان جان هاپکینز مورد معاینات دوره‌ای قرار می‌گیرد و وضعیت سلامت ریشه آئورتش مورد بررسی قرار می‌گیرد.

البته باید توجه داشت که تنها با اتکا به ویژگی‌ها ظاهری اسکلتی نمی‌توان با قطعیت گفت که شخصی مبتلا به این سندرم است، یک سری معیار تشخیصی برای سندرم مارفان وجود دارد. این معیارهای تشخیصی را می‌توانید در اینجا مطالعه کنید.

با توجه به این معیارها و ضوابط تشخیصی، فلپس معیارهای لازم تشخیصی برای سندرم مارفان را ندارد و نمی‌توان گفت که مبتلا به این سندرم است. البته در عین حال نمی‌توان با قطعیت گفت که فلپس، سندرم مارفان ندارد، چرا که ممکن است در آینده یکی از علایم شاخص بیماری مثل مشکل عدسی چشم یا اتساع ریشه آئورت را بروز دهد یا ممکن است در تست ژنتیکی، ژن FBN1 جهش‌یافته در او پیدا شود.

می‌توان گفت که با توجه به همین استدلال است که فلپس معاینه دوره‌ای می‌شود و وضعیت ریشه آئورتش مورد بررسی قرار می‌گیرد.

دوپینگ ژنتیکی: از سال 2001 کمسیون پزشکی کمیته بین‌الملی المپیک، متوجه امکان استفاده از علم ژنتیک به منظور دوپینگ شد و قوانینی از این لحاظ وضع کرد. آژانس ضد دوپینگ جهانی، دوپینگ ژنتیکی را اینگونه معرفی می‌کند: هر گونه استفاده غیردرمانی از سلول‌ها، ژن‌ها یا اجزای ژنتیکی یا روش‌های تغییر تظاهر ژن به منظور بهبود عملکرد ورزشکاران.

آیا در آینده شاهد استفاده از روش‌های ژنتیکی برای تربیت آ«ابر انسان‌هاآ» خواهیم بود؟!

اما مورد مایکل فلپس، فارغ از جنجال رسانه‌ای حول و حوش آن، یک درس جالب دیگر هم دارد: اهمیت معاینات پزشکی حتی در مورد ورزشکارانی که آنها را سالم و بدون نقص می‌پنداریم. چه کسی تصور می‌کرد که معاینات دوره‌ای حتی در مورد برترین ورزشکار تاریخ المپیک هم این اندازه مهم و حیاتی باشد؟!

فرم خام انعقاد قرارداد برقکاری

این قرارداد در تاریخ                  مابین شرکت                                     به نمایندگی                         به نشانی                                                                                 تلفن                         که در این قرارداد کارفرما نامیده می شود از یکطرف آقای                             فرزند                             به شماره شناسنامه               به نشانی                                                                       تلفن             که از طرف دیگر پیمانکار نامیده می شود مطابق با شرایط و مشخصات ذیل امضاء و مبادله گردید .

ماده یک – موضوع قرارداد

اجرای کلیه عملیات کنده کاری و شیارزنی ، لوله گذاری و کابل کشی ، نصب فریم ، نصب و سربندی و راه اندازی کلید و پریز و سربندی و راه اندازی کلیه چراغهای سقفی و دیواری روکار و توکار و ایستاده و سربندی و راه اندازی تلفن های پروزه

ماده دو- اسناد و مدارک قرارداد

2-1- قرارداد حاضر

2-2- نقشه و مشخصات فنی

2-3- دستور کارهایی که در حین اجرا توسط کارفرما ابلاغ می گردد .

ماده سه – مبلغ قرارداد

مبلغ کل قرارداد حدودا                ریال پیش بینی می گردد که تا 25 درصد قابل افزایش یا کاهش می باشد که بر اساس صورت وضعیت پیشرفت کار طبق تایید نماینده کارفرما قابل پرداخت خواهد بود بر اساس نرخنامه پیوست .

ماده چهار – مدت قرارداد

مدت زمان پیش بینی شده برای انجام کار مفاد موضوع قرارداد از تاریخ مبادله               روز تعیین شده است .

ماده پنج – نحوه پرداخت

پس از اتمام کار پیمانکار موظف است نسبت به تهیه صورت وضعیت کارهای انجام شده اقدام و پس از تایید نماینده کارفرما با توجه به مفاد قرارداد نسبت به پرداخت مبلغ کارکرد پس از کسر 10 درصد حسن انجام کار و 5 درصد مالیات اقدام خواهد شد .

تبصره -5 درصد حسن انجام کار پس از تحویل موقت و 5 درصد پس از تحویل قطعی با درخواست کتبی پیمانکار و تایید کارفرما به پیمانکار پرداخت می گردد .

ماده شش – تعهدات پیمانکار

 6-1- پیمانکار ملزم به رعایت مبحث 13 مقررات ملی ساختمان و نشریه 1-110 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور می باشد .

6-2- پیمانکار از محل کار بازدید و از کم و کیف آن کاملا مطلع می باشد و کلیه نقشه ها و مشخصات فنی مربوط به اجرای کار را رویت نموده است و کلیه کارها را طبق نقشه و دستور کارها زیر نظر دستگاه نظارت بدون عیب و نقص انجام دهد .

6-3- پیمانکار می بایستی در تمام مراحل کار در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تایید کارفرما نیز باشد حضور داشته باشد .

6-4- چنانچه پیمانکار نسبت به شروع کار در موعد مقرر اقدام ننماید ، سپرده پیمانکار به نفع کارفرما ضبط و قرارداد فیمابین بدون نیاز به هیچگونه تشریفات لغو شده تلقی می گردد .

6-5- چنانچه پیمانکار پس از شروع کار به هر علت کار را متوقف نماید کارفرما می تواند بدون نیاز به تامین دلیل از دستگاههای قضایی و مراجع ذیصلاح نسبت به تنظیم صورتجلسه کارکرد که به تایید کارفرما رسیده اقدام و یک نسخه از آن را تحویل پیمانکار نماید .

6-6- پیمانکار متعهد به رعایت دقیق برنامه زمان بندی اجراء عملیات می باشد و در صورت هرگونه تاخیر که ناشی از کار پیمانکار باشد کلیه خسارات وارده متوجه وی خواهد بود .

6-7- پیمانکار حق واگذاری کار به غیر را ندارد و در صورت اثبات چنین سندی کارفرما حق هرگونه اقدام را به هر شکل و بصورت تام الاختیار خواهد داشت .

6-8- پیمانکار در حفظ و حراست اموال شرکت ، ابزار و ماشین آلات  ، مصالح و قطعات مسئول است و کارفرما در هر مقطعی می تواند آمارگیری و بررسی از ابزار و وسائل                       نموده و در صورت وجود کمی و کاستی پیمانکار مسئول پاسخگویی و جبران است .

6-9- پیمانکار مسئولیت کامل ناشی از منع قانونی کارکردن افراد مشمول نظام وظیفه و اتباع بیگانه خارجی یا افرادی را که به نحوی از حق کار کردن محروم هستند را دارد . و کارفرما فرض را بر این قرارداده که افراد پیمانکار هیچ نوع منع قانونی برای کار کردن ندارد .

6-10- پیمانکار ملزم می گردد هرگاه عدم صلاحیت اخلاقی و یا فنی یک یا چند تن از پرسنل وی بنا به تشخیص مسئولین کارگاه محرز گردد حداکثر ظرف مدت 48 ساعت از اعلام مسئولین کارکنان مذکور را تسویه حساب و تعویض و بجای آنها افراد مورد تایید را بکار گمارد .

6-11- در صورت وقوع حادثه برای پرسنل پیمانکار ، پیمانکار مسئولیت تهیه ، تکمیل و امضا فرم گزارشات حادثه وزارت کار و همچنین کلیه جنبه های مالی و حقوقی آن را بعهده خواهد داشت .

6-12- پیمانکار مسئولیت کامل ایمنی پرسنل خود را بعهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسایل استحفاظی نماید تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار نگردند . ضمنا رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان نیز اجباری است .

6-13- پیمانکار تعهد می نماید که ئذ پایان هر روز لیست کارگران خود با مشخص نمودن وظیفه مربوطه به دفتر کارگاه تحویل نماید .

ماده هفت – مشخصات فنی

7-1- تمامی لوله کشی های برق باید از تابلوی برق مربوط شروع و به جعبه تقسیم یا جعبه کلید و پریز ختم شود، بدین معنی که باقی گذاردن سر لوله به طور آزاد و یا استفاده از سرچیقی برای ختم لوله مجاز نیست .

7-2- در مکانهای تر و مرطوب کلیه اتصالهای مجراها و لوله ها باید در برابر رطوبت عایق ، و کلیه درپوشهای جعبه تقسیمها دارای واشر بوده و با پیچ به جعبه ها متصل شود .

7-3- در مواردی که از لوله های غیر فلزی استفاده می شود باید کلیه لوازم اتصال آن نیز از همان نوع انتخاب شود .

7-4- کلیه لوله های روکار و یا توکار باید با خط الراس دیوارها و سقف ، موازی و یا عمود بر آن ، به طرز منظمی نصب شود . همچنین فواصل لوله ها از یکدیگر باید مساوی بوده و شعاع خمش لوله ها یکسان باشد .

7-5- خم کردن لوله ها ، در صورت لزوم ، باید به گونه ای انجام شود که لوله ها زخمی نشده و قطر داخلی آن به طور موثر نقصان نیابد . برای لوله های با قطر 25 میلیمتر می توان از لوله خم کن دستی استفاده کرد لیکن برای لوله های با قطر بیش از 25 میلیمتر باید از ماشین خم کن استفاده شود .

7-6- تعداد خمها ، در مسیر لوله کشی بین دو نقطه اتصال مکانیکی مانند دو جعبه ( اعم از تقسیم و یا جعبه کلید و پریز ) و یا یک جعبه و یک بوشن و یا دو بوشن در صورتی که تعداد خمها از چهار خم 90 درجه ( مجموعا 360 درجه ) بیشتر گردد باید از جعبه کشش ( pull box ) استفاده شود .

7-7- در مواردی که لوله ها در کارگاه بریده می شود باید لبه های تیز و برنده آن از داخل و خارج لوله صاف ، و به کلی بر طرف شود .

7-8- لوله های له شده و زده دار نباید در لوله کشی مصرف شود ، و در هنگام نصب نیز باید دقت و مواظبت به عمل آید که لوله ها زخمی و معیوب نشود .

7-9- تمامی مجاوری و لوله ها باید از یک نقطه اتصال تا نقطه اتصال دیگر ( جعبه تقسیم به جعبه تقسیم یا پریز به پریز و مانند آن ) به صورت پیوسته امتداد یابد .

7-10- دهانه ورودی لوله هایی که از ساختمان خارج و یا به ساختمان وارد می شود باید به طریقی در برابر آب و گاز مسدود شود .

7-11- کلیه لوله ها و مجاری و جعبه ها و مانند آن باید در جریان نصب به طریق مناسب و به طور موقت مسدود شود تا از ورود گچ و شن و مواد خارجی مشابه داخل آن جلوگیری شود .

7-12- لوله ها باید در هنگام نصب خالی باشد و سیمها یا کابلها پس از پایان لوله کشی به داخل آن هدایت شود 7-13- حداقل فاصله بین لوله های برق و سایر لوله های تاسیساتی از قبیل آب ، بخار ، گاز ،  و امثال آن باید 15 سانتیمتر باشد .

7-14- در مسیر لوله کشی توکار در هر نقطه اتصال چراغ ، کلید ، پریز و مانند آن باید یک جعبه متناسب با مورد کاربرد نصب شود .

7-15- کلیه هادیهایی که به جعبه تقسیم یا جعبه کشش وارد می شود باید در برابر ساییدگی حفاظت شود ، به این ترتیب که برای حراست پوشش عایق سیمها ، در محل ورود هادی ، یا اتصال لوله به جعبه تقسیم ، و مانند آن، باید یک بوشن فیبری و یا برنجی نصب شود مگر اینکه معادل آن در ساخت جعبه در نظر گرفته شده باشد .

7-16- اندازه جعبه های تقسیم یا کشش باید طوری انتخاب شود که فضای کافی برای سیمها و کابلهای داخل آن وجود داشته باشد .

7-17- در موارد اتصال لوله به جعبه در صورتی که از بوشن یا مهره قفلی استفاده شود جعبه های مدور نباید به کار برده شود .

7-18- جعبه های اتصال و جعبه تقسیمهای فلزی مخصوص کشش باید با مهره قفلی یا بوشن متناسب با نوع لوله کشی به لوله متصل می شود و دقت کافی به عمل آید که روزه های سرلوله به قدر کافی به داخل جعبه وارد شود و در نتیجه محل لازم برای نصب بوشن یا مهره قفلی و تامین اتصال الکتریکی محکم با جعبه مربوط به وجود آید .

7-19- در لوله کشی فلزی کلیه اتصالات اعم از لوله و جعبه ها و سایر لوازم مربوط باید به نحوی انجام شود که اتصال موثر الکتریکی تحقق پذیرد .

7-20- مجاری فلزی ، جعبه های تقسیم و کشش ، تابلوها ، کابلهای زره دار ، و لوازم لوله کشی مربوط ، باید به سیستم زمین اتصال داده شود .

7-21- در مواردی که لوله ها به کانال فلزی ، یا تابلو ، و یا هر نوع صفحه فلزی ، ختم می شود ، اتصال باید به وسیله بوشن برنجی و واشر سربی انجام شود .

7-22- کلیه مجاری و لوله هایی که به جعبه های تقسیم و یا کشش ، تابلوها ، کابینت ها ، و مانند آن ختم می شود . باید به طریق مقتضی ، علامتگذاری و مشخص شود .

7-23- کلیه لوازم الکتریکی ، باید به طور کاملا مستقل روی دیوارها نصب شود و اتکایی به لوله های برقی مجاور خود نداشته باشد .  

ماده هشت – مشخصات فنی لوله کشی توکار

8-1- در دیوارهای بتنی برای نصب و عبور لوله های برقی باید هنگام قالب بندی محل لازم در نظر گرفته شود . کندن شیار روی این گونه دیوارها ، یا سقف و کف بتنی ، پس از اتمام بتن ریزی ، مجاز نخواهد بود .

8-2- در دیوارهای آجری ، شیارکنی و یا جاسازی و ایجاد سوراخ برای نصب لوله های برق ، باید پس از کاهگل کاری و یا گچ و خاک دیوارها و یا سقف انجام شود . عمق این گونه شیارها باید به نحوی باشد که اولا ، بیش از نصف ضخامت دیوار برداشته نشود و ثانیا ، سطح خارجی لوله نصب شده ، حداقل 5/1 سانتیمتر زیر سطح تمام شده دیوار قرار گیرد .

8-3- تمامی جعبه های تقسیم ، کشش و کلید و پریز باید به گونه ای نصب شود که لبه خارجی آن با سطح تمام شده دیوار کاملا هم سطح و تراز باشد . در مواردی که این گونه جعبه ها پایین تر از سطح دیوار قرار گیرد ، باید به وسیله حلقه های قابل تنظیم لبه های خارجی جعبه با سطح دیوار یکسان شود .

8-4- لوله های توکار باید به طریقی نصب شود که از پیچ و خمهای اضافی امتناع شود و حتی المقدور از کوتاهترین فاصله استفاده شود .

8-5- لوله های توکار باید حداقل 15 میلیمتر زیر سطح تمام شده دیوار یا سقف نصب شود .

8-6- در مواردی که لوله ها در کف نصب می شود حداقل فاصله از روی لوله تا سطح تمام شده ، باید سه سانتیمتر باشد .

8-7-جعبه های تقسیم و کشش و امثال آن ، باید به گونه ای نصب شود که سیمها و کابلهای محتوی آن بدون تخریب ساختمان و یا خاکبرداری قابل دسترسی باشد ضمن اینکه حتی المقدور دور از انتظار قرار گیرد .

8-8- اتصالات بدون رزوه باید به طور محکم انجام شود . در مکانهای مرطوب یا درجایی که لوله در بتن یا زیر خاک و امثال آن دفن می شود ، اتصال باید از نوعی باشد که از ورود آب به داخل لوله ها جلوگیری کند .

ماده نه – مشخصات فنی سیم کشی

9-1- سیمهای مدارهای مختلف اکتریکی حامل ولتاژهای متفاوت باید از لوله های جداگانه عبور کند .

9-2- هادیهای مربوط به یک مدار باید کلا در داخل یک لوله یا مجرا یا کانال سیم کشی ( ترانکینگ ) کشیده شود .

9-3- سیم نول هر مدار فیوز باید به طور مجزا تعبیه شود و استفاده از یک نول مشترک برای مدارهای مختلف مجاز نخواهد بود .

9-4- به کاربردن سیم اتصال زمین ( هادی حفاظتی ) به جای سیم نول مجاز نمی باشد ، سیم نول ( خنثی ) باید به طور جداگانه کشیده شود .

9-5- تمامی سیمهای درون لوله ها اعم از سیم خنثی ( سیم صفر ) و یا سیم محافظ ( مخصوص اتصال بدنه به زمین ) باید دارای پوشش باشد .

9-6- لوله های فلزی و پوششهای فلزی سیمهای عایقدار نباید به عنوان سیم نول یا سیم حفاظت مورد استفاده قرار گیرد .

9-7- تمامی مدارها باید در داخل مجاری ساختمان ( کانالها ، رایزرها و غیره ) ، کانالهای ویزه سیم کشی ( مانند ترانکینگ و نظایر آن ) یا لوله ها یا نگهدارهای مخصوص به گونه ای نصب یا هدایت شود که بازدید ، خارج کردن و نصب مجدد آن در داخل مجاری ، لوله ها و دیگر محلهای ذکر شده بدون ایجاد خرابی و کندوکاو ، امکان پذیر باشد .

9-8- استفاده از مسیر ( شاف ) آسانسور به عنوان کانال بالارو برای هر نوع مداری جز مدارهای مجاز مربوط به خود آسانسور ممنوع است .

9-9- سیستم سیم کشی باید به گونه ای علامتگذاری شود که شناسایی هاددیها برای بازرسی ، آزمایش و تعمیرات بعدی به سهولت امکان پذیر باشد .

9-10- پوشش سیمها برای مصارف مختلف باید به رنگهای متفاوت باشد ، لیکن برای یک نوع مصرف همچون سیم کشی سیستم تلفن و مانند آن ، رنگ پوشش سیم در تمام ساختمان باید یکسان انتخاب شود ، به گونه ای که تغییرات و تعمیرات بعدی به سهولت انجام پذیرد .

9-11- سیمها و کابلها نباید از ابتدا در داخل لوله های برق قرار داده شود بلکه باید پس از نصب لوله ها و اتمام نازک کاری ، در موقع مناسب نسبت به قراردادن آن در داخل لوله ها اقدام شود .

9-12- تمامی سمهایی که در داخل لوله های برق قرار می گیرد باید یک تکه و بدون زدگی باشد .

9-13-اتصال سیمها به یکدیگر باید در داخل جعبه های تقسیم انجام شود و موکدا به وسیله ترمینال صورت پذیرد.

9-14-سرسیمهای افشان باید قبل از قرار گرفتن در ترمینال با لحیم کاری یکپارچه شود .

9-15- پوشش سرسیمها ( به ویژه سیمهای افشان ) باید با استفاده از ابزار مخصوص ( سیم لخت کن ) برداشته شود و توجه گردد که به رشته ها یاهادیها آسیبی وارد نشود .

9-16- در هر نقطه خروجی و در هر قسمت کلیدی حداقل باید 15 سانتیمتر از سیم برای ایجاد اتصالات و وصل وسایل و دستگاههای مربوطه در نظر گرفته شود مگر آنکه سیم بدون اتصال از آن نقطه یا سمت عبور داده شود .

9-17- اتصال سیمها به شینه های تابلو ، ماشینها و مصرف کننده های دیگر فقط با پیچ و مهره مجاز است .

9-18- هر رشته سیم نول باید مستقلا به شینه نول تابلو متصل شود و اتصال دو یا چند سیم نول به هر بسته به تابلو مجاز نخواهد بود .

9-19-تمامی مدارهای نهایی روشنایی و پریزها ، برای اتصال به بدنه های هادی چراغها یا کنتاکت حفاظتی پریزها ( بر حسب مورد) باید شامل هادی حفاظتی باشد .

9-20-سیمهای لخت که به سیستم زمین متصل نیست باید فقط روی مقره کشیده شود و از دیوارها و قسمتهای فلزی و ساختمانها فاصله کافی داشته باشد .

9-21-سیستمهای سیم کشی روکار یا توکار که در محیطهای تر و مرطوب مورد استفاده قرار می گیرد باید با استفاده از لوله های فولادی مقاوم در برابر زنگ زدگی و خوردگی ، یا پلاستیکی سخت انجام شود .

9-22- لوازم سیم کشی که در محیطهای تر و مرطوب به کار می رود باید مجهز به اتصالات متناسب با نوع سیم کشی باشد تا از نفوذ آب و رطوبت به درون لوله ها و سایر تجهیزات مانند جعبه ها ، کلیدها ، پریزها ، چراغها و سایر مصرف کننده ها جلوگیری شود .

ماده ده – مشخصات فنی کلید و پریزها

10-1-کلیدهایی که محل نصب آن جنب در ورودی واقع می شود باید در طرف قفل قرار گیرد .

10-2- محل نصب کلید و پریز و مانند آن ، در محل هایی که کاشیکاری می شود ، باید به گونه ای تعیین شود که هر کدام از لوازم مزبور در مرکز یک کاشی قرار گیرد .

10-3- روش بستن کلید و پریز به جعبه زیر آن باید به وسیله پیچ بوده و محل ورود آن رزوه شده باشد و نحوه اتصال لوله به جعبه باید به وسیله بوش برنجی انجام شود .

10-4- کلیه چراغ های سقفی و آویز بایستی در مرکز سقف ها به نسبت های مساوی از دیوار نصب شده و حالت تقارن از یکدیگر را حفظ کند . کلیه سیم ها و حلقه ها باید کاملا در داخل چراغ قرار گیرند .

10-5- چراغهای سقفی باید به سقف اصلی ساختمان نصب شود و در صورت وجود سقف کاذب چراغ ها باید به سقف اصلی آویزان شود ، قاب چراغ نیز بایستی در سقف کاذب محکم شود . اتصال چراغها به سقف اصلی به وسیله رول پلاک و پیچ خواهد بود .

ماده یازده – تعهدات کارفرما

11-1- پرداخت مبلغ انجام کار به پیمانکار مطابق نرخنامه پیوست

11-2- تهیه مصالح و لوله و سیم و کابل طبق برآوردی که توسط پیمانکار تهیه می شود .

لازم به ذکر است که پیمانکار در تخمین و سفارش مصالح برای کار خود می بایست دقت کافی بکار ببندد که از سفارش بیش از نیاز خودداری شود .

11-3-تهیه اتاق استراحت و برق جهت استراحت پیمانکار

ماده دوازده – موارد فسخ قرارداد

در صورتی که پیمانکار به هر غلت عمدا یا سهوا در ایفاء تعهدات خود قصور ورزد و یا به حسب تشخیص کارفرما در ایفا تعهدات خود نباشد کارفرما می تواند نسبت به فسخ این قرارداد اقدام نماید .

ماده سیزده

این قرارداد در سیزده ماده و یک تبصره در سه نسخه تهیه و تنظیم شده که هر نسخه حکم واحد را دارد و قابل اعتبار می باشد .

                         کارفرما                                                                      پیمانکار

نرخنامه

1- لوله کشی برق با لوله پی وی سی از نمره 5/13 الی 16 با کنده کاری از قرار هر متر طول                 

2- لوله کشی برق با لوله پی وی سی از نمره 29 الی 42 با کنده کاری از قرار هر متر طول          

3- سیم کشی  از نمره 6/0 الی 5/2 از قرار هر متر طول                                                     

4- سیم کشی از نمره 4 الی 6 از قرار هر متر طول                                                                   

 5- کابل کشی توکار  5/1*2 الی 5/2*4 از قرار هر متر طول                                                         

6- کابل کشی تلفن 2 زوجی الی 15 از قرار هر متر طول                                                           

 7- کابل کشی تلفن از 20 الی 40 زوجی از قرار هر متر طول                                                         

8- کابل کشی 16*4 الی 16+35*3 از قرار هر متر طول                                                             

9- کابل کشی 4*4 الی 10*4 از قرار هر متر طول                                                                     

10- نصب انواع کلید پریز با قوطی وکنده کاری هر عدد                                                              

 11- نصب چراغ فلورسنت  40*1 الی 20*20 هر عدد                                                             

12- نصب چراغ فلورسنت 40*2 الی 40*3  هر عدد                                                              

13- نصب چراغ سقفی و دیواری ( دکوراتیو ) با لامپ معمولی هر عدد                                           

 14- نصب شاسی دتکتور و آژیر                                                                                      

 15- نصب و راه اندازی دستگاه اعلام حریق بطور کامل                                                  

  16- نصب تابلو طبقات و موتورخانه هر دستگاه                                                                    

17- نصب تابلو اصلی ساختمان هر دستگاه                                                                  

  18- سیم کشی ارت 16*1 الی 35*1 هر متر طول                                                              

19- نصب فن روی شیشه با برشکاری شیشه هر عدد                                                         

20- نصب تجهیزات چاه ارت هر حلقه                                                                            

21- نصب کلید و پریز با قوطی مربوطه مربوطه کولر گازی هرعدد                                       

22- نصب آیفون هر گوشی                                                                                           

Barcelona

Barcelona is the capital and the most populous city of Catalonia and the second largest city in Spain, after Madrid, with a population of 1,621,537 within its administrative limits on a land area of 101.4 km² (39 sq mi). The urban area of Barcelona extends beyond the administrative city limits with a population of over 4,200,000^[1][2] on an area of 803 km² (310 sq mi),^[1] being the sixth-most populous urban area in the European Union after Paris,London, Ruhr area, Madrid and Milan. About five million^[3][4][5] people live in the Barcelona metropolitan area. It is also Europe's largest metropolis on theMediterranean coast. It is the main component of a union of adjacent cities and municipalities named the Àrea Metropolitana de Barcelona (AMB) with a population of 3,218,071 in an area of 636 km² (density 5,060 hab/km²). It is located on the Mediterranean coast between the mouths of the rivers Llobregat and Besòs and is bounded to the west by the Serra de Collserola ridge (512 m/1,680 ft).

Barcelona is today one of the world's leading tourist, economic and cultural centres, and its influences in commerce, education, entertainment, media, fashion,science, and the arts all contribute to its status as one of the world's major global cities.^[6][7] Indeed, it is a major economic centre and a growing financial centre (Diagonal Mar area); one of Europe's principal Mediterranean ports can be found here as well as Barcelona international airport, which handles about 30 million passengers per year. It also boasts an extensive motorway network and is a hub of high-speed rail, particularly that which will link France with Spain and laterPortugal. Barcelona was the 12th-most-visited city in the world and 4th most visited in Europe after Paris, London, and Rome. It is in addition the most popular tourist destination in Spain (receiving over 5 million tourists every year).^[8] Barcelona is the 16th most "livable city" in the world according to lifestyle magazineMonocle.^[9] Similarly, according to Innovation Analysts 2thinknow, Barcelona occupies 13th place in the world on Innovation Cities™ Global 256 Index.^[10] It is the4th richest city by GDP in the European Union and 35th in the world with an output amounting to €177 billion, a figure nonetheless smaller than alternative estimates.^[11] Consequently, its GDP per capita output stands at €35,975 – some 44% higher than the European Union average. Similarly, the city of Barcelona stands in 29th place in a list of net personal earnings headed by Zurich.^[12] The city is Europe's 3rd and one of the world's most successful as a city brand, both in terms of reputation and assets.^[13]

Founded as a Roman city, Barcelona became the capital of the Counts of Barcelona. After merging with the Kingdom of Aragon, it became one of the most important cities of the Crown of Aragon. Besieged several times during its history, Barcelona is today an important cultural centre and a major tourist destinationand has a rich cultural heritage. Particularly renowned are architectural works of Antoni Gaudí and Lluís Domènech i Montaner that have been designated UNESCOWorld Heritage Sites. The city is well known in recent times for the 1992 Summer Olympics. The headquarters of the Union for the Mediterranean is located in Barcelona.

As the capital of Catalonia, Barcelona houses the seat of the Catalan government, known as the Generalitat de Catalunya; of particular note are the executive branch, the parliament, and the Supreme Court of Catalonia. The city is also the capital of the Province of Barcelona and the Barcelonès comarca (shire).

History

Main article: History of Barcelona

The founding of Barcelona is the subject of two different legends. The first attributes the founding of the city to the mythological Hercules 400 years before the building of Rome. The second legend attributes the foundation of the city directly to the historical Carthaginian Hamilcar Barca, father of Hannibal, who named the city Barcino after his family, in the 3rd century BC.^[19]

About 15 BC, the Romans redrew the town as a castrum (Roman military camp) centred on the "Mons Taber", a little hill near the contemporary city hall (Plaça de Sant Jaume). Under the Romans, it was a colony with the surname of Faventia,^[20] or, in full, Colonia Faventia Julia Augusta Pia Barcino^[21] or Colonia Julia Augusta Faventia Paterna Barcino. Mela^[22] mentions it among the small towns of the district, probably as it was eclipsed by its neighbour Tarraco (modernTarragona); but it may be gathered from later writers that it gradually grew in wealth and consequence, favoured as it was with a beautiful situation and an excellent harbour.^[23] It enjoyed immunity from imperial burdens.^[24] The city minted its own coins; some from the era of Galba survive.

Some important Roman ruins are exposed under the Plaça del Rei, entrance by the city museum (Museu d'Història de la Ciutat), and the typically Roman grid-planning is still visible today in the layout of the historical centre, the Barri Gòtic ("Gothic Quarter"). Some remaining fragments of the Roman walls have been incorporated into the cathedral.^[25] The cathedral, also known as basilica La Seu, is said to have been founded in 343. The city was conquered by the Visigoths in the early 5th century becoming for a few years the capital of the whole Hispania. Afterwards by the Arabs in the early 8th century, reconquered in 801 byCharlemagne's son Louis who made Barcelona the seat of Carolingian "Spanish Marches" (Marca Hispanica), a buffer zone ruled by the Count of Barcelona.

The Counts of Barcelona became increasingly independent and expanded their territory to include all of Catalonia. In 1137, Aragon and the County of Barcelonamerged by dynastic union^[26][27] by the marriage of Ramon Berenguer IV and Petronilla of Aragon and their titles were finally borne by only one person when their son Alfonso II of Aragon ascended to the throne in 1162. His territories were later to be known as the Crown of Aragon which conquered many overseas possessions, ruling the western Mediterranean Sea with outlying territories in Naples and Sicily and as far as Athens in the 13th century. The forging of a dynastic link between the Crowns of Aragon and Castile marked the beginning of Barcelona's decline.

The marriage of Ferdinand II of Aragon and Isabella I of Castile in 1469 united the two royal lines. The centre of political power became Madrid and the colonisation of the Americas reduced the financial importance (at least in relative terms) of Mediterranean trade. Barcelona was always the stronghold of Catalan separatism and was the center of the Catalan Revolt (1640–52) against Philip IV of Spain. The great plague of 1650–1654 had halved the city's population.^[28] The Napoleonic wars left the province ravaged, but the postwar period saw the start of industrialization.

The resistance of Barcelona to Franco's coup d'état was to have lasting effects after the defeat of the Republican government. The autonomous institutions of Catalonia were abolished^[29] and the use of the Catalan language in public life was suppressed. Barcelona remained the second largest city in Spain, at the heart of a region which was relatively industrialised and prosperous, despite the devastation of the civil war. The result was a large-scale immigration from poorer regions of Spain (particularly Andalucia, Murcia and Galicia), which in turn led to rapid urbanisation. Barcelona hosted the Olympic Games in 1992, which helped revitalize the city.^[30]

backup چیست و چرا باید backup بگیریم؟

ممکن است بر روی کامپیوتر های شخصی ویا محل کار خود اطلاعاتی داشته باشید که همیشه دلهره از دست دادن آن خاطر شما ا آزرده کند راه کار های زیادی وجود دارد مانند ذخیره اطلاعات بر روی حافظه های جانبی و... اما یکی از بهترین روش ها تهیه فایل پشتیبانی و بازیابی آن در مواقع مورد نیاز است میخواهیم به این سوال پاسخ دهیم که در ویندوز 7  فایل پشتیبانی چیست و چگونه بازیابی میشود؟؟ 1.backup چیست و چرا باید backup بگیریم؟ فایل backup یا پشتیبانی کپی از فایل های کامپیوتر شماست که در جایی(بر روی cd ,dvd) ذخیره میشود فایل های backup گرفته شده به شما کمک میکنند تا  و درصورت از دست رفتن فایل ویا فایلی هایی از کامپیوتر  که ممکن است به خاطر ویروس ها و یا اشتباهات فردی  وحتی مشکلات نرم افزاری و سخت افزاری  رخ داده باشد  فایل های از دست رفته را احیا کنید 2.هر چند وقت یک بار باید backup گرفت؟ این زمان دقیقا به نوع عملکرد ونحوه استفاده شما از کامپیوتر بستگی دارد درواقع اگر سرعت ایجاد فایل ها و اطلاعات جدید شما بالاست (مانند گالری های عکس) بهتر است فایل های پشتیبانی (backup) را روزانه تهیه کنید اما اگر نحوه استفاده شما مانند یک کاربر خانگی است بهتر است یک بک آپ از ایده آل ترین وضعیت سیستم خود داشته باشید و البته تهیه پشتیبانی به صورت ماهیانه نیز میتواند مثبت باشد 3.به چه حجمی برای بازیابی کردن(restore) نیاز است؟ حجم مورد نیاز بستگی به میزان فایل هایی دارد که شما قصد دارید از آنها فایل های پشتیبانی (backup) تهیه کنید اما در ویندوز امکانی وجود دارد که شما میتوانید حجم فایل های مورد نیاز را مدیریت کنید برای مدیریت حجم فایل های پشتیبانی  از تصویر پیروی کنید 1.وارد کنترل پنل شده و بر روی Backup and Restore کلیک کنید 2.سپس بر روی Manage space کلیک کنید این گزینه در صورتی فعال است که cd ,dvd  که روی آن backup گرفته شده در داخل cd-rom قرار گرفته باشد 3. در صفحه زیر با زدن بر وری گزینه view backups…. میتوانید فایل های پشتیبانی را بر حسب تاریخ مشاهده کرده و هرکدام را از لیست فایل های پشتیبانی  حذف کنید 4. با زدن بر روی گزینه change settings… میتوانید تنظیمات   تهیه فایل های پشتیبانی را طوری تنظیم کنید که تنها فایل های جدید که به سیستم اضافه شده است را به فایل های پشتیبانی (backup) اضافه کند 4.چگونه باید یک فایل را restore (بازیابی)کنیم؟ restore (بازیابی) کردن را در دو  حالت مورد بررسی قرار میدهیم 1.از روی فایل پشتیبانی که از روی یک سیستم گرفته شده و قرار است روی همان سیستم بازیابی شود پس از ورود به Backup and Restore که در سوال 3 گفته شد گزینه Restore my files را میزنیم در صفحه ای که باز میشود اگر بخواهیم فایل خاصی را از بین فایل های پشتیبانی باز یابی کنیم روی گزینه نشان داده شده کلیک میکنیم و فایل مورد نظر را میابیم و اگر بخواهیم از کل فایل پشتیبانی استفاده کنیم از تصویر پیروی میکنیم 2.بازیابی  سیستم شما  از روی فایل های پشتیبانی که از روی سیستم دیگری تهیه شده پس از قرار دادن سی دی و یا دیویدی فایل های پشتیبانی  همانند روش اول عمل کنید  اما به جای کلیک بر روی Restore my files بر روی گزینه                          Select another backup to restore files from کلیک نمائید سپس لیستی را مشاهده خواهید کرد که حاوی فایل های پشتیبانی است پس از انتخاب فایل پشتیبانی مانند تصویر عمل کنید توضیحات بالا در صورتی عملی هستند که حافظه حاوی فایل پشتیبانی توسط سیستم خوانده شود(سی دی یا دی وی دی و یا هر حافظه دیگر ) 5.چگونه فایل های پشتیبانی (backup)  را در زمانی ک کامپیوتر از کار افتاده  استفاده کنیم؟ اگر منظور از کلمه از کار افتادگی این باشد کامپیوتر به هیچ عنوان روشن نمی شود خوب ابتدا باید به رفع مشکل سخت افزاری آن پرداخت  اما اگر منظور این است که سیستم روشن میشود و بعد از شناسایی سخت افزار ها توانایی ورود به سیستم عامل را ندارد مثلا مجددا ری استارت میشود(بسیار شایع است ) شما میتوانید cd پشتیبانی را در دستگاه قرار داده و بعد از شناسایی سی دی به صورت خودکار، از دستورات نمایش داده روی صفحه پیروی کنید 6.آیا امکان بازکرداندن فایلی که بطور اتفاقی پاک شده است وجود دارد؟ بله امکان این امر وجود دارد و به دو صورت زیر امکان پذیر است 1. بر روی فایلی که اصلاعات پاک شده در آن بوده است راست کلیک کرده و روی گزینهproperties کلیک کنید و در صفحه باز شده در روی تب previous version کلیک کنید حال میتوانید در همین صفحه فایل مورد نظر را که به طور خود کار بر حسب تاریخ  ذخیره شده انتخاب کرده و با کلیک بر روی گزینه  فایل مورد نظر را بازیابی کنید 2. اگر یک فایل پشتیبانی  دارید که فایل پاک شده مورد نظر شما در آن قرار دارد میتوانید فایل را ری استور کنید

 

انواع مختلف پله

انواع مختلف پله

طراحی معماری به نیازمند است تا پاسخگوی یک عملکرد مناسب باشد.  پلکان وسیله معمول دستر در بین طبقات ساختمان است.پلکان روشها   و سیستمهایی را باید طوری ساخت که امکان  دسترسی اسان و راحت ساده و ایمنی را توسط پله ها به بالا و پایین فراهم سازد.                                                                                                     

تعریف پله

پلکان یک راه ارتباطی است که دو سطح مختلف را به هم ارتباط می دهد و انسان با انرژی خود ان را طی می کند .در واقع پله تکیه گاهی برای پا هنگام بالا رفتن است.                                                                                       

انواع پله

1- فرم پله

2-جنس پله

3-کاربری

 فرم پله:

1- راه پله مستقیم                                                     

2- راه پله با پله های مایل                                            

3- راه پله  4/1 چرخش در بالا                                     

4- راه پله  4/1 چرخش در پایین                                   

5- راه پله  4/1 چرخش در بالا و پایین                            

6- راه پله 4/1 چرخش در بالا و پایین در جهت مخالف          

7- راه پله مستقیم با پاگرد                                            

8- راه پله مستقیم با 4/1 دور چرخش                              

9- راه پله مستقیم با نیم دور چرخش                                

10- راه پله پاسگی همراه با چرخش                                

11- راه پله با ستون پله باز با پاگرد

12- راه پله  سلطنتی

13- راه پله با سه پلکان مستقیم و یک پاگرد

14- راه پله با چهار پلکان 

15- راه پله  قوسی

16- راه پله سبدی با پاگرد

17- راه پله نیم دور چرخش

18- راه پله بیضی

19- راه پله حلزونی یا مارپیچی

20- راه پله هندسی

از نظر جنس:

1- پله های چوبی

2- پله های فولادی

3- پله های سنگی

4- پله های بتنی

5- پله های پلکسی

6- پله های چوبی-فلزی

از نظر کاربری:

در این بخش پله ها از نظر کاربرد در موقعیت مکانی مورد بررسی قرار می گیرند.  این مبحث شامل دسته بندی هایی است که در زیر به آن اشاره می کنیم.

1) پله های آموزشی

2) پله های اداری

3) پله های تجاری

4) پله های فرار

5) پله های مراکز تفریحی

6) پله های بیمارستان

7) پله های هتل

8) پله های شهری

9) پله های مسکونی

10) پله های بیرونی

اجزاء پله

1- کف پله:

به سطح فوقانی پله گفته می شود،یعنی محل گذاشتن کف پا برای بالا رفتن یا پایین آمدن از پله.

2- ارتفاع پله:

فاصله عمودی کف های دو پله متوالی را ارتفاع پله می گویند.میزان تغییرات ارتفاع پله به مکان و موقعیت پله بستگی دارد.

3- پیشانی پله:

به قطعه عمودی که میان دو کف پله متوالی قرار می گیرد گفته می شود

4-گونه پله:

سطـح بغـل پلـه را می گوینـد.

5- عرض پله:

به فاصله بین گونه های پله گفته می شود و به مکان و تعداد استفاده کنندگان از پلکان بستگی دارد.

6-لب پلـه:

پیش آمدگی کف پله از پیشانی ،لب پله نامیده می شود. وجود آن موحب بزرگ تر شدن کف پلـه می شود.

7-شیار کف پلـه:

در کف پله شیار هایی در امتداد عرض پله ایجاد می کنند. این شیار ها از لیز خوردن افراد جلوگیری می کنند.

 8- ردیف یا خیز پلکـان :

به مجموعه پله های متوالی بین دو اختلاف سطح ردیف پله گفته می شود. در هر ردیف پله حداقل سه پله متوالی وجود دارد.

9-خط مسیر پلـه :

این خط محل شروع و ختم پله را مشخص می کند. خط مسیر پله در روی پلان و وسط عرض پله ها مشخص می شود .

10-خط شـیب پلـه :

این خط ، لبه پله های یک ردیف پله را به یکدیگر وصل می کند.

11-زاویه شـیب پلـه :

به زاویه بین شیب پله با افق ، زاویه شیب پله گفته می شود . زاویه شیب پله رابطه مستقیم با ارتفاع پله و رابطه معکوس با کف پله دارد.

 12- حجم پلـه :

به ضخامت سقف زیر یک ردیف پله گفته می شود.

13-طول پلـه :

به طول افقی یک ردیف پله گفته می شود یعنی از لبه اولین پله تا انتها کف آخرین پله در یک شیب .

14-پا گـرد :

ایستگاه ما بین پله ها که برای رفع خستگی ساخته می شود به پاگرد پله معروف است و حداقل برابر عرض یک کف پله است

  15- نرده پلـه :

وسیله ای است که برای جلوگیری از سقوط اشخاص ، در طرفین ردیف پله ها نصب می شود.

16- دست انداز پلـه :

این وسیله بر روی نرده و به موازات خط شیب پله نصب می شود .

17- چشم پلـه :

به فاصله بین دو ردیف پله گفته می شود .(یعنی شکاف بین دو بازوی پلکان)

سیستم ساختاری :

در اینجا پله ها بر حسب جنسیت و پایه و اساس هایی که برای نصب ساختار آنها استفاده می شوند دسته بندی شده اند.

 الف) موادی که برای ساختار پلکان استفاده می شوند.

 ب) سیستم نصب و نگهداری پله ها

الف) موادی که برای ساختار پلکان استفاده می شود

1) فولاد

2) بتن

3) سنگ

4) چوب

5) پلکسی

پله های فولادی:

ساختار فولادی متشکلند از شمشیری هایی که از صفحات فولادی فشرده ساخته شده اند. این پله ها سبکتر از انواع دیگر پله هستند و تنظیم مقاومت در برابر آتش برای این پله ها خیلی مهم است.

پله های بتنی:

شکل معمول پلکان بتن مسلح به صورت پلکان ½ گردش می باشد . در اکثر ساختمان های دو طبقه به عنواع پلکان دسترسی یا فرار استفاده می شود.

پله های سنگی:

امروزه به خاطر کمبود و قیمت بالای سنگ طبیعی این نوع پله ها از سنگ ریختگی یا بتن ساخته می شوند. پله ها را می توان با همان رویه طبیعی سنگی یا بتنی باقی گذاشت اما معمولا از نوعی پوشش استفاده می شود تا سطح ضد لغزشی به وجود آید.

پله های چوبی:

پله های چوبی عمر مفید کوتاهی دارند و در برابر آتش سوزی هم مقاومت کمی دارند اما با روشهای کامل سازی می توان تا حد مشخصی آنها را مقاوم کرد. رشته پلکانهای چوبی در واقع پلکان سنتی خانه های دو یا چند طبقه ای هستند که در آنها مسئله مقاومت در برابر آتش سوزی استفاده از پلکان بتنی را ضروری نمی سازد.

پلهای بتن مسلح

پلهای بتن مسلح به اشکال مختلف به صورت پلهای قوسی، پل های صفحه ای (پل دال)، پل با تیرهای حمال (مقطع تیرو تاوه)، پلهای جعبه ای و پلهای قابی شکل ساخته می شوند این پلها رامی توان به صورت پیش ساخته یا ساخته شده در محل (بتن ریزی در جا) با مقطع ثابت یا متغیر و به صورت دهانه ساده یا یکسره ساخت.


درمورد دهانه های کوچک (کمتراز 10متر) استفاده از پلهای صفحه ای (دال توپریا توخالی ) بسیار معمول است برای دهانه های بزرگتر نیز عموماً از پل باتیرهای حمال استفاده می شود در این حالت فرم مقطع به شکلTو I یا T دوبل است.


در حالت پیش ساختگی گاهی جان و قسمتی از بال به صورت پیش ساخته آماده و نصب شده و سپس قسمت باقیمانده دال در محل بتن ریزی می شود.


در مورد پل های چند دهانه می توان تیرها را با قراردادن درزهائی در امتداد تکیه گاه ها از هم جدانمود که در نتیجه به صورت ایزواستاتیک (روی تکیه گاه ساده) عمل می کنند در حالت پلهای یکسره معمولا ارتفاع مقطع دارای تغییرات سهمی یا خطی بوده و یا در صورت ثابت بودن مقطع می توان آنها را درروی پایه ها با قراردادن ماهیچه تقویت نمود.


معمولا این نوع پلها برای دهانه های تا 30متر ساخته شده و برای دهانه های بزرگتر استفاده از پلهای بتن پیش تنیده باصرفه تر می باشد.تیرهای پل با واسطه صفحات تکیه گاهی روی پایه ها قرارمی گیرند.

پلهای بتن پیش تنیده

استفاده از بتن پیش تنیده در ایجاد پلها و ساختمان ها از حدود 50 سال پیش تا کنون در سطح وسیع متداول شده است. با توجه به عیوب مختلف فولاد( نا پایداری الاستیک نیمرخ های فلزی، خوردگی و زنگ زدگی، فزونی بهای تولید...) امروزه اغلب پلهای بزرگ از بتن پیش تنیده ساخته می شوند، اما برخلاف حالت بتن مسلح مصالح مصرفی جهت این پلها باید از کیفیت بسیار خوبی برخوردار باشند در بتن پیش تنیده نیز مانند بتن مسلح از بتن که دارای مقاومت بسیار خوب فشاری است و فولاد استفاد می شود اما:

بتن مسلح ترکیبی از بتن و فولاد است که در آن بتن در مقابل فشار و فولاد در مقابل کشش مقاومت می کند در حالی که در بتن پیش تنیده با انجام یک عمل مکانیکی بتن به تنهایی تنشهای کششی و فشاری ایجاد شده را تحمل می نماید.

برای طرح محاسبه قطعات پیش تنیده روش و ترتیب اجرای سازه باید دقیقا مشخص باشد زیرا مقادیر تنش های ایجاد شده در قطعات در حین اجرای سازه بسیار مهم و گاهی تعیین کننده می باشند.

همچنین برخلاف حالت بتن مسلح بعد از بررسی پایداری سازه تغییر شکلهای کوتاه مدت و دراز مدت بتن و فولاد نیز باید به دقت مورد مطالعه قرار گیرند.

مشخصات مصالح مصرفی در بتن پیش تنیده:

مصالح مصرفی در سازه های بتن پیش تنیده باید از کیفیت عالی برخوردار بوده و با دقت نیز مورد استفاده قرار گیرند با توجه به این که بتن در سن کم که مقاومت نسبتاً ضعیفی داشته و قابل تغییر شکل نیز می باشد تحت فشار فوق العاده زیادی قرار می گیرد باید کیفیت آن به مراتب از کیفیت بتن مصرفی در سازه های بتن مسلح بالاتر باشد همچنین فولاد نیز با توجه به اینکه تحت کشش فوق العاده زیادی قرار می گیرد(100تا 180 کیلو گرم بر میلی متر مربع ) باید مقاومت مناسبی داشته باشد بنابر این در زمان اجرای سازه مصالح مصرفی در بتن پیش تنیده تحت تنش های فوق العاده مهمی قرار می گیرند که عمل تنیدن آزمایش مناسبی برای کنترل کیفیت مصالح به کار رفته است.

پله پتانسیل

نگاه اجمالی

برای بررسی تحولات درون اتم چند حالت ایده‌آل در نظر گرفته و معادله شرودینگر مربوط به این حالت‌ها حل می‌شود یکی از این حالت‌ها پله پتانسیل می‌باشد. مفهوم پتانسیل را می‌توان به این صورت بیان نمود که فضا را به دو ناحیه مجزا تقسیم می‌کنند که در یک قسمت از آن پتانسیلی وجود ندارد، اما در طرف دیگر پتانسیل ثابتی وجود دارد. مرز بین این دو ناحیه به عنوان پله پتانسیل معروف است. البته در حالت عمومی پتانسیل در ناحیه دوم می‌تواند مقداری متغیر باشد.

پله پتانسی تک بعدی

در این حالت محور افقی (محورX) را به دو قسمت تقسیم می‌کنند. به عنوان ناحیه راکد در آن X<0 است به عنوان ناحیه یک ، طرف X>0 را ناحیه شماره دو می‌نامیم. در ناحیه اول پتانسیلی وجود ندارد اما در ناحیه دوم یک پتانسیل ثابت V0 اعمال می‌شود. بنابراین معادله شرودینگر در این دو ناحیه حل می‌شود و عمومی‌ترین جواب محاسبه می‌گردد. از ویژگیهای این جواب‌ها این است که اولا بایستی در بینهایت صفر شوند، دوم اینکه باید شرایط مرزی مسئله را برآورده کنند.

حال اگر ذره‌ای با انرژی E که بزرگتر از پتانسیل پله فرض می‌شود، ذره‌ای (با تابع موج مخصوص به خود) از طرف منفی بینهایت به طرف پله پتانسیل (مبدا) بیاید، در این صورت ذره می‌تواند بدون اینکه اختلالی در حرکت آن حاصل شود از بالای پله گذشته و به ناحیه دیگر برود. این حالت بر اساس فیزیک کلاسیک نیز قابل تعبیر است. اما اگر انرژی ذره کوچکتر از ارتفاع پله باشد، در این صورت بر اساس فیزیک کلاسیک ذره نمی‌تواند به ناحیه دوم نفوذ کند و به محض رسیدن به پله منعکس می‌شود.

اما بر اساس قوانین مکانیک کوانتومی چون برای هر ذره‌ای یک موج در نظر گرفته می‌شود، لذا موج بعد از اینکه از بینهایت به طرف پله پتانسیل می‌آید، بعد از برخورد با پله منعکس شده و قسمت دیگر به ناحیه دوم نفوذ می‌کند. بر این اساس احتمال عبور و احتمال انعکاس تعریف می‌شود که 9 احتمال عبور بیانگر احتمال عبور امواج از پله و نفوذ به ناحیه دوم است و احتمال انعکاس بیانگر احتمال انعکاس امواج از پله پتانسیل است.

نکات مورد توجه

·         برخلاف فیزیک کلاسیک که بر طبق آن ذره‌ای که از پله پتانسیل می‌گذرد حرکتتش کند می‌شود (به منظور پایسه ماندن انرژی) ولی هرگز باز تابیده نمی‌شود، کسر خاصی از ذرات بازتابیده می‌شوند. این مطلب نتیجه‌ای از خواص موجی ذرات است. بازتابش نور از حد فاصل بین دو محیط مثالی از این نوع است.

·         قانون بقای شار همواره برقرار است.

·         اگر انرژی ذرات فرودی از ارتفاع پله پتانسیل خیلی بیشتر باشد، نسبت ذرات بازتابیده به ذرات فرودی ، به سمت صفر میل می‌کند. این مطلب با درک مستقیم ما وفق می‌دهد که می‌گوید در انرژیهای بالا وجود پله چیزی جز اختلال کوچک در برابر انتشار موج نیست.

·         اگر انرژی ذره از ارتفاع پله کمتر باشد، براساس فیزیک کلاسیک در طرف دوم نباید ذرهای وجود داشته باشد، اما در مکانیک کوانتومی احتمال عبور ذرات صفر نیست.

پله‌های پتانسیل چند بعدی

آنچه به عنوان پتانسیل یک بعدی بیان شد یک حالت آرمانی و ایده‌آل است. در حالت کلی پله پتانسیل می‌تواند سه بعدی و متغیر باشد. اما در هر حال نحوه بررسی و توجیه نتایج مانند مورد تک بعدی خواهد بود.

■ نظریه ی توسعه ی عمودی

■ نظریه ی توسعه ی عمودی

لوکوربوزیه بر این باور بود که معماری و شهرسازی جدایی ناپذیرند. تعدد فضاهای شهری، طبقه بندی کارکردهای شهری و بخردانه کردن زیستگاه همگانی از جمله نظریه های مهم اوست. (سیف الدینی، 1386: 100).

لوکوربوزیه به دیدگاه مدرنیسم تعلق داشت و جمله معروف «خانه ماشینی است برای زندگی» را بیان کرد. وی همانند هاوارد کلمه ی باغشهر را بکار برد. اما طرح های او با باغشهرهای هاوارد متفاوت بود. زیرا مفهوم او از باغشهر، شهری است با ساختمان های بلند و درخت هایی که به شکل بلوک های بزرگ، فضاهای خالی را می پوشاند. لوکوربوزیه نظریه شهر معاصر، طرح همجواری و شهر درخشان را نیز ارائه داد.

- شهر معاصر وی مجموعه ای از 24 برج و هر برج دارای 60 طبقه است. تراکم آن معادل 30 هزار نفر در هکتار است که در مقایسه با محلات قدیمی بسیار بالاست. فضاهای میان ساختمان ها و باغهای عمومی را خیابان های پهن پر کرده اند.

شهر معاصر یا باغ شهر لوکوربوزیه عناصر هدایت کننده استراتژی او را نشان می دهد:

• تخیل منظم : لوکوربوزیه با استفاده از نظم منتج از توزیع استدلالی فعالیت ها، از اغتشاش شکل شهر خود جلوگیری نمود. او شهر خود را همچون شهرهای ایده آل قرون وسطی در یک چارچوب ایجاد شده برای یک جامعه تخیلی در نظر می گیرد. شهر او یک کلیت انتزاعی است که بازتاب تفکرات و الگوهای لوکوربوزیه است. او در پلان اصلی خود یک سیستم محدود بسته وفشرده را مطرح می کند که با رشد ارگانیک شهرها در تضاد است. او شکست فرم های دارای رشد ارگانیک را پذیرفته و به آنها نزدیک نمی شود.

• نماد گرایی : شهر بصورت یک کلیت و تمامی عناصر درون آن از دیدگاه تخیلی معرفی شده اند. برج های شیشه ای و درخشان بخش اداری با حالت مرموز و ارتفاع زیاد و شاهراههای بلند و صیقلی، ایده های کلیدی موجود در طرح را بوجود آورده اند.

پیلوتی ها، ساختمان ها را بر بالای چشم انداز نگه داشته اند و به نمادهای بیانگر تکنولوژی و آزادی مردمی که قادر به ساختن تمامی چیزهایی هستند که می خواهند، بدل گردیده اند. باغهای پشت بام نیز ایده آل های سلامتی را متجلی می سازند.

• طبیعت : علاوه بر نظم هندسی، سازماندهی آزادانه پارک ها و فضای سبز بر فضای شهر حکم فرماست. این نشانه تأیید هر دو مطلب توسط لوکوربوزیه است. هندسه و طبیعت جزئی از یکدیگرند. سازماندهی زیست شناسانه دارای قلب (مرکز اداری)، ریه ها و فضای سبز، رگها (فضاهای ارتباطی) بیانگر این موضوع است . مسیرهای ارتباطی شهر نیز دارای بار ترافیکی متفاوت و جریان های یکنواخت، سریع، آرام ، ... هستند. لوکوربوزیه بیان می کند کارآیی شهرها به جریان سریع ترافیک در طول مسیرهای منتهی به مراکز کاری وابسته است. این راهها نشانه حرکت زندگی مدرن، و اتومبیل ها مهمترین مخلوقات عصر ماشین هستند.

• سلسله مراتب: در مجموعه بخش های ترکیب شده شهر، هر عنصر با توجه به تفسیر جایگاه آن در رابطه با سلسه مراتب کلی طراحی شده است. این عامل باعث جایگزینی هندسی فعالیت های تعیین شده و طبقه بندی آنها می شود.

• محدوده ها : محدوده های طراحی شده برای کارهای اداری، زندگی شهری، زندگی در حومه شهر، بخش های صنعتی و منطقه توسعه در آینده براساس سیستم طبقه بندی محدوده ها سازماندهی شده اند. در محل هایی نیز امکان توسعه مسیرهای ارتباطی و فضای شهری پیش بینی شده است. (بیکر، 1386 : 101 و 100).

- در طرح شهر همجواری او که برای بازسازی شهر پاریس طراحی شده در مجموع18  برج در نظر گرفته شده بود.

- شهر درخشان وی عملکردهای اداری، خدماتی، مسکونی، صنعتی، ساختمان های اداری 220 متری و خانه های نقشه ی دندانه ای با 50 متر ارتفاع را دارد.

وی شاندیدگار (چندیگار، چندیگر) پایتخت جدید ایالت پنجاب هند را طراحی کرد. این شهر همانند شهرهای امریکایی و اروپایی برای حرکت ماشینی کاملاً مناسب طراحی شده است. (پاپلی یزدی و رجبی سناجردی،1382 : 84).

■ منشور آتن و منشور 2000:

قرن 20 شاهد تحولات بی سابقه ای در زمینه های گوناگون سیاسی، علمی، فنی، اقتصادی و اجتماعی_فرهنگی بود. در همین زمان نهضت زیبا سازی شهری بوجود آمد تا ناهنجاری ها و زشتی های شهر صنعت زده پس از انقلاب صنعتی را سامان بخشد. لیکن هاوارد مبتکر باغ شهرها، این را کافی ندانست و یک تحول اساسی در تمامی جنبه های زندگی به منظور نظام بخشی به مسائل شهرهای از هم پاشیده و مغشوش دنیای صنعتی را پیشنهاد کرد. در این قرن مدرنیسم بوجود آمد و بشدت کلیه شئون زندگی را تحت تأثیر قرار داد.

نیاز به انبوه سازی، ارزان سازی و سریع سازی در بازسازیهای پس از جنگ اول و دوم اروپا و نیز توسعه ی شهری ناشی از افزایش جمعیت، نوعی شهرسازی را که عمدتاً براساس منشور آتن شکل گرفته تحت عنوان شهرسازی مدرن پایه ریزی کرده است.

در 1928 گروهی از معماران نوگرا (مدرنیست) در قصر لاساراز در سویس گرد آمدند و تصمیم گرفتند تا برای رودررو قرار دادن معماری با وظایف واقعی آن متشکل شوند. بدین شکل کنگره های معماری مدرن (CIAM) شکل گرفت. برپایی کنگره چهارم در آتن در 1933 منجر به راهکارهایی شد که به منشور آتن مشهور است. (در سال 1941 لوکوربوزیه آن را مدون و در پاریس منتشر کرد.)

منشور آتن در 95 اصل تهیه و تنظیم شده که موضوعات گوناگون شهری را چه به لحاظ فرم و چه از نظر عملکرد در بر می گیرد. (پاپلی یزدی و رجبی سناجردی ، 1382 : 115 و 116).

                          نحوه نگرش نسبت به مسأله ی شهر در دو منشور

منشور آتن	منشور 2000
منشور آتن بطور گسترده و جامع به شهر می نگرد و در واقع ارتباط یک واحد مسکونی تا کل منطقه را با شهر در نظر می گیرد.	سه مقیاس شهر، ناحیه و محله را در مطالعات شهر در نظر می گیرد شهر را در بستر اکولوژیک خود قابل مطالعه می داند و آن را در پیوند تنگاتنگ با محیط زیست می بیند هماهنگی شهر با نظام های طبیعی را بسیار پر اهمیت می داند.
دیدگاه انعطاف ناپذیر و خشک ماشینی نسبت به شهر دارد. شهر را همچون ابزار و ماشینی می داند که هر کدام از اجزای آن باید در جای معینی قرار بگیرد. از همین زاویه است که به تفیک 4 کارکرد عمده شهر می اندیشد.	با دیدگاه انعطاف پذیر و غیر ماشینی به ابعاد معنوی زندگی انسان توجه می کند.
راه حل های خود را برای همه شهرها و جوامع قابل تعمیم می داند و تفاوت های موردی شهرها را نادیده می گیرد.	هر شهر باید هویت خاص خود را با توجه به تفاوت های محیطی، فرهنگی، تاریخی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی نشان دهد.

مقایسه فرضیه های اساسی دو منشور (دیدگاه کلی طراحان)

منشور آتن	منشور 2000
- ماشینیسم	- تناسب اکولوژیک
- ساختمان های بلند مناسب ترین شکل برای پاسخگویی به تقاضای انبوه مسکن است.	- شکل های متنوع ممکن با تراکم های مختلف
- دولت ها و حکومت ها نیروی اصلی شهرسازی است.	- مکانیسم های خصوصی بیشتر در شهرسازی تأثیر دارد تا دولت ها
- 4 عملکرد عمده درشهرسازی هست که باید قاطعانه تفکیک شود.	- 4 عملکرد عمده بعلاوه سایر موارد و مسائلی همچون حس همبستگی محلی
- انقطاع تاریخی و نگاه به پیش رو	- رد جدایی کاربردی ها و پیشنهاد اختلاط عملکرد
- استاندارد کردن محیط شهری و بناها و سبک بین المللی و یکسان بودن فضاهای شهری	- هویت مستقل برای مناطق و شهرها با در نظر گرفتن تفاوت های قومی و نژادی و فرهنگی (کثرت گرایی) و ارزش گذاشتن به میراث تاریخی و استفاده به مورد از ارزش های گذشته و ترکیب آن با فنون جدید
	- مشارکت مردمی در فرآیند شهرسازی به عنوان یک اصل مهم پذیرفته شود.

« نقد منشور آتن و آثار کالبدی آن می تواند همان شرایطی باشد که منجر به صدور منشور 2000 یا تلاش برای صدور بیانیه های مشابه می شود. با توجه به اصول 95 گانه، تصور شکل کالبدی شهری که براساس طرح جامع و مبتنی بر این اصول شکل گرفته باشد، آسان است. همان شکل های آشنای سبک بین المللی، آسمان خراش ها، بزرگراهها و آزاد راههای طولانی، پل ها، محلات مسکونی که همه شبیه هم هستند، حومه های گسترده و عملکرد های تفکیک شده در ذهن مجسم خواهد شد.(محمدزاده تیتکانلو، 1379 : صص 22-11).

زمانیکه منشورآتن تدوین شد، طراحی شهری بر فرضیاتی مبتنی بود که برای همان زمان مناسب بود. منشور 2000 نیز 7 اصل را برای بهبود وضع و دگرگونی در شهرهای کنونی پیشنهاد می کند. (پاپلی یزدی و رجبی سناجردی، 1382 : 118).

مقایسه ی نحوه برخورد دو منشور با عناصر و پدیده های شهری و عوامل اقتصادی،اجتماعی و سیاسی

شرح منشورهای مورد مقایسه	منشور آتن (اصول 95 گانه)	منشور 2000 (اصول 7 گانه)
1- مهمترین عامل بحران در زمان طرح منشور	ورود ماشین و پدیده سرعت (سرعت حمل ونقل و سرعت مبادلات و تراکم و تداخل راهبندان)	بحران زیست محیطی و بحران انرژی
2- اولویت های اساسی و اجبارها	پاسخ به ماشینیزم و پدیده سرعت (حل مشکل راهبندان) پاسخ به مشکل مسکن در شرایط اروپای پس از جنگ	کاهش مصرف انرژی ، کاهش هزینه های توسعه، کاهش آلودگی و پاسخ به تناسب اکولوژیک
3- تأثیر عوامل اقتصادی	تبعیت از اوضاع اقتصادی فوردیست (استاندارد گرایی و همسان سازی و یکسان سازی)	تبعیت از شرایط پست فوردیست، فرا صنعتی (کثرت گرایی) و تولید سفارشی براساس خواست مردم
4- جریان های حاکم بر اندیشه های طراحان	نهضت مدرنیسم	نهضت پست مدرنیسم
5- الگوی مسکن	ساخت مسکن مرتفع و با فاصله از هم	تنوع در گونه های مسکن
6- تراکم	کاهش تراکم در روی زمین و ایجاد فضاهای باز	افزایش تراکم و ایجاد بافت فشرده شهری
7- طبیعت	ایجاد ریه های سبز شهری و تماس با طبیعت در اوقات فراغت	شهر باید خود را با نظام های طبیعی هماهنگ کند.
8- عملکرد شهری	فقط 4 عملکرد عمده است که باید کاملاً جدا شوند.	4 عملکرد به اضافه عامل دیگر مثل هویت یا حس مکان
9- برنامه ریزی و طراحی شهری	تهیه طرح جامع + سرانه های ثابت و معین (انعطاف ناپذیر)	طرح های قابل انعطاف در مقیاس محلی و مناسب با شرایط هر منطقه (متنوع و انعطاف پذیر)
10- نقش معمار و شهرساز	معماران بر سرنوشت شهر مدیریت دارند.	برنامه ریزان، طراحان و مدیران شهری با مشارکت فعال مردم عمل می کنند.
11- تاریخ و فرهنگ	دید موزه ای به عناصر با ارزش تاریخی (انقطاع با گذشته)	اهمیت ویژه برای تاریخ و فرهنگ (تداوم تاریخ)
12- نقش دولت	دولت نقش اصلی را در شهرسازی دارد(بودجه ،قدرت)	بخش خصوصی ، سازمان های مردمی و دولت
13- منافع بخش خصوصی	منافع خصوصی باید تحت سلطه منافع عمومی باشد.	چون بخش خصوصی هزینه بیشتری می پردازد منافع آن باید در اولویت باشد + منافع گروههای ذی نفع
14- سیاست توسعه شهری	اولویت شهری در مناطق جدید ،گسترش شهر به حومه ها و محدوده های طرح جامع، تخریب بافت قدیمی و احداث بافت جدید	اولویت توسعه و بهسازی بافت موجود و احتراز از گسترش هر چه بیشتر حومه ها.

■ دیدگاه لوکوربوزیه در مورد 4 مقوله ی سکونت/ وقت آزاد/ کار / ارتباطات درون شهر:

در این قسمت دیدگاههای لوکوربوزیه در مورد مشکلات مربوط به شهر و راهکارهای حل این مسائل به تفکیک در رابطه با سکونت، وقت آزاد، کار و ارتباطات از خلال اصول مدون در منشور آتن مطرح می شود.

( مشکلات مربوط به سکونت در شهر از دیدگاه لوکوربوزیه )

1. جمعیت خیلی متراکم شده است. در داخل قسمت قدیمی شهرها (مثل ناحیه های گسترش یافته شهرهای صنعتی قرن 20) تعداد ساکنین به هزار و حتی به هزار و پانصد نفر در هکتار می رسد :

هسته ی شهرهای قدیمی بین دیوارهای حفاظتی بنا شده و اغلب از ساختمان های نزدیک به هم و بدون فضا تشکیل شده بودند. ولی در عوض، پس از گذشتن از حلقه حصارها، بلافاصله دسترسی به فضای سبز امکان داشت و شخص خود را در هوای آزاد می یافت. در طی قرن ها حلقه ی دیگری از فضای شهری به هسته ی اولیه اضافه شدند. درخت ها جای خود را به سنگ و ... دادند و فضاهای سبز که به منزله ی ریه ی شهر بودند از میان برداشته شدند. در این شرایط تراکم های زیاد، به مثابه بدبختی و حضور مداوم بیماری می باشند. (لوکوربوزیه، 1382 : 88)

2- در بخش های پر جمعیت شهر، شرایط سکونت، به دلیل کمبود فضای سبز قابل استفاده و بالاخره به دلیل نگهداری نکردن از ساختمان ها (و اعمال کردن کاربری ها فقط بر مبنای سودجویی) وضع بدی به خود گرفته اند. این وضع به دلیل وجود ساکنین با سطح زندگی پایین و نامرفه که نمی توانند به تنهایی به وسایل پیش گیری از بیماری ها دست یابند به وخامت می گراید. (مرگ و میر به 20 درصد هم می رسد) (لوکوربوزیه، 1382 : 89).

3- رشد شهر به تدریج فضاهای سبز اطراف را که روزگاری چشم اندازهای روی حصارش بودند می بلعد. با دور شدن همیشگی اغلب عناصر طبیعی از مراکز مسکونی، وخامت وضع بهداشتی فزونی می یابد. (لوکوربوزیه، 1382 :90)

4- ساختمان هایی که به سکونت اختصاص یافته اند طوری در سطح شهر قرار گرفته اند که با احتیاجات بهداشتی مغایرت دارند :

وظیفه اول شهرسازی آن است که احتیاجات اولیه ی زندگی مردم را برآورد. سلامتی هر کس تا حد زیادی بستگی به آن دارد که او از «شرایط طبیعی» پیروی می کند. آفتاب / سبزه/ فضای باز/ سه عنصر اصلی شهرسازی هستند. تبعیت از این اصل امکان می دهد که وضع موجود را از یک دیدگاه حقیقتاًً انسانی مورد ارزیابی قرار دهیم.

5- محله های پر جمعیت تر در موقعیت های شهری بدتری قرار گرفته اند (مانند دامنه هایی که در جهت نامساعد قرار دارند، ...) (لوکوربوزیه، 1382 : 91).

6- ساختمان هایی که به سمت های مناسب باز می شوند، خانه های مرفه و مناطق ممتاز شهری را اشغال می کنند. در تعرض بادهای سخت قرار نمی گیرند، چشم اندازهای وسیع و بزرگ به طرف مناظر زیبایی از دریاچه ها ، دریاها، کوهها، ... داشته و به اندازه وفور از آفتاب برخوردار هستند.

(لوکوربوزیه، 1382 : 92).

7- این وضع ناعادلانه توزیع منازل مسکونی، از طرف مقررات ساختمانی تحت عنوان زونینگ توجیه شده و مدلل به حساب می آید:

زونینگ (تقسیم بندی شهر برای کاربردهای متفاوت) عملی است که روی نقشه ی شهر ایجاد می شود. با این مقصود که به هر یک از عملکرد ها و به هر فرد جای درستی را تفویض می کند. زونینگ بر تبعیضی استوار می شود که می بایست بین فعالیت های مختلف انسان که هر یک می باید خواستار فضایی مخصوص به خود باشند، اعمال گردد. فضاهای مسکونی، مراکز صنعتی یا بازرگانی، سالن ها و فضاهای باز برای تفریحات. اما اگر به جبر بعضی از عوامل، مسکن متمکن ها از مسکن فروتن ها متفاوت تر شده است کسی این حق را ندارد که قوانین جاودانی را بشکند. (لوکوربوزیه، 1382 : 93).

8- ساختمان هایی که در طول جاده و در اطراف محل تقاطع آنها بنا شده اند به علت وجود سروصدا ، گرد و خاک و گازهای مضر محیط، برای سکونت مساعد نیستند. (لوکوربوزیه، 1382 : 94).

9- ردیف کردن خانه های مسکونی در طول خیابان ها نور آفتاب را فقط برای تعداد قلیلی از خانه ها تضمین می کند :

ردیف کردن سنتی بناها در برهای خیابان ها، ایجاد کننده ی وضع خاصی در قرار گرفتن حجم های ساختمانی است. خیابان های موازی و یا زاویه دار، در سطح های چهارگوش، مستطیلی، ذوزنقه ای و مثلثی با وسعت های متفاوت از زمین چیزی بدست می دهد که «ایلو» نامیده می شود. لزوم روشنایی دادن به بخش مرکزی این سطح ها سبب زاده شدن حیاط های داخلی با وسعت های متفاوت می شود. (بهره جویان این فضای مرکزی را کوچک و محدود می سازند) در نتیجه، یکی از چهار نمای ما خواه رو به خیابان باشد و خواه رو به حیاط مشرف به شمال است و هرگز آفتاب نمی گیرد. در حالیکه به علت تنگ بودن خیابان ها و حیاط ها و سایه ای که بوجود می آید، سه نمای دیگر تا نیمه از آفتاب محروم می شوند. (لوکوربوزیه، 1382 : 95).

10- هسته های مسکونی هاله ی شهری، بدون داشتن طرح، توسعه می یابند و از داشتن رابطه و بستگی های معمول با شهر محروم هستند :

هاله شهری از زمینی که در آن آثار و علائم معینی از جاده وجود ندارد، بوجود می آید و در آن همه ی مازاد ها و زباله های شهری انباشته می شوند. در این فضاها، اغلب ، صنایع ظریفه کوچک با سرمایه های موقتی شروع به فعالیت کرده و بعضی از آن ها نیز رشد عظیم می یابند. (لوکوربوزیه، 1382 : 97).

11- فضاهای هاله ای اغلب مجموعه نامنظمی از خانه های محقر هستند که در آن ها بنای شبکه های راه یابی ضروری نیز نمی تواند کاری مفید صورت دهد :

هاله ی شهری با همه خیابان های کوچکش در محل ورود به شهرها به خیابان های بزرگ می چسبد و برای رفت و آمد خطر ایجاد می کند و بی نظمی و ناهماهنگی آن به چشم می خورد. (لوکوربوزیه، 1382 :99)

( راه حل )

1- محلات مسکونی می بایست بهترین جای شهری را اشغال کنند و با پیروی از شرایط اقلیمی و با استفاده از چگونگی پستی و بلندی زمین، به مناسب ترین وجهی در معرض و در دسترس آفتاب و فضاهای سبز لازم قرار گیرند :

شهرهای امروز در شرایط متضاد با منافع عمومی و منافع خصوصی ساخته شده اند. عصر ماشین به شکلی تجاوزکارانه بعضی شرایط را که از قرن ها استوار بوده اند تغییر داده و مجموعه ای شلوغ و سردرگم را بوجود آورده. مسأله خانه و سکونت بر همه مسائل ارجح است. بهترین محل های شهر را می بایست به خانه ها اختصاص داد. عوامل زیادی در مرفه کردن یک خانه مداخله دارد. می بایست بهترین دورنماها و منظره ها را جست. از سالم ترین هوا با در نظر گرفتن باد و رطوبت استفاده کرد. دامنه هایی را که طرز قرار گرفتن آنها بهتر است انتخاب کرد. (لوکوربوزیه، 1382 : 102)

3- بر حسب وضع طبیعی زمین و در رابطه با نوع خانه های مسکونی که پیشنهاد می شوند، گونه ای تراکم سکونتی منطقی می بایست مقرر و به مورد اجرا گزارده شود :

موقعی که عصر ماشین شروع شد، شهرها بدون کنترل و بدون توقف توسعه یافتند. شهرها برای بوجود آمدن و رشد خود دلیل های مخصوصی دارند که می بایست جهت تنظیم پیش بینی های قابل قبول در آینده ی شهر، در یک فضای زمانی مناسب دقیقاً مورد مطالعه قرار گیرند و به این منظور تعدادی معین جمعیت را برای شهر می توان در نظر داشت. آن ها را در خانه هایی که درفضایی مناسب قرار می گیرند مسکن داد و میزان «زمان _ فاصله» اش را که در محدوده اش جمع می تواند زندگی روزمره خود را بگذارند، همراه با تثبیت اندازه های لازم از سطح شهر و گنجایش پذیرایی آنها، طی برنامه ای، تعیین کرد. هرگاه ساکنین و اندازه زمین آنها تثبیت شوند، تراکم سکونتی شهر تعیین می شود.

4- برای هر خانه مسکونی حداقل ساعاتی که لازم است از آفتاب بهره گیرد، باید تعیین گردد. (لوکوربوزیه، 1382 : 103)

5- می بایست از ردیف کردن خانه های مسکونی در طول خیابان ها و جاده ها جلوگیری کرد :

کارکردها و وظیفه خیابان ها متفاوت است و می بایست هم مناسب با پیاده ها باشند و هم به گردش توأم با توقف های ناشی از تقاطع با وسایط نقلیه عمومی مانند اتوبوس و ... و حتی وسائط سریعتر مثل اتومبیل های شخصی و ... پاسخ گویند. خانه های مسکونی باید از ترافیک وسائط مکانیزه فاصله داشته و در مسیر مخصوص این وسائط، هدایت شده و برای پیاده ها هم، مسیرهای ارتباطی بوجود آیند . (لوکوربوزیه، 1382 : 105).

6- از امکانات فنی مدرن برای بنا نهادن ساختمان های بلند می بایست استفاده کرد :

ارتفاع ساختمان در مطالعه دقیق مسائل شهری اهمیت دارد. تا آنجا که به خانه ها مربوط می شوند، دلایلی که بر یک راه حل خاص متمایل هستند عبارتند از : انتخاب دیدگاه خوشایند تر، جستجوی هوای بهتر و آفتاب گیری کامل تر و در خاتمه امکان بوجود آوردن خدمات اجتماعی همگانی در نزدیکی منازل : مراکز همکاری و کمک های عمومی و زمین های بازی که در حقیقت تداوم خانه را می سازند. تنها ساختمان های نسبتاً بلند می توانند بصورتی مناسب این احتیاجات موجه را جوابگویی کنند.

7- ساختمان های بلند که هر یک با فاصله ی زیاد نسبت به دیگری قرار می گیرند می بایست زمین را برای فضاهای بزرگ سبز آزاد بگذارند :

ساختمان های بلند می بایست با فاصله ی زیاد با یکدیگر ساخته شوند وگرنه ارتفاع آنها به جای آنکه سازنده ی بهبودی باشد تنها منجر به وخیم تر کردن وضع می شود. (لوکوربوزیه، 1382 : 106).

( مشکلات مربوط به وقت آزاد در شهر از دیدگاه لوکوربوزیه )

1- سطح های آزاد شهرها معمولاً کافی نیستند :

امروزه به جای فضای سبز، ساختمان های جدید شهر را پوشانده اند و به جای درختان، دیوارهایی از آجر به چشم می خورند. فضاهای آزاد و سبز، زمانیکه بینش اجتماعی فعلی وجود نداشت به عنوان یکی از برتری های خانواده های غنی تر محسوب می شوند ولی امروز سرنوشت دیگری یافته اند : ادامه مستقیم و غیر مستقیم فضای خانه ها به حساب می آیند. اگر این فضاهای آزاد و سبز، خانه ها را محاصره کرده باشند به صورتی مستقیم و اگر در نقطه ای دور از خانه های مسکونی قرار گرفته باشند به صورتی غیر مستقیم در خدمت ساکنان شهر هستند. در هر دوی این صور، هدف و استفاده یکسانی را برای شهر دارند و آن در بر گرفتن فعالیت های جمعی جوانان و ... است. (لوکوربوزیه، 1382 : 110)

2- وقتی فضاهای آزاد تا حد زیادی گسترده و پراکنده هستند، وضع توزیعی بدی داشته و به خوبی از طرف توده ساکنین شهر مورد استفاده قرار نمی گیرند :

در شهرهای مدرن، موقعیت بعضی از سطح های آزاد و نسبتاً بزرگ که می توانند مورد استفاده قرار گیرند نامناسب است. این فضاها در هاله ی شهر قرار می گیرند و یا در قلب محله های اشرافی واقع می شوند. در مورد اول، این فضاها به دلیل دوری از خانه های مسکونی مردم، تنها به هنگام تعطیلات مورد استفاده ی شهر نشینان قرار می گیرند در حالیکه زندگی روزمره آنها عاری از هر گونه تأثیرپذیری از این فضاهای سبز بوده. در صورت دوم عملاً دسترسی به این فضاها برای عموم مردم ممنوع است و کارکرد آنها به زیبا کردن محلات مسکونی تقلیل می یابد و بدون آنکه به مسأله ادامه خانه ی مسکونی در خارج از منزل جوابگویی کنند ، مسأله ی بهداشت بهبودی نخواهد یافت. (لوکوربوزیه، 1382 : 111).

3- مبادرت به احداث فضاهای آزاد و سبز و توزیع آنها بصورتی نامتعادل درشهرها می تواند به بهبود شرایط سکونت در بخش های شلوغ شهر کمک می کند :

شهرسازی وظیفه دارد که مقررات و ضوابطی مشخص برای مردم تدوین کند بگونه ای که نه تنها سلامتی جسمی آنها تأمین گردد بلکه سلامت روحی آنها نیز حفظ شود. ساعات کار( که اغلب برای عضلات و اعصاب کسل کننده است) می بایست درطول روزها بصورت متناوب با ساعات فراغت تنظیم گردد. این ساعات آزاد فراغت که در پی گسترش تمدن مکانیکی در شهر محققاً افزایش خواهد یافت می بایست به گردش در طبیعت اختصاص یابد، نگهداری یا بوجود آوردن فضاهای سبز آزاد یک احتیاج به شمار می رود و مسأله ای است وابسته به سلامت عمومی نوع بشر. رابطه ای صحیح بین حجم های ساخته شده و فضاهای سبز و آزاد : این تنها فرمولی است که می تواند مسأله ی سکونت را حل کند. (لوکوربوزیه،1382 : 112 و 111)

4- در اطراف شهرها، در زمین هایی که می بایست در آینده، محله های مسکونی و یا مناطق صنعتی در آن جای گیرند برای استفاده ساکنین مجاور، به احداث تأسیسات ورزشی اندک و محدودی اقدام شده است. این امر نشاندهنده ی نابه سامانی و تغییرات مداوم در وضع شهری است :

بعضی مؤسسات ورزشی در پی خواست مبنی بر انجام فعالیت های فرهنگی در ساعات فراغت به صورت موقت، درفضاهای هاله ای شهرها سامان یافته اند ولی از آنجا که موجودیت آنها به رسمیت شناخته نمی شود، معمولاً از نا به سامان ترین عنصرهای شهر به شمار می روند. ساعات آزاد فراغت روزانه می بایست در نزدیکی خانه صرف شود. ساعات فراغت هفتگی این امکان را می دهد که شخص از شهر خارج شود و در منطقه خویش سفر کند. ساعات فراغت سالانه یعنی تعطیلات امکان مسافرت های واقعی را به خارج شهر و به خارج از منطقه به مردم می دهند. مساله اوقات فراغت که به این صورت خط مشی آن مشخص می شود، بوجود آوردن ذخایر فضای سبز را به این ترتیب ایجاب می کند: 1- در اطراف خانه 2- در منطقه 3- در کشور(لوکوربوزیه،1382:112)

5- فضاهایی که می توانند به فراغت های هفتگی مردم شهرها اختصاص یابند، اغلب وضع ارتباطی بدی با شهر دارند: هرگاه در اطراف شهر نقاطی برای گردش و فراغت های هفتگی در نظر گرفته شوند، مساله ی وسایل نقلیه ی عمومی مطرح خواهند شد. از اولین لحظه ای که طرح منطقه ای به صورتی آتلیه تنظیم می شود این امر می بایست مورد توجه باشد. این امر نوع وسیله ی ارتباط دهنده را دربرمی گیرد: از خیابان ها و یا جاده ها گرفته تا راه آهن و رودخانه ها.(لوکوربوزیه،1382:113)

( راه حل )

1- هر محله ی مسکونی می بایست سطح سبز لازم برای جوابگویی به تشکل منطقی برای بازی ها و ورزش های دسته جمعی بچه ها، نوجوانان و سالخوردگان را داشته باشد.( لوکوربوزیه،1382:116)

2- هسته های ناسالم شهر می بایست تخریب شده و جای خود را به سطوح سبزی بدهند که به بهسازی محلات مسکونی نزدیک کمک می کنند:

هسته های ناسالم شهری می بایست تخریب شوند و جای آنها برای احداث پارک مورد استفاده قرار گیرد. این اولین قدم در جهت بهسازی خواهد بود اما در هر صورت بعضی از این هسته های شهری ممکن است در وضع ساختمانی قرار گرفته و برای احداث بناهایی که جهت زندگی ساکنین لازم اند مناسب باشند. شهرسازی می باید این زمین ها را  در رابطه با طرح جامع منطقه ای و طرح جامع شهری به مناسب ترین کارکردها اختصاص دهد.( لوکوربوزیه،1382:117)

3- سطوح سبز جدید شهری می بایست در خدمت اهدافی که دقیقاً تعیین شده اند، قرار گیرند: دربرگرفتن مهد کودک ها، مدارس، مراکز جوانان و همه ی بناهایی که دارای استفاده عمومی هستند و از نزدیک به خانه ها پیوند دارند:

سطوح سبز که به حجم های ساخته شده پیوند داشته و داخل فضاهای مسکونی قرار دارند فقط به کار زیبا کردن شهر نمی آیند. بسترهای سبز این سطوح می باید بوسیله ی تأسیسات عمومی اشغال شوند. مثل مهد کودک ها، باشگاههای جوانان، سالن های بازی، تالارهایی برای قرائت ... این بناها تداوم زندگی مسکونی را در خارج از منزل میسر ساخته و می بایست همانند سکونت از یک طرح جامع پیروی کند. (لوکوربوزیه،118:1382) .

4- ساعات فراغت هفتگی می بایست در اماکنی که قبلاً به این منظور و به صورتی مناسب تعیین شده اند، گذرانده شوند. پارک ها، بیشه ها، زمین های ورزشی، استادیوم ها، ... :

بطور کلی برای تفریح های هفتگی تقریباً هیچ جایی پیش بینی نشده است. در منطقه ای که شهر را احاطه کرده باید فضاهای گسترده ای پیش بینی شده و وسائط نقلیه ی نسبتاً راحت و به تعداد زیاد برای دسترسی به آن نقاط فراهم شود. هر شهر در اطراف خود دارای فضاهایی خواهد بود. که به این برنامه جواب گویی کند.

5- می بایست عناصر موجود را نگه داشت : رودخانه ها، جنگل ها، تپه ها، کوهها، دره ها، دریاچه ها، ... با تأکید بر کارایی وسائط حمل و نقل مسأله فاصله ها دیگر زیاد مهم نبوده و بهتر آن است که برای بهترین وضع انتخاب حتی نقاط دورتر را جستجو کرد. مسأله فقط این نیست که زیبایی های طبیعی دست نخورده بمانند بلکه می باید برای جبران آسیب هایی که بعضی از آن ها دیده اند در پی درمان بود. (لوکوربوزیه،119:1382).

( مشکلات مربوط به کار درشهر از دیدگاه لوکوربوزیه )

1 - اماکن کار در شرایط کنونی به صورتی منطقی در مجموعه ی شهری توزیع نشده اند : صنعت / کاردستی/ معاملات/ ادارات/ بازرگانی

در گذشته واحد مسکونی و کارگاه ترکیب یافته بودند و به خاطر پیوندهای صمیمی و دائمی یکی در کنار دیگری یافت می شدند. توسعه ناگهانی «ماشینیزم» این رابطه هماهنگ کننده را در هم شکست و شکل فضایی شهرها را تغییر داد. سنت های صنایع دستی چند قرنی را بر هم ریخت و سبب زاده شدن نیروی کاری نو شد بدون نام و نشان و بی ثبات. توسعه ی صنعتی اساساً به وسایل دسترسی دهنده، تحویل مواد اولیه و آسانی پخش محصولات تمام شده بستگی دارد. بنابراین با بیان صنایع با اتکا بر بهره گیری از شهرهای موجود در زمینه ی واحدهای مسکونی و در زمینه ی تغذیه مؤسسات خود را داخل شهرها و یا در نزدیکی آنها احداث کردند بی آنکه به نا به سامانی ناشی از این امر توجه کنند در نتیجه کارگاههای صنعتی که داخل محلات مسکونی قرار گرفته اند گرد و غبار و صدا پخش می کنند. احداث آنها در اطراف شهرها و دور از محلات مسکونی کارگران را مجبور به طی مسافتی طویل در شرایطی خستگی آور می کنند. از هم پاشیدن تشکیلات کهن کار، بی نظمی غیر قابل وصفی را به وجود آورده و مصیبت بزرگ عصر جدید زاده شد: بی خانمانی جمعیت های کارگر. (لوکوربوزیه،1382:123).

2- ارتباط بین خانه ها و اماکن کار معمولی نیست و پیمودن مسیرهای خیلی طویل به مردم تحمیل می شود :

امروزه روابط معمولی بین دو کارکرد اساسی شهر در هم شکسته اند یعنی سکونت / کار. هاله های مسکونی شهری از کارگاهها و کارخانه ها پر شده و صنایع بزرگ که مدام در حال توسعه اند به کنار شهر رانده شده اند. چون وقتی شهر اشباع شد، نمی توانست ساکنین جدید را بپذیرد، محلات سکونتی حاشیه ای کناره های شهر را پوشاندند. نیروی کار که پیوندهایی ثابت با کارخانجات صنعتی ندارند با رفت و آمدهای دائمی شلوغ وسائط حمل و نقل عمومی رو به روست و در این مسیرهای بی نظم وقت انسان ها از دست می رود. (لوکوربوزیه،124:1382).

3- ساعات تراکم زیاد ترافیک از یک وضع بحرانی خبر می دهد :

در ساعات تراکم ، حرکت وسایل حمل و نقل عمومی بصورت متشنج بوده. این تشکیلات در آن واحد، پرزحمت و پر خرج هستند یعنی آنچه مسافرین می پردازند برای پاسخگویی به مخارج کافی نیست و خسارات عمومی هنگفتی بوجود می آید. برای جبران این وضعیت راه حل های متضادی پیشنهاد شده اند. میسر کردن زندگی برای وسایل حمل و نقل یا میسر کردن زندگی برای استفاده کنندگان از آن ها را می بایست انتخاب کرد .

 4- از فقدان هرگونه برنامه است که رشد مراقبت نشده، کمبود پیش بینی ها، سوء استفاده از اراضی و ... ناشی می شوند و صنعت نیز بصورتی اتفاقی در آن ها جای گرفته و از هیچ قاعده ای پیروی نمی کند.

سطح زمین شهرها و تقریباً تمامی منطقه های مجاور آن ها اکثراً به اشخاص تعلق دارد و صنعت نیز در دست شرکت های خصوصی است که در وضعی معمولاً ناپایدار به سر می برند به منزله ی مشروط کردن توسعه ی صنعتی با قواعد منطقی اقدامی به عمل نیامده و همه چیز به نسنجیده عمل کردن سپرده شده اگر چه گاهی به نفع فرد تمام می شود ولی همیشه جامعه است که سنگینی آن را تحمل می کند. (لوکوربوزیه،125:1382).

5- در شهرها، دوائر و مؤسسات در محله های بازرگانی متمرکز می شوند و محلات بازرگانی نیز در نقاط ممتازتر این محلات طعمه ی سودجویی قرار می گیرند و چون فقط صحبت از معاملات شخص در میان است، این فضاها بتدریج فاقد تأسیسات و تشکیلاتی می شوند که وجود شان به نفع توسعه ی طبیعی آن هاست :

توسعه ی صنعتی به دنباله ی خود رشد معاملات بوروکراتیک بخش خصوصی و بازرگانی را دارد. می باید خرید و فروش صورت گیرد بین کارخانه و کارگاه و بین فروشنده و خریدار تماس حاصل شود. این روابط احتیاج به دفاتر دارند دفاتر هم مکان هایی هستند که به تأسیسات مشخص و دقیق برای سرعت عمل در معاملات، نیاز دارند. این تجهیزات وقتی بصورتی مجزا باشند بسیارگرانبها تمام می شود. همه چیز به گردآوری و تجمعی دعوت می کند که بتواند به هر یک از دفاتر بهترین شرایط را برای کار عرضه کند. راحتی آمد وشد / ارتباطات ساده با بیرون/ نور/ آرامش/ هوای خوب/ تأسیسات حرارتی و تهویه/ مراکز پست و تلگراف و رادیو، (لوکوربوزیه،1382:126).

( راه حل )

1- فاصله ی بین اماکن کار و سکونت باید به حداقل خود تقلیل یابند :

این امر مستلزم طرح توزیع تازه ای برای همه ی اماکن است که به کار اختصاص دارند. صنایع می بایست به محل تبادل مواد اولیه در طول آبراههای بزرگ، جاده ها و خطوط راه آهن انتقال یابند. مکان تبادل و گذرگاه یک عنصر خطی است. شهرهای صنعتی، به جای اینکه تک مرکزی و شعاعی باشند، بصورت خطی در خواهند آمد. (لوکوربوزیه،1382:129).

2- بخش های صنعتی می بایست از بخش های سکونتی مستقل بوده و از دیگر بخش ها بوسیله فضای سبز جدا شوند :

محله صنعتی در طول کانال یا آبراهها، جاده ها یا خطوط آهن و یا آنجا که این سه راه با یکدیگر پیوند دارند گسترده می شود.

با خطی شدن و شعاعی نبودن محله ی صنعتی می تواند به موازات خود و به همراه توسعه ی خود بخش سکونتی مربوطه را به صورت خطی استقرار دهد. یک سطح سبز این بخش آخر را از بناهای صنعتی جدا خواهد ساخت. خانه که در دشت سبز محاط خواهد بود بطور کامل از غوغا و گرد و خاک، حفاظت شده و در عین حال از طی کردن گذرهای طویل روزمره ممانعت خواهد کرد. «شرایطی طبیعی» که به این صورت بدست خواهد آمد به اسکان کوچ نشین های کارگر کمک خواهد کرد. (لوکوربوزیه،130:1382).

3- فضاهای صنعتی می بایست در مجاورت راه آهن، آبراه و جاده ها باشند.

4- صنعتگر که از نزدیک به زندگی شهری بستگی داشته باید بتواند اماکنی را که بدین منظور و به خوبی تعیین شده اند ، اشغال نماید :

به خاطر طبیعت خاص خود، صنایع دستی ظریفه و هنری با «صنعت» تفاوت داشته و نظام مناسبی را می طلبد. صنایع دستی مستقیماً از ذخایری که در مراکز شهر گرد آمده اند برمی خیزد. فعالیت های مربوط به چاپ، خیاطی، ... محرک ها و مشوق های لازمه ی خود را در مرکز تفکر شهری می یابند : صحبت از فعالیت هایی است که اصولاً شهری بوده و اماکن مربوطه آنها می توانند در نقاط بیشتر متراکم شهر استقرار یابند. (لوکوربوزیه،1382:131).

5- مجله تجاری و معاملات که به کارهای خصوصی و دولتی اختصاص یافته می بایست از ارتباطات مناسب چه نسبت به محلات مسکونی، چه صنایع و چه نسبت به فعالیت های صنایع دستی که در شهر قدیم و یا نزدیک آن مانده اند، برخوردار باشند :

مرکز معاملات می بایست در نقطه ی ورود راههای حمل و نقل که در یک زمان در خدمت بخش های گوناگون صنعت، صنایع دستی، ادارات دولتی، بعضی هتل ها و بعضی ایستگاهها (راه آهن/ جاده ها/ بنادر/ فرودگاهها) هستند قرار گیرد. (لوکوربوزیه131:1382).

( مشکلات مربوط به ارتباطات در شهر از دیدگاه لوکوربوزیه )

1- بعد نامناسب خیابان ها، مانع استفاده از سرعت های مکانیکی جدید و توسعه ی شهرها می شود:

مساله از عدم امکان تلفیق و هماهنگ کردن سرعت های طبیعی مانند سرعت پیاده با سرعت های ماشین زاده شده است. سرعت اتومبیل ها، کامیون ها، اتوبوس ها، .... و تداخل آنها هزار تضاد به بار می آورد. عابر پیاده در شرایط عدم ایمنی مداوم گردش می کند. در حالیکه وسائط موتوری که مدام مجبور به ایستادن و ترمز کردن هستند، خود را فلج شده می یابند، امری که مانع آن نخواهد بود که افراد پیاده همیشه در معرض حوادث و خطر مرگ قرار نگیرند. (لوکوربوزیه، 1382: 135)

2- فواصل بین تقاطع های خیابان ها خیلی کوتاه هستند:

قبل از رسیدن به وضع معمولی، وسائط موتوری احتیاج به حرکت و فزونی کردن شتاب خود دارند و نمی توانند بدون آنکه خسارتی به دستگاههای اصلی شان وارد نشود ناگهان ترمز کنند. می بایست به محاسبه ی یک واحد فاصله ی سنجیده بین دو نطقه ی حرکت وسائط نقلیه ای دست یافت. (لوکوربوزیه، 1382: 136)

3- پهنای خیابان ها کافی نیست و فزونی بخشیدن به این پهنا نیز اکثراً عملی پرخرج و بی نتیجه است:

برای خیابان ها، یک پهنای استاندارد و یکنواخت وجود ندارد همه چیز به حرکت در کمیت و کیفیت وسائط نقلیه بستگی دارد خیابان های اصلی از زمان زاده شدن شهرها، پستی و بلندی ها و وضع جغرافیایی به آنها تحمیل شده و بدنه ی انشعابات خیابانی بی شماری هستند و رفت و آمد متراکمی دارند این جاده ها، خیابان های اصلی و.... بسیار تنگ هستند.

4- در مقابل سرعت های مکانیکی، شبکه ی خیابانی غیر منطقی به نظر می رسد چون فاقد دقت، انعطاف، تنوع و تطابق است: ارتباطات مدرن یکی از پیچیده ترین کارهاست. خیابان هایی که برای جوابگویی به استنادهایی چند احداث شده اند می بایست در آن واحد این امکان را فراهم کنند که: اتومبیل ها از یک در خانه به در دیگر بروند. پیاده ها از یک در ورودی به دری دیگر نقل مکان کنند. اتوبوس ها، ... مسیرهای الزامی را بپیمایند. هر یک از این فعالیت ها مسیر خصوصی به خود طلب می کند بصورتی که بتواند به احتیاجات مشخصه مربوط جواب گوید . پس باید به وضع فعلی توجه داشت و باید راه حل هایی را تعیین کرد که بتواند به احتیاجات متمایز پاسخ گوید (لوکوربوزیه، 382: 137)

5- در بسیاری از موارد، احداث شبکه های راه آهن همزمان با توسعه ی شهرها به صورت مانعی سنگین در راه گسترش و توسعه شهر در مراحل بعد است چون محلات مسکونی را کاملاً از یکدیگر جدا می کند و آنها را از تماس با عناصر زندگی بخشنده ی شهر باز می دارد :

در دخول به شهرها، این خطوط، به صورت دلخواه فضاهای کاملی را از هم می برند. خط آهن خیابانی است که نمی توان از آن عبور کرد و چیزی است که یک فضای شهری را به دو نیم جدا می کند. فضاهایی که بتدریج از سکونت پوشیده شده و خود را فاقد امکان برقراری تماس های لازم می یابند، در بعضی شهرها عواقب وخیمی برای اقتصاد عمومی از این امر ناشی می شوند. (لوکوربوزیه، 1382: 139)

( راه حل )

1- بر پایه ی آمار دقیق می بایست مطالعات تحلیلی لازم روی ترافیک جامع شهر و منطقه ی آن صورت گیرد. این کار جهت های ترافیک و کیفیت حرکت را رهنمون خواهد بود :

ترافیک یکی از کارکردهای حیاتی است و وضع موجودش می بایست توسط نمودارهایی نمایانده شود. نخست، علت های تعیین کننده و عوارض ناشی از فشردگی های آن بدین ترتیب روشن می شود و سپس نقاط بحرانی اش ساده خواهد شد. یک بینش روشن از وضع موجود، عملی کردن بهبودی اجتناب ناپذیر را میسر می دارد: اختصاص یافتن به عملکردهایی که باید هر راه، عبوری داشته باشند مانند جوابگویی به عبور پیاده ها، و اتومبیل ها و .... دادن ابعاد و ویژگی های فرعی به این راه ها، در رابطه با عملکردی که می بایست داشته باشند؛ نوع زیر سازی خیابان، پهنای مسیرها، بنای اقسام چهارراهها و ... (لوکوربوزیه، 1382: 143)

2- راههای عبور و مرور می بایست بر حسب خصوصیات آنها طبقه بندی و در روابط با عملکرد و سایل نقلیه و سرعت آنها ساخته شوند :

اولین اقدام مفید آن است که بصورتی اصولی سرنوشت پیاده ها را از وسایط نقلیه ی موتوری جدا کنیم. دوم آنکه وسایط نقلیه ی سنگین را از راههای مخصوص عبور دهیم. سوم آنکه برای رفت و آمدهای بزرگ اصلی، راههای عبوری مستقل را نسبت به راههای معمولی که برای رفت و آمدهای موضعی کار می کند، اختصاص دهیم. (لوکوربوزیه، 1382: 143)

3- عابر پیاده باید بتواند برای خود، راههایی برگزیند که از مسیرهای خودروها متمایز باشند :

این امر باعث می شود که اصلاحات ریشه ای در وضع رفت و آمد شهری بوجود آید.

4- خیابان ها می بایست بر حسب عملکردهایشان از یکدیگر تفکیک شوند. خیابان های مسکونی، تفریحی برای گردش، بزرگراهها :

بزرگ راهها به جای آنکه مورد استفاده هر چیز و همه کس قرار گیرند می بایست برحسب رده  خود از مقررات متفاوتی پیروی کنند. برای اینکه خانه ها و «تداوم های » آنها بتوانند از آرامش لازم برخوردار شوند، می بایست وسائط مکانیکی روی شبکه ی مخصوص راه یابی شوند. خطوط اصلی ترافیک با راههای کوچک رفت و آمد تماس نخواهند داشت مگر در نقاط تبادل و گره. خیابان های تفریحی برای گردش نیز باید پیش بینی شوند که با ممنوع کردن سرعت و کم کردن وسائط نقلیه، تماس و دست یابی پیاده ها با آن بدون اشکال میسر شود. (لوکوربوزیه، 1382: 144)

■ انسان ، شهر و شهر سازی در دیدگاه لوکوربوزیه

لوکوربوزیه در شمارش مسائل شهر سازی، تنها به مشکلات شهرهای اروپایی و امریکایی زمان خود پرداخت : «مساله ما در اینجا مربوط به شرایط زیستن و هدف برقرار ساختن شرایط زندگی بهتر است. شرایطی منفی کنونی محیط صنعتی عبارتند از :

الف- آشفتگی شدید و پر هیاهو

ب_ نبود مطلق طبیعت

ج_ دوری تحقیر آمیز مناطق مسکونی (حمل و نقل مکانیکی روزانه که برای فرد مصرف کننده ،پر خرج و برای جمع، ویرانگر است)

د- وجود شهرهای متمرکز_ شعاعی صنعتی شده امروزی و فراوانی نیروی کار در بازار که پیامد آن بی ثباتی و خانه به دوشی کارگران است.

ه_ ترک روستاها

شرایط مثبتی که باید در محیط صنعتی برقرار کرد عبارتند از :

الف_ نظم و پاکیزگی

ب_ باز زنده سازی طبیعت

ج_ نزدیک ساختن سکونتگاهها به یکدیگر وحذف سفرهای طولانی روزانه ای آدمها

د_ از میان بردن خانه به دوشی از راه ساخت شهر صنعتی خطی؛ این نوع شهرها همانند دستگاههایی هستند که اجزایشان در رابطه ای منطقی نسبت به هم قرار دارند.

ه_ ایجاد برخوردهای واقعی و موزون با زندگی دهقانی (لوکوربوزیه، 1354: 75)

لوکوربوزیه به مشکلات برآمده از انقلاب صنعتی پرداخت و نوشت: « در سده ی نوزدهم، ابتدا بخار و سپس برق، بنیان نهایی صنعت را می نهند و سرعت های نوینی برای حمل و نقل محصولات پدید می آورد. این سرعت ها 20 برابر بیشتر از سرعت های گذشته است (مانند سرعت های راه آهن، کشتی بخار و حمل و نقل های مکانیکی به روی جاده های صاف، و سپس در سده ی بیستم ، سرعت های هوانوردی) برق حامل سرعت بینهایت در زمینه ی انتقال داده ها، فرمان ها و کنترل است. (مانند تلگراف، تلفن و رادیو) اکنون حجم مواد اولیه، محصولات و تقاضا برای آنها، به طرز شگفت انگیزی بالا گرفته، و در محیطی پر از هرج و مرج، بی توجهی و خودسری و بدون هر گونه رهبری، توسعه یافته است. زمین، مرحله به مرحله و بدون هیچ گونه دلیلی، از محصولات، عرضه ها و تقاضاها پر و خالی می شود. در میان این آشفتگی، حرص و آز به تاخت و تاز می پردازد، استثمارگران و استثمار شوندگان به صورت طبقات متخاصم در برابر هم می ایستند و رنج و بدبختی ژرفی استقرار می یابد. برآیند این رویدادها انباشتگی بی نظم و خطرناک شهرها و خالی شدن روستاهاست. (لوکوربوزیه، 1354: 82)

لوکوربوزیه بر این باور بود که در سه ربع سده ای که گذشت زندگی اجتماعی «غرب» با شدت بسیاری که در تاریخ بی مانند بود با چارچوب سنتی خود که با محیط جغرافیایی هماهنگی داشت پیوند را گسست. به زعم او ماده ی منفجره ای که این گسستگی را پدید آورد سرعت تولید و سرعت حمل و نقل آدمها و اشیاء بود. (لوکوربوزیه، 1354: 9)

او شرایط پدید آمده را محکوم می کرد و به سرمستی جامعه ی سرمایه داری به خاطر حرکت و سرعت، معترض بود: «اکنون مراکز تجمع انسان، یعنی شهر و ده دوره ی بحران غم انگیزی را می گذارنند. مراکز مسکونی بدون هیچ گونه شکل و نظمی، به طور نامحدود گسترش می یابند. شهر همچون سازمانی همگون از میان می رود. ده نیز که تاکنون موجودی همگون بود نشانه های سقوط شتاباهنگی را از خود نشان می دهد و هنگامی که به یکباره در تماس با شهرهای بزرگ قرار می گیرد تعادل خود را از دست می دهد و متروک می شود. به نظر می آید که جامعه مست از حرکت و سرعت شده است.(لوکوربوزیه، 1354:9)

او مشکلات اصلی شهرهای صنعتی دهه ی 30 سده ی بیستم را شهرهای فشرده و شعاعی با خانه های تاریک و خفه، که پنجره ی آپارتمان ها رو به خیابان های شلوغ پر سواره باز می شود و کودکان جایی برای بازی ندارند می دانست : «ویژگی جعبه های اجاره ای محقر ما، درون قوطی گذاشتن، و خوار شمردن انسان است. این جعبه های اجاره ای، از آنجا که رو به خیابان شلوغ باز می شود از سرو صدا آکنده اند. همچنین وسایط نقلیه ی مکانیکی که دشمن جانی بچه ها هستند، در میان ساکنان این جعبه ها ی اجاره ای وحشت می آفرینند بسیاری می پندارند که می توانند فرسودگی اعصاب و هزاران ناراحتی زندگی شهر را از راه کوچیدن به حومه شهر و زندگی در خانه ای کوچک جبران کنند.این نیاز به گریز، کاملاً طبیعی است حتی باید گفت که نپذیرفتن شرایط کنونی زندگی در شهرها، خاستگاه نظریه ای است که همه ی معماران بزرگ نوین با آن همسازند» (لوکوربوزیه، 1354: 10)

او کارهای بهسازی رایج در شهر را نه تنها ناکافی، بلکه هدر دادن هزینه می دانست و باور داشت که می باید با استفاده منطقی از زمین، به جنگ این معضلات رفت: « این بی نظمی پدیده ی شهری یکی از هزینه های کمرشکنی است که در جامعه ی جدید بر ما تحمیل شده است. 50 درصد ثمره کار مردم را دستگاه حکومتی می گیرد تا صرف این حیف و میل گردد: در حالی که استفاده های منطقی از زمین می تواند کار و زحمت مردم را به نصف کاهش دهد » او مخالف تراکم نبود و تجمع را یکی از گرایشات غریزی انسان ها می دانست. وی حتی تراکم بیشتر را چاره ای در صرفه جویی وقت و هزینه می دانست. به همین خاطر با ایده ی باغشهر مقابله می کرد و آن را گونه ای کژراهه می دانست «طراحان باغشهر، این مسببین پراکندگی شهرها، به صدای بلند گفته اند: که هر کسی باید خانه خودش، باغ خودش، آزادی خودش را داشته باشد ؛ اما این دروغ و سوء استفاده از اعتماد مردم است. شبانه روز تنها 24 ساعت است و این کافی نیست. علیه پراکندگی ناشی از وحشت باید به یک قانون طبیعی پناه برد. انسان ها می کوشند گرد هم بیایند تا به یکدیگر کمک کنند. از هم دفاع و در زحمات خود صرفه جویی نمایند. اگر همچون امروز، انسان ها در تقسیم بندی های زمین پراکنده شوند بدان معنی خواهد بود که شهر بیمار است و دیگر به وظایف خود عمل نمی کنند. (لوکوربوزیه، 1354: 11)

تصور لوکوربوزیه از شهرسازی بسیار ساده انگارانه بود. او چنین می انگاشت که مسائل اصلی شهر، کالبدی و معمارانه است. برای همین از خود می پرسید که چه کسی باید این بیماری را درمان کند؟ به باور لوکوربوزیه، این معمار است که می باید وظیفه ی شهرسازی را بر عهده گیرد : «شهرساز کسی جز معمار نیست. اولی فضاهای معماری را تنظیم و جا و هدف حجم های ساختمانی را تعیین می کند، و هر چیزی را در زمان و مکانی معین، به یک شبکه آمدو شد می پیوندد، اما معمار برای نمونه، روی یک خانه مسکونی ساده کار می کند و از یک آشپزخانه ساده حجمی به وجود می آورد. البته او نیز به تعیین شبکه ی رفت و آمد می پردازد، اما به هر حال از دید نوآوری، معمار و شهر ساز با هم برابرند. (لوکوربوزیه، 1354: 12)

برای او شهر سازی در جانمایی و تنظیم کاربری ها خلاصه می شد: «از آنجا که شهرسازی جانمایی و تنظیم کاربری ها و پیوند آن به یک شبکه ی آمدو شد است این کار از عهده ی معمار نیز بر می آید.»

لوکوربوزیه یک کارکرد باور بود که توجه به سنت و تقلید از گذشته را تقبیح کرده آن را صحنه پردازی تشریفاتی می دانست. به زعم وی «شهرسازی ما هنوز نوزادی بیش نیست و تا کنون بیشتر به گذشته، موزه شناسی و تقلید می پرداخته و بیشتر نگران آفرینش صحنه ای به مانند زینت و پوشش مناطق، اعم از شهر و روستا بوده است، پوشش و لباسی که نقش و فایده ای نداشته و تنها تشریفاتی است. (لوکوربوزیه، 1354: 12)

بنابراین می باید به عقلانی کردن شهر سازی پرداخت و این از عهده هیچ کس جز معمار نوگرا بر نمی آید. او حتی نظریه پردازی و یا به گفته ی خود ایجاد مکتب اصولی جدید را تنها در حیطه ی قدرت معمار می دانست به همین خاطر، خاطر نشان کرد که :« اگر به موقع مکتب اصولی جدیدی بوجود آید شاید برای صاحبان مشاغل تازه، شهر سازی همچون مشعلی باشد که راه آنان را روشن سازد «پیش از اینکه زمان نبرد جدید نوسازی، که نبردی قهر آمیز خواهد بود، فرا رسد، هنوز برخوردهای عاقلانه می تواند قد برافرازد و مساله ای واقعی، یعنی زندگی در شرایط امروز را تنها با کوشش بسیار و گروهی همه ملت و با شرکت پر شور کسانی که مسئول آن هستند یعنی معمارانی که شهر ساز شده اند، حل کنند» (لوکوربوزیه، 1354: 14)

تصویری که لوکوربوزیه از معمار داشت تصویر یک مهندس بود او مهندسان را برای آنکه مغزشان در محاسبات ریاضی و فرم های اولیه ی هندسی فرو رفته، هماهنگ با قانون طبیعت می دانست. به باور او، اگر معماران می توانستند بیشتر شبیه مهندسان باشند در آن صورت ساختمان ها همانند آفریده های محض روح سر بر می آوردند که با آوای واحدی همراه با نظم جهانی به حرکت در می آمدند. لوکوربوزیه تعدیلی در دیدگاه فنی خود ایجاد کرد. وی متوجه شد که «زیبایی شناسی مهندسی» و«مسکن به عنوان ماشین زندگی» شعارهایی تک بعدی و آسیب پذیر هستند او در برابر انتقادات تجزیه گرایان در جایگاهی تدافعی نشسته و کوشید رابطه میان کمیت و کیفیت، نیازهای مادی و روانی را با منطق خود حلاجی نماید: « دیدگاه فنی در برابر دیدگاه معنوی قرار ندارد. یکی ماده ی اولیه ی کار است و دیگری تنظیم خلاقانه آن. هیچ کدام نمی تواند بدون دیگری زندگی کند. فناوری یعنی ماده ی اولیه ی ایستا و قبل از هر چیز مجموعه ای از اختراعات ناب است که به خودی خود آزادانه و بدون منظور، تصادفا، و یا در آزمایشگاهها پدید آمده اند. فناوری همچون پیشرفت بی انتها به سوی هدف بی پایانی است که مسائل را به سوی هدف های دیگر سوق می دهد. این هدف ها بیشتر نامنتظره و دگرگون ساز است. هیچ گاه اختراعات به خودی خود بزرگ یا کوچک نیستند، بلکه این پیامد آنهاست که بزرگ یا کوچک است. باروت و چاپ، به تنهایی کافی نبودند که سرآغاز صفحات بزرگی از تاریخ گردند.» (لوکوربوزیه، 1354: 15)

او در پاسخ به این پرسش که چه چیز اختراعات و اکتشافات (پیشرفت) را باعث می شوند سه نیاز انسانی را نام برد: « همان گونه که نیازها گوناگونند ، انسان ها نیز به مسائل مختلفی توجه دارند : شکم، سکس (مسائل جنسی) و مغز آدمی، برنامه ها را دیکته می کند و موفقیت اقتصادی و اخلاقی اختراعات اولیه را تضمین می نمایند »

او که شیفته ی پیشرفت و فناوری بود و برون رفت از معضلات کنونی را در نوآوری و فرار به جلو می دانست، به منتقدان خود تاخته و با لحنی سفسطه آمیز نوشت: « امروزه برخی معتقدند که باید با لگد به جان اختراعات افتاد و آنها را به دور انداخت و یا در فعالیت های ساختمانی، خود را از بندشان، آزاد ساخت. این رفتاری اشتباه آمیز است که تنها می تواند نشان دهنده ی ضعف، ترس و کمی قوه تصور و نوآوری باشد. این اشخاص می خواهند راه را بر اختراعات ببندند تا اینکه موجب اختلال نگردد و یا بهتر بگوییم اثرات دگرگون ساز آنها کاملاً متوقف شده از میان بروند، به گونه ای که زمان های گذشته باز گردند، زمان هایی که اکنون از کشش فوق العاده ای برخودارند. اینان برای موفقیت در مقصود خود به معنویت پناه برده و آن را در برابر تکنیک قرار داده اند. به احساس توسل جسته و خواسته اند نشان دهند که چگونه مکتب اصالت تکنیک / فن سالاری، به احساس ما توهین کرده و آن را منقلب و جریحه دار ساخته است. آنها این دو را همانند دو حریف در برابر هم قرار داده اند : تکنیک در برابر احساس، تکنیک در برابر معنویت، و به کشور، به افکار عمومی و به احساسات مردم هشدار داده اند . (لوکوربوزیه، 1354: 16)

برای لوکوربوزیه چنین تضادی وجود نداشت. از آنجا که حتی معنویت نیز به باور وی، موضوعی عقلانی است _ یا باید باشد_ تکنیک را دشمن معنویت نمی دانست، بلکه بر عکس یکی از حادترین شکل های تظاهر آن می دانست : «تکنیک جنبه ی مطلق منطق و نتیجه گیری های منطقی و ضرورت ریاضی و هندسی است. دیدگاه معنوی در جایگاهی نشسته که از اعمال، تجربیات و مواد و مصالح کار جداست. معنویت با عقل و قضاوت و به وسیله ی اندازه ای که در مقیاس ما انسان ها باشد، به وجدان و آگاهی نزدیکتر می شود. زندگی به گونه ای طبیعی میان این دو قطب انجام می پذیرد. زندگی در پیوستگی، همجواری، تعاقب، تماس و هماهنگی این دو قطب است، نه در گسست رابطه و رو در رویی آنها» و بی درنگ ادامه داد که : «روابطی که یادآور شدیم می تواند موجب دو گونه تصمیم شوند. این دو گونه تصمیم، تصمیماتی معقول و در عین حال شجاعانه هستند :

1- توسل به همه ی منابع فنی و تکنیکی، برای ایجاد وسایل متناسب با مرحله ی نوینی که بشریت بدان دست یافته است.

2- دعوت و توسلی به همه ی نیروهای معنوی که اینها پیش از اینکه دارای ارزش های ملی، منطقه ای و محلی باشند، دارای ارزش های انسانی اند. گرایش به یک زندگی دیگر، میل به گریز از این سردرگمی و ابهام عمومی _ که کارهای روزمره ی ما را ناچیز و خوار می کند_ و در برابر این گریز، بر پا کردن شور زندگانی _ یعنی تنها هدف واقعی یک تمدن _ همگی این موضوعات، آروزی مردم سراسر جهان را تشکیل می دهد. (لوکوربوزیه، 1354 : 18 و 17).

او دنیا را دستگاهی هماهنگ و درهم تنیده می دانست که انسان همچون گونه ای جهانی و فارغ از وابستگی های فرهنگی، بومی و اقلیمی، در رأس آن قرار دارد: «همه ی منابع طبیعی و نیروهای مصنوعی، به طور فشرده ای در یک مجموعه ی موزون تنظیم شده و در رأس همه ی آنها، انسان، یعنی تنها نقطه ی نگرانی های ما قرار دارد. انسان بمثابه جسم و روح، بمثابه عقل و احساس ، این است آن نتیجه ای که ما در مبارزه ی غیر منطقی بین دیدگاه تکنیکی و معنوی آرزوی آن را داریم » (لوکوربوزیه،1354: 18).

انسان مورد نظر او انسان مدرن بود، انسانی که به علت تغییرات رخ داده در طول انقلاب صنعتی، تغییر کرده و اکنون می باید خود را با شرایط جدید و سرعت ناشی از آن تطبیق دهد : «هزاران سال فعالیت بشر بر پایه ی سرعت 4 کیلومتر در ساعت_ یعنی مسافتی که قدم انسان، اسب و گاو در طی یک ساعت می پیماید _انجام می شد و تعادل موجود هم بر پایه ی همین سرعت بود . اکنون دیگر در برابر آن آهنگ، سرعت های 50 تا 100 کیلومتری وسایط نقلیه در روی جاده های صاف و کشتی ها و سرعت های 300 _ 500 کیلومتری هواپیما و سرعت های غیر قابل اندازه گیری تلگراف، تلفن و رادیو قرار دارند.

پیامد این سرعت ها به زودی آشکار شد و انسان و اندیشه های او را به هیجان و حرکت های شدیدی واداشت. حتی مواد اولیه و محصولات نیز بر مدار تازه ای قرار گرفت. امکانات فرماندهی و کنترل به میزان زیادی گسترش یافت. این آهنگ جدید، ویران کننده ی عادات قرون و خلق کننده عادت ها و رفتارهای جدید بود. بویژه آنکه، شرایط کار و استراحت انسانی تغییر یافت.» (لوکوربوزیه، 1354 : 19).

او تغییرات را محدود به فعالیت های روزمره ندانسته و به درستی دریافته بود. که در شرایط جدید «رسوم و قراردادهای خانوادگی و روابط اجتماعی نیز زیر و رو شده اند. «با اختراع برق، انسان بر تاریکی چیره شد و قاعده ای چندین هزار ساله را درهم می شکند. به نظر می آید که شهرها آنچنان با جذبه های خیره کننده ای آرایش یافته اند که مهاجرت تقدیری روستاییان، به دویدنی به سوی شهرها تبدیل می گردد. این تاریخ جهان است و پدیده ای است با اهمیت جهانی، جای پیشه وری را صنعت و جای پیشه ور را ماشین می گیرد که به فرمان کارگر کار می کند. وحدت خانوادگی در هم می شکند. هر بامداد پدر و گاهی هم مادر و دختر و پسر، هر یک به سر کار می روند تا زندگی خود را تأمین کنند. هر کدام به سوی سرنوشتی می روند و این سرنوشت ها نه تنها متفاوت بلکه گاهی کاملاً متضادند. دیگر امروزه مصرف کنندگان، تولیدگران را نمی شناسد. این موضوع اهمیتی تعیین کننده دارد و به ما نشان می دهد که چگونه نظم سنتی روابط انسانی که بر مبنای اعتماد قرار داشت، درهم شکسته است. هیچ یک از روش های ارزیابی گذشته، دیگر نمی تواند رفتار جامعه ای را که از سنت های خود جدا شده و نخستین گام را در زمینه های ناشناخته  تمدن مکانیکی جدید برداشته، ارزیابی نماید» (لوکوربوزیه، 1354: 21و 20).

او پیشرفت فناوری را در تضاد با «انسان» مورد نظر خود ندانسته بلکه آن را در خدمت رشد عقلانی و وسعت دید نسل بشر می دانست: «با تکمیل ماشین، مطبوعات تبدیل به ابزار جهانی انتقال اندیشه ها می شود که در اختیار همه ی اعضای جامعه قرار دارد. اندیشه ها و تصاویر در عرصه ی علم و هنر، از تاریخ و جغرافیا گرفته تا اقتصاد و سیاست، همگی با مطبوعات نشر و انتقال می یابند. اندکی بعد، انتقال اندیشه ها از ابزاری فوق العاده جدید یعنی از دوربین (ماشین) عکاسی و فیلمبرداری استفاده می کند» (لوکوربوزیه، 1354: 19).

«هزاران سال انسان در جهانی زندگی می کرد که مرزهای آن در شعاع 20 -15 کیلومتری خانه او بود. اما امروزه، نوشته ها و تصاویر ، تمام کره ی زمین را برای او دست یافتنی کرده اند. امروزه جغرافیا (جغرافیای مناطق، حیوانات، گیاهان، محصولات زمین و صنعت) شناختی همه سویه به انسان داده است. اسناد مصور یا سینمایی، زندگی انسانها را برای هم جلوه گر می سازد. در این اسناد تمام جوانب زندگی مردم، عادات و رسوم و شیوه های ساختمانی آنها روشن می گردد. آب و هوای زمین از قطب شمال (شمالگان) تا قطب جنوب (جنوبگان) شناخته می شود.» (لوکوربوزیه،1354: 20).

لوکوربوزیه به واکنش های منفی انسان در برابر این تغییرات سریع اشاره کرد و آن را نگرانی و ترس از «نو» نامید: « پیامد توسعه ی افق آگاهی، افزایش فوق العاده ی عطش شناخت، تجزیه و تحلیل و مشاهده کردن بود. نخستین واکنشی که در برابر این حرکت پیدا شد، نگرانی و ترس از نو بود. به همین دلیل، برای پاسخ به این گرایش، به بررسی کهنه و گذشته پرداخته شد تا اینکه چیز مطمئنی در دست باشد. باستان شناسی، شاهانه حکومت کرده و بر مدارس معماری تسلط یافت. این مدارس از شاگردان خود می خواستند که از نوآوری بپرهیزند و آن ذوق و شور و شوقی را که ویژه ی خطرهای کار نوآوری است، از دست بدهند.»

وی این واکنش احساسی را محکوم کرده، جنبه های مثبت تغییرات را به رخ کشید. او در حسرت گذشته نبود، بلکه می کوشید تا واقعیات را بپذیرد و به دیگران نیز بقبولاند: « بیشتر آدمیان فانی، از چیزهای نو می گریزند، می ترسند و وحشت دارند. فکرشان به اینجا نمی رسد که می تواند از عادتی به عادت دیگر گذر کرد. این ترس، ترمز بزرگ جوامع ماست.» (لوکوربوزیه، 1354 : 64)

او از نوآوری های عرضه شده استقبال می کرد، اما آن را ناکافی می دانست. به باور وی زمان آن فرا رسیده است تا این اختراعات انسانی تر شوند و از این می باید تدابیری اندیشیده شود تا انسان زیر بار اختراعات خود خرد نشود: « در سده ی نوزدهم، مدارس بزرگی بوجود می آیند که به علوم جدید و تربیت مهندسان اختصاص دارد. اکنون هر چیزی مورد تفحص و پژوهش واقع می شود و تحقیق و اختراع در ردیف نخست ایستاده است. پیشرفت های علوم عملی شگفت انگیز است : سرعت های جدید با خودرو و هواپیما تحقق می یابد و رادیو را با امواج بیشمار خود که حامل عقاید و شعارهای گوناگونی هستند، می پوشاند. این رویدادها همانند گلوله های برفی بر روی خود می غلتند، بزرگ و بزرگتر می شوند و سرانجام به بهمنی عظیم تبدیل می شوند. در اینجاست که نوآوری های فراوان، انسان را در هم می شکند و او در زیر وزنه ی اختراعات خود خرد می شود. اکنون جامعه به طبقات متخاصم تقسیم شده و افراد در کار روزانه ی خویش رنج می برند و آزادی ندارند.» (لوکوربوزیه، 1354 : 21).

لوکوربوزیه از تقسیم جامعه و طبقات متخاصم ناراضی بود، اما نمی خواست در این مبارزه ی طبقاتی شرکت کند ؛ تنها بر آن بود تا شرایط پدید آمده را تعدیل نماید. او در جایگاه معمار کوشید تا از دستاوردهای فنی نوین برای بهبود شرایط زیست انسان ها استفاده نماید: «بی گمان امروزه دستاوردهای عظیم تکنیک، وظایف معماران و شهرسازان را آسان کرده است. امروزه معماران و شهرسازان باید مجموعه ای از مسائل را حل کنند که ناشی از نوآوری های تکنیکی این سده است. انقلاب معماری که به دنبال این نوآوری ها رخ داده، دستاوردهای خود را برای سازماندهی شهرهای معاصر در اختیار آنها قرار می دهد.» (لوکوربوزیه، 1354 : 22)

او از پیشرفت فن ساختمان خشنود بود و امکان ایجاد ساختمان های بلند مرتبه را راهکار مناسبی در راستای ایجاد آرزوی یکصد ساله ی اروپاییان برای نور و تهویه می دانست :

«ارتفاع ساختمان دستاوردی است که راه حل برخی از بزرگترین مسائل شهرسازی جدید را در بر می گیرد، مانند امکان برخورداری بیشتر از طبیعت یعنی آفتاب، فضا و فضای سبز. جدایی پیاده از خودرو و ایجاد تجهیزاتی برای خانه های مسکونی، توانست افق های جدیدی را برای پرورش کودکان و بهسازی نسل، گشوده و شیوه های تازه ای از زندگی را به جوانان و بزرگسالان ارائه دهند. همه ی این جریانات این امکان را می دهد که سازمانی از تجهیزات اجتماعی را مجسم و طرح آن را تهیه کرد و به اجرا درآورد. تمدن ماشین ها، سرانجام بیان موزون خود را پیدا می کند و بعد از یک سده از ابزارهایی برخوردار می شود که با طبیعتش همخوانی دارد و برتری و مقام شاخص انسان را به او باز می گرداند. با انجام انقلاب فناوری، نوزایی (رنسانس) معماری عصر ما نیز آغاز می گردد که به زودی به یک نظام واحد ساختمانی می انجامید» (لوکوربوزیه، 1354 : 25)

لوکوربوزیه انسانگرا، حاکمیت ماشین بر انسان را نمی پذیرفت، بلکه به دنبال خدمتگزاری ماشین برای انسان بود. پیشنهاد او برای پاسخگویی به مسایل موجود، عقلانی کردن طراحی بود: « از 1850 پیامبری شریف و اصیل به نام جان راسکین ضرورت آگاهی جدیدی را اعلام داشت که بتواند بار سرنوشت تمدن نوین را بر دوش بکشد. دعوت او مربوط به هنر و بویژه معماری بود که بیش از هر چیز دیگری به شخص انسان نزدیک است. او زرق و برق بچگانه، پرخرج و زننده ی معماری رسمی را رد نمود و به تحلیل مسکن انسان جدید، اعم از دارا و ندار پرداخت و در درون خانه، به چیزهایی که همراه زندگی ما هستند توجه نشان داد. دیدگاه راسکین کاملاً نو بود، برای آنکه وزنه ی عرف و عاداتی که نسل اندر نسل به ما رسیده بود تکانی به خود بدهد، نسلی به مطالعه و به کشف طبیعت پرداخت و دیر یا زود، گریز ناپذیر بود که مسأله به طور درست و با اجزای واقعی خود مطرح شود. اکنون دیگر اجزای مسأله در زمینه ی زیباشناسی نبود، بلکه جنبه ی اقتصادی و اجتماعی داشت؛ مانند استفاده از زمین و بودن تا نبودن علتی وجودی برای ساختمان. بدین ترتیب شهرسازی از خوابی خرگوشی و نامیمون بیرون آمد و بمانند نظامی جاودان که به زندگی جامعه بستگی دارد، حیاتی دوباره یافت. از این زمان به بعد شهرسازی و معماری، در پیوستگی کامل با یکدیگر، دوباره بیانگر آن هنر سه بعدی شدند که می تواند مساعدترین شرایط زندگی مادی و روانی را برای انسان تضمین کند» اما برای لوکوربوزیه «زیبایی بصری» مهمترین نیاز روانی انسانی است. به همین خاطر برای برآوردن این نیاز، به سوی بهبود بصری ساختمان ها حرکت می کند ؛ «بنابراین، تکنیک و آگاهی، دو ستونی هستند که هنر ساختن بر روی آنها تکیه دارد. هر نوعی از معماری، اگر چه به پدیده های مقاومت مصالح مربوط می شود، اما از جهتی به ناگزیر با پدیده ای بصری، یعنی بیان تجسمی ارتباط دارد. معماری ترکیبی هنرمندانه، دقیق و درخشان اشکال در پرتو نور است.»( لوکوربوزیه، 1354 : 26)

لوکوربوزیه اعتقاد داشت که ساختمان ها را نیز می توان همانند کتب خواند. برای این کار، واژگانی افلاطونی از اشکال و صورت های محض و مطلق تدوین کرد؛ مکعب، مخروط، کره، استوانه، هرم،  مربع، مستطیل و ... او بر این باور بود که زیبایی معماری باید بر پایه ی چنین صورت (فرم) های ثابت اولیه و ازلی افلاطونی باشد.

لوکوربوزیه هنرمندی مجسمه ساز نیز بود و برپایه ی اندیشه های مدرنیستی و معمارانه، مرکز توجه هنری اش به ساختمان بود و ناخودآگاه بافت شهر را به فراموشی سپرد. او برداشتی خطی و گام به گام از توسعه داشت و برای همین اعتقاد داشت که در گام نخست می باید مسائل فنی و عقلانی معماری حل شود. از این رو سبک معماری، از دید او هنوز می باید جهانشمول باقی بماند. « اگر جنگ دوم جهانی فرا نمی رسید، تجربه ی معماری نوین در سراسر جهان انجام می یافت، و در چارچوب این هنر نو که بیان یک اجتماع با عناصر اولیه ی مشترک است، برخی از مشخصات ویژه ناشی از آب و هوا و رسوم مختلف نیز می توانستند اثرات خود را بر جای بگذارد» او درجایی دیگر نوشت : « کشوری نیست که تحت تأثیر این جریان نوسازی قرار نگرفته باشد. این ثمره ی شیوه های نوین محاسبه یعنی مقوله ای عام، و ثمره ی وجدان جدیدی است که در آغاز عصر صنعتی زاده شده است. این گونه از شهرسازی و معماری که در سراسر جهان رواج یافته دارای خط سیمای مشترکی است که پس از چند سال رشد و توسعه، ویژگیهای بومی برخاسته از آب و هوا و عادات زندگی نیز در آنها رفته رفته پدیدار می شود»( لوکوربوزیه، 1354 : 32).

جالب توجه است که او در جایگاهی تدافعی ایستاده و بر خلاف نظرات پیشین خود و واقعیات تاریخی، می گفت که مخالفان و نه هوادران معماری نوگرا، اصطلاح سبک بین المللی را مطرح کرده اند: «به منظور خوار و بی مقدار ساختن معماری معاصر، مخالفانش آن را معماری بین المللی نام نهادند و به این ترتیب، پذیرفته که میان معماران و مصرف کنندگان معماری همه ی کشورها، در سراسر طول و عرض های جغرافیایی، سازشی همگانی وجود دارد. اما آنان همین نکته را گناه می شمردند و به صفت بین المللی مفهومی تقبیحی می دادند. به این شیوه، از روحیه ی ارتجاع و از ترسی که ترسیده ترها در برابر زیاده روی تغییرات این دوره دچارش شده بودند، پیروی می شد. گیدئون در کتاب بزرگ تاریخ معماری خود به نام فضا، زمان و معماری می نویسد: « برای نخستین بار پس از باروک، معماری امروز صاحب سبکی است که به اندازه ی کافی انعطاف پذیر است، به طوری که هر منطقه یا ملتی که توانایی آن را داشته باشد، می تواند با آن به زبان ویژه ی خود صحبت کند» (لوکوربوزیه، 1354 : 26)

اما لوکوربوزیه در معرفی ویژگیهای شهر دلخواه و آرمانی خود، به تشریح شهری مثالی یا جهان شمول می پرداخت و تصویری را ارائه می داد که هر کجا بویژه در جوامع صنعتی یا به گفته ی خودش مکانیزه، مورد خواست او بود. برای لوکوربوزیه تنها دو نوع شهر وجود داشت :

1- شهرهای صنعتی که محل فعالیت تولید می باشند.

2- شهرهای موجود که در آن پخش، داد و ستد و امور اداری کالا رخ می دهد. این شهرها اشکالی ساده و مرکب داشته، بیشتر درمحل تقاطع راههای آمد و شد و جاده ها شکل گرفته اند. به طور کلی این شهرها متمرکز و شعاعی هستند.

لوکوربوزیه شهر صنعتی را شهری خطی پیشنهاد می کرد و از این لحاظ با تئوری نوار شهر همخوانی داشت : او دو اصل نوار شهر را برای شهر صنعتی خود وام گرفت :

الف_ محل هایی که انسان بیش از هر چیز با آنها سروکار دارد باید گردهم ساخته شوند تا از جابجایی بی مورد جلوگیری شود.

ب_ فضاهای تفریحی می توانند از دیگر مناطق کار و فعالیت به دور باشد.

از نظر لوکوربوزیه شهر صنعتی در راستای راههای اصلی حمل و نقل (کانال، جاده، راه آهن و ...) گسترش می یابد. توسعه ی شهر خطی تا بی نهایت نخواهد بود و در نقاط برخورد یا مراکز قدیمی از گسترش باز می ماند.

شهر خطی باید تنها در یک سوی جاده ها و راههای گذری گسترش یابد و نه در هر دو سوی آن، زیرا در غیر این صورت، تقاطع ها همواره راهها را قطع می کنند. کناره دیگر راهها باید از آن دنیای روستایی باشد. در انتهای هر قطعه از شهر خطی، منطقه ای حفاظت شده نیز در راستای ذخیره ی زمین برای آینده درنظر گرفته شود. به این شیوه، شهر صنعتی به صورت قمری خطی برای مراکز فرهنگی و شهرهای از پیش موجودی در می آید که به صورت متمرکز و شعاعی هستند. شهر صنعتی در راستای مستعدترین جهت ها توسعه می یابد تا اینکه سرانجام در هنگام پیوست دو جاده یا راه، مثلث شهری پدیدار می شود که رئوس آن مراکز تجمع شعاعی با کارکرد فرهنگی و اداری قرار گرفته و اضلاع آن در یک سو دارای کارخانه های سبز هستند و در میانه ی مثلث نیز زندگی دهقانی شکل گرفته است. هدف از این شهر صنعتی بهره برداری موزون از زمین، هماهنگی و احترام دو سویه ی صنعت و جهان دهقانی است.

به نظر لوکوربوزیه، چه شهرهای صنعتی و چه شهرهای متعارف باید بر پایه ی تمایز فعالیت های مشابه (پهنه بندی) باشند. او چهار پهنه و منطقه ی اصلی برای شهر تعریف می کند. وی این پهنه ها را «واحد» می نامد :

الف_ واحد مسکونی و پیوست های آن

ب_ واحد کاری، تجاری، صنعتی، اداری، خدماتی

ج_ واحد تفریحی

د_ واحد آمد و شد افقی و عمودی

او گذشته از واحد های بالا، واحد دیگری را تعریف کرده و آن را مکمل واحدهای بالا می داند :

ه_ واحد منظره

الف ) واحد مسکونی یعنی خانه و پیوست های آن

واحد مسکونی مجاور اصلی ترین عناصر شهر پیشنهادی لوکوربوزیه است. از دیدگاه او خانه جایی است برای برآوردن نیازهای مادی انسان همچون یک ماشین (راه رفتن، خوابیدن و ...) و نیازهای روحی بر پایه ی عادت های هزار ساله (آفتاب، فضا و فضای سبز، و ...) به نظر لوکوربوزیه «پیوست های مسکن بر دو گونه است : در گام نخست پیوست های صرفاً مادی، مانند تأمین خوار و بار و آذوقه، سرویس های خانگی، خدمات بهداشتی، مواظبت و بهبود بخشیدن به شرایط جسمانی، سپس پیوست های نوع دوم که به گونه ای ویژه، دارای جنبه ی معنوی می باشند ؛ مانند شیرخوارگاه، کودکستان، دبستان ومدرسه حرفه ای» او خانه های فردی جدا از هم، مانند باغشهرها را برای مراکز مسکونی کوچک مناسب می دانست، اما در مراکز بزرگ تابع زمان، فاصله را در خدمات، زیر ساخت ها و تجهیزات مطرح کرد و معتقد بود که : « هر چه شهر بزرگتر بشود، حیف و میل در مواردی مانند حمل و نقل، لوله کشی و ... بیشتر می شود و آزادی فردی در باغشهر ها به قیمت از دست دادن خدمات مناسب تأمین می گردد» (لوکوربوزیه، 1354 : 47)

برای مجتمع های زیستی بزرگ، «باغشهر عمودی» با واحد مسکونی مجاور (آپارتمان _ ویلا) را به جای باغشهر افقی پیشنهاد کرد؛ به این ترتیب که خانه ها به جای این که درکنار هم قرار گیرد، بر روی یکدیگر ساخته شود که هر کدام دارای یک تراس _ باغ باشند تا آزادی فردی انسان در یک تشکیلات گروهی حفظ گردد. خانه ها چشم اندازی به افق دارد و از نور آفتاب و سبزه برخوردارند. محیط این خانه ها را آفتاب، فضا وفضای سبز می سازد که با مقررات دقیقی تنظیم شده است. اینها خواسته هایی است که در منشور سیام سال 1933 انتشار یافته است. به این ترتیب به رغم ترتیب عمودی سلول های مسکونی، همان امتیازات «باغشهر» افقی به دست می آید، اما بویژه درمسأله ی سازماندهی خدمات عمومی است که ویژگی باغشهر عمومی مشخص می شود. هر باغشهر عمومی دارای یک طبقه ی تجاری در میانه ی خود است که همه ی خدمات مورد نیاز واحدهای مسکونی را ارائه می دهد. در حقیقت هر باغشهر عمودی محله ای با تمام امکانات در ارتفاع است که در پارکی تفریحی جای دارد.

مجموعه روی پایه / پیلوتی قرار گرفته و طبیعت در زیر واحدهای مسکونی گسترش می یابد و تا بی نهایت ادامه پیدا می کند. بخشی از طبیعت آزاد شده برای ورزش روزانه است؛ (پیست ، زمین ورزش، استخر و ...) و بخش دیگر به باغهای سبزی کاری و باغچه های خصوصی اختصاص می یابد. از ویژگیهای طبیعی زمین، برای ساخت چشم اندازهای زیبا استفاده می شود. (لوکوربوزیه، 1354 48)

ب) واحد کار

واحد کار، محل تغییر مواد اولیه (همچون کارگاه، کارخانه و آزمایشگاه)، محل کارهای اداری و عمومی و خصوصی (مانند ادارات) و ... را در بر می گیرد. جاهای پیش گفته، مغازه ها و وسایل کشاورزی، همگی عناصری کاملاً معین و وسایلی دقیق هستند که بر پایه ی قوانین زیست شناسی انسانی، آمد و شد و حمل و نقل قرار دارند هدف در این واحد ها می باید «فضایی کاملاً روشن، هوایی سالم، بدون گرد و خاک، ورود و خروج منظم و به هنگام مواد اولیه و فرآورده ها» باشد. (لوکوربوزیه، 1354 :50)

مراکز صنعتی ، این مراکز کارخانه های سبز هستند که با داشتن پنجره های بزرگ به سوی طبیعت و جداسازی کارگاهها با فضای سبز، شرایطی مطبوع و انسانی برای کارگران پدید می آورند. کارخانه های سبز در شهر خطی قرار گرفته با فضای سبز از نواحی مسکونی جدا می شود.

مراکز تجاری : این مراکز به صورت مجتمع و فروشگاه های بزرگ (سوپر مارکت ها) مطرح شده، بر خلاف شهرهای سنتی که مغازه ها و بازار در مراکز پر ازدحام شهر هستند، در میان طبیعت تصور می شوند. دلایل این کار عبارتند از :

- کمبود جای پارک خودرو در وسط شهرهایی با تمرکز سنتی

- عامل اقتصادی و صرفه جویی درمکان، زمان و ترافیک.

مراکز اداری : محل جای گیری طبیعی اداره ها، در مرکز آمد و شد شهری است. اداره ها به مانند جایی برای تماس های بی شمار باید نزدیک یکدیگر باشند و عملاٌ در همه ی شهرها، در یک محله یا ناحیه بخصوص به نام محله ی داد و ستد و با یک ساختمان واحد به نام مرکز داد و ستد، گرد آیند. مرکزداد و ستد، تماس و استقلال دو سویه و همچنین صرفه جویی در وقت و سرعت در کار را تضمین می کند. ویژگیهای این مراکز عبارتند از فضای کاملاً روشن، هوای سالم، سکوت مناسب و ... (لوکوربوزیه، 1354 : 52)

مراکز خدماتی وابسته به زندگی شهری : علاوه بر خدماتی که در باغشهرهای عمودی ارایه می شود، دیگر خدمات مشترک در پرجنب و جوش ترین نقاط زندگی شهری جای می گیرد و همگی درون یک واحد قرار دارند.

ج ) واحد تفریح

واحد تفریح جای فعالیتهای ورزشی، فرهنگی (کتابخانه، تئاتر، باشگاه و ..) و محل انجمن ها و ... می باشد. البته مکانهای سنتی تفریح بویژه کافه، رستوران و مغازه هایی که به آن اشاره کردیم، همچون آثار به جامانده از جاده ی فعلی (یعنی محل بی نظمی های مورچه وار) باقی می مانند، اما در درون نظام جدیدی که بیشترین کارایی را به آنها می بخشد، ترتیب، جایگاه و رابطه ی جدیدی خواهند یافت. به این ترتیب فعالیتهای اجتماعی کوچه ها و جاده ها به این واحد منتقل می شود. این واحد مکان دوستی و همجوشی با مردم و پر از سروصدا است. این واحد در جایی قرار می گیرد که شلوغ بوده و برای تفریح و خوشی مناسب باشد. (لوکوربوزیه، 1354 : 55)

د ) واحد آمد وشد

اهمیتی که لوکوربوزیه برای حل مسائل شهری از راه افزایش شمار طبقات و آزاد گذاردن زمین قائل بود، سبب مطرح شدن دو گونه آمد وشد افقی و عمودی از سوی وی شد ؛

آمد و شد افقی : به باور وی، نخستین وظیفه ی آمد و شد افقی این بود که با تفکیکی مناسب، در هم آمیختگی میان سرعت طبیعی (گام انسان) و سرعت مکانیکی (خودرو، اتوبوس، تراموا، دوچرخه، موتور سیکلت و ...) را از بین ببرد. در نتیجه باید در بیرون از مسیرهای آمد و شد، مناطق پارکینگی پدید آید.

واژه ی «جاده» از نظر او نماد بی نظمی های مورچه وار بود و می باید به جای واژه ی جاده و کوچه، از مسیر پیاده رو و مسیر سواره رو یا اتوبان استفاده کرد. داده های مسأله ی آمد و شد را کاربری ها تعیین می کنند. به اعتقاد او آمد و شد به شکلهای زیر توزیع می شود :

- رفت وآمد گذری پیاده: از داخل پارک ها و طبیعت گسترده، جدای از مسیر اتومبیل رو

- رفت وآمد توزیعی پیاده : که از زیر پیلوتی ها به نقاط معینی در کنار واحد مسکونی می انجامد.

- رفت و آمد گذری وسائط : اتوبان ها و پارک وی ها با کناره های موازی و پیچ های ملایم و تقاطع ناهمسطح.

- رفت و آمد آهسته ی پیاده ها و وسائط : قدم زدن کند، تنظیم شبکه ی درهم پیرامون نقاط معینی مانند مغازه های بزرگ، مکانهای تفریح و ... در میان چمن های پر گل، کافه هایی در هوای آزاد (لوکوربوزیه، 1354 : 58-56)

آمد و شد عمومی : تأمین فضاهای مناسب واحدهای سکونت، کار،تفریح و آزاد کردن زمین های پیرامون آن با بلند مرتبه کردن ساختمان ها امکان پذیر است. آمد و شد عمومی با بالابر (آسانسور) آمد و شد افقی را کاهش داده، در وقت، هزینه های تأسیسات، توسعه و گسترش افقی و ... صرفه جویی می کند.

ه ) واحد منظره / چشم انداز

محیط و چشم انداز طبیعی برای ایجاد تعادل در برابر خودرو، درهمه ی واحدها مطرح می شوند. لوکوربوزیه واحد منظره را گیاهان سبز، پهنه های صاف، زمین هایی با پستی و بلندی و افق های کم و بیش دور تعریف می کرد.

او به جای ساختمان های درون گرا که پیرامون فضایی باز شکل گرفته، ساختمان های برون گرایی را مطرح می کرد که در میان محیطی باز و گشاده نشسته اند و از نقاط گوناگون محیط پیرامون  مانند یک مجسمه،  به آن دید وجود دارد.

از دیدگاه لوکوربوزیه برای منظره سازی باید فضای آزاد را حفظ نمود و از این راه اشیا را برجسته کرد. باید ساختمان های انگشت شمار زیبا و شایسته ای را در فضای سبز و آسمانی ساخت. این امر نشان دهنده ی قدرت و فناوری آن روزگار می باشد. آنها حجمهایی را به صورت منفرد در نظر گرفته به زیبا شناسی مجموعه ها بی توجه مانده اند. (لوکوربوزیه، 1354 : 61).

پایان بخش دوم – ادامه دارد

گزارش آزمایشگاه مقاومت مصالح 2

کلیات: فولاد یکی از مهمترین مصالح ساختمانی است و پی بردن به مشخصات و کنترل کیفیت آن قبل از بکارگیری، از اهمیت بسیاری در بالا بردن درجه قابلیت اطمینان (Reliability) ساختمان برخوردار است. در اغلب کارخانجات تولید فولاد و صنایع فولادی برای تعیین جنس فولاد، حد گسیختگی کششی آن را در نظر می‌گیرند. بالطبع دقیق‌ترین روش تعیین این مقدار انجام آزمایش کششی می‌باشد.

هدف از آزمایش: منظور از آزمایش کشش تعیین حد ارتجاعی و تاب گسیختگی فلزات مختلف می‌باشد. همچنین با این آزمایش می­توان به ضریب ارتجاعی فلزات دست یافت. می­دانیم که ضریب مذکور در حد تناسب از این رابطه پیروی می‌کند:

که در آن  مقدار نیرو در واحد سطح مقطع نمونه () و  تغییر طول نسبی نمونه می­باشد ().

اثر تنش کششی بر اجسام:

بطور کلی فلزات را می­توان به دو دسته شکننده یا ترد (Brittle) و نرم (Ductile) تقسیم کرد. تفاوت این دو دسته در ساختمان ذرات آنها می­باشد. ساختمان ذرات شکننده طوریست که مقاوت به لغزش ذرات آنها بر روی هم بیش از نصف مقاومت جدا شدن ذراتشان می­باشد. در فلزات نرم، ذرات با مقاومت زیاد بهم چسبیده­اند ولی مقاومت به لغزش آنها روی هم کم است. به همین علت هنگامی که تحت کشش قرار گیرند قبل از اینکه تنش منجر به جدا شدن ذرات از هم بشود، ذرات روی هم لغزیده، مقطع قطعه باریک می­شود و به این ترتیب فلز گسیخته می­شود. چنانکه در دایره مور دیده می­شود، در حالیکه تنش کششی  وجود داشته باشد، ماکزیمم برش  روی مقطعی است که تحت زاویه 45 درجه نسبت به راستای تنش کششی قرار دارد. روی همین اصل است که در مورد فلزات نرم ضریب اطمینان را بر حسب تئوری ماکزیمم برش پایه­گذاری می­کنند، این امر در مورد فلزات نرم قابل قبول می­باشد. 

رابطه بین نیروی کششی و تغییر طول:

رابطه بین نیروی کششی یا تنش کششی (با فرض سطح مقطع اولیه) با تغییر طول نسبی متوسط (با فرض طول اولیه) یک منحنی است مانند شکل زیر، که دارای یک قسمت خطی است محدود به نیروی کششی Pp یا تنش کششی  که موسوم به حد تناسب است. در این ناحیه رابطه بین ازدیاد طول با نیروی کششی خطی است. در عمل حد تناسب را، که برای فولاد نرم برابر حد ارتجاعی است، برای سایر مواد برابر تنش نقطه­ای در منحنی می­گیرند که تغییر شکل ماندگار در آن نقطه برابر 001/0 درصد می‌باشد. حد ارتجاعی یکی از مشخصه­های اصلی مصالحی نظیر فولاد است.

حد ارتجاعی محدود به Pe یا  حدی است که اگر بار قبل از رسیدن به آن حد برداشته شود، جسم به حالت اولیه برمی‌گردد. گاه ضمن آزمایش، بار پس از رسیدن به حد جاری شدن، ناگهان تقلیل می‌یابد و منحنی مسیر خط‌چین را طی می‌نماید. در این حالت دو حد ارتجاعی فوقانی و تحتانی خواهیم داشت که حد تحتانی، مبنا و ملاک قضاوت می­باشد.

پس از حد ارتجاعی، رابطه بین نیروی کششی و تغییر طول یا تنش و تغییر طول نسبی، خطی نبوده بصورت منحنی است که در مورد بعضی از اجسام مانند آهن و فولاد نرم به صورت تقریباً افقی در می‌آید، یعنی بدون افزایش نیرو، تغییر شکل افزوده می­شود. این پدیده را جاری شدن و تنش مربوطه را حد جاری شدن می­نامند. برای بعضی از فولادها، پله جاری شدن مشخص نیست، در اینجا تنش یا نیروی کششی مربوط به حد ارتجاعی را مقداری در نظر می‌گیرند که تغییر طول نسبی دائمی به ازای آن، برابر 2/0 درصد طول اولیه می‌باشد. در مورد این نوع فولادها نیز چون حد تناسب و حد ارتجاعی بسیار به یکدیگر نزدیک می‌باشند، آنها را برابر می­گیرند:   

اگر بار را باز هم افزایش بدهیم، فلز دوباره مقاوم شده و ازدیاد طول آن به ازای ازدیاد نیروی کششی انجام می‌پذیرد. این پدیده را سخت شدن مجدد فولاد یا سخت­گرایی می­نامند. افزایش نیرو و تغییر شکل همچنان ادامه می‌یابد تا اینکه نیروی کششی به Pu و یا تنش کششی به  برسد. در این لحظه نقطه­ای از فولاد که احیاناً ضعیفتر است باریک و مقدار تنش در این مقطع بیشتر می­گردد و بالاخره میله در این مقطع گسیخته می­شود. به این پدیده اصطلاحاً Striction Necking  می­گویند.

چنانکه در شکل بالا دیده می‌شود منحنی پس از گذشتن از  بطرف پایین می‌آید و بازای نیروی کششی  و تنش گسیختگی  گسیخته می‌شود. علت این است که ما تنش را با سطح مقطع اولیه سنجیده‌ایم و چون در موقع گسیخته شدن فک‌های ماشین نیروی کمتری وارد می‌کنند پس مقدار تنش گسیختگی که به طریق فوق محاسبه می‌شود از مقدار  کمتر می‌باشد.

اگر درباره توزیع ازدیاد طول در نمونه مطالعه کنیم در می‌یابیم که این ازدیاد طول بطور یکنواخت در تمام طول نمونه انجام نشده بلکه قسمت اعظم آن در مجاورت مقطع گسیختگی ایجاد شده است. این تحقیق را می‌توان با علامت‌گذاری به فاصله‌های مناسب روی نمونه‌ تحت کشش انجام داد.

میزان ازدیاد طول یک نمونه آزمایش شده را معمولاً با درصد ازدیاد طول مشخص می‌سازند. به این ترتیب که اگر دو قسمت گسیخته شده نمونه‌ای بطول l را پهلوی هم بگذاریم و طول آن را اندازه بگیریم درمی‌یابیم نسبت به حالت اولیه به اندازه  تغییر یافته و از آنجا:

درصد ازدیاد طول

رابطه تنش کششی واقعی و تغییر طول نسبی واقعی در یک مقطع:

هرگاه میزان نیروی کششی در هر لحظه را به سطح مقطع میله در همان لحظه تقسیم کنیم تنش کششی حقیقی بدست می‌آید. البته این مقدار برای حد ارتجاعی و حد جاری شدن، به علت کوچک بودن تغییرات سطح مقطع میله تقریباً برابر مقدار  می‌باشد (A0 سطح اولیه میله است). ولی برای مرحله نزدیک گسیختگی چون میله در این موقع باریک شده و تغییرات سطح مقطع زیاد است تنش کششی حقیقی تفاوت زیادی با مقدار تنش محاسبه شده به طریق قبلی دارد. با اندازه‌گیری قطر مقطع به ازای هر نیروی معینی به خصوص در لحظات گسیختگی می‌توان تنش کششی واقعی را بدست آورد.

مقدار تغییر طول نسبی متوسط که به طریق قبلی بدست می‌آید بسیار تقریبی است، زیرا اولاً در مراحل اولیه بارگذاری مقدار تغییر طول را به طول اولیه تقسیم می‌کنیم و این خود یک خطای کوچک است. چون در این مرحله هم تمام میله تغییر شکل یکنواخت نداده است، مثلاً قسمتی از میله که داخل گیره ماشین می‌باشد ممکن است اصلاً تغییر شکل ندهد. ثانیاً در مراحل گسیختگی مقدار تغییر طول کل را به طول کل میله تقسیم می‌کنیم در صورتی که منطقه باریک شده تغییر طول نسبی بیشتری دارد تا نقاط دیگر و یا به عبارت دیگر این مقدار در طول میله ثابت نمی‌باشد. برای پیدا کردن مقدار دقیق تغییر طول نسبی به طریق زیر عمل می‌کنیم:

فرض می‌کنیم قطعه‌ای از میله مورد آزمایش به طول اولیه l0 باشد و پس از وارد کردن بار بطور تدریجی طول آن به l1 برسد. در یک لحظه غیر مشخص که طول میله l است ( l0 < l < l1) به علت اضافه کردن نیروی کششی به اندازه dP مقدار dl به طول آن اضافه می‌گردد بنابراین مقدار تغییر طول نسبی در این لحظه برابر با dl/l می‌شود، پس مقدار کل تغییر طول نسبی میله در ناحیه بطول اولیه l0 برابرست با:

از طرف دیگر می‌دانیم که مطابق قانون پواسن مقدار حجم میله ثابت می‌ماند، یعنی l1A1=l0A0  پس  که در آن A1 , A0   سطح مقطع میله در دو حالت اولیه و نهایی است.

پس مقدار تغییر طول نسبی واقعی را می‌توان به صورت عبارت زیر در آورد:

D1 , D0  قطر مقطع میله در دو حالت اولیه و نهایی است. بنابراین برای یک نقطه غیر مشخص از میله مورد آزمایش با در دست داشتن D1 , D0 می‌توان دقیقاً مقدار تغییر شکل نسبی واقعی را بدست آورد.

چنانکه دیده می‌شود این مقدار به هیچ وجه بستگی به طول اولیه l0 و یا طول نهایی l1 ندارد، بنابراین در مورد مقطع گسیخته شده با فرض کوچک بودن l0 می‌توان مقدار تغییر طول نسبی حقیقی را با اندازه‌گیری قطر مقطع مزبور دقیقاً محاسبه کرد.

پدیده باریک شدگی موضعی یک عضو کششی:

یک میله یکنواخت که بر آن کشش محوری وارد شده را در نظر می‌گیریم و توزیع تنش روی سطح مقطع میله یکنواخت فرض می‌شود. بعد از آغاز سیلان خمیری، حجم میله تقریباً ثابت مانده و افزایش طول با کاهش سطح مقطع میله جبران می‌گردد. اگر کاهش اتفاقی بسیار کوچکی در مساحت یک مقطع اختیاری میله را در حالی که مساحت سایر مقاطع تغییری نکند، مورد مطالعه قرار دهیم، چون نیروی کششی در تمام مقاطع یکسان است بنابراین مقدار تنش در مقطع کوچکتر، کمی بیش از سایر نقاط میله می‌باشد. این مطلب باعث ایجاد تغییر شکل خمیری بیشتری در حوالی این مقطع و در نتیجه کاهش مساحت آن در مقایسه با سایر مقاطع می‌گردد.

ناپایداری این سلسله حوادث و بالاخره باریک شدن محل مذکور بستگی به میزان سخت شدن ماده میله دارد. اگر افزایش در مقدار تغییر شکل نسبی، ماده را به اندازه کافی سخت نماید، سیلان پلاستیک در این مقطع شدت یافته و باریک شدن رخ می‌دهد.

ازدیاد طول گسیختگی گاهی برای فولاد نرم به بیش از 30% هم می‌رسد و برای فولادهای ساختمانی معمولی حدود 20 تا 24 درصد است. در فولادهای سخت این نسبت بین 7 تا 10 درصد می‌باشد. فولادهای سخت که به حالت سرد اصلاح شده‌اند، بدون ظهور پدیده باریک‌شدگی موضعی، در کشش گسیخته می‌شوند. علت این تفاوت رفتار فولادها را می‌توان در ساختار داخلی متفاوت آنها جستجو کرد. در فلزات نرم، ذرات با مقاومت زیاد به هم چسبیده‌اند ولی مقاومت در مقابل لغزش روی یکدیگر، در آنها کم می‌باشد. به همین علت هنگامی‌که این فلزات تحت کشش قرار می‌گیرند، قبل از اینکه تنش منجر به جدا شدن ذرات از هم شود، ذرات لغزیده و مقطع باریک می‌شود.

مطالعه باریک شدن میله کششی:

برای مطالعه این موضوع فرض می‌کنیم منحنی « تنش حقیقی (نیروی کشش لحظه‌ای بر سطح مقطع لحظه‌ای) ـ تغییر طول نسبی متوسط (نسبت به طول اولیه) » در دست باشد. عضو کوچکی به طول L0 از میله را در نظر می‌گیریم که در اثر نیروی کششی F سطح مقطعش از  A0 به A1 کاهش یافته و طولش به اندازه  افزایش یافته باشد. پس:

تغییر طول نسبی متوسط                        تنش حقیقی 

اگر در سیلان خمیری، تغییر حجم صفر فرض شود، خواهیم داشت:

حالا اگر اثرات ناشی از یک تغییر کوچک در  را بررسی کنیم، میزان تغییر در مساحت لحظه‌ای با مشتق‌گیری از رابطه بالا بدست می‌آید:

و اما  را می‌توان چنین بدست آورد:

و از آنجا:

برای بررسی میزان تغییر F از رابطه مقابل استفاده می‌گردد:                                   

و یا 

اگر مقدار  باشد لازمه تغییر طول خمیری بیشتر عضو، افزایش مقدار نیروی کششی محوری است. علاوه بر این اگر  برای کلیه مقادیر  مثبت باشد تابع F یک تابع صعودی از تغییر شکل نسبی  می‌باشد، یعنی هرچه تغییر طول نسبی عنصر بیشتر می‌شود نیروی بیشتری جهت ادامه یافتن تغییر طول لزوم پیدا می‌کند. اگر فرض کنیم که میله از تعداد بسیار زیادی از چنین عناصری ساخته شده، ملاحظه می‌گردد که برای  تغییر شکل نسبی در عناصری که دچار تغییر شکل نسبی کوچکتری شده‌اند متمرکز می‌گردد. بنابراین اگر بر حسب اتفاق، یکی از عناصر دچار تغییر شکل نسبی بیشتری از مجاورین خود گردد، تا زمانی که مقدار تغییر شکل نسبی در بقیه عناصر کوچک است، این عنصر در ازدیاد طول شرکت نمی‌کند. بنابراین وقتی  مثبت است توزیع تغییر شکل نسبی یکنواخت پایدار می‌باشد یعنی انحراف از توزیع یکنواخت با ادامه تغییر شکل میله کاهش می‌یابد.

از طرف دیگر اگر  منفی باشد تابع  نزولی بوده و تغییر طول نسبی یکنواخت، ناپایدار است. در این حالت اگر بر حسب اتفاق تغییر شکل نسبی عنصری بیش از سایر عناصر میله گردد، نیروی لازم برای ادامه سیلان آن کوچکتر می‌شود. در نتیجه کلیه ازدیاد طول میله در این عنصر متمرکز گردیده و باریک شدن رخ می‌دهد و ادامه ازدیاد طول، نیروی محوری را کاهش می‌دهد. بدین ترتیب در حالیکه تغییر شکل نسبی موضعی افزایش یافته و مساحت بخش باریک شده کاهش می‌یابد، از بقیه عناصر میله باربرداری می‌گردد. (منحنی ترسیمی بوسیله ماشین به همین دلیل در قسمت انتهایی خود به طرف پایین خم می‌شود). مرز بین پایداری و ناپایداری یکنواختی توزیع کرنش و یا به عبارت دیگر لحظه شروع باریک شدن با شرط مشخص می‌گردد. این شرط به این ترتیب بیان می‌شود:

تحت این شرط تغییر شکل نسبی می‌تواند بدون تغییر در مقدار نیروی کششی بطور موضعی افزایش یابد. در این حالت میله، حامل حداکثر نیرویی که قادر به تحمل آن است یعنی Fmax می‌باشد (در آزمایش، این نیرو بوسیله عقربه ثابت ماشین نشان داده می‌شود). مقدار  «مقاومت کششی» یا تاب کششی میله نامیده می‌شود.

در صورت معلوم بودن منحنی تنش حقیقی ـ کرنش متوسط، نقطه‌ای را که در آن شرط  ارضا می‌شود را می‌توان به ترتیب زیر بدست آورد (شکل زیر):

واحد

نقطه B را که در سمت چپ به فاصله واحد از مرکز مختصات واقع شده در نظر می‌گیریم. شیب مماس BP بر منحنی تنش حقیقی ـ تغییر شکل نسبی متوسط برابر  می‌باشد. بنابراین نقطه P نشان دهنده لحظه شروع باریک شدن است. در ضمن فاصله OC برابر تاب کششی است؛ زیرا از تشابه مثلثها نتیجه می‌شود:

تاب کششی

شکل منحنی‌های نیرو ـ تغییر شکل نسبی برای فولادهای مختلف:

نحوه گسیختگی برای فلزات و آلیاژها مختلف متفاوت است. در فلزات شکننده در اثر کشش، تغییر شکل در تمام طول میله ایجاد شده و حد مشخصی برای رفتار ارتجاعی مشهود نیست. در این نوع فلزات هر قدر نیرو را زیاد کنیم تغییر شکل هم بطور مستقیم زیاد می‌شود تا حدی که به گسیختگی فلز منجر می‌شود و این گسیختگی بطور ناگهانی بوده و تقریباً بدون تغییر شکل دائم انجام می‌گیرد.

در فلزات نرم وقتی که تنش به نزدیکی حد جاری شدن برسد تغییر شکل خمیری شروع شده، یکی از مقاطع که به علتی ضعیف‌تر بوده است شروع به باریک شدن می‌کند و مقاومت آن هم به همین دلیل بیشتر کاهش می‌یابد. به عبارت دیگر مقاومت قطعه از ماکزیمم خواهد گذشت، هر گاه سرعت انجام تغییر شکل خمیری نمونه از سرعت کشش ماشین کمتر شود قطعه گسیخته خواهد شد.

در آلیاژهای فولاد هر قدر درصد کربن زیادتر باشد فلز حاصل سخت‌تر و شکننده‌تر است. در صورتی که آهن خالص (بدون کربن) فلزی است بسیار نرم و قابل تغییر شکل.

دیاگرام متداول و دیاگرام واقعی تنش ـ تغییر شکل:

شکل مقابل یک نمونه از دیاگرام متداول تنش ـ تغییر شکل نسبی را در مورد فولاد نرم به نمایش می‌گذارد.

چنانکه از شکل منحنی پیداست منحنی در قسمت آخر نزول کرده است و نقطهd  که فولاد به تنش گسیختگی خود می­رسد نقطه ماکزیمم تنش منحنی نیست در صورتی که تنش گسیختگی باید بیشترین مقدار تنش موجود در نمونه در طول بارگذاری باشد. از اینجا نتیجه می­گیریم که شکل مورد بحث تنش واقعی حد گسیختگی را نشان نمی­دهد.

اگر تنش‌ها را در لحظات مختلف آزمایش، خارج قسمت بار بر سطح حقیقی در آن لحظه در نظر بگیریم دیاگرامی بدست می­آید که دیاگرام واقعی کشش می­باشد. در شکل بالا این دیاگرام بصورت خط‌چین به نمایش گذاشته شده است. شکل این دیاگرام با دیاگرام واقعی قدری فرق دارد، بخصوص برای آلیاژهای نرم که تقلیل قابل ملاحظه­ای دارند، منحنی بعد از عبور از بار حداکثر بطرف پایین متمایل و همیشه گسیختگی در نقطه­ای با تنش واقعی بیشتر از تنش مربوطه رخ می­دهد. بر طبق این روش تنش واقعی عبارت است از  که A سطح مقطع می­نیمم قطعه در هر لحظه است.

اصولا در فلزات شکننده این دو دیاگرام بر هم منطبق هستند. در فلزات نرم هم چنانکه دیده می‌شود تا تغییر شکل­ها ودر نتیجه کاهش مقطع کوچک است، دو دیاگرام بر هم منطبق هستند و از نقطه b به بعد تنش اول و تنش واقعی از هم جدا می­شوند.

فولاد­های اصلاح شده:

شکل مقابل نشان می‌دهد که اگر نمونه فلزی را تا نقطه‌ای بعد از حد ارتجاعی آن بارگذاری کرده سپس شروع به باربرداری کنیم بازگشت منحنی تنش ـ تغییر شکل نسبی بر روی منحنی اولیه نبوده بلکه روی خطی مانند BB' که خط راستی موازی OA (منحنی ارتجاعی بارگذاری) است انجام می­پذیرد. وقتی که کاملاً بار را برداریم در فلز یک تغییر طول به اندازه OB' خواهیم داشت. اگر این فلز را مجدداً بارگذاری کنیم این بار حد ارتجاعی بیشتری را نشان داده و خط BB' منطقه ارتجاعی منحنی بارگذاری را تشکیل می­دهد.

مشاهده پدیده فوق فکر اصلاح فولاد را بوجود آورده است. به این ترتیب که سعی کرده­اند به طریقی حد ارتجاعی فولاد را بالا ببرند و در نتیجه کریستال‌های فولاد را در برابر لغزش مقاوم‌تر نمایند. اولین تلاش‌ها برای اصلاح میلگردهای فولادی از طریق کشش بی­نتیجه ماند زیرا نتایج حاصل از کشش جنبه موضعی داشته و نمونه بطور یکنواخت در تمام طول تقویت نمی­شد.

امروزه فولادها را به روشهای مختلف زیر اصلاح می­کنند:

1)         استفاده از کشش و پیچش بطور همزمان:

میله فولادی استوانه­ای یا منشوری را می­پیچانند و بطور همزمان تحت کشش نیز قرار می­دهند و در آن تغییر شکل ماندگار ایجاد می­کنند. نکته اصلی این روش این است که اصلاح فولاد در تمام طول قطعه بطور یکنواخت صورت می­گیرد.

2)         کشش سرد:

با عبور دادن میلگرد از بین بالشتک‌ها وغلتک‌ها در شرایط خاص، تمام طول به کشش واداشته شده و تغییر شکل ماندگار کششی در تمام طول آن بوجود می­آورند. همچنین در اثر تماس با غلتک‌ها، فرورفتگی­های کوچکی در رویه میلگرد پدیدار می­شود که می­تواند به پیوستگی آن با بتن کمک نماید.

3)        نوردیدن سرد وکنگره­دار کردن:

میلگرد گرم نورد شده را مجدداً با نوردهای خاص و به حالت سرد نورد می­نمایند و در سطح آن فرورفتگی و برآمدگی­هایی به وجود می­آورند. در اثر این تغییرات که مستلزم تغییر شکل سه محوری فولاد است، فولاد سخت شده و مشخصات مکانیکی آن بالا می‌رود. کنگره‌ها (یا دندانه‌ها) به افزایش پیوستگی میلگرد با بتن کمک می­کند.

دستورالعمل انجام آزمایش کشش روی فولاد:

در ماشین‌های آزمایش معمولاً دو قسمت مجزا وجود دارد، یکی قسمت تولید کننده نیرو و دیگری قسمت اندازه­گیری نیرو. بهتر است این دو قسمت از هم جدا باشند تا اگر در دستگاه‌های نیرو عیبی رخ داد این عیب به دستگاه‌های اندازه­گیری سرایت نکند.

قسمت مهم دیگر دستگاه کشش، گیره‌های آن می­باشد که نیروی اندازه­گیری شده را به نمونه انتقال می­دهد. لغزیدن نمونه درون گیره یا عدم جاگیری صحیح نمونه در گیره (که باعث ایجاد خمش در نمونه می­شود) در نتایج آزمایش اثرات نامطلوبی بجای می­گذارد. گیره‌های اغلب ماشین‌های آزمایش از نوع گره‌ای می­باشند.

این ماشین دارای دو فک می­باشد که دو سر نمونه در گیره‌های گوه­ای آن قرار می­گیرد. فک بالایی ثابت بوده و فک پایینی متحرک است.

نیروی کششی که به نمونه وارد می­شود از طریق شاهین‌هایی به صفحه مدرج منتقل می­شود. این صفحه که بر حسب بار مدرج شده، دارای عقربه­ای است که یکی بر حسب میزان بار حرکت کرده و عقربه دیگر که به موتور وصل نیست در جهت عقربه­های ساعت با عقربه اول حرکت می­کند. وقتی بار از روی دستگاه برداشته می­شود عقربه اول روی صفر برمی‌گردد ولی می‌توان از روی عقربه دوم مقدار بار را خواند.

در انتهای اهرم، چهار وزنه جای دارد که می‌توان تمام یا بعضی از آنها را روی محور جای داد. چنانچه تمام وزنه­ها برداشته شوند حداکثر نیروی کششی وارده یک تن است و هرگاه از دو وزنه استفاده شود حداکثر نیروی وارده 5 تن و با استفاده از 4 وزنه نیروی کششی وارده 10 تن می‌باشد. بدین صورت می‌توان از 3 ردیف درجه بندی روی صفحه که برای 1 و 5 و10 تن می‌باشد بسته به مورد استفاده کرد.

مشخصات نمونه:

برای آزمایش کشش معمولاً در مورد قطرهای بالای 10 میلی‌متر از نمونه 40 سانتی‌متری استفاده می‌شود.

میلگردهای با قطر بالا را معمولاً به وسیله تراشکاری به قطر دلخواه (حدوده 12 میلی متر) در می‌آورند. طول منطقه تراشکاری شده باید حتی‌المقدور بیش از طول مبنا باشد. طول مبنا که ازدیاد طول نسبی روی آن اندازه‌گیری می‌شود برای میلگردهایی که قطرشان از 10 میلی‌متر بیشتر است برابر 20 سانتی‌متر است ولی آزمایش کشش روی نمونه‌های با قطر کمتر از 10 میلی‌متر هم انجام می‌پذیرد که در این مورد ازدیاد طول نسبی روی طولی مساوی 10 برابر قطر میلگرد تعیین می‌گردد. به عبارت دیگر طول مبنا برای این نمونه‌ها 10 برابر قطر میلگرد است.

روش انجام آزمایش:

طولی مساوی 10 سانتی‌متر به وسیله سمبه نشان با ضربه چکش روی نمونه مشخص می‌کنیم و سعی می‌کنیم این طول تقریباً در وسط نمونه باشد. نمونه را بین فک‌های ماشین محکم می‌نماییم. یک دوربین را که فاصله دو فک آن 5 سانتی‌متر است روی میله نصب می‌کنیم و عدد 10 آن را بر خط سیاه نشانه منطبق می‌نماییم. سپس به وسیله فلکه دستی اعمال نیروی کششی را بر نمونه شروع می‌کنیم. سپس به ازای هر افزایش 1 درجه روی دوربین، نیرو را از روی صفحه مدرج می‌خوانیم. البته صفحه مدرج در ابتدا دارای یک مقدار اولیه است. هر درجه دوربین  میلی‌متر افزایش طول قطعه‌ای به طول 5 سانتی‌متر را نشان می‌دهد. بنابراین می‌توان افزایش طول نسبی نمونه 5 سانتی‌متری را به ازای افزایش نیرو بدست آورد. بارگذاری را ادامه می‌دهیم تا زمانی که ناظر، شاهد افزایش سریع درجات دوربین باشد. در این لحظه نیروی وارده حد ارتجاعی را نشان می‌دهد؛ زیرا در حد ارتجاعی بدون افزایش نیرو ازدیاد تغییر شکل خواهیم داشت.

پس از رسیدن به حد ارتجاعی باربرداری می‌کنیم و سپس دوباره بارگذاری می‌کنیم و مانند بار اول ادامه می‌دهیم و اعداد را در جدولی یادداشت می‌کنیم و این کار را برای بار سوم نیز تکرار می‌کنیم. همان‌طور که در پیش گفته شد این کار سبب افزایش حد ارتجاعی فولاد می‌شود. پس از مرحله سوم، فلکه دستی را آنقدر می‌چرخانیم تا میله گسیخته شود و نیروی گسیختگی را از روی صفحه مدرج می‌خوانیم و در مرحله بعد برای فولاد آجدار اصلاح شده نیرو را با الکترومتر وارد کرده و مانند فولاد ساده حد ارتجاعی و حد گسیختگی را یادداشت می‌کنیم. این نحوه انجام آزمایش اجازه می‌دهد:

1)         ضریب ارتجاعی در بارگذاری را ارزیابی کنیم.

2)         حد ارتجاعی را بدست بیاوریم.

3)        تاب کششی را بدست آوریم.

4)        درصد کوچک شدن مقطع را پیدا کنیم.

5)        ازدیاد طول نسبی گسیختگی را تعیین کنیم.

نکات زیر در انجام آزمایش باید مورد توجه قرار گیرد:

1)         برای یافتن تنش متعارف در هر نقطه و رسم منحنی تنش ـ تغییر شکل نسبی میلگرد احتیاج به دانستن سطح مقطع داریم. اگر میلگردها آجدار باشند به وسیله کولیس قطر آنها را نمی‌توانیم اندازه بگیریم لذا از رابطه زیر استفاده می‌کنیم:

2)                 از آنجا که می‌خواهیم ماشین، منحنی نیرو ـ تغییر شکل نسبی را رسم نماید نمونه نباید در فکهای ماشین بلغزد. از این جهت برای یافتن دقیق بار گسیختگی برحسب منخنی نیرو ـ تغییر شکل حتی المقدور نمونه‌هایی را به کار می‌برند که انتهای آنها پهن‌تر است و به تدریج باریک می‌شوند و در وسط، قطر آنها یکنواخت می‌شود.

3)                سرعت آزمایش: منحنی نیرو ـ تغیـیر شکـل نسبی، تابع طرز ازدیاد نیروی F می‌باشد. چنانچه مقدار نیروی F با سرعت زیاد شود حد گسیختگی بیشتری بدست خواهد آمد. علت اینست که اغلب اجسام در مقابل نیروهایی که در مدتی کوتاه بر آنها وارد می‌شود بهتر مقاومت می‌نمایند و بر عکس چنانچه نیرو بتدریج زیاد شود تغییرشکل نیز تدریجاً انجام شده و تاب گسیختگی کمتری بدست خواهد آمد. پس برای اینکه نتیجه آزمایش یک فلز همیشه یکسان باشد لازم است که مدت و طرز ازدیاد نیروی F معلوم باشد که آزمایش کشش آیین‌نامه‌ ASTM پنج راه را پیشنهاد می‌کند که هر کدام از درجه دقت معینی برخوردار است. (رجوع شود به ASTM-E861T)

چنانچه در شرح آزمایش در بکارگیری هیچ یک از این روش‌ها تأکید مخصوص نشده باشد می‌توان تا نیمه تنش تسلیم یا  تنش گسیختگی هر کدام که کوچکتر بودند نیرو را با هر سرعتی که برای آزمایش کننده مناسب است، وارد کرد ولی پس از آن حتماً باید سرعت در محدوده مشخص شده باشد. به همین دلیل است که در قسمت دوم آزمایش از الکتروموتور استفاده می‌کنیم.

تعیین نقطه تنش تسلیم از طریق حرکت عقربه ساعت صورت می‌گیرد. که این بخش در قسمت توضیحات ماشین ارائه گردید.

تاب گسیختگی را از تقسیم بار حداکثر وارده به نمونه بر سطح مقطع اولیه آن بدست می‌آورند.

ازدیاد طول نمونه را پس از گسیختگی با کنار هم قرار دادن و جور کردن دقیق دو تکه نمونه و اندازه­گیری فاصله بین نشانه­هایی که قبلاً روی نمونه گذارده شده بود، بدست می­آورند. ازدیاد طول با زیاد شدن طول مبنا افزایش می­یابد، به این دلیل این ازدیاد طول بصورت درصدی از طول اصلی مبنا بیان می­شود. در گزارش مقدار ازدیاد طول، هم باید درصد ازدیاد طول و هم طول مبنا ذکر شود.

تعیین سطح مقطع میله: با پهلوی هم گذاشتن نمونه گسیخته شده وجور کردن آنها و اندازه‌گیری قطر در کوچکترین مقطع با همان دقت اندازه­گیری، قطر اولیه تعیین می­شود.

محاسبه ضریب ارتجاعی (E): در قسمت خطی منحنی تنش ـ تغییر شکل نسبی می­توان از رابطه  که به قانون هوک معروف است، برای تعیین مقدار E استفاده نمود.

نتایج آزمایش بارگذاری برای فولاد ساده

نیرو در ابتدای هر مرحله (kg)							Dl (mm)
	4-10× 6	4-10× 5	4-10× 4	4-10× 3	4-10× 2	4-10	e =Dl / l
320			1200	900	550	370	F (kg)	مرحله ‌اول
			2113	1584	968	651	s = F/A (kg/cm2)
320		1500	1340	830	620	350	F	مرحله ‌دوم
		2640	2359	1461	1092	616	s
370	2800	2200	1560	900	650	400	F	مرحله‌سوم
	3406	2676	1898	1095	791	487	s

نیروی گسیختگی برای فولاد ساده: kg 1990

همچنین با توجه به نتایج آزمایش، اعداد زیر برای فولاد آجدار بدست می­آیند:

نیروی حد ارتجاعی: kg 2900

نیروی حد گسیختگی: kg 4500

محاسبه سطح مقطع برای فولاد ساده و آجدار با استفاده از فرمول ارائه شده در متن:

فولاد ساده:

جرم =  gr184.6              طول = mm 414   

فولاد آجدار:

جرم = gr 267.8                  طول = mm  415

محاسبه حد ارتجاعی و حد گسیختگی:

فولاد ساده:

- حد ارتجاعی    

N/mm2

- حد گسیختگی

N/mm2

فولاد آجدار:

- حد ارتجاعی

N/mm2

- حد گسیختگی

N/mm2

محاسبه ازدیاد طول:

- فولاد ساده

- فولاد آجدار

محاسبه نسبت تغییرات مقطع:

- فولاد ساده

 قطر ثانویه فولاد ساده

سطح مقطع ثانویه فولاد ساده A

- فولاد آجدار

 قطر ثانویه فولاد آجدار

 سطح مقطع ثانویه فولاد آجدار A

همانطور که مشاهده می‌شود نتایج حاصل از محاسبات فوق با مقادیری که در بخش قبل بدست آمدند تفاوت قابل ملاحظه‌ای دارد که علت اصلی آن این است که میلگردها به هیچ وجه استاندارد نمی‌باشند به طوری که سطح مقطع آنها در نقاط مختلف متفاوت است.

محاسبه E:

- فولاد ساده

- فولاد آجدار

و همانطور که ملاحظه می‌شود مقادیر بدست آمده تقریباً دو برابر E فولاد هستند؛ علت این امر آن است که اولاً این فولاد همگن نمی‌باشد، ثانیاً در ابتدا که فولاد بین فکین قرار می‌گیرد دارای نیروی اولیه حدوداً kg 300 می‌باشد.

گزارش آزمایشگاه مقاومت مصالح

کشش

تئوری آزمایش :

بررسی رفتار الاستیکی و بیشتر پلاستیکی مواد به کمک نمودار تنش - تغییر بعد نسبی انجام می گیرد. برای بدست آوردن چنین نمودارهایی بیشتر از آزمایش کشش استفاده می شود. آزمایش کشش از معمولترین و ساده ترین آزمایشهاست که به کمک آن نه تنها می توان دربارة رفتار الاستیکی و پلاستیکی مواد  مختلف پیشگویی کرد، بلکه می توان تعداد زیادی از خواص مکانیکی مواد از قبیل انعطاف پذیری، مقاومت کششی، حد الاستیکی، مدول الاستیکی، حد تسلیم و استحکام شکست که برای کاربرد صنعتی مواد حائز اهمیت هستند را تعیین کرد. در این آزمایش نمونه تهیه شده از جسم مورد نظر را روی یکی از انواع دستگاههای آزمایش کشش تحت تأثیر نیروی کششی که با سرعت یکنواختی تا موقع شکستن یا پاره شدن نمونه بر آن وارد می شود، قرار می دهیم. نمونه ها باید صاف و عاری از هرگونه شیار و یا زدگی باشند. طراحی نمونه های استاندارد شده باید طوری باشد که نمونه در موقع وارد آمدن نیرو بر آن تحت تأثیر نیروی تک محوری بوده و تنش محوری به صورت همگن و یکنواخت بر روی سطح مقطع توزیع شده و از بوجود آمدن تمرکز تنش در محلهای اتصال نمونه به دستگاه جلوگیری شود. در هنگام آزمایش مقدار نیرو و تغییر طولهای مربوط به آنها اندازه گیری و بر روی نموداری رسم می شود.

منحنی تنش - کرنش مواد گوناگون تفاوت زیادی با یکدیگر دارند و آزمایشهای کشش متفاوت انجام شده بر روی ماده ای یکسان نیز ممکن است نتایج متفاوتی ..داشته باشد که بستگی به دمای نمونه و سرعت بارگذاری دارد. با این وجود می توان در میان نمودارهای تنش - کرنش گروههای مختلف مواد، مشخصه های مشترکی را تشخیص داد و بر اساس این مشخصه ها مواد مختلف را به دو گروه اصلی تقسیم بندی کرد :

1 – مواد شکل پذیر (نرم)

2 - مواد شکننده (ترد)

مواد شکل پذیر مانند فولاد ساختمانی با قابلیت تسلیم شدن در دماهای عادی مشخص می شوند، وقتی نمونه در معرض بار افزایش یابنده قرار می گیرد، ابتدا طولش بطور خطی و با آهنگی بسیار آهسته با بار افزایش می یابد. از این رو قسمت اول منحنی تنش - کرنش، خطی مستقیم با شیبی تند است. اما پس از اینکه تنش به مقدار بحرانی «σy » می رسد، نمونه با افزایش نسبتاً کم بار اعمال شده، تغییر شکل زیادی می دهد. این تغییر شکل ناشی از لغزیدن ماده در امتداد سطوح مایل  است و بنابراین به طور عمد ناشی از تنشهای برشی است. وقتی که بار به مقدار ماکزیمم معینی می رسد، قطر قسمتی از نمونه در اثر ناپایداری موضعی شروع به کاهش می کند، این پدیده را «باریک شدن» می نامند.

پس از شروع باریک شدن، کافی است بارهای کوچکی به نمونه وارد شود تا افزایش طول بیشتری بدست آید، تا اینکه در نهایت نمونه گسیخته شود. می بینیم که گسیختگی در سطحی مخروطی اتفاق می افتد که با سطح اولیه نمونه زاویه تقریباً 45 درجه می سازد. این موضوع نشان می دهد که بطور عمده برش باعث گسیختگی مواد شکل پذیر می شود. تنش «σy » متناظر با شروع تسلیم را «استحکام تسلیم» ماده، تنش « σu » متناظر با ماکزیمم بار وارد شده به نمونه را «استحکام نهایی» و «σb » متناظر با گسیختگی را «استحکام شکست» می نامند. مشخصه مواد شکننده مانند چدن، شیشه و سنگ این است که گسیختگی آنها بدون تغییر قابل توجهی در آهنگ افزایش طول اتفاق می افتد. بدین ترتیب در مواد شکننده تفاوتی میان استحکام نهایی و استحکام شکست وجود ندارد. همچنین کرنش مواد شکننده در لحظه گسیختگی بسیار کوچکتر از مواد شکل پذیر است. شکلهای زیر نمودارهای تنش  کرنش برای مواد نرم و ترد می باشند.

 

البته لازم به ذکر است که برای بدست آوردن «σy » بر روی نمودار تنش - کرنش برای مواد ترد به این صورت عمل می کنیم که 0.2 درصد از مقدار کرنش کل را مشخص کرده و خطی موازی با نمودار (که مقداری از آن حالت خطی دارد) رسم می کنیم. نقطه تلاقی نمودار و خط «σy » خواهد بود.

دستگاه آزمایش :

دستگاه آزمایش کشش شامل یک جک می باشد که توسط دست کنترل می شود و می توان با افزایش فشار روغن، نیروی اعمالی به قطعه را افزایش داد. در کنار دستگاه اعمال نیرو، دستگاهی وجود دارد که می تواند نیروی اعمالی به قطعه را ثبت کند. همچنین ریز سنجی به نمونه متصل شده است که می تواند تغییر طول نمونه تست را نشان دهد.

نحوه انجام آزمایش :

بارگذاری در ناحیه الاستیک انجام می شود و تغییرات نیرو برای دقت بالاتر باید بین 0.2 تا 0.5 کیلو نیوتن باشد. برای اینکار باید دسته جک را در رنج حرکتی آن به سه قسمت تقسیم کرد، بطوریکه دسته جک سه زاویه مساوی را از بالا تا پائین بپیماید.

بعد از قرار دادن نمونه تست در دستگاه و محکم نمودن آن به دو فک دستگاه، بارگذاری را شروع می کنیم تا بتوانیم گلویی شدن و تسلیم و گسیختگی نمونه را ببینیم. نمونه آزمایش از جایی گسیخته خواهد شد که در آن مقطع ضعیفتر است یعنی پیوندهای آن ضعیفتر است و نابجایی های مولکولی از همه جا بیشتر است. از نظر تئوری قطعه باید تحت زاویه ْ45 گسیخته شود. در ضمن طول مؤثر میله 5 برابر قطر میله می باشد.

هر عددی که دستگاه برای نیرو نشان می دهد در 500 ضرب می کنیم تا نیرو بر حسب نیوتن بدست آید و تغییرات طول را در 10 -2 ضرب می کنیم تا مقدار آن بر حسب mm بدست آید.

خواسته های آزمایش :

1 – تنش و کرنش را محاسبه نموده و منحنی آن را رسم کنید.

Ε	σ	F(N)	∆L(mm)	5	ε	σ	F(N)	∆L(mm)
0.10366	184.27	12250	7.35	5	0.000846	75.21	5000	0.06
0.11622	186.53	12400	8.24	5	0.004372	96.65	6425	0.31
0.12919	188.78	12550	9.16	5	0.01622	101.54	6750	1.15
0.14118	190.29	12650	10.01	5	0.026093	117.33	7800	1.85
0.15458	191.79	12750	10.96	5	0.035119	136.13	9050	2.49
0.16755	184.27	12250	11.88	5	0.045133	150.43	10000	3.2
0.18138	182.02	12100	12.86	5	0.055994	161.71	10750	3.97
0.1976	174.49	11600	14.01	5	0.067418	169.23	11250	4.78
0.22016	144.41	9600	15.61	5	0.078984	176.75	11750	5.6
5			5	5	0.091396	180.51	12000	6.48

ε نهایی 

 

نمودار تنش - کرنش بدست آمده از آزمایش

2 – مدول الاستیسیته را برای نمونه آزمایش از روش شیب منحنی و استفاده از معادلات مربوطه (قانون هوک) محاسبه کنید.

E     مدول الاستیسیته  :

E =  = 88.879 ×10 9

E = tan α == 6.079 ×10 9

3 – در صد افزایش طول و درصد کاهش سطح را محاسبه کنید.

در صد افزایش طول :

در صد کاهش سطح :

4 – تنش حقیقی و تنش مهندسی را تعریف نموده و مقادیر آن را محاسبه کنید.

در نمودار تنش - تغییر طول نسبی، تنش بدست آمده کوچکتر از تنشی است که در حقیقت به نمونه وارد می شود. به این علت که در آن تنش در هر لحظه از تقسیم نیرو یه سطح مقطع اولیه بدست می آید ولی در حقیقت سطح مقطع نمونه در هنگام آزمایش بطور پیوسته کاهش می یابد. بین تنش حقیقی و تنش مهندسی رابطه زیر برقرار است :

σ حقیقی = σ 0 (1+ε 0 )

5 – درباره گلوئی و وضعیت تنش در آن منطقه بحث نمائید.

بعد از شروع تغییر شکل پلاستیکی تا نقطه تنش ماکزیمم یعنی تا رسیدن به استحکام کششی تغییر طول به صورت یکنواخت در تمامی طول نمونه انجام می گیرد که کاهش سطح مقطع یکنواختی را هم به همراه دارد. بعد از رسیدن به تنش ماکزیمم در محلی از نمونه نازک شدن موضعی سطح مقطع (گلوئی شدن) شروع شده و ادامه می یابد تا اینکه پس از گذشت لحظاتی منجر به شکست نمونه خواهد شد. این کاهش ناگهانی و موضعی سطح مقطع باعث افت نیرو و در نتیجه تنش حاصله از آن می شود. نقطه شروع گلوئی بر روی منحنی نقطه ای است که در آن نقطه آهنگ کار سختی برابر تنش است.

6 – رفتار مواد ترد و نرم را برای آزمایش کشش مورد بحث قرار دهید. برای این مواد سطح قطعه بعد از گسیختگی چگونه خواهد بود.

سطح مواد تردی که تحت کشش دچار شکست می شوند متخلخل بوده و ایت شکست تحت زاویه ْ90 صورت می گیرد ولی برای مواد نرم سطح شکست سطحی صاف می باشد که تحت زاویه ْ45 دچار شکست شده است. این مطالب در شکل زیر نشان داده شده است.

خزش

تئوری آزمایش :

در بررسی تغییر شکل مواد قبلاً در آزمایش کشش، تأثیر زمان بر روی نمودار تنش – تغییر طول نسبی در نظر گرفته نشد، ولی در واقع چنانچه تغییر شکل در فلزات در درجه حرارتهای پائینتر از حدود 0.4 Tm (Tm : درجه حرارت ذوب) انجام گیرد، تأثیر زمان بر روی حد تسلیم و استحکام کششی عملاً چندان قابل توجه نیست و می تواند صرفنظر شود، در صورتی که در درجه حرارتهای بالا این تأثیر زیاد بوده و قابل اغماض نیست. بنابراین چنانچه نمونه ای در درجه حرارتهای بالا تحت تأثیر تنش کششی ثابتی قرار گیرد،اگر تنش کمتر از حد تسلیم باشد، پس از گذشت مدت زمانی تغییر شکل برجای ماندنی در آن ایجاد می شود، بدین ترتیب که نمونه پیوسته تا موقع شکست ازدیاد طول می یابد. این پدیده «خزش» نام دارد. به عبارتی دیگر می توان اینچنین بیان کرد که تغییر شکل پلاستیکی ایجاد شده در جسمی که تحت تأثیر تنش ثابتی قرار گرفته است را نسبت به گذشت زمان «خزش» گویند. پدیده خزش در تمام قطعاتی که در درجه حرارتهای بالا به کار برده می شود، از قبیل موتورهای احتراقی، دیگهای بخار و لوله های انتقال بخار، پره های توربینهای بخار، مخازن تحت فشار در صنایع شیمیایی، رآکتورهای هسته ای و همچنین مواد دیر گدازی که کاربردشان برای مدت زمانی طولانی است، دارای اهمیت قابل توجهی است. رفتار یک جسم در مقابل خزش را می توان به کمک نمودار خزش، که در آن چگونگی تغییر شکل (اعم از تغییر طول نسبی و یا لغزش) نسبت به زمان برای یک درجه حرارت و تنش ثابت داده شده است، بررسی کرد. البته برای ثابت نگه داشتن تنش در هنگام آزمایش نیاز به تجهیزات فنی مناسب است که بتواند نیروی مؤثر خارجی را متناسب با تغییرات سطح مقطع تغییر دهد که عملاً چندان آسان نیست. بدین جهت در آزمایش خزش معمولی بر خلاف روش فیزیکی که در آن تنش ثابت نگه داشته می شود، نیرو ثابت نگه داشته خواهد شد. در نمودارهای خزش برای فلزات، عمدتاً سه مرحله متفاوت مشاهده می شود.

مرحله اول خزش :

مرحله ایست که تغییر شکل پلاستیکی بعد از وارد آمدن بار و پس از تغییر شکل الاستیکی که مقدار آن به تنش و مدول الاستیکی در دمای بالا بستگی دارد. در مدت زمان کوتاهی در نقاطی که تحت تأثیر بیشتری قرار گرفته اند (برای مثال حرکت عیوب کریستالی در داخل یا در مرز دانه ها) صورت می گیرد. در این مرحله در دماهای پائینتر از دمای تبلور مجدد سختی کرنشی (کار سختی) ایجاد شده - به دلیل کوتاه بودن مدت زمانی که در آن تغییر شکل پلاستیکی صورت گرفته - بر فعل و انغعالات نفوذ و پدیده بازیابی غلبه داشته و از این رو سرعت تغییر شکل در ابتدا با گذشت زمان کاهش می یابد. در محدودة درجه حرارت متوسط (0.3Tm <T < 0.8Tm) برای توضیح خزش رابطه زیر ارائه شده است :

ε = α tm

در این رابطه α ضریب ثابت و t زمان است. m در محدودة 0.03 تا 1.0 تغییر می کند و به ماده، تنش و درجه حرارت بستگی دارد.

مرحله دوم خزش :

سرعت تغییر شکل به ازای تنش وارده ثابت است. (∆ε / ∆t =const) در این مرحله سرعت افزایش مقاومت تغییر شکل به دلیل پدیده سختی ناشی از قفل شدن نابجائیها در تغییر شکل (کار سختی) و سرعت کاهش آن به دلیل انجام فعل و انفعال نفوذ، با گذشت بیشتر زمان و صعود و گذشتن نابجائیها از موانع برابر است. البته شیب منحنی در این مرحله به درجه حرارت و تنش وارده بستگی خواهد داشت.

مرحله سوم خزش :

سرعت خزش تا نقطه شکست افزایش می یابد. دلیل افزایش سرعت خزش در این قسمت، نازک شدن موضعی (ایجاد گلویی) در نمونه و همچنین ایجاد حفره ها و ترکهای بسیار ریز و پیوستن آنها به یکدیگر و گسترش آنها در مرز دانه ها و افزایش عیوب خای خالی و در نتیجه بالا رفتن تنش (در آزمایش با نیروی ثابت) است. همچنین این مرحله می تواند با پدیده های متالوژیکی دیگری مانند پدیده تبلور مجدد و یا رشد ذرات رسوب و یا تغییراتی در فازهای موجود و در نتیجه فعالتر شدن فعل و انفعال نفوذ همراه باشد که تمامی این پدیده ها می توانند به افزایش سرعت تغییر شکل تا ظاهر شدن شکست کمک کند. لازم به ذکر است که شرط انجام خزش با سرعت ثابت این است که در حیت آزمایش، چگالی نابجائی و اندازه دانه ها در نمونه ثابت بماند که این پدیده عموماً در قسمت دوم خزش برقرار است.

دستگاه آزمایش :

دستگاه آزمایش از دو قسمت اندازه گیری تغییر مکان و بارگذاری تشکیل شده است. در قسمت بارگذاری می توان با اعمال نیروهای متفاوت، تنشهای کششی در جسم ایجاد نمود و در قسمت اندازه گیری تغییر مکان یک ریز سنج ، میزان تغییر طول نمونه را با دقت مطلوب نشان می دهد.

نحوه انجام آزمایش :

در این آزمایش از نمونه سربی تخت استفاده می کنیم. دلیل این انتخاب این است که زمان خزش برای آن نسبتاً کوتاه می باشد و در نتیجه خزش در طول آنرا بهتر می توان مشاهده نمود. با معلوم بودن تنش تسلیم نمونه مورد نظر و با محاسبة سطح مقطع بحرانی آن، مقدار نیروی بحرانی را محاسبه می کنیم. نمونه تست را در دستگاه قرار داده و به آن وزنه 3.5Kg را آویزان می کنیم که باعث اعمال نیروی ثابت به قطعه می شود. تغییر طول نمونه را با توجه به ریز سنج متصل به آن در زمانهای مختلف (30 بار هر 5 ثانیه یک بار، 30 بار هر 10 ثانیه یک بار، 20 بار هر 30 ثانیه یک بار، 10 بار هر 60 ثانیه یک بار و 5 بار هم هر 180 ثانیه یک بار) یادداشت می کنیم. با استفاده از اعداد بدست آمده منحنی خزش - زمان را رسم می کنیم.

اعداد بدست آمده در جدول زیر آمده است :

ε = ∆L/L0	∆L(mm)	t(s)	2	ε = ∆L/L0	∆L(mm)	t(s)
0.008692	0.565	85	2	0.001538	0.1	0
0.009	0.585	90	2	0.002769	0.18	5
0.00923	0.6	95	2	0.003657	0.228	10
0.009461	0.615	100	2	0.004	0.26	15
0.009622	0.63	105	2	0.004384	0.285	20
0.009923	0.645	110	2	0.004615	0.3	25
0.01026	0.667	115	2	0.005076	0.33	30
0.01046	0.68	120	2	0.005384	0.35	35
0.01076	0.7	125	2	0.005846	0.38	40
0.01107	0.72	130	2	0.006293	0.409	45
0.01113	0.735	135	2	0.006538	0.425	50
0.01153	0.75	140	2	0.006169	0.44	55
0.01176	0.77	145	22	0.007015	0.456	60
0.01207	0.785	150	2	0.007384	0.48	65
0.01261	0.82	160	2	0.007846	0.51	70
0.01304	0.85	170	2	0.00823	0.535	75
0.01361	0.885	180	2	0.008461	0.55	80
0.0234	1.521	430	2	0.01403	0.912	190
0.0236	1.54	440	22	0.01458	0.948	200
0.02398	1.559	450	2	0.01481	0.963	210
0.02476	1.61	470	2	0.0153	0.995	220
0.02546	1.655	490	2	0.01576	1.025	230
0.02615	1.7	510	2	0.01615	1.05	240
0.02676	1.74	530	2	0.01656	1.077	250
0.0274	1.781	550	2	0.01706	1.109	260
0.02813	1.824	570	2	0.01753	1.14	270
0.02886	1.876	590	2	0.01792	1.165	280
0.02946	1.915	610	2	0.0187	1.216	290
0.03007	1.955	630	2	0.01907	1.24	300
0.03064	1.992	650	2	0.01938	1.26	310
0.03132	2.03	670	2	0.0197	1.281	320
0.03184	2.07	690	2	0.02006	1.304	330
0.03244	2.109	710	2	0.02044	1.329	340
0.03306	2.149	730	22	0.02073	1.348	350
0.03361	2.185	750	22	0.02118	1.377	360
0.03415	2.22	770	22	0.02164	1.407	370
0.03476	2.26	790	22	0.02184	1.42	380
0.035307	2.295	810	22	0.02215	1.44	390
0.03623	2.355	830	22	0.02246	1.46	400
0.03676	2.39	850	22	0.02276	1.48	410
0.03746	2.435	880	22	0.02307	1.5	420
0.05015	3.26	1330	22	0.03807	2.475	910
0.05184	3.37	1390	22	0.03892	2.53	940
0.05369	3.49	1450	22	0.03984	2.59	970
0.05552	3.609	1510	22	0.04069	2.64	1000
0.06086	3.956	1690	222	0.04149	2.697	1030
0.06653	4.325	1810	22	0.04241	2.757	1060
0.07284	4.735	1930	22	0.04353	2.83	1090
0.07701	5.006	2050	22	0.04446	2.89	1120
0.08296	5.38	2230	22	0.04538	2.95	1150
0.08876	5.7	2390	2	0.04692	3.05	1210
قطعه دچار شکست شد.		2570	2	0.04803	3.152	1270

خواسته های آزمایش :

1 – منحنی طول نمونه بر حسب زمان را تا نقطه گسیختگی رسم کنید.

2 – منحنی کرنش را بر حسب زمان رسم نمائید.

2 – یک منحنی درجه «3» بصورت Ax3+Bx2+Cx+D می توان از روی شکل گذرانید. مطلوب است محاسبه مقادیر A، B ، C و Dبرای دو نمودار.

برای نمودار خزش : زمان - تغییر طول داریم :

A = 65.273964                     &                  B = 0.0034146981

C = -1.4048936 ×10 - 6         &                  D = 4.0273283 ×10 -10

وبرای نمودار خزش : زمان - کرنش نیز داریم :

A = 0.0041486043               &                  B = 5.3006561 ×10 - 5

C = -2.235943 ×10 - 8           &                  D = 6.4812643 ×10 -12

پیچش مقاطع توخالی

تئوری آزمایش :

در بیشتر کاربرد های مهندسی به عضوهایی برمی خوریم که پیچش دارند. متداولترین کاربرد پیچش در میل گردانهای انتقال است که از آنها برای انتقال توان از نقطه ای به نقطة دیگر استفاده می شود، مثلاً از توربین بخار به مولد الکتریکی یا از موتور به ماشین ابزار و یا از موتور به محور عقب اتومبیل. این میل گردانها ممکن است توپر یا توخالی باشند. نخست تنشها و تغییر شکلهای شکلهای ایجاد شده در میل گردانهای دایره ای را مورد بحث قرار می دهیم. وقتی میل گردان دایره ای در معرفی پیچش قرار می گیرد، تمام سطح مقطع های آن صاف و بدون تابیدگی باقی می ماند. به عبارت دیگر در حالیکه سطح مقطع های مختلف در امتداد میل گردان با زوایای متفاوت در چرخش  هستند، هر سطح مقطع مانند برش صلب جامدی می چرخد. با این خاصیت می توانیم توزیع کرنشهای برشی را در میل گاردان دایره ای تعیین کنیم و نتیجه بگیریم که کرنش برشی به طور خطی با فاصله از محور میل گردان تغییر می کند. میل گردان دایره ای را در نظر بگیرید که از یک طرف به تکیه گاه ثابتی متصل است. اگر گشتاور T بر انتهای دیگروارد شود، میل گردان می پیچد و انتهای آزاد آن به اندازه زاویه φ که آن را زاویه پیچش می نامند. می چرخد. مشاهدات انجام شده نشان می دهد که در گستره معینی از مقادیر T، زاویه پیچش φ متناسب با T است. همچنین مشاهده می شود که φ متناسب با طول میل گردان است. این واقعیت که سطح مقطع های میل گردان دایره ای پیوسته به صورت صفحه ای باقی می ماند و تابیدگی پیدا نمی کنند، ناشی از این واقعیت است که میل گران دارای تقارن محوری است. با توجه به مطالب گفته شده زاویه پیچش و نیز تنش برشی را در مقاطع دایره می توان از روابط زیر بدست آورد.

γL = ρφ

γ = ρφ / L  Þ γmax= cφ / L

T = ∫ρ.dF = ∫ρ.τ.dA = τmax / c ∫ρ 2.dA Þ   τmax = T.c / J

 τ = T. ρ / J

برای مقاطع توخالی با توجه به تغییراتJ رابطه بصورت زیر خواهد بود.

J = (π / 2 ) (b 4 – a 4) Þ τmax = 2T. c / π (b 4 – a 4)

پیچش در حالت مقاطع غیر متقارن نظیر مقطع مربعی کاملاً متفاوت است، زیرا از اصل تقارن در بحث قبل استفاده زیادی برای بدست آوردن روابط صورت گرفت. در این حالت از پیچش صفحه، دیگر صفحه نخواهد ماند و صفحات دچار اعوجاج می شوند. البته با استفاده از بحث قیاس غشایی می توان روابط پیچش را برای هر سطح مقطی (با ضخامت مشخص) محاسبه نمود. با توجه به مطالب ذکر شده روابط مربوط به پیچش میله ها با مقطع مربعی به صورت زیر خواهد بود.

a b

τmax = T / (c1 a b 2)                                                       برای مقاطع توپر

φ = T . L / (c2 a b 3 G)

c1 و c2 نسبتهای ثابتی هستند که با استفاده از جداول خاص و نسبت «a/b» بدست می آیند. برای مقاطع توخالی می توان از روابط «φ=TL / 4α 2G ∫ds / t»  و  «J = T / 2αt» استفاده کرد. در این روابط  ضخامت جداره و  سطح محصور توسط خط مرکزی است. این روابط با استفاده از بحث میل گردانهای توخالی جدار نازک قابل اثبات است.

دستگاه آزمایش :

دستگاه آزمایش طوری ساخته شده که میله در جایگاهی قرار می گیرد که یک سر آن گیر دار است و سر دیگر آن آزاد استو یک میله رابط به آن متصل می شود و دو سر آن میله وزنه های 500، 1000، 1500، 2000 گرمی آویزان می شود و در نتیجه میله آزمایش مورد کوپل پیچش قرار می گیرد. به دو طرف دیگر میلة رابط، میکرومترهایی متصل است که تغییر مکان سر میله رابط را نشان می دهد که می توان زاویه پیچش را اندازه گرفت و G ، مدول برشی را تعیین کرد.

نحوه انجام آزمایش :

در این آزمایش پیچش را در چهار استوانه با مقاطع مربعی و دایره ای از جنس آهن، آلومینیوم و برنج بررسی می کنیم. هر یک از نمونه ها را در صفحةصلب پائینی دستگاه محکم می کنیم و از بالا بر روی اهرم پیچشی کاملاً محکم می کنیم. شاخکهای اهرم اندازه گیری را هم عمود بر اهرم قرار می دهیم و در همین حالت آنها را با آچار آلن محکم می کنیم. سپس ساعت های اندازه گیری را صفر کرده و بارگذاری را بر روی دو کفه بصورت یکسان و کاملاً استاتیکی انجام می دهیم.

خواسته های آزمایش :

1 – با رسم منحنی φ بر حسب T ، با استفاده از ضریب زاویه، G را محاسبه کنید.

نمونه فولادی با مقطع دایره ای :

G = T.L / φ. J (Mpa)	φ = 2h/x (rad)	T = W. x (N.m)	h(mm)	W(N)
11 × 10 4	1.9 × 10 – 4	1.03	0.02	0.5 × 9.8
7.1 × 10 4	5.7 × 10 – 4	2.06	0.06	1 × 9.8
6.4 × 10 4	9.5 × 10 – 4	3.09	0.1	1.5 × 9.8
6.4 × 10 4	12.8 × 10 – 4	4.12	0.165	2 × 9.8

tan φ = φ = a / b

φ = T. L / G. J Þ G = T. L / φ. J

J = π / 32 (r24 – r14) = π / 32 (17.5 4 – 14.5 4) × 10 – 8

نمونه فولادی با مقطع مربعی :

G = T.L / φ. J (Mpa)	φ = 2h/x (rad)	T = W. x (N.m)	h(mm)	W(N)
7.4 × 10 4	9.52 × 10 – 5	1.029	0.01	0.5 ´ 9.8
6.9 × 10 4	2.05 × 10 – 4	2.058	0.0215	1 ´ 9.8
6.3 × 10 4	3.38 × 10 – 4	3.087	0.0355	1.5 ´ 9.8
5.95 × 10 4	4.76 × 10 – 4	4.116	0.05	2 ´ 9.8

Ix = 1 / 12 (32.5 4 – 26.5 4) ×10 – 8

J = 2 × Ix

   نمونه فولادی با مقطع مربعی                   نمونه فولادی با مقطع دایره ای

2 – رابطه  را اثبات کنید.

با استفاده از اصل بقای انرژی می توان زاویة پیچش لوله های جدار نازک را در ناحیه ارتجاعی خطی بدست آورد. از آنجائی که لوله یک فنر خطی می باشد، کار خارجی انجام شده در روی آن توسط لنگر پیچشی مؤثر T برابر Tθ /2 می باشد که در آن  برابر زاویه پیچش واحد طول می باشد، به عبارت دیگر θ=dφ /dx. انرژی کرنشی داخلی را می توانیم از رابطه زیر بدست آوریم.

U = (σx2+σy2+σz2) –(σxσy+σxσz+σyσz) +(τxy2+τyz2+τzx2)

و از آنجائیکه در این حالت فقط با تغییر شکل برشی سروکار داریم، جمله مربوط به انرژی برشی را مورد استفاده قرار می دهیم. بنابراین داریم :

برای طول واحد داریم : dv=tds و

3 – خطاهای آزمایش ناشی از چیست ؟

خطاها می تواند در نحوه بارگذاری وزنه ها باشد، مثلاً اگر وزنه ها بطور همزمان قرار داده نشوند، یا بصورت ضربه ای گذاشته شوند، اعداد نشان داده شده بر روی ساعت های اندازه گیری مقادیر واقعی را نشان نخواهد داد.

همچنین نحوة تنظیم و جاسازی بازو بر روی نمونه و تنظیم صفحة نگهدار بازو می تواند در نحوة پیچش بازو تأثیر بگذارد. در ضمن بر اثر بارگذاریهای زیاد از حد ممکن است نمونه را از حالت ارتجاعی خارج نماید.

خمش

(خیز در تیرهای افقی)

تئوری آزمایش :

عضوی که در معرض کوپلهای برابر و مخالف وارد بر صفحه طولی یکسانی قرار می گیرد، عضو تحت خمش خالص نام دارد. فرض کنید که عضو به تعداد زیادی جزء مکعبی کوچک با وجوهی که با سه صفحه مختصات موازی است، تقسیم شود. خاصیت تقارن ایجاب می کند که وقتی عضو تحت کوپلهای M قرار می گیرد، این اجزاء به حالتی خاص انتقال پیدا کنند. در این حالت جزءهایی تحت فشار و جزءهایی نیز تحت کشش خواهند بود. از آنجا که همه وجوه این اجزاء نسبت به هم زاویه 90 درجه دارند. نتیجه گرفته می شود که γxy = γzx = 0 و بنابراین τ xy = τ xz = 0. در مورد سه مؤلفه تنشی یعنی σy ، σz و τ yz می بینیم که مقدار آنها باید در سطح عضو صفر باشد. از طرف دیگر چون تغییر شکلهای ایجاد شده مستلزم هیچگونه برهم کنشی بین اجزای سطح مقطع عرضی مفروض نیستند، این سه مؤلفه تنش در سرتاسر عضو برابر صفرند. این فرض بر اساس شواهد تجربی و هم توسط نظریه کشسانی، برای عضوهای باریک و بلندی که تغییر شکلهای کوچک می دهند به اثبات رسیده است. به این ترتیب در هر نقطه از عضو باریک و بلند در خمش  خالص، یک حالت تنش تک محوری وجود دارد. از این بحثها نتیجه می گیریم که باید سطحی موازی با وجوه بالایی و پائینی عضو وجود داشته باشد که در آن σx و εx صفر باشند. این سطح را سطح خنثی می نامند. در حالتی خاص یعنی تیرهای افقی، خمش ناشی از ممان یا هر نوع بار وارده بر تیر (بصورت عمودی) ایجاد نوعی تغییر مکان در نقاط مختلف تیر می کند. به این تغییر مکان در اصطلاح «خیز تیر» گفته می شود.روشهای گوناگونی برای محاسبه این مقدار جابجایی وجود دارد. روشهایی نظیر استفاده از توابع تکین (منفرد)، انتگرال گیری مستقیم، گشتاور سطح و روش انرژی قابل استفاده می باشند. در این قسمت مروری بر روش انتگرال گیری مستقیم خواهیم داشت. در این روش بدست آوردن مقدار ممان (M) در هر قسمت از اهمیت زیادی برخوردار است. به همین دلیل از روش برش (که در بحث استاتیک به آن اشاره شده است) برای بدست آوردن ممان استفاده می کنیم.

 

∆u = - y . ∆θ

ε =  =  = - y

                             

از طرفی  :                 ∆s = ρ ∆θ

  

    

                                             رابطه لنگر - انحناء : 

: از ریاضیات  

                                             

با صرفنظر کردن از  در مقابل عدد «1» خواهیم داشت.

با دو بار انتگرال گیری از رابطه ممان بر حسب خیز می توان خیز تیرها را در هر نقطه محاسبه کرد. البته در انتگرال گیری از این رابطه ثابتهایی ظاهر می شوند که با توجه به شرایط تکیه گاهی قابل محاسبه می باشند. در بحث تیرهای استاتیکی نامعین (تیرهایی که تعداد مجهولاتشان با استفاده از روابط استاتیکی در تکیه گاهها قابل محاسبه نمی باشد) می توان از بحث خیزها برای بدست آوردن این مجهولات استفاده کرد. روشهای گوناگونی برای اینکار وجود دارد. برای مثال می توان یکی از تکیه گاهها را حذف کرده، خیز را در آن قسمت بر حسب مجهولات محاسبه کرد. حال این خیز را برابر صفر قرار داده و مجهولات را به کمک روابط دیگر استاتیکی محاسبه می کنیم.

دستگاه آزمایش :

دستگاه آزمایش از دو پایه قائم تشکیل شده که یک میله افقی آنها را به هم مربوط می سازد. بر روی این میله افقی، تیر مورد آزمایش قرار می گیرد که طول آن را با توجه به تقسیم بندی رابط افقی و با جابجایی تکیه گاهها می توان تغییر داد. خیز تیر را هم توسط ساعت های اندیکاتور که به تیر متصل می شوند می توانیم بدست آوریم.

سطح مقطع تیر نمونه به صورت زیر است :

b h

                                                   b = 21 mm   &    h = 5.2 mm

نحوه انجام آزمایش :

آزمایش اول : تیر تحت دو تکیه گاه ساده :

ابتدا دو تکیه گاه را بر روی نگهدارنده های دستگاه متصل می نمائیم، سپس تیر فولادی را روی آن قرار می دهیم. حال در فاصله های l/3 و 2l / 3 بارگذاریهای متفاوتی انجام داده و در فاصله های l/6 ، l/2 و 5l/6 با استفاده از ساعت های اندازه گیری، خیز تیر را تعیین می کنیم.

C	B	A	m2	m1
0.187	.357	0.187	200	200
0.355	0.695	0.355	400	400
0.53	1.06	0.53	600	600

آزمایش دوم : تیر تحت دو تکیه گاه گیردار :

ابتدا دو تکیه گاه گیردار را بر روی دستگاه متصل نموده، سپس تیر فولادی را روی آن قرار می دهیم. حال در فاصله های l/2 بارگذاریهای متفاوتی انجام داده و در فاصله های l / 6 ، 4l / 6 و 5l / 6 با استفاده از ساعت های اندازه گیری، خیز تیر را تعیین می کنیم.

C	B	A	m
0.025	0.045	0.016	200
0.042	0.09	0.035	400
0.062	0.132	0.055	600
0.082	0.15	0.075	800
0.105	0.23	0.095	1000

آزمایش سوم : تیر یک سر گیردار :

ابتدا یک تکیه گاه گیردار بر روی دستگاه متصل نموده و یک تکیه گاه ساده طوری زیر تیر قرار می دهیم که تیر در اثر وزن خود دچار خیز نگردد. حال در انتهای تیر بارگذاریهای متفاوتی انجام داده و در فاصله های l / 6 ، 2l / 6 و 5l / 6 با استفاده از ساعت های اندازه گیری، خیز تیر را تعیین می کنیم

C	B	A	m
0.388	0	0.01	100
0.902	0.05	0.02	200
1.32	0.087	0.035	300
1.755	0.01	0.045	400
2.7	0.015	0.075	600

خواسته های آزمایش :

آزمایش اول : تیر تحت دو تکیه گاه ساده :

1 – محاسبه تئوری خیز در تیر.

محاسبات را برای جسم 200 گرمی انجام می دهیم :

y1 (x) = (0.3266 x 3 + 0.0285 x)                                             0 £ x £ 0.2

y2 (x) =(0.196 x 2 + 0.04933 x - 0.02205)                             0.2 £ x £ 0.4

y3 (x) =(- 0.3266 x 3 + 0.588 x 2 - 0.1074 x + 0.1115)         0.4 £ x £ 0.6

2 – محاسبه مدول الاستیسیته تیر.

y1 (x) = (0.3266 x 3 + 0.0285 x)

برای نقطه ای با مشخصات y = 18.7 ´ 10 –5 m & x = 0.1 m داریم :

E = 1.99 ×10 –11 N/m2

آزمایش دوم : تیر تحت دو تکیه گاه گیردار :

1 – هر گاه معادله خیز تا وسط تیر به صورت «y=ax2 + bx 2 + cx+d» باشد مطلوب است محاسبة ضرایب آن.

برای جرم 200 گرمی داریم :

y (x) = (0.1633 x 3 - 0.0735 x 2)

2 – مطلوبست محاسبه خیز ماکزیمم تیر.

ymax =  Þ ymax =

تیرهای خمیده

تئوری آزمایش :

بحث خیز در تیرهای خمیده شباهتهای زیادی با بحث خیز در تیرهای افقی دارد، با این تفاوت که در این حالت در دو راستایx و y خیز خواهیم داشت، در حالیکه در حالت قبل تنها در یک راستا خیز وجود داشت. برای محاسبه این جابجایی می توان از روش انرژی استفاده کرد. با توجه به بارگذاریهای مختلف در تیرهای خمیده مقدارU بر حسب پارامترهای مختلف بدست می آید. حال از «قضیه کاستیگلیانو» کمک می گیریم :

U1 = P1 x11 = P1 (α11 P1)

U2 = P2 x22 = P2 (α22 P2)

= α11 P1 + α12 P2 = X1

= α22 P2 + α12 P1 = X2

به طور کلی اگر سازه ای تحت اثر بارهای متمرکز Pn و … P2 ، P1 واقع شود، تغییر مکان نقطه اثر نیرو Pj در امتداد خط اثرش عبارتست از :

Xj =               &              θj =                &             φj =

با توجه به فرمول انرژی برای سازه تحت بار و ترکیب آن با قضیه کاستیگلیانو خواهیم داشت :

در استفاده از این رابطه برای تیرهای خمیده روش بار مجازی نیز حائز اهمیت می باشد. در هر نوع سازه ای ممکن است با بارگذاری در یک نقطه، نقاط دیگر نیز تعیین مکان داشته باشند. برای محاسبه این تغییر مکانها بار فرضیQ را در نقطه موردنظر قرار داده و از روابط انرژی و قضیه کاستیگلیانو استفاده می کنیم. در پایان محاسبات، مقدار را  Qبرابر صفر قرار داده و جابجائی قائم یا افقی مورد نظر را بدست می آوریم. به این روش در اصطلاح روش بار مجازی گفته می شود. در تیر های خمیده با توجه به نوع خاص آزمایش (بارگذاری قائم) در نقطه مورد نظر بار فرضی و افقیQ را قرار داده و محاسبات را انجام می دهیم، تا خیز افقی نیز بدست آید (روش بار مجازی).

دستگاه آزمایش :

دستگاه دارای سه بخش ربع دایره، نیم دایره و دایره کامل می باشد که بارگذاری روی آنها توسط ساعت های اندازه گیری، خیز عمودی (V) و افقی (H) آنها تعیین می شود.

نحوه انجام آزمایش :

پس از صفر کردن ساعتها، برای هر سه قسمت دستگاه بارگذاری با وزنه های 100، 200، 300، 400 و 600 گرمی را انجام می دهیم و نتایج حاصله را یادداشت می کنیم. داریم

تیر خمیده به صورت دایره کامل :

V	H	H2	H1	W (N)
1.3	0.85	0.5	1.2	0.1 ´ 9.8
3.1	1.9	2.5	1.3	0.2 ´ 9.8
5.1	9.85	3.5	2.2	0.3 ´ 9.8
7.9	4.1	5.8	2.4	0.4 ´ 9.8
12.2	6.15	6.6	5.5	0.6 ´ 9.8

تیر خمیده نیم دایره :

V	H	W (N)
6	0.8	0.1 ´ 9.8
16.8	7.8	0.2 ´ 9.8
33	21.5	0.3 ´ 9.8
44.4	32.8	0.4 ´ 9.8
83.4	84	0.6 ´ 9.8

تیر خمیده ربع دایره :

V	H	W (N)
7.5	3.5	0.1 ´ 9.8
21	10.3	0.2 ´ 9.8
29.8	14.8	0.3 ´ 9.8
39.2	20.3	0.4 ´ 9.8
59.7	29.6	0.6 ´ 9.8

رابطه تغییر مکان برای تیر خمیده ربع دایره :

        &         

رابطه تغییر مکان برای تیر خمیده نیم دایره :

        &          

ضربه

تئوری آزمایش :

یک ماده با وجود انعطاف پذیری و استحکام بالایی که دارد، تحت تأثیر عواملی می تواند ترد و شکننده شود. بدین صورت که تحت آن شرایط تمایل به یک شکست ناگهانی با مقدار بسیار کمی تغییر شکل پلاستیکی پیدا می کند. طبیعتاً این پدیده می تواند خطراتی را به دنبال داشته باشد. عمده ترین عوامل مؤثر عبارتند از :

درجه حرارتهای پائین، سرعتهای بالای وارد آمدن تنش و حالت تنش سه محوری

به کمک آزمایش ضربه می توان محدوده های درجه حرارتی را که در آن مواد رفتاری ترد و یا نرم از خود نشان می دهند، مشخص کرد. در آزمایش ضربه، مقدار کار یا انرژی لازم برای شکست یک نمونه (از جنس فلز یا مواد پلیمری) که تحت شرایط نامناسب تنش قرار گرفته باشد (با ایجاد یک شیار در آن) اندازه گیری می شود.چنانچه مقدار این انرژی کم باشد می توان چنین نتیجه گیری کرد که ماده ترد بوده و دارای حساسیت بالایی در مقابل نیروهای ضربه ای است و اگر این انرژی بالا باشد، ماده نرم و انعطاف پذیر است و بار بیشتری را می تواند تحمل کند و یا به عبارتی دارای سفتی (چغرمگی) بالایی است. با این آزمایش همچنین می توان محدوده درجه حرارت انتقال شکست نرم به شکست ترد را تعیین کرد. از مهمترین و متداولترین روشهای آزمایش ضربه دو روش چارپی و ایزود است. این دو روش تنها در طرز قرارگیری نمونه ها در دستگاه آزمایش ضربه با یکدیگر تفاوت دارند.

در روش چارپی دو انتهای نمونه را بطور آزاد بر روی تکیه گاه قرارداده و ضربه توسط آونگی که از نقطة تعادلش منحرف شده به پشت شیار ایجاد شده در نمونه وارد می شود. در روش ایزود نمونه به طور عمودی در گیره بسته شده و ضربه اندکی بالاتر از شیار به نمونه وارد می شود.

در هر دو روش مقدار انرژی یا کاری که صرف شکست و یا احیاناً تغییر شکل نمونه شده اندازه گیری می کنند. بدین ترتیب که حاصل ضرب وزن آونگ در اختلاف ارتفاع آونگ قبل و بعد از ضربه محاسبه می شود. این مقدار انرژی برابر تفاضل انرژی پتانسیل اولیه و انرژی پتانسیل باقیمانده است.

E = E0 – E1 = mg(h0 – h1)

از عوامل مهم دیگر در این آزمایش درجه حرارت است، زیرا فلزات در درجه حرارتهای بالا نرمتر یا انعطاف پذیرترند، لذا برای شکست آنها انرژی بیشتری لازم است. در درجه حرارتهای پائین بیشتر فلزات رفتاری تردتر خواهند یافت. به همین جهن در صنایع هواپیما سازی، کشتی سازی و … لازم است که رفتار فلزات را در درجه حرارتهای پائین مدنظر قرار دارد. لازم به ذکر است که اشعه های نوترونی (بمباران نوترونی) نیز بر روی مقاومت ضربه ای موادی (مانند فولادهایی از نوع 304 و 306) که در طراحی و ساخت بعضی از قطعات راکتورهای اتمی به کار می روند و در معرض اشعه های نوترونی قرار می گیرند، تأثیر دارد. عموماً در تسلیم، افزایش و تغییر طول نسبی کاهش می یابد ولی بیشترین نگرانی مربوط به کاهش سفتی (تافنس) می شود. ایت تأثیر در نتیجه انتقال اتمها و ایجاد عیب جای خالی و عیب بین نشینی است. اما این تأثیر را می توان به کمک عملیات حرارتی بعد از اشعه دهی بهبود بخشید.

دستگاه آزمایش :

در این آزمایش از تست شارپی استفاده می کنیم.وزنه از بالاترین موقعیت خود یعنیْ180 رها می شود. طول میله ای که وزنه به آن متصل می باشد 51 cm است.

نحوه انجام آزمایش :

روی دستگاه یک شیطانک متصل می باشد و هنگامی که بازو به آن متصل می شود، آنرا با خود تا حداکثر ارتفاع بالا می برد و موقعی که وزنه پائین می آید، شیطانک همانجا می ماند و با اندازه گیری ارتفاع آن می توان انرژی بعد از ضربه را بدست آورد.

زاویه شیطانک : (90 / 18) ´10.5 = 52.5 ْ

جرم وزنه : 5.5 Kg

h2 = 51 ´ (1 – cos q ) = 19.95          &           h1 = 51 ´ 2

انرژی بعد از برخورد - انرژی قبل از برخورد = انرژی شکست

 = انرژی شکستmg (h2 – h1) = 5.5 ´ 9.81 (1.1 – .02) = 48.56 J

سختی سنجی

تئوری آزمایش :

سختی به عنوان مقاومت یک ماده در مقابل تغییر شکل پلاستیکی و یا فرورفتن ماده سخت تر دیگری در آن ماده تعریف شده است. سختی یک خاصیت تعریف شده فیزیکی و استاندارد شده نیست، زیرا بوسیله عددی که از طریق یکی از روشهای به کار برده شده بدست می آید، تعیین می شود. در بسیاری از موارد آزمایش کشش، که از لحاظ تهیه نمونه وقتگیر و پرخرج است، توسط آزمایش ساده  سختی می شود. روشهای مختلفی برای تعیین سختی وجود دارد که هر کدام به نوبه خود مزایا و معایبی دارند و معمولاً تمامی این روشها تا کنون در بررسیهای کنترل کیفی و کارهای تحقیقاتی بسیار سودمند بوده است. در این قسمت شرح مختصری در مورد تعدادی از روشهای موجود بیان می شود.

سختی برینل :

یکی از قدیمیترین روشهای استاندارد شده است که معمولاً هنوز مورد استفاده قرار می گیرد. در این آزمایش از یک ساچمه فولادی سخت شده به قطرD فرو شونده استفاده می شود که با نیرویF به آرامی و بطور یکنواخت (بدون ضربه) بر سطح صیقلی شده قطعه مورد آزمایش بصورت عمودی فشار داده خواهد شد. پس از حذف نیرو و برداشتن ساچمه از روی قطعه ابتدا مقدار تغییر شکل الاستیکی بازگشت کرده و تغییر شکل پلاستیکی بصورت حفره ای به قطرd و عمقt در سطح قطعه مورد آزمایش بر جای می ماند. عدد سختی برینل از رابطه زیر بدست می آید.

در رابطه با این روش می توان گفت که برای مواد بسیار نرم و بسیار سخت مناسب نیست و لبه فرو رفتگی را نیز همیشه به راحتی نمی توان دید. همچنین در ضخامت نمونه برای انجام نیز محدودیت وجود دارد.

سختی راکول :

در اندازه گیری سختی به روش راکول از فروشونده مخروطی شکل الماسی با زاویة  ْ120 یا ساچمه ای شکل فولادی سخت شده استفاده می شود. در روش راکول عمق فرو رفتگی که در اثر وارد آوردن نیروی مشخصی بر روی نمونه ایجاد شده اندازه گیری و از آن به عنوان مقیاسی برای تعیین سختی راکول استفاده می شود. عدد سختی راکول طبق رابطه زیر بدست می آید :

R = C1 – C2 t

در این رابطه C1 و C2 اعداد ثابتی هستند. برای مخروط الماس C1=100 و برای ساچمه فولادی C1=130 و C2 برای هر دو فروشونده برابر 500 انتخاب شده است. امتیازات روش راکول عبارتند از : سرعت عمل، زیرا سختی مستقیماً به کمک صفحه مدرجی که بر روی دستگاه نصب شده قابل تعیین است. همچنین برای اندازه گیری سختی های بالا این روش روش مناسبی است.

سختی ویکرز :

در این روش فروشونده یک هرم مربع القاعده الماسی است. زاویه جانبی این هرم ْ136 است. این هرم در موقع انجام آزمایش با نیروی معینی به طور عمود بر سطح کاملاً صیقل داده شدة نمونه فرو می رود. بعد از برداشتن نیرو قطر (قطر متوسط) اثر هرم را به کمک یک میکروسکپ اندازه گیری کرده و پس از محاسبه سطح اثر، مقدار نسبت نیرو به سطح اثر را تعیین می کنند. بدین ترتیب عدد بدست آمده سختی قطعه مورد نظر را بر حسب عدد سختی ویکرز تعیین می کند :

در این رابطه F بر حسب نیوتن و قطر اثر d بر حسب میلیمتر می باشد.

سختی شُر :

در آزمایش سختی به روش شُر سختی بر اساس مقدار بازگشت چکشی که یک فروشونده الماسی نوک تیز در انتهای آن قرار گرفته و از ارتفاع استاندارد شده معینی (حدود 250 mm) به طور عمودی بر سطح قطعه مورد آزمایش رها می شود. بدین جهت به سختی الاستیکی یا سختی ارتجاعی (برگشتی) هم معروف است. ارتفاع برگشت از روی صفحه مدرجی که به صد قسمت درجه بندی شده خوانده می شود. یکی از مزایای دستگاه شُر قابلیت حمل و نقل آن است که می تواند به راحتی برای تعیین سختی قطعات بزرگ مانند غلتکها، چرخ دنده ها و از این قبیل در محل کار استفاده می شود.

خستگی

تئوری آزمایش :

در حالی که برای طراحی قطعاتی که تحت بار استاتیکی قرار می گیرند، حد تسلیم ماده از مهمترین کمیتهای مکانیکی است. برای اجزایی مانندمحور توربینها یا میل گردانها، فنرهای معلق و فنرهای سوپاپ و از این قبیل که تحت تنشهای متناوب قرار می گیرند، بررسی تنش دیگری غیر از حد تسلیم مورد نیاز است. زیرا اگر اینگونه قطعات تحت تأثیر نیروهای متناوب قرار گیرند پس از مدتی می شکنند، هرچند که تنشهای وارد بر آنها بسیار پائینتر از استحکام کششی و یا حد تسلیم باشد. پدیده ای را که در نتیجه تنشهای متناوب در جسم ایجاد گشته و به شکست آن می انجامد، خستگی یا فرسودگی می نامند. هر چه تعداد تناوب تنشهای وارده بیشتر باشد، تنش شکست آن کوچکتر است. تنش متناوب می تواند ناشی از چرخش، خمش و یا ارتعاش باشد. حداکثر تنشی را که قطعه ای از ماده معینی بتواند به ازای آن تعداد دور فوق العاده زیادی را بدون اینکه بشکند تحمل کند، استحکام خستگی یا حد خستگی می نامند. به منظور بدست آوردن حد تحمل، نمونه هایی از ماده مورد نظر را که همگی به صورت استاندارد شده دارای یک شکل با سطح مقطع دایره ای شکل، ابعاد مشخص، بدون عیب و با شرایط یکسان را انتخاب می کنیم.

با اعمال بار (بصورت خمشی) به نمونه ها در یکی از دستگاههای آزمایش خستگی، بلافاصله در سطح بالایی نمونه تنش کششی و در سطح زیری تنش فشاری ایجاد می شود. بعد از اینکه نمونه نیم دور (ْ180) چرخید، موضعی که ابتدا تحت تأثیر تنش کششی قرار گرفته بود، اکنون تنشی فشاری به آن اعمال می شود. بنابراین تنش در هر نقطه از نمونه بصورت دور تناوب سینوسی کامل یعنی σy=σysin(ωT) تغییر می کند. تنش متناوبی می تواند بین دو مقدار حداکثر و حداقل در حالتهای مختلفی از کشش و یا فشار تغییر کند. حالت اول تغییرات بارگذاری می تواند به گونه ای باشد که تنش اعمالی بین دو مقدار σmax (کششی) و σmin (فشاری) تغییر می کند و تنش متوسط σ = 0 می باشد. حالت دوم تغییرات تنش می تواند به صورتی باشد که حداکثر تنش در موقعیت فشاری کمتر از  حداکثر تنش کششی باشد. در حالتهای دیگر بارگذاری به گونه ای باشد که مقدار تنش بین حداکثر و حداقلی در موقعیت کششی یا فشاری تغییر کند. در بسیاری حالات به تنش متناوب می تواند تنش دائمی به صورت استاتیکی به اندازه σm افزوده شود. درهر صورت روایط زیر را می توان برای تنش متناوب نوشت :

σ (t) = σm + σ a Sin(ω t)

σ m =  (σmax + σmin )           &        σ a =  (σmax - σmin )

حداکثر تنش اعمال شده به نمونه آزمایش خستگی از رابطه زیر بدست می آید :

σ max

در این رابطه F بار اعمال شده به نمونه، l طول مؤثر و d قطر نمونه است. بعد از تعداد دور معینیشکست در نمونه ظاهر می شود. سپس مقادیر بدست آمده برای تنش و تعداد دور تا لحظه شکست را در یک سیستم محورهای مختصات با محورهای ساده (تنش) و لگاریتمی (تعداد دور) مشخص می کنیم. نقاط بدست آمده عملاً همگی بر روی یک منحنی قرار نگرفته، بلکه بیشتر در محدوده ای کم و زیاد می شود. تعداد معدودی از نقاط بدست آمده از نمونه های آزمایش (حتی در شرایط یکسان آزمایش) می توانند تفاوت بسیار زیادی از نقاط دیگر داشته باشد که معمولاً حذف می شوند. اکنون برحسب حساسیت کاربرد ماده می توان با استفاده از نقاط بدست آمده یک منحنی به نام منحنی ولر یا منحنی تنش – تعداد دور را رسم کرد. برای مثال منحنی را می توان با استفاده از مقدار متوسط از مقادیر مشخص شده به وسیله آزمایش رسم کرد. این بدین معنی است که احتمال اینکه تمام نمونه ها به ازای حد معینی از تنش تعداد دور متناوب مربوط به آن را بدون شکست تحمل کنند، 50% است. طول عمر خستگی مشخص کننده مدت زمانی سرویس دهی قطعه است که تنش متناوب معینی به آن اعمال می شود.

در آزمایش مواد مختلف دو نوع منحنی بدست می آید. در یک نوع از آن منحنی به ازای 106 – 107 دور تناوب به حد تنشی خواهد رسید که اغلب فولادهای نرم، آلیاژهای منیزیم و تیتانیم و بعضی از آلیلژهای آلومینیوم از این نوع هستند. در نوع دیگر تعدادی از فلزات غیر آهنی از قبیل آلیاژهای مس، بعضی از آلیاژهای منیزیم و آلومینیوم چنین حد کاملاً مشخصی ظاهر نمی شود، بلکه کاهش پیوسته تنش به ازای افزایش دوره تناوب دیده می شود، در این حالت تعیین حد تحمل چندان ساده نخواهد بود. اما از آنجا که دادن کمیتی که بتواند حد خستگی یک ماده را مشخص کند از نظر صنعتی اهمیت دارد، لذا در این گونه موارد تنشی را که به ازای آن حدود صد میلیون دور تناوب هنوز قابل تحمل باشد، به عنوان حد تحمل انتخاب می شود. البته آزمایش بدین طریق صورت می گیرد که برای موادی که حد تحمل دارند با تنشی حدود 2 / 3 تنش استحکام کششی استاتیکی ماده آغاز می کنیم. موقعی که دو یا سه نمونه، تحت تأثیر تنشی در حداقل 107 تعداد دور به شکست نینجامد، آن تنش را به عنوان تنش حد تحمل انتخاب می کنند. اما برای مواد بدون حد تحمل، حداکثر تنشی که به ازای آن دو یا سه نمونه حدود 108 تعداد دور را بدون شکست انجام دهد، به عنوان حد تحمل انتخاب می شود.

avast 5، آنتی ویروسی مطمئن

avast 5، آنتی ویروسی مطمئن

سطح بندی مطلب: 

مقدماتی

وجود یک آنتی ویروس بر روی هر کامپیوتری از ضروریات است. نرم افزارهای ضد ویروس زیادی وجود دارند که می توانند کامپیوتر را در برابر ویروسها حفظ کنند، اما لازم است در انتخاب آنتی ویروس و استفاده از آن، دقت کنیم. چرا که باید آگاه باشیم آنتی ویروسی مناسب است که بتواند علاوه بر حفاظت کامپیوتر در برابر ویروسها، مصرف حافظه کمتر و قابلیت های بیشتری نیز اختیار ما قرار دهد. با توجه به این توصیفات، در ادامه ی آموزش avast نسخه 4.8 به معرفی نسخه جدید آنتی ویروس اَوست خواهیم پرداخت.

با Avast نگهبان سیستم خود باشید

در این مطلب نحوه دانلود، نصب، ثبت و همچنین استفاده از این نرم افزار رایگان را بررسی می کنیم.

ملزومات نصب
حداقل سخت افزار و نرم افزار مورد نیاز برای نصب اَوست به شرح زیر است:
پردازنده Pentium3
۱۲۸ مگابایت رم
۱۰۰ مگابایت حافظه خالی در هارد
همچنین این آنتی ویروس بر روی ویندوز 2000، ایکس پی، ویستا و 7 (32/64 Bit) قابل نصب است.

قابلیتها و محدودیتها
تعدادی از قابلیتهای این آنتی ویروس رایگان به شرح زیر هستند. (قابلیتهای جدید نسبت به نسخه 4.8 با علامت * مشخص شده اند):

-کد و شناسایی
-موتور آنتی ویروس و آنتی اسپایور: این قابلیت در نسخه 4.8 نیز وجود داشته که در این نسخه بهبودهایی در آن حاصل شده است.
-محافظت بیدرنگ در برابر روت-کیتها: تکنولوژی منحصر به فرد اَوست با نام on access متصدی این امر است.
-هوشمندی بیشتر: نسخه 5.0 اَوست با توجه به بازخورد کاربران در نسخه های قبلی از رفتار هوشمندانه تری نسبت به نسخه های پیشین خود برخوردار است.
-Code emulator*: در صورتی که برنامه ای دچار مشکل شود، اَوست قسمتی از کد برنامه را تقلید و آن را از وجود کدهای مخرب احتمالی ایزوله می کند.
-Heuristics engine*: در نسخه  ی جدید اَوست مالور ها و بد افزارهایی که در تعاریف معمولی، قابل شناسایی توسط آنتی ویروس نیستند، شناسایی می شوند. این موتور قدرتمند از فناوری شناسایی فایل ها و کدهای مخرب برخوردار است که قابلیت مهمی به شمار می رود.
-قابلیت جلوگیری از اجرای برنامه های ناخواسته: در صورتی که برنامه هایی همانند ریموت ها یا کیلاگرها به صورت ناخواسته در سیستم اجرا شوند، اَوست جلوی اجرای آنها را می گیرد. البته کاربر می تواند در صورت لزوم با مراجعه به تنظیمات مربوطه جزئیات اجرا و منع اجرای این نرم افزارها را مشخص نماید.

-اسکن
-Boot-time scanner: با استفاده از این قابلیت می توان اجازه اسکن فایل های کامپیوتر را هنگام بوت شدن ویندوز و قبل از اجرا شدن آن به اَوست داد. در این صورت فایلها و ویروسهای مخربی که در زمان بوت شدن یا پس از اجرای ویندوز فعالیت خود را آغاز می کنند در دام اَوست گرفتار می شوند.
-اسکن زمان بندی شده: با استفاده از این قابلیت، می توانید اَوست را طوری برنامهریزی کنید که در زمان یا زمان های مشخص، عملیات اسکن را آغاز نماید.
-Wake-up for scan: در صورتی که ویندوز شما در زمانبندی تعیین شده برای اسکن، در حالت Sleep یا Hibernate باشد، توسط اَوست برای انجام عملیات اسکن آماده به کار می شود.
-avast! intelligent Scanner*: با استفاده از این قابلیت می توانید تا ۸۰ درصد از حجم فایل هایی که لازم است برای ویروس یابی بررسی شوند، کم کنید. بدین ترتیب برنامه ها و فایل هایی که بدون تغییر بمانند توسط این سیستم تشخیص داده می شوند، تا از اسکن مجدد آنها جلوگیری و در زمان اسکن فایل ها صرفه جویی شود.

-سپر محافظ
-Behavior Shield*: این قابلیت در اَوست بر اساس فاکتورها و خصوصیاتی از جمله فایل های سیستمی، رجیستری و شبکه، با توجه به رفتارهای هر فایل و برنامه، از فعالیت هر فایل خرابکار جلوگیری می کند.
-از دیگر سپرهای محافظ که در اَوست وجود دارند می توان به File system Shield, Mail Shield, Web Shield, P2P Shield, IM Shield و Network Shield اشاره کرد، که هر کدام با توجه به حیطه فعالیت، از بروز رفتارهای مخرب پیشگیری می کنند.

-به روز رسانی
-به روز رسانی هوشمند: در سیستم به روز رسانی هوشمند اَوست، سایز فایلهای آپدیت کم می شود و بدین ترتیب شاهد کاهش حجم آپدیت خواهید بود.
-به روز رسانی سریع*: در نسخه های قبل، نصب فایل های دانلود شده (در مرحله دوم آپدیت) به قدرت پردازنده، فضای آزاد RAM و در نهایت سخت افزار و نرم افزار کامپیوتر بستگی داشت، اما در نسخه 5.0 نصب فایل های جدید وابسته به عوامل مذکور نبوده و به مراتب سریعتر نیز انجام می شود.

Gaming-
-Silent/Gaming Mode*: اَوست نسخه ی 5.0 با قابلیت تشخیص نرم افزارها و بازی هایی که در حالت تمام صفحه اجرا می شوند، اخطارها و پنجره های pop-up را در حین اجرای برنامه های مذکور، غیرفعال می کند.

CPU optimizing -
-Multi-threaded scanning optimization*: در این نسخه از اَوست، سرعت اسکن برای کامپیوترهای مجهز به پردازنده چند هستهای سریعتر از نسخه های قبل است.
-Green computing: در نسخه جدید میزان مصرف انرژی بهینه شده است.

-متفرقه
-گزارش بی درنگ گرافیکی
-رابط کاربر گرافیکی بهتر*: در این نسخه از اَوست، رابط کاربری تغییر عمده ای کرده و کاربر به راحتی می تواند به قابلیت های برنامه دسترسی داشته باشد.
-پردازش اتوماتیک
توجه کنید که برخی قابلیت هایی که در بالا به آنها اشاره شده مربوطه به نسخه غیر رایگان اَوست هستند که امکاناتی همچون فایروال، آنتی اسپم، سپر محافظ اسکریپتهای خطرناک و اسکن توسط خط فرمان در این نسخه رایگان وجود ندارند.
توصیه می شود در صورتی که قصد استفاده از نسخه رایگان اَوست به عنوان آنتی ویروس کامپیوتر خود دارید، برای تجهیز کامپیوتر به موارد ذکر شده ای که در نسخه رایگان اَوست وجود ندارند، از سایر نرم افزارها (فایروال و …) استفاده نمایید.

دانلود
برای دانلود avast نسخهی 5.0 به آدرس زیر مراجعه کنید:

صفحه دانلود avast 5.0

سپس بر روی کلید Download* کلیک نمایید تا به صفحه ای از سایت Cnet منتقل شود. سپس بر روی کلید Download avast Free Antivirus کلیک کنید. لحظاتی پس از کلیک، دانلود این نسخه از آنتی ویروس اَوست آغاز می شود.

راهنمای نصب
پس از اتمام دانلود، با اطمینان از اینکه نرم افزار آنتی ویروس دیگری بر روی سیستم خود ندارید، فایل مربوطه را اجرا کنید تا نصب برنامه آغاز شود. توجه کنید که در صورت استفاده از یک آنتی ویروس دیگر، قبل از آغاز مراحل نصب اَوست، لازم است آنتی ویروس قبلی را Uninstall نموده و سیستم را ریستارت کنید.

سپس با اجرای فایل دانلود شده، نصب اَوست را مانند نصب سایر برنامه ها بر روی ویندوز خود انجام دهید. در صورتی که نصب به صورت سفارشی را انتخاب کردید، دقت کنید که همه Shield های برنامه را علامت زده باشید. توصیه می شود پس از نصب، سیستم را ریستارت نمایید.

رجیستر کردن برنامه
پس از نصب اَوست، در صورت باز کردن آن با پنجره ای شبیه زیر مواجه می شوید که نشان می دهد برنامه تا ۳۰ روز دیگر قابل استفاده است.

رجیستر کردن avast 5.0 نسبت به نسخه های پیشین بسیار ساده است. برای انجام این کار لازم است به اینترنت متصل باشید. سپس مطابق شکل زیر بر روی Registration کلیک کنید. این منو از زیرمنوهای بخش MAINTENANCE و در سمت چپ پنجره اصلی است. با کلیک روی Registration با نمایی همانند تصویر زیر مواجه می شوید.

با کلیک بر روی گزینه سبز رنگ Register now پنجره ای مشابه زیر برای شما نمایان می شود که اطلاعاتی همانند نام، آدرس ایمیل و سایر اطلاعات را از شما درخواست می کند.

با پر کردن فیلدهای مربوطه و کلیک بر کلید Register for free license، در صورتی که اطلاعات را درست وارد کرده باشید، در پنجره کوچکی شبیه زیر، برای ثبت برنامه از شما تشکر می شود.

در صورت مشاهده این پنجره، برنامه با موفقیت رجیستر شده است و برای یک سال قابل استفاده می باشد. در این صورت اگر دوباره به این قسمت مراجعه نمایید، با تصویری شبیه زیر مواجه می شوید.

پس گذشت این مدت نیز با ثبت مجدد می توانید از آن استفاده کنید.

به روز رسانی اَوست
شما می توانید بلافاصله پس از نصب برنامه را آپدیت نمایید. برای این کار ابتدا برنامه را باز نمایید. این کار را می توانید با دوبار کلیک بر روی آیکون برنامه در دسکتاپ انجام دهید. همچنین با راست کلیک بر آیکون برنامه - در قسمت Tray Icons - و انتخاب گزینه اول نیز پنجره اصلی برنامه مشاهده می شود.
برای آپدیت برنامه پس از باز شدن پنجره اصلی از قسمت MAINTENANCE در منوهای سمت چپ، گزینه Update را انتخاب نمایید. بدین ترتیب با تصویری مشابه شکل زیر مواجه می شوید.

همانطور که مشاهده می‌کنید، دراین قسمت دونوع به روز رسانی امکان پذیر است. جهت به روز رسانی موتور اَوست بر روی کلید اول کلیک نمایید تا با پنجره زیر مواجه شوید.
همانطور که مشاهده می کنید، در این قسمت دو نوع به روز رسانی امکان پذیر است. جهت به روز رسانی موتور اَوست بر روی Update engine and virus definitions کلیک نمایید تا با پنجره زیر مواجه شوید.

آپدیت برنامه از این طریق دو مرحله را شامل می شود که در مرحله اول که در تصویر بالا مشخص شده، اَوست در حال دانلود بسته های به روز رسانی می باشد. پس از گذشت این مرحله (که با توجه به تعداد و حجم بسته های به روز رسانی زمانگیر خواهد بود)، در صورتی که آپدیت با موفقیت به اتمام برسد، با مرحله دوم که در تصویر زیر مشخص شده مواجه خواهید شد.

اطلاعاتی همانند زمان دانلود، حجم بسته ها و سروری که دانلود از آن انجام شده در مرحله دوم آپدیت موتور برنامه به نمایش در می آید.
توجه: دقت کنید که به روز رسانی موتور اَوست بسیار اهمیت دارد. بهتر است آپدیت برنامه را به تعویق نیاندازید چرا که در صورت تعویق طولانی مدت در آپدیت برنامه، احتمال ناتوانی اَوست در برابر ویروس های جدید وجود دارد.
در صورتی که نسخه جدیدی از برنامه ارائه شده باشد، می توانید به راحتی با کلیک بر روی کلید Update Program که در تصویر بالا هم وجود دارد، این کار را انجام دهید. بدین ترتیب تصویری مشابه زیر را پس از کلیک مشاهده خواهید کرد.

پس از آپدیت برنامه احتمالاً برنامه در پنجره ای کوچک از شما درخواست ریستارت می کند. پس برای اتمام موفقیت آمیز به روز رسانی اَوست، کلید Yes را کلیک کنید.

اسکن
Scan now
اسکن کامل کامپیوتر از مهمترین مراحلی است که باید پس از رجیستر و آپدیت برنامه انجام دهید. اما اسکن توسط اَوست انواع مختلفی دارد که در اینجا به آنها می پردازیم.

Quick scan
اسکن کامپیوتر توسط اَوست از طریق این گزینه، شامل اسکن حافظه و همچنین پارتیشن های کامپیوتر می شود. انجام اسکن از این طریق با سرعت بیشتر و البته دقتی به مراتب کمتر نسبت به اسکن کامل انجام می شود.

Full system scan
اسکن کامل کامپیوتر با کلیک بر روی این گزینه در صفحه Scan now امکان پذیر است. با کلیک بر روی آن کلیه پارتیشن ها، حافظه و حتی درایوهای جانبی بدون کم و کاست جهت جستجوی ویروس های احتمالی اسکن می شوند. توصیه می شود پس از نصب و به روز رسانی اَوست حتماً یکبار این اسکن را انجام دهید.

Removable media scan
با کلیک بر روی این گزینه تنها فلش دیسک ها و سی دی هایی که در درایو قرار گرفته اند اسکن خواهند شد. این قسمت برای نابودی و قرنطینه سریع فلش دیسک و سی دی ها مناسب است.

Select folder to scan
با استفاده از این قسمت می توانید تنها پوشه ای خاص را انتخاب و اسکن نمایید. بدین ترتیب پس از کلیک روی آن با پنجره ای مواجه می شوید که می توانید درایوها و پوشه های مورد نظر را برای اسکن انتخاب نموده و OK را کلیک کنید تا اسکن آن شروع شود.

Boot-time scan
در مورد این قابلیت اَوست در بخش قابلیت های نرم افزار توضیح داده شد. این امکان در اَوست به شناسایی ویروس هایی که اجازه اجرا آنتی ویروس و سایر برنامه ها را در محیط ویندوز نمی دهند، کمک خواهد کرد.

برای بهره بردن از این قابلیت، کافی است با مراجعه به آن، بر روی کلید Schedule Now کلیک کنید و سیستم را ریستارت نمایید. می توانید در قسمت پایین تنظیمات مربوط به اسکن را تغییر دهید. برای مثال می توانید پوشه یا درایو خاصی را برای Boot-time scan انتخاب کنید. همچنین امکان تنظیم اسکن برای بررسی نرم افزارها و فایل های فشرده نیز وجود دارد.

Scan log
با مراجعه به این قسمت، می توانید گزارش کلیه اسکن های انجام شده را با جزئیاتی مطلوب مشاهده کنید.
در این قسمت همانطور که در تصویر مشخص است، جزئیاتی از قبیل نوع، تاریخ، زمان و نتیجه اسکن را می توان مشاهده و بررسی کرد.

سپرهای حفاظتی اَوست
همانطور که در بخش قابلیت های اَوست توضیح داده شد، اَوست سپرهای محافظی برای جلوگیری از انواع نفوذها در خود دارد. این سپرها از حملاتی که ممکن است از طرق مختلف به سیستم نفوذ، و به آن صدمه وارد کنند، جلوگیری می کنند.

File system shield
این سپر، در واقع محافظ بی درنگ سیستم (real-time protection) برای جلوگیری از نفوذ ویروس ها و فایل های مشکوکی که ممکن است به هر طریقی وارد کامپیوتر شوند، می باشد. برای مثال در صورت اتصال یک فلش دیسک آلوده، در صورتی که فعالیت فایل مشکوکی آغاز شود، File system shield آن را تشخیص داده و از فعالیت آن جلوگیری می کند.

با زدن کلید Stop که در تصویر زیر نیز مشخص است، می توانید به طور موقت File system shield را غیرفعال کنید.

Mail shield
این سپر ایمیل های دریافتی شما را قبل از باز شدن بررسی می کند تا شانسی برای ضرر رسانی به سیستم شما نداشته باشند.

Web shield
در صورت فعال بودن این سپر، کلیه فعالیت هایی که به هنگام استفاده از مرورگر انجام می دهید، زیر نظر گرفته می شود و در صورت بروز هر گونه مورد مشکوک، این سپر حتی قبل از اینکه مرورگر اخطار مرتبطی نمایش دهد، از آن جلوگیری می کند.

P2P shield
در صورتی که شما از برنامه های P2P نظیر یوتورنت استفاده می کنید، این سپر حافظ قدرتمندی برای محافظت از سیستم شما است. این سپر با تشخیص برنامه هایی که از این تکنولوژی استفاده می کنند، آنها را تحت نظر می گیرد تا از بروز مشکلات احتمالی هنگام استفاده از این برنامه ها، پیشگیری کند.

IM shield
این سپر فعالیت برنامه های مخصوص چت را تحت نظر دارد. برای مثال هنگامی که فایلی را از دوست و یا همکار خود توسط این برنامه ها دریافت کنید، قبل از هر چیز توسط این سپر مورد بررسی قرار می گیرد.

Network shield
سپر حفاظتی شبکه نقش مهمی را در مقابله با ورود ویروس ها و همچین جلوگیری از دسترسی های غیر مجاز به سیستم شما از طریق شبکه بازی می کند. پس فعال بودن همیشگی آن الزامی است.

Behavior shield
این سپر که از قابلیت های جدید اَوست به شمار می رود، می تواند از کامپیوتر شما در برابر فعالیت های تعریف نشده و جدید محافظت کند. این قابلیت با استفاده از بازخوردهای کاربران کارایی خود را به دست آورده و در قابلیت های اَوست قرار گرفته است.

صندوقچه ویروس ها Virus Chest

َوست این قابلیت را دارد که ویروس هایی که شناسایی می کند در مکانی امن نگهداری و در واقع قرنطینه کند. این مکان امن همان Virus Chest است. تصور کنید که فایل مهمی دارید که با ویروسی ناشناخته آلوده شده است. در صورتی که اَوست فایل مورد نظر را ویروس تلقی کند، هنگام پاکسازی، ممکن است بخاطر ناشناخته بودن ویروسی که فایل شما را آلوده کرده، به جای پاکسازی فایل از ویروس، آن را Delete کند. برای جلوگیری از این اتفاق می توانید فایل مورد نظر را در صندوقچه ویروس ها قرنطینه کنید، تا اَوست در آپدیت های بعدی، آن را دوباره چک کرده و احتمالاً پاکسازی نمایید.
برای این کار، در آغاز عملیات پاکسازی، می توانید در مورد رفتاری که با فایل مورد نظر می شود، تصمیم گیری کنید. و برای فرستادن آن به صندوقچه ویروس ها گزینه Move to chest را انتخاب کنید.

-سوالات متداول
سوال: چگونه می توانم تنظیمات به روز رسانی اَوست را تغییر دهم؟

پاسخ: بر روی گزینه SETTINGS در بالا سمت راست پنجره اصلی اَوست، کلیک کنید تا پنجره تنظیمات برنامه باز شود. از منوی سمت چپ این پنجره، Update را انتخاب نمایید تا تنظیمات آن را در پنجره ای مشابه زیر، مشاهده نمایید.

در این پنجره می توانید به روز رسانی های پایگاه داده های برنامه و همچنین خود اَوست را تغییر دهید.
اگر می خواهید به روز رسانی به صورت اتوماتیک انجام شود، گزینه Automatic Update را مطابق تصویر بالا کلیک کنید. در صورتی که انتخاب گزینه Ask when update is available را انتخاب کنید، در صورت وجود به روز رسانی جدید، برنامه از شما برای آپدیت اجازه خواهد گرفت. برای اینکه آپدیت را به صورت دستی انجام دهید، می توانید Manual update را انتخاب نمایید.

-سوال: چگونه می توان بر روی اَوست، رمزعبور گذاشت؟

پاسخ: رمزعبور همواره سدی در برابر نفوذ در همه زمینه ها است. برای نرم افزارها نیز رمزعبور همانند یک لایه محافظ برای جلوگیری از دسترسی های غیرمجاز عمل می کند. در اَوست نیز رمزعبور مانع پاک کردن سهوی یا عمدی برنامه و همچنین توقف عملیات اسکن بی درنگ آن، توسط افراد غیرمجاز می شود. پس توصیه می شود رمزعبوری مناسب برای اَوست انتخاب کنید. برای تنظیم رمزعبور باید به قسمت SETTINGS برنامه رفته و مطابق شکل زیر، از منوی سمت چپ گزینه Password را انتخاب نمایید.

سپس گزینه Protect avast! with a password را تیک زده و رمزعبور مورد نظر خود را در آن تایپ نمایید. همچنین می توانید قسمت هایی از برنامه که تغییر در آنها نیازمند رمزعبور است را نیز مشخص نمایید.

-سوال: در صورتی که رمزعبوری برای اَوست انتخاب کنیم و آن را پس از مدتی فراموش کنیم چه اتفاقی می افتد؟

پاسخ: دقت کنید که رمزعبور انتخابی شما طوری انتخاب شود که آن را از یاد نبرید. چرا که فراموش کردن آن، به منزله قفل شدن اَوست بر روی آخرین تنظیمات و تغییراتی است که در آن داده اید. در صورت فراموش کردن رمزعبور، حتی در صورت نیاز قادر به پاک کردن اَوست نیز نمی باشید.

-سوال: چگونه می توان Gaming Mode را فعال کرد؟

پاسخ: برای فعالسازی این حالت در اَوست، پس از مراجعه به قسمت SETTINGS از منوی سمت چپ، Silent/Gaming Mode را انتخاب کرده و گزینه اول را (Silent/Gaming Mode) تیک بزنید.

عضویت در خبرنامه - همین الان به رایگان مشترک مطالب سایت نگهبان شوید

Top of Form

پست الکترونیک

Bottom of Form

1-از ایمیل شما استفاده تبلیغاتی نخواهد شد.

نصب و استفاده از آنتی ویروس avast

آموزش نصب و استفاده از آنتی ویروس avast
هر روز به شما آنتی ویروس های پولی و رایگان مختلفی پیشنهاد می شود، اما در این مقاله ما آنتی ویروس رایگان Avast را به شما پیشنهاد می کنیم زیرا ضد ویروسی مقاوم، سبک، با قابلیت به روز رسانی دائم و شاید از همه مهمتر رایگان است.

اینجا از دانلود تا نصب، ثبت و به روز رسانی این نرم افزار و همچنین کار با قسمت های مختلف آن را خواهید آموخت. (در این مقاله با آموزش Avast نسخه 4.8 آشنا خواهید شد)
سایت رسمی نرم افزار: [برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] (با مراجعه به این سایت، نسخه ی رایگان این نرم افزار را دانلود کنید.)

مجوز(License): نسخه ی خانگی این برنامه (Home Edition) رایگان است و تنها باید با ثبت نام در سایت آن را برای یک دوره 14 ماهه فعال کرد. البته کاربران می‌توانند پس از پایان هر دوره، دوباره نسبت به ثبت و فعال سازی رایگان این آنتی ویروس اقدام کنند.

توصیه: برای آشنایی با جزئیات نرم افزارهای آنتی ویروس، پیشنهاد می کنم این مطلب را قبل از این مقاله مطالعه نمایید:
چگونه از کامپیوترمان در مقابل بد افزارها و هکرها محافظت کنیم - بخش اول: ویروس ها

آنچه که می آموزید:
توانایی جستجوی ویروس ها در کامپیوتر و پاک کردن آنها
توانایی حفاظت از سیستم در برابر ویروس های جدید
به روز رسانی رایگان بر علیه ویروس های جدید از طریق اینترنت

1.1.بهتر است قبل از شروع کار با این ابزار، کمی بیشتر درباره آن بدانید

ویروس های کامپیوتری، نرم افزار های مخربی هستند که اغلب اوقات فایل های شما را نابود می کنند، از سرعت سیستم می کاهند و یا از طریق آدرس ایمیل، خودشان را برای دوستان تان ارسال می کنند. Avast با وسواسی فراوان فایل هایی که دانلود می کنید، فایلهای پیوست شده به ایمیل ها و همچنین تمامی ابزارهایی که از آنها استفاده می کنید (CD, DVD, floppy, USB Flash Disk و غیره) را بررسی و در صورت وجود ویروس، با آن‌ها مقابله می کند.

همواره ویروس های جدیدی در حال تولد و تخریب سیستم ها هستند، اما پایگاه داده قدرتمند Avast این ویروس ها را شناسایی می کند.

نکته مهم: دقت کنید که هیچگاه نباید بطور همزمان از دو آنتی ویروس استفاده کنید. در صورتیکه هم اکنون از نرم افزار آنتی ویروس دیگری استفاده می کنید و می خواهید به Avast کوچ کنید، حتماً قبل از نصب، آنتی ویروس فعلی خود را پاک (Uninstall) کنید.


راهنمای نصب
پس از دانلود نرم افزار از سایت رسمی avast، آن را همانند سایر نرم افزارها نصب نمایید. در مرحله آخر نصب پیغامی شبیه تصویر زیر نمایش داده می شود که خواهان اسکن سیستم شما بعد از اولین ری استارت است. کلید Yes را بزنید.


شکل یک – تاییدیه اسکن

توجه: اگر کامپیوتر شما هنگام نصب به اینترنت متصل است، در آخرین مرحله نصب، گزینه Restart Later را انتخاب کرده و به بخش 2.1 (چگونگی ثبت Avast)، مراجعه کنید. پس از گذراندن مراحل ثبت، عملیات به روز رسانی نرم افزار را که در 3.1 (به روز رسانی نرم افزار) شرح داده شده، طی کنید و بعد از آن کامپیوتر خود را ری استارت کنید. قبل از شروع به کار ویندوز عملیات اسکن آغاز خواهد شد.

در صورتیکه کامپیوتر شما هنگام نصب به اینترنت متصل نیست، در آخرین مرحله نصب، Restart Now را انتخاب کنید و مراحل بعدی را (ثبت و به روز رسانی) در اولین اتصال به اینترنت انجام دهید. توجه کنید که بعد از زدن کلید Finish کامپیوتر شما بصورت خودکار ری استارت می شود.

توضیح: در صورتیکه شما به اینترنت دسترسی نداشته باشید و عملیات ثبت را برای Avast انجام ندهید، برنامه تنها 60 روز برای شما کار می کند. به یاد داشته باشید که حتی از یک کافی نت نیز می توانید این کار را انجام دهید و با یادداشت کد و ثبت آن در برنامه، آنتی ویروس خود را فعال نمایید. برای این کار باید به آدرس زیر مراجعه کرده و ثبت نام کنید.

avast.com


2.1.چگونگی ثبت Avast
پس از نصب و اجرای Avast برای اولین بار، پنجره Registration را مشاهده می کنید. قبل از انجام هر کاری، سیستم تان را به اینترنت متصل کنید.


شکل دو – پنجره ثبت برنامه

حالا در اولین قدم، بر روی لینک Program Registration کلیک کنید. در این لحظه مرورگر وب شما، صفحه ثبت نام برنامه در سایت رسمی Avast را بارگذاری می کند.
نکته: در صورتیکه شما هنوز ثبت نام نکرده اید و صفحه ثبت را هم مشاهده نکردید، ابتدا از طریق منوی START برنامه را باز کنید.

Start > Programs > avast! anti-virus > avast! anti-virus

وقتیکه برنامه اجرا شد، اولین صفحه‌ای که می بینید مشابه شکل زیر است که در حال اسکن کردن حافظه سیستم و جستجوی ویروس های فعال احتمالی است. (این پروسه حدود 20 ثانیه طول خواهد کشید)


شکل سه – Avast در حال اسکن حافظه و جستجوی ویروس در آن

قبل از اتمام مرحله اسکن، برای ثبت برنامه بر روی کلید Registration کلیک کنید.
توجه: ابتدا مطمئن شوید که به اینترنت متصل هستید. در این مرحله شما از طریق مرورگر خود، صفحه ثبت نام سایت avast را مشاهده خواهید کرد.


شکل چهار – صفحه ثبت نام سایت Avast

در این مرحله از میان سه گزینه ای که در سایت مشاهده می کنید، گزینه اول را (I’m a new user and I need a registaration key for avast! Homa Edition) انتخاب کنید. حال فرم ثبت نام را مطابق شکل زیر در مرورگر خود می بینید.


شکل پنج – فرم ثبت نام Avast در صفحه ثبت نام سایت

فرم را با اطلاعات لازم پر کنید. سایت Avast به صورت خودکار کد ثبت نام را به آدرس ایمیلی که در فرم وارد کرده اید می فرستد. باید کد فرستاده شده را در پنجره Registration (شکل دو) وارد کنید و روی OK کلیک کنید. در این هنگام با پیغامی مبنی بر اینکه کار ثبت نام شما موفقیت آمیز به پایان رسیده، مشاهده خواهید کرد و برای 14 ماه یک آنتی ویروس مطمئن خواهید داشت.

چگونه از Avast استفاده کنیم
برای باز کردن پنجره اصلی برنامه، روی آیکون آن در گوشه سمت راست Taskbar ویندوز (کنار ساعت) راست کلیک کرده و گزینه دوم (Start avast! Antivirus) را انتخاب کنید. همچنین می توانید از طریق مسیر زیر به برنامه دسترسی داشته باشید:


Start > Programs > avast! anti-virus > avast! anti-virus


شکل شش – نمایی از پنجره اصلی Avast

در این هنگام پنجره راهنمای برنامه (شکل هفت) ظاهر می شود. در این پنجره شما می توانید روش استفاده از برنامه را به زبان انگلیسی ببینید. در صورتی که قبل از بستن این پنجره مربع کنار عبارت "دیگر این پنجره را نشان نده"(Don't show This windows next time) تیک بزنید، دیگر هنگام شروع به کار برنامه، صفحه راهنما را نخواهید دید. در صورتی که بعدها بخواهید دوباره این پنجره را بازدید کنید، می توانید از منوی برنامه گزینه Introductory Help را انتخاب کنید.


شکل هفت – پنجره راهنمای برنامه

در منوی برنامه به گزینه ها و دستورات مختلفی دسترسی دارید که با کلیک بر روی کلید در سمت چپ و بالای برنامه، ظاهر می شوند.

توضیح: اگر کامپیوتر خود را بعد از نصب ری استارت نکرده باشید، با باز کردن پنجره اصلی آیکون در گوشه Taskbar ویندوز، کنار آیکون اصلی برنامه ظاهر می شود و به شما اخطار می دهد. در این مورد در بخش 4.4 (VRDB) بیشتر خواهید خواند. شما می توانید با کلیک بر روی آیکون و انتخاب گزینه merge with main avast! icon آن را با آیکون اصلی برنامه ادغام نمایید.

3.1.چگونه Avast را به روز کنیم
هر گاه که شما به اینترنت وصل می شوید، Avast به صورت خودکار عملیات آپدیت را انجام میدهد. در این به روز رسانی، ضدویروس های جدید و ارتقاء های نرم افزار به آن افزوده می شوند. هر وقت که به روز رسانی تمام شود، نرم افزار در صفحه ای اتمام کار را به شما اطلاع شما می دهد.

همچنین شما می توانید بصورت دستی نسبت به آپدیت نرم افزار اقدام نمایید. این انتخاب برای افرادی که هنگام کار به تمام پهنای باند اینترنت نیاز دارند، گزینه مناسبی خواهد بود. زیرا می‌توانند پس از اتمام کار، اینترنت خود را به عملیات به روز رسانی Avast اختصاص دهند.

قدم اول برای به روز رسانی کلیک روی گزینه در سمت چپ پنجره اصلی برنامه است، که عملیات به روز رسانی را شروع می کند.

این کار در پنجره ای مطابق شکل هشت اتفاق می افتد که در واقع عمل به روز رسانی پایگاه داده نرم افزار از طریق اتصال به سروری مرکزی Avast است.


شکل هشت – پنجره دانلود بسته های به روز رسانی برنامه

توضیح: زمان و نحوه به روز رسانی بستگی به حجم بسته ها دارد. بسته های به روز رسانی ممکن است کم حجم باشند (چیزی در حدود 500 کیلو بایت که نهایتاً 5 دقیقه –برای کاربران دایل آپ- زمان می برد)یا اینکه بسته هایی حجیم (تا حداکثر 10 مگابایت که برای کاربر دایل آپ حدود 1 ساعت زمان می برد) هستند. به روز رسانی های طولانی ممکن است برای انجام برخی تنظیمات نیاز به ری استارت کامپیوتر داشته باشند، البته این ری استارت ها مشکلی برای فرآیند به روز رسانی ایجاد نمی کنند.

همچنین این امکان هم وجود دارد که اگر به هر دلیل نتوانید به روز رسانی را به صورت آنلاین انجام دهید، همه آپدیت هارا به طور کامل از این آدرس دانلود کرده و سپس بصورت آفلاین برنامه را آپدیت کنید.

redirection

برای دانلود به روز رسانی های برنامه از سایت مسیر زیر را دنبال کنید و سپس آن را بر روی فلش دیسک یا یک سی دی ذخیره کنید.

Select: Download > Updates > Update avast! 4 VPS


3.2.چگونگی پیکربندی Avast
در Avast قبل از شروع عملیات اسکن، انجام برخی تنظیمات برنامه امری ضروری است .

3.2.1. The Resident Scanner
Resident Scanner به شما اجاره می دهد که میزان محافظت از سیستم و حساسیت آنتی ویروس را تعیین کنید.
در اولین قدم، بر روی در سمت راست پنجره اصلی Avast کلیک کنید.
با این کلیک، صفحه ای شبیه شکل نه، در وسط پنجره برنامه باز می شود.


شکل نه – حالت High در Avast Resident Scanner

اگر نوار روی آن همانند شکل بر روی High نیست،آن را به سمت راست کشیده و بر روی Standard و یا High قرار دهید.

Standard Setting: همان تنظیمات پیش‌فرض برنامه است. تمامی برنامه‌ها و اسکریپت ها هنگام اجرا اسکن می‌شوند و همچنین فایل‌های متنی هم هنگام باز شدن کنترل خواهند شد.

High Setting: شبیه حالت استاندارد عمل می کند، با این تفاوت که فایل ها را هنگام کپی و جابجا کردن هم کنترل می کند.

3.2.2.حالت حفاظت On-Access
این حالت در Avast باعث عدم سرایت ویروس های جدید به دیگر نقاط هارد شما می شود. ویروس های جدیدی که برنامه بدلیل عدم به روز رسانی، قادر به شناسایی و یا نابودی آنها نباشد، با این قابلیت قرنطینه می شوند تا پس از اولین آپدیت سلامت آنها مورد بررسی قرار گیرد. این قابلیت Avast کاملا زیرپوستی فعال شده و همانند زرهی فولادین حفاظت از سیستم شما را بر عهده می گیرد. همچنین اسکن دائمی ایمیل های دریافتی و فایل های دانلود شده و ... را هم انجام میدهد.

برای فعال کردن آن بر روی برنامه در گوشه صفحه دوبار کلیک کنید. پنجره ای شبیه شکل زیر نمایان می شود. در اینجا می‌توانید تنظیمات لازم را بر روی قابلیت On-Access آنتی ویروس تان انجام دهید.


شکل 10 – پنجره Avast On-Access

توجه: همیشه و در همه حال قابلیت On-Access آنتی ویروس را روشن و در بالاترین میزان فعالیت نگه دارید.

3.2.3.اسکن فایل ها
اسکن فایل ها شامل دو زمینه متفاوت با تنظیمات خاص خود است. یکی فایل های داخل هارد دیسک و دیگری فایل هایی که در سایر رسانه ها هستند. (مانند فلش دیسک ها، سی دی، دی وی دی و غیره)

بر روی کلید در پنجره اصلی برنامه کلیک کنید تا صفحه تنظیمات دقت اسکن فایل های هارد دیسک ظاهر شود.

با این کار کادری مانند شکل زیر در بالای پنجره اصلی برنامه ظاهر می شود.


شکل 11 – حساسیت Avast در حالت اسکن هارد دیسک

برای بالا بردن میزان دقت اسکن برنامه، نوار را به منتها الیه سمت راست بکشید.
انواع اسکن:

اسکن سریع(Quick Scan): در این حال فقط فایل‌هایی که با توجه به پسوندشان خطر بالقوه بیشتری دارند اسکن می شوند. یعنی اینکه Avast فقط پسوندهایی از قبیل com ،doc ،exe و scr را کنترل می کند.

اسکن استاندارد(Standard Scan): شبیه به اسکن سریع عمل می کند. با این تفاوت که اینجا برای انتخاب فایل‌هایی که باید اسکن شوند به جای توجه به پسوند آنها، محتوای شان را بررسی می‌کند تا به نوع شان پی ببرد. اما پسوند هایی که اسکن می‌شوند تفاوت چندانی با اسکن سریع ندارند.

اسکن کامل(Thorough Scan): تمامی فایل ها برای جستجوی ویروس بررسی می شوند.

توضیح: تقسیم بندی انواع اسکن بیشترین تاثیر را بر مدت زمان اسکن دارد. ضمناً می توانید با زدن تیک Scan archive files، فایل های آرشیوی هارد دیسک خود را نیز چک کنید (فایل هایی با پسوندهای rar ،zip و...).

در پنجره اصلی برنامه روی کلیک کنید تا بتوانید در منوی باز شونده ای که در شکل مشخص شده، ابزارهای قابل حملی را که می‌خواهید هنگام اسکن کنترل شوند انتخاب کنید.


شکل 12 – تنظیمات مربوط به اسکن سایر رسانه ها

در صورتی که می‌خواهید فایل‌ یا فولدرهای خاصی از هارد یا ابزارهای دیگر را، بدون بررسی کامل هارد یا آن ابزار اسکن نمایید مراحل زیر را دنبال کنید:

برای باز شدن پنجره انتخاب فایل و فولدرها بر روی گزینه در صفحه اصلی کلیک کنید. با این کار صفحه‌ای همانند شکل ۱۳ برای تان باز می‌شود که می‌توانید بخش‌های مورد نظر را برای اسکن انتخاب نمایید.



شکل 13 – پنجره انتخاب فایل و فولدرها در Avast

مقابله با ویروس ها
در صورتی که قبلاً از آنتی ویروس مطمئنی استفاده نکرده باشید، احتمالاً بر روی سیستم خود ویروس هایی دارید که Avast آنها را پیدا خواهد کرد. اما قبل از شروع اسکن مطمئن شوید که:

عملیات به روز رسانی را طبق مرحله 3.1 انجام داده باشید.
تنظیمات مربوط به مراحل قبل از اسکن که در قسمت 3.2 توضیح داده شد را انجام داده باشید.
با زدن کلید در پنجره اصلی Avast، اسکن را آغاز کنید.

اسکن ویروس ها بسته به حجم فایل‌ها و فولدرها و نوع اسکنی که انتخاب کرده اید، متفاوت است. در این مرحله شما می توانید کامپیوتر را به حال خودش رها کنید و به بقیه کارهای تان برسید، چون انجام مرحله اسکن ممکن است بیش از یک ساعت طول بکشد. البته می توانید در طول اسکن از کامپیوتر خود استفاده کنید و به کارتان برسید، اما بسته به قدرت سخت افزاری سیستم تان احتمالاً با مقداری کاهش سرعت و کارایی مواجه خواهید شد. باید بدانید که کمی بردباری برای سیستمی پاک و منزه از ویروس، بعداً شما را بسیار خرسند خواهد کرد.

4.1.چگونه یک ویروس را پاک کنیم
در صورتی که Avast ویروسی را در طول اسکن بیابد، فوراً پیغامی شبیه شکل زیر نمایش می دهد.


شکل 14 – پنجره اخطار ویروس

نکته مهم: زمانی که ویروسی در سیستم تان پیدا شود، شما انتخاب های مختلفی برای نابودی آن در اختیار دارید. امن ترین روش، Delete است. اما به هر ترتیب امکان دارد این ویروس در یکی از فایل های شما باشد و نخواهید آن فایل را پاک کنید. در این صورت می توانید گزینه Repair را انتخاب کنید تا ویروس مربوط، بدون آسیب رسیدن به اطلاعات فایل شما پاک شود. البته در صورت به روز نبودن برنامه، ضمانتی برای پاک شدن ویروس وجود ندارد. در این صورت پس از اخطار مجدد باید با زدن کلید Move to chest ویروس را به همراه فایل مربوطه به chest منتقل کنید.


4.1.1.The Virus Chest یا صندوقچه ویروس (کاربران حرفه ای)
این صندوقچه در واقع فولدر ویژه ای است که با Avast محافظت می شود که فایل‌ها را کاملاً قرنطینه کرده و مانع دخالت شان در کار سیستم عامل می شود. ویروس هایی که در این فولدر محافظت می شوند نمی توانند آسیبی به سیستم شما وارد کنند. البته شما نمی توانید فایل‌های قرنطینه شده را باز کنید یا از آن‌ها استفاده کنید، اما می توانید آن‌ها را در نهایت امنیت نگهداری کرده و امیدوار باشید تا Avast در به روز رسانی های آینده فایل‌های تان را از شر ویروس خلاص کند.

برای ورود به صندوقچه ویروسها (Virus Chest) بر روی در پنجره اصلی برنامه کلیک کنید.


شکل 15 – صندوقچه ویروس های Avast

کارهای زیر را می‌توانید بر روی فایل‌های درون صندوقچه اعمال کنید:
اضافه کردن فایل (Add File): اضافه کردن فایل‌های شخصی که به سلامت و ایمنی آن‌ها اعتماد ندارید.
پاک کردن (Delete file): با این گزینه فایل‌ها به شکل غیر قابل بازگشت پاک شده و به سطل بازیافت ویندوز نمی روند.
بازیابی فایل ها (Restore file): فایل‌ها به جای قبلی شان بر روی هارد برمی‌گردند و از داخل صندوقچه پاک می شوند.
اسکن فایل ها (Scan file): فایل‌های داخل صندوقچه برای پاک سازی اسکن می شوند.
بازدید خصوصیات (Show file properties): از این طریق می توانید پنجره خصوصیات فایل‌ها را دیده و توضیحاتی را در آن اضافه کنید.
ایمیل به (ALWIL (Email to ALWIL Software: با استفاده از این گزینه فایل انتخاب شده توسط ایمیل به نرم افزار ALWIL ارسال می گردد. با این کار در مواردی را که نرم‌افزار اشتباهاً قرنطینه کرده گزارش می‌کنیم تا توسط شرکت Avast مورد بازبینی قرار گیرند. همچنین فایل‌هایی را که مشکوک هستند اما آنتی ویروس قادر به تشخیص آن‌ها نیست بعد از انتقال به صندوقچه، برای بررسی بیشتر به شرکت ارسال می کنیم.

4.2. چگونه با انتشار یک ویروس مقابله کنیم
حتی اگر ویروسی را از سیستم خود پاک نمایید یا آن را به همراه فایل آلوده پاک کنید، باز باید با گذراندن مراحل زیر از سلامت کامل سیستم خود مطمئن شوید:

شبکه و اینترنت خود را قطع کنید (کابل شبکه یا تلفن را از سیستم جدا کنید). در صورتی هم که از ارتباط بی سیم (wireless) استفاده می کنید، آن را نیز قطع نمایید. (در صورت امکان کارت وایرلس را خارج نمایید یا اینکه آن را خاموش کنید.)

در صورتی که کامپیوتر به شبکه داخلی وصل است، باید فوراً تمامی کامپیوترهای متصل به آن شبکه را از اینترنت و سپس شبکه، قطع کنید. سایر کاربران هم باید دست از کار با سیستم‌ها بکشند تا بتوانید ویروس را به طور کامل پاکسازی کنید. (این امر ممکن است طاقت فرسا و کسالت بار به نظر برسد، اما واقعاً ضروری و لازم است)

تک تک سیستم ها را با استفاده از boot-time scan ( که در ادامه به آن می پردازیم)، اسکن کرده و پس از یادداشت نام ویروس هایی که در هر سیستم یافت می شود، آنها را پاک کنید.

مرحله قبل را یکبار دیگر برای کامپیوتر ها تکرار کنید. این عمل باید تا زمانیکه Avast دیگر ویروسی نیابد، ادامه یابد.

4.3.چگونگی انجام اسکن در حالت Boot-time
Boot-time فاصله زمانی روشن کردن سیستم تا قبل از بالا آمدن کامل ویندوز است. استفاده از Boot-time کاملترین روش اسکن کامپیوتر توسط آنتی ویروس است. زیرا وقتی اسکن را از درون ویندوز انجام می‌دهید برخی ویروس ها خود را داخل فایل‌هایی کهAvast توانایی بررسی آن‌ها را ندارد مخفی می کنند، اما در Boot-time فرصت انجام این عمل را ندارند.

با کلیک بر روی کلید از منوی اصلی برنامه گزینه Schedule boot-time scan را انتخاب کنید. با این کار پنجره ای همانند شکل ۱۸ باز می‌شود تا بتوانید تنظیمات لازم جهت این اسکن را انجام دهید. در صورتی که اطلاعی در خصوص گزینه های این صفحه ندارید، بدون هیچ تغییری تنها دکمه Schedule را بزنید.


شکل 16 – پنجره boot-time scan در Avast

حال باید برای شروع به کار boot-time scan سیستم تان را ری استارت کنید. وقتی که سیستم خود را ری استارت می کنید –اگر از ویندوز XP استفاده می کنید- مطابق شکل 19 عملیات اسکن آغاز می شود. در ویندوز ویستا و 7 این اسکن در صفحه ای سیاه انجام می‌شود که لوگوی ویندوز در بالای آن قرار دارد. طی زمانی که عملیات اسکن در حال انجام است، شما نمی‌توانید با سیستم تان کار کنید. اما بهتر است جلوی کامپیوتر باشید و مراحل کار را دنبال کنید تا بتوانید پاسخ لازم را به اخطارهای سیستم بدهید.


شکل 17 – نمایی از boot-time scan در Avast

در صورتی که ویروسی کشف شود، می توانید دستور لازم برای برخورد با آن را همانطور که در شکل مشخص است، صادر کنید. عملیات پاک سازی، جا به جایی و یا ارسال به Virus Chest را برای هر ویروس انجام دهید و یا حتی ویروسی را نادیده بگیرید. در صورتیکه یکی از انتخاب های Delete all, Move all, Repair all یا Ignore all را انتخاب کنید، آن انتخاب بر روی تمامی ویروس های یافت شده اعمال می شود.

4.4.درباره (Virus Recovery Database (VRDB
VRDB یکی دیگر از لایه‌های امنیتی است که Avast برای مقابله با آسیب ویروس ها پیش‌بینی نموده. این بخش به شما اجازه می دهد سیستمی را که با ویروس آسیب دیده و از کار افتاده است به حالت امن و قابل استفاده قبلی برگردانید.

Avast بطور اتوماتیک، پشتیبانی امن از وضعیت فعلی فایل های مهم سیستم ایجاد می کند و در صورت بروز مشکل در آینده، سعی می‌کند این فایل ها را به حالت امن بر گرداند.
این بخش از Avast پس از نصب برنامه بصورت خودکار فعال می شود. می توانید برای داشتن یک نسخه پشتیبان، مطابق شکل با راست کلیک بر روی آیکون در Taskbar ویندوز، گزینه Generate VRDB Now! را انتخاب نمایید.


شکل 18 – انتخاب گزینه !Generate VRDB Now در منوی باز شده ی برنامه
ممکن است انجام این کار چندین دقیقه طول بکشد، اما شما می توانید حین انجام آن به کارتان با سیستم ادامه دهید.

سوالات متداول

سوال: اگر از کامپیوتری در کافی نت استفاده کنم، چگونه می توانم مطمئن باشم که فایل های من آلوده نشده اند؟ چون در بیشتر مواقع سیستم‌های کافی نت ها فاقد آنتی ویروس هستند یا آنتی ویروس مطمئنی روی آنها نصب نیست.

پاسخ: این سوال بسیار خوبی است و اینکه شما بر روی فایل های خود وسواس دارید هم عالی است. باید بدانید استفاده از سیستم هایی که افراد زیادی از آنها استفاده می کنند، همیشه ریسک بالایی می طلبد و شما نمی دانید چه نرم افزارهایی در این سیستم ها در کمین فایل های شما نشسته اند تا آنها را آلوده کنند. پیشنهاد من این است که تا حد ممکن از این کامپیوترها استفاده نکنید تا فایل هایتان آلوده نشوند. اما اگر مجبور به استفاده از این سیستم ها هستید، می توانید نسخه ای کم حجم از Avast را که قابلیت استفاده بدون نصب دارد، دانلود کرده و در فلش دیسک خود داشته باشید و قبل از استفاده از هر سیستمی ابتدا آن را اسکن کنید. این برنامه نسخه کوچک و مقدماتی از Avast است، که با قدرتی شبیه نسخه اصلی به جستجوی ویروس ها می پردازد. برای دانلود آن به لینک زیر مراجعه نمایید:

avast! Virus Cleaner Free Download
سوال: من چندین کامپیوتر دارم اما اینترنت ام چندان سریع نیست. چگونه می توانم بسته های آپدیت برنامه را دانلود و همه سیستم هایم را آپدیت نمایم؟

پاسخ: شما می توانید بسته های به روز رسانی آفلاین برنامه را از لینک زیر دانلود کرده و تک تک سیستم هایتان را بصورت آفلاین به روز کنید.

redirection


سوال: در صورتیکه Avast را از روی سیستم پاک کنم، چه اتفاقی برای صندوقچه ویروس ها (Virus Chest) می افتد؟

پاسخ:در صورت پاک کردن برنامه، تمامی فایل های این قسمت به طور کامل از سیستم شما پاک می شوند.


سوال: آیا لازم است که قابلیت On-Access در Avast همواره روشن و آماده به کار باشد؟

پاسخ: توصیه می شود که سیستم On-Access در Avast همیشه فعال باشد، تا بتوانید از نفوذهای ناگهانی به سیستم جلوگیری کنید. به دلیل کار با اینترنت، خواندن ایمیل ها و یا استفاده ابزارهایی مانند فلش دیسک ها، سی دی و غیره همواره در معرض خطر خواهید بود.


سوال: اینترنت من بسیار کند است، چطور می توانم تعداد دفعاتی که Avast آپدیت می شود را تنظیم کنم؟

پاسخ: با گذراندن مراحل زیر می توانید این کار را انجام دهید:
بر روی کلید در پنجره اصلی برنامه کلیک کنید.
از منوی باز شده، گزینه Setting را کلیک کنید و از لیست سمت چپ پنجره Setting گزینه Update را انتخاب کنید.
در سمت راست بر روی Details کلیک کرده و عدد 240 دقیقه مقابل Auto-Update را به عددی بزرگتر تغییر دهید.
__________________

2- هر زمان که مایل باشید می توانید اشتراک ایمیلی خود را قطع کنید.

برچسب ها:

Autodesk Inventor چیست؟

Autodesk Inventor چیست؟

Autodesk Inventor یک نرم افزار سه بعدی مکانیکی است که توسط شرکت اتودسک برای ایجاد نمونه های دیجیتال سه بعدی توسعه یافته است . Autodesk Inventor برای طراحی مکانیکی، ارتباطات و تداخل های طراحی و ایجاد قاب و شبیه سازی محصول مورد استفاده قرار گرفته می شود. این نرم افزار کاربران را قادر می سازد تا مدل های سه بعدی دقیقی را با کمک طراحی ، تجسم و شبیه سازی قبل از ساخته شدن محصول، تولید کنند.

این نرم افزار دارای امکاناتی جهت شبیه سازی حرکت یکپارچه و آنالیز تنش بروی مونتاژ، که به موجب آن کاربران گزینه های ورودی بارها، اجزای دینامیگ یا پویا، بارهای اصطکاک و بیشتر برای شبیه سازی بارهای دینامیک برای محصولات قبل از تولید نهایی می باشد. کاربران می توانند اتفاقاتی که در شرایط مشخص شده در دنیای واقعی ممکن است رخ دهد با این نرم افزار کاملا آن اتقاقات را مشاهده و بررسی دقیق تری بروی محصول انجام دهند. ابزار های simulation کاربران را قادر به طراحی اتومبیل و قطعات خودرو می سازد.

برای مثال به منظور بهینه سازی قدرت و وزن محصول، شناسایی مناطق با تنش های بالا، شناسایی و کاهش ارتعاشات یا لرزش های ناخواسته و حتی اندازه موتور برای کاهش مصرف کلی انرژی قابل استفاده می باشد.

عناصر انتهایی Autodesk Inventor اجازه می دهد تا کاربران برای تایید طراحی اجزاء ، آنها را تحت تست بارها و عملکردی قرار دهند. فن آوری بهینه سازی و مطالعات پارامتریکی به کاربران اجازه می دهد تا در مناطق تنش قطعات مونتاژی و مقایسه نوع انتخاب طراحی ،طراحی پارامتری داشته باشند. که مدل سه بعدی بر اساس این پارامترها بهینه سازی و به روز شوند.

Autodesk Inventor دارای محیط های کاری با فرمت های parts که قطعات اولیه ساخته می شوند، assemblies که قطعات part را بروی هم مونتاژ می کنند، drawing views که ترسیمات را به صورت کارگاهی داشته باشید که هر یک از این محیط ها نیز دارای بخش هایی می تواند باشد. Autodesk Inventor را می توانید یک کارخانه با تمام مواد اولیه و ابزارها بدانید. این نرم افزار با انواع فرمت های مختلف مهندسی سازگاری دارد و می توانید فایل ها را انتقال و وارد کنید. یکی از توانایی های این نرم افزار که در ورژن های جدید خیلی روی آن کار شده، قدرت تبادل فایل ها با نرم افزارهای Revit می باشد که  به کاربران در این زمینه بسیار کمک می کند.

Autodesk Inventor دارای انواع مختلفی می باشد که Autodesk Inventor Professional کامل ترین آنها می باشد.برای مثال اگر Autodesk Inventor  شما از نوع Standard باشد در آن ابزارهایی مانند Piping و برخی دیگر فعال نیستند در حقیقت وجود ندارند. بنابراین در انتخاب نوع نرم افزار Inventor دقت کنید.

تعیین تجزیه پارامترهای مهم آسفالت

مقدمه

          جهت تعیین پارامترهای مهم آسفالت ساخته شده از جمله دانه بندی مصالح ، درصد قیر ، نوع قیر به کار رفته در آسفالت و غیره می توان از آزمایش های تجزیه آسفالت استفاده نمود. تفکیک قیر و مصالح سنگی از یکدیگر در مخلوط آسفالت را تجزیه آسفالت می گویند. بنابراین آزمایش تجزیه آسفالت ، ابزار مناسبی برای کنترل کار پیمانکاران خواهد بود و می تواند صدق کار آنان را به محک بگذارد.

          برای انجام این آزمایش، ابتدا نیازمند نمونه برداری از آسفالت می باشیم. بسته به آسفالت که کوبیده شده باشد یا خیر، نمونه گیری متفاوت خواهد بود. نمونه گیری باید بر پایه علوم آماری صورت پذیرد تا نمونه گرفته شده بتواند به درستی بیانگر کیفیت کل آسفالت باشد. اگر آسفالت هنوز کوبیده نشده باشد و تولید زیاد باشد، از هر سیصد تن یک نمونه اخذ می شود ؛ که این نمونه ها به صورت کاملا اتفاقی از کامیون حامل آسفالت گرفته می شود. در صورتی که آسفالت کوبیده شده باشد معمولا به ازای هر سیصد تن یک نمونه کافی است که با دستگاه مغزه گیری به طور تصادفی بدست خواهند آمد.

            شرح این آزمایش را می توان در استاندارد زیر جستجو نمود:

ASTM Methods:D 2172

هدف آزمایش

          هدف از آزمایش تجزیه آسفالت ، تفکیک قیر و مصالح سنگدانه ای جهت تعیین پارامترهای مختلف قیر و سنگدانه از جمله نوع قیر، دانه بندی مصالح، درصد قیر و غیره می باشد.

وسایل آزمایش

·       دستگاه سانتریفوژ

·       دستگاه مغزه گیری

·       ترازوی دقیق

·       حلال

·       کاردک

·       سینی

·       فیلتر

·       گرمکن

·       تایمر

روش انجام آزمایش

          ابتدا با توجه به علم آمار، از آسفالت مورد نظر توسط دستگاه مغزه گیر نمونه تهیه می نماییم. سپس نمونه را در سینی قرار داده و در اون با دمای  درجه سانتیگراد می گذاریم تا نمونه از هم باز شود. پس از بیرون آوردن نمونه مقدار 300 گرم از آن را به روش چارک توزین می کنیم. دقت شود که نمونه باید پس از خارج کردن از گرمکن، سرد شود تا در هنگام افزودن نفت که به عنوان حلال در آزمایشگاه استفاده می شود، کلوخه نگردد.

          ابتدا پیاله دستگاه سانتریفوژ را از دستگاه خارج کرده و آن را وزن می نماییم و وزن آن را یادداشت می کنیم.

          اکنون مقدار 300 گرم آسفالت را در داخل ظرف می ریزیم. سپس به مقداری نفت در پیاله خواهیم ریخت که سطح آسفالت درون آن کاملا با نفت پوشیده شود. از جمله حلال هایی که برای این آزمایش متداول است می توان بنزین ، تترا کلرواتیلن و نفت را نام برد. نکته حائز اهمیت آن است که باید دقت شود از بنزین تنها در دستگاه های کاملا روبسته استفاده شود تا از خطر آفرینی آن جلوگیری شود.

          حال حدود 10 دقیقه با کاردک مخلوط آسفالت و نفت را هم می زنیم تا به عمل حل شدن قیر و باز شدن آسفالت کمک نماییم. در این مرحله باید دقت شود که مخلوط آسفالت و یا نفت از پیاله خارج نشود.

          پیاله را در جایگاه خود قرار داده و بر روی آن فیلتر را می گذاریم و سپس درپوش را نهاده و گیره های نگهدارنده را محکم می نماییم. هنگام استفاده از دستگاه سانتریفوژ باید دقت نمایید که سرعت را به یکباره به مقدار حداکثر نرسانید، بلکه این کار باید به آرامی صورت پذیرد. هنگامی دستگاه را روشن می نماییم ، می توان خروج مخلوط نفت و قیر را از نازل دستگاه مشاهده نمود. غلظت این مخلوط ابتدا زیاد بوده و رفته رفته از تیرگی رنگ آن و قیر موجود در آن کاسته می شود.

          جهت خارج نمودن کامل قیر، باید چند بار به دستگاه نفت افزود و این کار را باید تا زمانی که مطمئن شویم دیگر قیری در نمونه باقی نمانده است، ادامه دهیم. برای دریافت این مطلب باید به غلظت و رنگ حلال خروجی از نازل توجه نمود.

          یادتان باشد که فیلر نمونه هم به سبب اندازه بسیار کوچک همراه قیر و نفت از نازل خارج می شود و خطایی در محاسبات به وجود خواهد آمد. پس از آنکه از خروج کامل قیر اطمینان حاصل شد، پیاله را از دستگاه جدا نموده و فیلتر را در درون آن تکه تکه می کنیم و آن را آتش می زنیم تا باقیمانده قیر نیز بسوزد و سپس مورد توزین قرار می دهیم.

          وزن پیاله را به همراه مصالح سنگی یادداشت نموده و با توجه به فرمول زیر، درصد قیر را بدست می آوریم.

که درآن:

: درصد قیر نسبت به آسفالت

A: وزن کل نمونه

D: وزن مصالح بدون قیر

C: وزن پیاله به همراه مخلوط آسفالت

B: وزن پیاله خالی

مقدمه ای بر تفنگهای مغناطیسی

 مقدمه ای بر تفنگهای مغناطیسی

چنانکه می‌دانیم در پرتاب‌کننده‌های متعارف، براثر انفجار باروت و آزاد شدن حجم قابل توجهی از گاز ناشی از انفجار، فشار قابل ملاحظه‌ای ایجاد می‌گردد که سیستم‌های مختلف پرتاب‌کننده در جهت استفاده از این فشار برای پرتاب پرتابه و احیاناً مسلح کردن مجدد پرتاب‌کننده طراحی شده‌اند.

از آنجا که نیروهای الکترومغناطیسی، نیروهای نسبتاً قدرتمند و قابل کنترلی می‌باشند عموماً سیستم جایگزین فوق‌الذکر، در طراحی‌های مختلف جهت استفاده از این نیروها برای پیش‌رانش پرتابه جستجو شده است. توضیح اینکه براثر حرکت نسبی قطب‌های مختلف مغناطیسی و الکتریکی در مجاورت یکدیگر، برآنها نیروهایی اعمال می‌شود که بزرگی و جهت آنها به شدت میادین مغناطیسی و الکتریکی و فاصله‌ی بین قطب‌ها و نیز سرعت جابجایی آنها نسبت به یکدیگر بستگی دارد. از آنجا که این پارامترها، به‌ویژه سرعت جابجایی، با استفاده از فناوری‌های موجود، به‌راحتی قابل کنترل و افزایش است به‌سهولت می‌توان علاوه بر هدایت و جهت‌دهی به نیروهای الکترومغناطیسی، آنها را به‌اندازه‌ی کافی افزایش داد و در سیستم‌های مختلف مهندسی، مثل الکتروموتورها، سلونوئیدها[1]، توربین‌ها، و ...، از آنها استفاده کرد‌. طبیعی است که طراحان مختلف، به‌فکر استفاده از این نیروی بزرگ قابل کنترل به‌عنوان نیروی پیشران پرتابه باشند تا علاوه بر حذف معایب فوق‌الذکر سیستم انفجاری، احتمالاً سرعت‌های بیشتری برای پرتابه نیز به‌دست آید.(شکل1)

شکل 1

تفنگ مغناطیسی ریلی

یک تفنگ ریلی تفنگی کاملاً الکتریکی است که به پرتابهای رسانا در امتداد یک جفت ریل فلزی شتاب میدهد. در تفنگ ریلی از دو تماس الکتریکی لغزشی یا غلطشی که اجازه ی عبور جریان الکتریکی بزرگی از پرتابه را میدهد استفاده میشود. این جریان در تعاملی متقابل با میدان منغناطیسی قوی ایجاد شده بوسیله ی ریلهای حامل جریان، به پرتابه شتاب میدهد. آمریکا تفنگ ریلی ای را آزمایش کرده است که به پرتابهای 3.5 کیلوگرمی سرعتی تا هفت برابر سرعت صوت میدهد.

یک تفنگ ریلی از دو ریل فلزی موازی متصل به یک منبع تغذیه ی الکتریکی تشکیل شده است. هنگامی که یک پرتابهی رسانا به میان دو ریل هدایت میشود مدار بسته میشود. الکترونها با شروع حرکت از پایانه ی منفی منبع تغذیه در طول ریل منفی از بین پرتابه در طول ریل مثبت به پایانه ی مثبت منبع تغذیه بازمی‌گردند. این جریان باعث میشود که تفنگ ریلی شبیه یک آهنربای الکتریکی میدان مغناطیسی پرقدرتی را در ناحیه ی بین ریلها ایجاد کند. میدان مغناطیسی برطبق قانون دست راست، اطراف هر رسانایی در مدار به وجود میآید. چون جهت جریان در دو ریل مخالف یکدیگر است میدان مغناطیسی خالص بین ریلها  عمود بر سطح بین ریلهاست. چون جریان عبوری از پرتابه در واقع عمود بر این میدان مغناطیسی است یک نیروی لورنتس[2] بر پرتابه وارد میشود که به آن در امتداد ریلها شتاب میدهد. همین نیرو همچنین بر ریلها به طرف بیرون وارد میشود و سعی در باز کردن آنها از یکدیگر میکند، اما چون ریلها به گونه ای پابرجا مستحکم شده‌اند قادر به حرکت نیستند. پرتابه در امتداد ریلها به طرف انتهای مقابل منبع تغذیه میلغزد.یک منبع تغذیه ی بسیار بزرگ که جریانی از مرتبه ی میلیون آمپر فراهم میکند باعث اعمال نیرویی عظیم بر پرتابه میشود که به آن شتابی در حد چند کیلومتر بر ثانیه میدهد. اما از طرفی گرمای ایجاد شده ی ناشی از جریان الکتریکی و پیش‌رانش پرتابه کافی است که به سرعت ریلها را فرسوده کند. چنین تفنگ ریلی ای نیاز به تعویض مکرر ریلها دارد یا در آن باید از یک ماده ی مقاوم در مقابل گرما استفاده شود که به اندازه ی کافی رسانا باشد که همان اثر الکترومغناطیسی را ایجاد کند.

با اعمال یک پالس الکتریکی شدید به یک تفنگ ریلی عمل پرتاب پرقدرتی توسط این وسیله صورت می‌گیرد. ایده‌ی این اختراع علاوه بر اثر الکترومغناطیسی فوق الذکر بر این مبنا استوار است که دوقطبیهای مغناطیسی ریز محیط به سمت ناحیه‌ی شدید میدان مغناطیسی‌ای که بر اثر عبور جریان در حلقه ایجاد می‌شود کشیده شده و فشار را در این قسمت افزایش می‌دهند که متعاقباً این فشار افزایش یافته عمل پرتاب یک پرتابه را صورت می‌دهد. لذا لازم است به نقش فشار هوا در پدیده‌ی دیامغناطیسم[3] و نیز در جاذبه یا دافعه‌ی بین سیمهای حامل جریان اشاره شود.

به طور خلاصه اولاً میدان مغناطیسی ایجاد شده در بین و اطراف دو سیم حامل جریان موازی یا پادموازی به گونه‌ای است که باعث جذب مولکولهای اکسیژن (که دارای دوقطبی‌های مغناطیسی با قدرتی قابل ملاحظه در مقایسه با دیگر گازها می‌باشند) به سمت ناحیه‌های شدید این میدان می‌شوند و لذا فشار هوا را در آن نواحی بالا برده و باعث جاذبه یا دافعه‌ی سیمها نسبت به یکدیگر، یا درواقع هل داده شدن به سمت یکدیگر یا دورشدن از یکدیگر می‌شوند و این فرایند دقیقاً مشابه حالتی است که تئوری فوق الذکر رایج الکترومغناطیس برای جاذبه و دافعه‌ی دو جریان موازی یا پادموازی پیشگویی می‌کند. ثانیاً، می‌دانیم که اجسام از میدان‌های شدید مغناطیسی رانده می‌شوند، درصورتی که اجسام خود خاصیت مغناطیسی نداشته باشند که آنها را به طرف قسمت شدید میدان مغناطیسی جذب کنند، این پدیده به صورت دفع اجسام از قطب‌ها یا نواحی شدید میدان مغناطیسی مشاهده می‌شود که به این پدیده دیامغناطیسم گفته می‌شود. آنچه در رابطه با توجیه این پدیده باید ذکر کرد این است که مولکولهای اکسیژن هوای محیط آزمایش که دارای دوقطبیهای مغناطیسی هستند به سمت ناحیه‌ی شدید میدان مغناطیسی کشیده شده و در آنجا فشار هوا را افزایش می‌دهند که این پدیده مشابه با قانون ارشمیدس باعث رانش اجسام واقع در این ناحیه‌ی شدید مغناطیسی می‌شود. در پدیده­ی جاذبه یا دافعه‌ی بین حاملین جریانهای الکتریکی به نظر میرسد نقش این افزایش فشار هوا در جریانهای بسیار بزرگ مورد استفاده در تفنگ ریلی خیلی بیشتر از علت الکترومغناطیسی مذکور باشد.(شکل2)

شکل 2

مقدمه ای بر قطارهای شناور مغناطیسی

قطارهای مگلو[4] یا ماگلو گون های از قطارها هستند که بطور شناور در هوا در فاصله کمی از ریل قرار دارند و بدون دریافت مقاومت زیادی از محیط میتوانند با سرعت بسیار زیاد به پیش بروند. این قطارها برای حرکت خود ازنیروی الکترومغناطیسی بهره میگیرند.در مگلو تماس با ریل وجود ندارد و قطارها به جای غلتیدن چرخها بر روی ریل ،با نیروی مغناطیسی در هوا شناور شده و با سرعتی بیش از 500 کیلومتر در ساعت به جلو رانده میشوند.

نام مگلو از دو واژه انگلیسی مگنتیک[5](مغناطیسی) و لویتیشن[6](شناوری)درست شده است. نوآوری مگلو مشترکات بسیار کمی با ترابری ریلی سنتی دارد و با خطوط ریلی معمولی سازگاری و تطابق ندارد. 

نخستین خط بازرگانی مگلو در شانگهای چین به طول ۳۰ کیلومتر و به وسیله یک شرکت آلمانی ساخته شده است.این راه آهن، فرودگاه شانگهای را به مرکز این شهر پیوند داده است. (شکل 3)

شکل 3

مفهموم کلی و اساس قطار های شناور مغناطیسی"مگلو"

اساس و پایه اینکه یک قطار مغناطیسی"مگلو"  چگونه کار میکند خیلی ساده است.قطار در طول مسیر چون آهن ربا عمل کرده است.همانطور که از کار کردن با آهنربا میدانید قطبهای مخالف همدیگر را جذب و قطبهای همسان همواره همدیگر را دفع میکنند. ریلی که قطار روی آن سوار است ردیفی از آهنرباهای همقطبی میباشد که با قطار در تماسند.این ساز و کار یک بالشک بادی میان ریل و قطار میسازد.

تصویر زیر پایه و اساس  قطارهای "مگلو"(شناوری مغناطیسی) روی ریل نمایش داده شده است.آهنرباهای روی واگن قطبی همنام با آهنرباهای روی ریل دارند.تاثیر قطب های همنام روی هم باعث میشود قطار بر روی ریل شناور و معلق بماند.(شکل 4)

شکل 4

حرکت رو به جلو این قطارهای بر پایه ی نیروی جلوبرنده ی مغناطیسی روی ریل میباشد.ریل پوشیده شده است از آهنرباهایی که قطبهایشان میتوانند به سرعت تعویض شوند تا بصورت رفت و برگشت قطار را جذب ودفع کنند.هر آهنربا یک متغییر الکتریکی دارند که به آن متصل شده است.این آهنرباهای متغییربا رایانه کنترل میشوند تا سرعت قطار تند یا کند کنند.(شکل 5)

شکل 5

انواع سیستم های مگلو

سیستم حمل و نقل شناور مغناطیسی یا مگلو سیستمی است که وسیله نقلیه توسط نیروی الکترومغناطیسی، معلق و هدایت شده و به جلو رانده می شود. مگلو می تواند به سرعت هواپیماهای جت(500 تا 580 کیلومتر بر ساعت) برسد. با وجود آنکه ایده این سیستم به چند دهه قبل باز می گردد اما محدودیت های اقتصادی و فناوری مانع استفاده و توسعه این سیستم در سطح وسیع شده است و در حال حاضر تنها یک سیستم مگلو در دنیا به طول 30 کیلومتر به صورت تجاری در حال بهره برداری است. فناوری مگلو هم پوشانیی با سیستم ریلی متعارف ندارد و به هیچ عنوان بر خطوط ریلی معمولی منطبق نیست.

به علت عدم وجود تماس فیزیکی بین وسیله نقلیه و مسیر حرکت، نیروی اصطکاک موجود فقط بین وسیله نقلیه و هوا وجود دارد . در نتیجه قطارهای مگلو بالقوه می توانند با مصرف انرژی پایین تر و ایجاد صدای محیطی کمتر و با سرعت بالاتر حرکت کنند . سرعتی که برای قطارهای مگلو در آینده پیش بینی می شود 650 کیلومتر بر ساعت است و در صورت تحقق این امر قطارهای مگلو رقیبی برای هواپیما در مسافتهای تا 1000 کیلومتر می توانند باشند.

از لحاظ فناوری، دو نوع سیستم مگلو سریع السیر و معمولی وجود دارد . سیستم مگلو معمولی که حداکثر سرعت آن 100 کیلومتر در ساعت است در ژاپن و کره به صورت تجاری برای حمل نقل شهری استفاده می شود. از امتیازات بسیار ویژه و مطلوب آن نداشتن هیچگونه صدا هنگام حرکت است.(شکل6)

شکل 6

مگلو سریع السیر حداکثر تا 500 کیلومتر در ساعت حرکت می کند و برعکس سیستم مگلو معمولی در سرعتهای بالا صدای آیرودینامیک[7] شدیدی ایجاد می کند. در حال حاضر سه نوع فناوری مگلو سریع السیر در دنیا وجود دارد که عبارتند از :

- سیستم مگلو بر مبنای شناور الکترو مغناطیسی یا سیستم آلمانی  EMS 

- سیستم مگلو بر مبنای شناور الکترو دینامیکی یا سیستم ژاپنی EDS

- سایر سیستم های مگلو در مراحل آزمایشی و مقیاس کوچک هستند و معروف ترین آنها اینداکتراک[8] است.

در سیستم آلمانی ، سیستم شناوری و جلو برنده واحد است ولی در سایر سیستمها جداگانه دیده می شود. میزان شناوری سیستم آلمانی حدود 1 سانتیمتر ولی در سیستم ژاپنی در حدود 10 سانتیمتر است که لازمه آن ایجاد میدانهای شدید مغناطیسی از طریق آهنرباهای ابررسانا است . علت این مقدارشناوری ایمن بودن در برابر موج های زلزله زیادی است که در ژاپن رخ می دهد.

هرچه طول سفر کمتر باشد نسبت زمانی که مسافران برای رفتن از ایستگاه به مقصد اصلی و یا از مبدأ خود تا ایستگاه صرف می کنند نسبت به طول کل زمان سفر بیشتر می شود. بنابر این هرچند سرعت قطار مگلو در مسیر بین دو ترمینال بسیار بالا است ولی چون زمان دسترسی مسافرین به ترمینالها مقدار ثابتی است در مسیر های کوتاه این زمان در کل زمان سفر نمود یافته و اثر سرعت بالای قطار مگلو را کم رنگ می کند. به عبارت دیگر هرچه طول مسیر مگلو کوتاه تر شود تأثیر سرعت بالای سیستم مگلو بر کل زمان سفر کمتر می شود. بررسیها نشان می دهد حداقل طول مسیر مناسب برای سیستم مگلو حدود250 کیلومتر می باشد. از طرفی برای مسیرهای بیشتر از 800 کیلومتر هواپیما با توجه به سرعت بالا با سیستم

مگلو برابری می نماید. بنابراین می توان گفت در محدوده بین 250 تا 800 کیلومتر سیستم مگلو در صورت مهیا بودن شرایط مناسب از لحاظ زمان سفر تقریباً بی رقیب است.

پروژه های انجام شده در دنیا

بیرمنگام[9] انگلیس 1995

اولین سیستم تجاری مگلو معمولی در دنیا قطاری بود که با این فناوری به صورت خودکار در یک مسیر 600 متری بین ترمینال فرودگاه بین المللی بیرمنگام و ایستگاه راه آهن بیرمنگام در نزدیکی فرودگاه بین سالهای 1984 تا 1995 کار می کرد. ارتفاع شناوری قطارها در این سیستم 15 میلیمتر بود .این سیستم به مدت 11 سال کارکرد و در اواخر عمر به دلیل کهنگی تجهیزات و بروز مشکلاتی که آن را غیر قابل اعتماد ساخته بود با سیستم دیگری جایگزین شد.

قطار مگلو شانگهای

کنسوسیوم ترنسراپید[10] اولین خط عملیاتی مگلو سریع السیر در جهان را در چین ساخته است(شکل7).این خط 30 کیلومتری از جنوب شهر شانگهای شروع و به فرودگاه بین المللی شانگهای منتهی می شود. بالاترین سرعتی که در این مسیر بدست آمده است 501 کیلومتر بر ساعت است. تا قبل از برگزاری نمایشگاه بین المللی 2010 شانگهای طول این مسیر به 160 کیلومتر رسید.

شکل 7

این مسافت توسط این قطارها با حداکثر سرعت 431 کیلومتر بر ساعت و سرعت متوسط 250کیلومتر بر ساعت در 7 دقیقه و 20 ثانیه طی می شود.

خط کیوریو – توبو ژاپن(لینیمو[11])

اولین خط مگلو درون شهری(معمولی)جهان از مارس 2005 در آیچی ژاپن آغاز بکار کرد . طول این مسیر 8.9کیلومتر است و دارای 9 ایستگاه می باشد. حداقل قوس 75 متر و حداکثر شیب آن 6 درصد است. حداکثر سرعت در این خط 100 کیلومتر بر ساعت است. این خط توسط شرکت اچ اس اس تی چوبو[12] ساخته شده است.

مقایسه قطارهای شناور مغناطیسی"مگلو" با قطارهای تندرو برقی

راه آهن تندرو و مگلو با وجود تفاوت عمده آنها در فناوری مورد استفاده، دارای مشترکات قابل توجهی از جمله مسیر اختصاصی ویژه جهت کارآیی حداکثر، ظرفیت بالا، برقی بودن، نیاز به مسیر هوایی و یا هم سطح با حفاظ و بدون تقاطع می باشند. در عین حال سیستم مگلو دارای برتریهای زیر بر راه آهن  تندرو است:

- سرعت حداکثر بالاتر ( 1,5 تا 2 برابر)

- ناوگان سبک تر (باید توجه داشت که در سیستم مگلو بخشی از سیستم جلو برنده در زیر بنا قرار می گیرد)

- سیستم پیشرفته تری در کنترل و ایمنی تردد میباشد(بدون راننده)

- ویژگی ترمز و شتاب گیری بهتر، در نتیجه امکان توقف در تعداد بیشتری ایستگاه را میسر می سازد بدون اینکه زمان سیر متوسط زیاد تحت تاثیر قرار گیرد.

- امکان پیاده سازی قوس ها و شیبهای تندتر که در نواحی کوهستانی، می توان مسیر کوتاه تر و درنتیجه ارزان تری ایجاد کرد (البته با تأثیر منفی زیاد در سرعت متوسط)

- پیش بینی هزینه های پائین تر تعمیر و نگهداری

- قابلیت انعطاف در آرایش قطارها (برای ترافیک کمتر، قطارهای کوتاه تر با ثابت نگهداشتن فاصله زمانی، اعزام می گردد)

- راحتی بیشتر مسافرین در مسیرهای مستقیم

- آثار کمتر زیست محیطی (صدای محیطی کمتر در سرعتهای کمتر)

- ظرفیت بالاتر ( 7728 مسافر در هر جهت در هر ساعت، 38 ٪ بیشتر از راه آهن سریع السیر)

- تقارن در مصرف برق

شکل 9  قطار تندرو برقی

هزینه ساخت سیستم مگلو و مقایسه آن با قطارهای تندرو

با توجه به تفاوت فناوری سیستم مگلو و راه آهن تندرو مقایسه نظیر به نظیر هزینه آنها در دو بخش ناوگان و زیربنا میسر نیست.قسمتی از نیروی کشندگی مگلو توسط آهنرباهای کنار خط تأمین می شود در حالیکه تمام نیروی جلوبرندگی در راه آهن تندرو از داخل ناوگان تأمین می شود. این مسئله ناوگان راه آهن تندرو را نسبت به ناوگان مگلو ارزان تر می سازد. بنابراین می توان گفت بخشی از هزینه های ناوگان مگلو در ز یربنا قرار می گیرد و مقداری مقایسه این دو سیستم را دچار خطا می سازد.

به طور کلی می توان گفت هزینه های ساخت مگلو بسیار بالاست و تقریباً در هیچ حالتی کمتر از راه آهن تندرو نیست. نکته مهم تر اینکه در هر دو حالت سیستم مگلو و راه آهن تندرو، هزینه های ساخت شدیداً وابسته به شرایط مسیر و سایت ساخت خط است و بسته به شرایط می تواند تفاوت زیادی نماید. برای سیستم مگلو با فناوری آلمانی که در چین اجرا شده است یک مسیر 30 کیلومتری با هزینه 1.2میلیارد دلار اجرا شده است یعنی در حدود 40 میلیون دلار در هر کیلومتر هزینه شده است. ژاپنی ها برآورد کرده اند که خط مگلو با فناوری ژاپنی بین توکیو و اوزاکا حدود 69 تا 83 میلیارد دلار یعنی به ازای هر کیلومتر مسیر در حدود 222 تا 267 میلیون دلار هزینه دربر داشته باشد. با این وصف مشاهده می شود هزینه ساخت مگلو بسته به فناوری و مسیر مورد نظر می تواند بسیار بالا باشد.

مشکلات و ابهامات در اجرای سیستم مگلو

سیستم مگلو یک فناوری نوین است که در تعدادی از کشورها از جمله آلمان و ژاپن و آمریکا به کندی در حال توسعه است و سیستم آلمانی در مقیاس بسیار محدودی از سال 2004 در حال استفاده تجاری است که آن هم تا حدودی با دیدگاه ارزیابی سیستم ساخته شده است . از این رو سیستم مگلو به بلوغ نرسیده است و از چندین جنبه از جمله موارد زیر در مورد آن عدم اطمینان و قطعیت وجود دارد:

- هزینه های سرمایه گذاری دراز مدت، بهره برداری و تعمیر و نگهداری فناوری های موجود مگلو با توجه به اینکه عملاً در دراز مدت و در پروژه های متعدد بهره برداری نشده اند.

- مشخصه های کارایی دراز مدت هریک از فناوریهای موجود به عنوان مثال اینکه در شرایط آب وهوایی ایران با توجه به اینکه نسبت به اروپا کاملاً متفاوت است چگونه خواهد بود.

- شانس رفع موانع فناوری که ممکن است هزینه های طول عمر مربوط به نصب، بهره برداری و نگهداری سیستم مگلو را به طور چشمگیر و قابل توجه­ای کاهش می دهد.

- طبعات پیش بینی نشده ایمنی که ممکن است در طول عمر پروژه خود را آشکار سازد. همانطور که در اواخر سال 2006 برای سیستم مگلو آلمان در خط تست با سانحه ای مرگبار روبرو شد. گرچه گفته شد این سانحه ناشی از اشتباه انسانی بوده است.

- عدم امکان استفاده از خطوط ریلی موجود.

- وابستگی فنآوری بالا به شرکتهای محدود موجود.

- نحوه برخورد و استقبال عمومی مردم از سیستم.

حوادث رخ داده در سیستم مگلو و ایمنی این سیستم

از آنجایی که سیستم قطار مغناطیسی عمر چندان طولانی نداشته است و در مقیاس تجاری و سطح گسترده ای مورد استفاده قرار نگرفته است نمی توان در مورد ایمنی آن از لحاظ تجربی اظهار نظر کرد . تئوری کار این سیستم ، ایمنی بالایی را برای آن نشان می دهد. با این وجود سیستم مگلو آلمان که در خط تست آن سیر می نماید تاکنون دچار یک مورد سانحه شده است. از این خط برای سفرهای توریستی و به نمایش گذاشتن فناوری این نوع قطار استفاده می شود. در روز 23 سپتامبر 2006 ، برخورد یک قطار مغناطیسی (مگلو) سریع السیر در این خط که در شمال غربی آلمان قرار دارد با وسیله نقلیه دیگری روی خط حداقل 23 کشته و 10 زخمی به جا گذاشت. در این سانحه واگن های خسارت دیده روی خط که در ارتفاع پنج متر ی از سطح زمین قرار دارد، معلق مانده بودند که این امر باعث اختلال در امر امداد رسانی شد. مأموران امداد با استفاده از نردبان های آتش نشانی و جرثقیل، خود را به واگن های آسیب دیده رساندند.قطار به یک وسیله نقلیه که برای امور تعمیر و نگهداری خط استفاده می شد، برخورد کرد این وسیله دو سرنشین داشت. گرچه علت حادثه به طور رسمی اعلام نشده است ولی گفته می شود علت نقص فنی نبوده است و خطای انسانی باعث بروز آن شده است.

شکل 10

نتیجه گیری

راه آهن به عنوان یکی از اولین پیشگامان صنعت حمل و نقل عمومی و در ابتدا بدون رقیب و وسیله اصلی حمل و نقل بین شهری محسوب می شد. با پیدایش هواپیماهای مسافری در مقیاس تجاری و توسعه اتوبان ها و صنعت اتومبیل این نقش به شدت کاهش یافت. از دهه 60 با توسعه خطوط راه آهن تندرو در ژاپن و فرانسه امید به بازیابی نقش راه آهن در حمل و نقل عمومی قوت گرفت . ویژگیهای منحصر به فرد این نوع سیستم ، استفاده از آن را برای مردم و توسعه آن را توسط دولت ها دلپذیر ساخته است.

در این راستا فناوری جدیدتر قطار مغناطیسی یا مگلو بر مبنای شناور مغناطیسی در رده سیستمهای حمل و نقل زمینی سریع السیر ابداع گردیده است.

با توجه به مطالب گفته شده نتایج زیر گرفته می شود:

1.      نظر به هزینه­های بسیار بالای ساخت، بهره برداری و نگهداری راه آهن تندرو و همچنین سیستم مگلو نسبت به خطوط متعارف (حداقل 10 برابر) توسعه آن در کشورهایی بیشتر توجیه پذیر است که دارای شرایط لازم از جمله چگالی جمعیتی بالا و تقاضای سفر بیشتر،باشند.

2.      کشور ایران از جمله کشورهایی است که به نظر می رسد با توجه به وجود برخی از قطبهای جمعیتی و شرایط خاص کشور از لحاظ امکانات و ضعف در ایمنی حمل و نقل جاده­ای و هوایی، در برخی از مسیرها استفاده از قطار تندرو و یا سیستم مگلو توجیه پذیر باشد. با این حال این کار باید با دقت صورت گرفته و با توجه به شرایط ویژه کشور به طور کامل از نظر فنی و اقتصادی مطالعه شده و با در نظر گرفتن تهدیدها و فرصتها و الزامات خاص احداث این نوع خطوط که به مراقبتهای ویژه­ای نیاز دارد در خصوص امکان احداث این نوع خطوط در ایران و مسیرها و روشهای مناسب احداث آن تصمیم گیری نمود.

3.      با وجود آنکه سیستم مگلو نسبت به راه آهن تندرو دارای مزایای نسبی است ولی با توجه به وجود ابهامات و عدم اطمینان و باور کامل نسبت به آن باید در انتخاب این سیستم دقت زیادی نمود.

سیستم مگلو در مقایسه با راه آهن تندرو برای مسیرهای مشابه با راه های مورد نظر در کشور، به طور قابل ملاحظه ای گران تر است .

مراجع

 [1]گزارش پروژه معرفی و مقایسه راه آهن سریع السیر و قطار مغناطیسی"مگلو"،حسین امین صدرآبادی،مرکز تحقیقات راه آهن،1386.

[2] رویداد هفته شماره نوزدهم.30 شهریور 1390.

[3] Potential Applications of Maglev Railway Technology in China, MAOBaohua, HUANG Rong, JIA Shunping,2008

[4] http://universetoday.com/,2012

[5] http://karkabod.ir/,2012

[6] http://www.mehrdadbagherpour.blogfa.com,2012

[7] http://www.ttic.ir/,2012

[8] http://mht19.blogfa.com/,2012

[9] http://www.maglev.ir/,2012

[10] http://ffden-2.phys.uaf.edu/,2002

---

[1] Solenoid

[2] Lorentz

[3] Diamagnetic

[4] Maglev

[5] Magnetic

[6] levitation

[7] aerodynamic

[8] Inductrack

[9] Birmingham

[10] Transrapid

[11] Linimo

[12] HSST Chubu

فرم خام انعقاد قرارداد آسفالت کاری

 قرارداد زیر فیمابین شرکت                      به نمایندگی                    که در این قرارداد کارفرما نامیده میشود به آدرس                                                                                                تلفن                  و از سوی دیگر آقای                          فرزند                               به شماره شناسنامه                        آدرس                                                                                             تلفن                        با شرایط و مشخصات ذیل امضاء و مبادله گردید .

ماده یک – موضوع قرارداد

تهیه مصالح و اجرای زیر اساس و اساس ( زیرسازی و آسفالت ) پروژه                              بشرح ذیل :

1-1- تهیه مصالح :

الف- تهیه مصالح زیر اساس ( مخلوط )

ب- تهیه مصالح اساس ( بیس )

1-2- اجرای زیر سازی :

الف – بستر طبیعی شامل تسطیح ، آبپاشی و کوبیدن تا تراکم 85 درصد

ب- اجرای لایه زیر اساس شامل تسطیح ، رگلاژ ، آبپاشی و کوبیدن تا تراکم 95 درصد

ج- اجرای لایه اساس شامل تسطیح ، رگلاژ ، آبپاشی و کوبیدن با تراکم 95 درصد به بالا

1-3- اجرای روسازی :

الف – تهیه و اجرای اندود پریمکت با قیر نفوذی MC2

ب- تهیه و اجرای آسفالت به ضخامت 7 سانتی متر شامل 4 سانتیمتر آسفالت بیندر و 3 سانتی متر آسفالت توپکا

ماده دو-مبلغ قرارداد

2-1-مبلغ مورد توافق جهت تهیه مصالح زیر اساس ( مخلوط ) از قرار هر تن                     ریال ناخالص جهت                               متر مربع به ضخامت 35 سانتی متر برآورد شده کلا                      ریال میباشد

2-2-مبلغ مورد توافق جهت تهیه مصالح اساس ( بیس ) از قرار هر تن                             ریال ناخالص جهت                متر مربع به ضخامت 15 سانتیمتر برآورد شده کلا                        ریال می باشد .

2-3- جهت بستر طبیعی از قرار هر متر مربع                 ریال به صورت ناخالص جهت           متر مربع برآورد شده کلا به مبلغ                 ریال میباشد .

2-4- اجرای لایه زیر اساس از قرار هر متر مربع               ریال بصورت ناخالص جهت             متر مربع برآورد شده کلا به مبلغ               ریال میباشد .

2-5- اجرای لایه اساس از قرار هر متر مربع                  ریال بصورت ناخالص جهت                متر مربع بر
آورد شده کلا به مبلغ                 ریال میباشد .

 2-6- تهیه و اجرای اندود پریمکت با قیر نفوذی از قرار هر تن                  ریال ناخالص و برآورد کلی                  کیلوگرم         ریال می باشد .

2-7- تهیه و اجرای آسفالت از قرار هر سانتی متر ضخامت ( 1*سانتیمتر  1* متر  1*متر  )              ریال برآورد شده جهت          مترمربع به مبلغ           ریال بطور ناخالص .

ماده سه – نحوه پرداخت

جمع کل قرارداد           ریال می باشد . پیمانکار می تواند در سه مرحله صورت وضعیت موقت تهیه نموده و نهایتا پس از اتمام کار صورت وضعیت قطعی را ارائه نماید .

پیمانکار موظف است جهت کارهای انجام شده هر 15 روز یکبار طبق جداول و یا مبلغ تعیین شده در این قرارداد صورت وضعیت تهیه نماید و تحویل مسئولین مربوطه دهد و پس از رسیدگی توسط کارفرما و حداکثر ظرف مدت 20 روز پس از تسلیم صورت وضعیت ، مبلغ تائید شده قابل پرداخت می باشد .

ماده چهار- اسناد و مدارک تسلیمی به پیمانکار

4-1- قرارداد حاضر

4-2- نقشه های اجرایی و دفترچه جزئیات

4-3-کلیه دستورکارهایی که در حین اجرای کار توسط کارفرما یا دستگاه نظارت ابلاغ میگردد.

ماده پنج-مشخصات فنی

5-1- تهیه و اجرای اندود قیری پریمکت ( اندود نفوذی زیر آسفالت ) در محوطه سازی ها به ازاء هر متر مربع 5/1 کیلوگرم قیر استفاده شود.

5-2-قیر قابل مصرف 70-60 می باشد .

5-3- اجرای اندود قیر پریمکت روی سطوح خیس و یا حین بارندگی اکیدا ممنوع است .

5-4- حداقل زمان لازم برای نفوذ اندود پریمکت 24 ساعت می باشد .

5-5-از تردد وسایل نقلیه سنگین و یا حمل بارهای ثقیل بر روی اندود پریمکت خودداری شود.

5-6-اجرای اندود قیری ( تک کت ) بر روی لایه اول آسفالت بازاء هر متر مربع نیم کیلوگرم می باشد .

 5- 7- نوع قیر مصرفی در تک کت قیر آنیونیک  ss-i و ss-ih و یا کاتیونیک css-I و css-ih می باشد.

 5-8- درجه حرارت پخش قیر تک کت بین 25 تا 55 درجه سانتیگراد می باشد .

5-9- جهت اجرای آسفالت قشر زیرین محوطه ( بیندر ) از آسفالت با دانه بندی مصالح صفر تا 19 میلی متر به ضخامت 4 سانتی متر ( پس از کوبیدگی ) استفاده شود .

5-10- جهت ایجاد سطح نسبتا نرم قشر رویه آسفالت محوطه از توپکا با مصالح دانه بندی شده صفر تا 12.5 میلیمتر به ضخامت 3 سانتی متر ( پس از کوبیدگی ) استفاده شود .

5-11- اجرای آسفالت بیندرو توپکا در سطوح خیس و بارانی اکیدا ممنوع بوده و حداقل درجه حرارت آسفالت در زمان اجرا 130 تا 135 درجه سانتیگراد باشد .

5-12-پس از اجرای آسفالت محوطه کوبیدگی با غلطک حداقل 8 تنی الزامی است .

5-13 –ریختن پودر سنگ و غلطک مجدد در پایان کار ( برای پوشاندن حفره های زیر سطح آسفالت  ) الزامی است .

ماده شش – مدت انجام کار

مدت انجام کار در این قرارداد           روز کاری بوده و تاریخ شروع قرارداد                و تاریخ خاتمه قرارداد      می باشد ضمنا چنانچه پیمانکار بدون مجوز تمدید تاریخ قرارداد از سوی کارفرما مبادرت به تاخیر اجراء کار نماید برای هر روز تاخیر پس از اتمام تاریخ قرارداد روزانه              ریال به عنوان جریمه تاخیر از مطالبات پیمانکار کسر میگردد .

تبصره – هرگاه کارفرما بنحوی موجب تاخیر در عملیات اجرایی شود با تائید سرپرست کارگاه بهمان نسبت به مدت اجرای قرارداد افزوده خواهد شد .

ماده هفت – نگهداری از کارهای انجام شده

کارهای انجام شده و همچنین مصالحی که در صورت وضعیت منظور می شود اعم از آنچه که در کارگاه و یا در خارج از آن در انبارها و غیره باشد متعلق به کارفرما بوده و پیمانکار موظف است آنها را بصورت مطلوب نگهداری نماید و در صورت فقدان خسارت وارده را جبران نماید .

ماده هشت – تعهدات پیمانکار

8-1- پیمانکار از محل کاربازدید و از کم و کیف آن کاملا مطلع می باشد و کلیه نقشه ها و مشخصات فنی مربوط به اجرای کار را رویت نموده و بدیهی است مواردی که در نقشه ها مشخص نگردیده ، دستور کارهای دستگاه نظارت ملاک عمل خواهد بود و هزینه اینگونه موارد جزء قرارداد منظور خواهد شد .

8-2- پیمانکار می بایستی در تمام مراحل کار در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تایید کارفرما نیز باشد حضور داشته باشد .

8-3- پیمانکار جهت اجرای حسن انجام تعهدات خود مبلغ                      ریال بصورت چک تضمین شده بانکی در قبال اخذ رسید تحویل کارفرما می نماید .چک مذکور پس از اتمام کار با تقاضای پیمانکار مسترد میگردد.

8-4- چنانچه پیمانکار نسبت به شروع کار در موعد مقرر اقدام ننماید ، سپرده پیمانکار به نفع کارفرما ضبط قرارداد فیمابین بدون نیاز به هیچگونه تشریفات لغو شده تلقی میگردد .

8-5- چنانچه پیمانکار پس از شروع کار بهر علت کار را متوقف نماید کارفرما میتواند بدون نیاز به تامین دلیل از دستگاههای قضایی و مراجع ذیصلاح نسبت به تنظیم صورتجلسه کارکرد که به تائید دستگاه نظارت رسیده اقدام و یک نسخه از آن را تحویل پیمانکار نماید.

8-6- پیمانکار متعهد به رعایت دقیق برنامه زمانبندی اجراء عملیات می باشد و در صورت هر گونه تاخیر که ناشی از کار پیمانکار باشد کلیه خسارات وارده متوجه وی خواهد بود .

8-7- پیمانکار حق واگذاری کار را به غیر ندارد و در صورت اثبات چنین سندی ؛ کارفرما حق هرگونه اقدام را به هر شکل و بصورت تام الاختیار خواهد داشت .

8-8- پیمانکار در حفظ و حراست اموال شرکت ، ابزار ، ماشین آلات ، مصالح و قطعات مسئول است و کارفرما در هر مقطعی می تواند آمارگیری و بررسی از ابزار و وسائل و..... نموده در صورت وجود کمی و کاستی پیمانکار مسئول پاسخگویی و جبران است .

8-9- پیمانکار مسئولیت کامل ناشی از منع قانونی کارکردن افراد مشمول نظام وظیفه و اتباع بیگانه خارجی (افغانی) یا افرادی را که به نحوی از حق کارکردن محروم هستند را دارد و کارفرما فرض را بر این قرارداده که افراد پیمانکار هیچ نوع منع قانونی برای کارکردن ندارد.

8-10- پیمانکار ملزم میگردد هرگاه عدم صلاحیت اخلاقی و یا فنی یک یا چند تن از پرسنل وی بنا به تشخیص مسئولین کارگاه محرز گردد . حداکثر ظرف 48 ساعت از اعلام مسئولین کارکنان مذکور را تسویه حساب و تعویض و بجای آنها افراد مورد تائید را بکار گمارد .

8-11-در صورت وقوع حادثه برای پرسنل پیمانکار ، پیمانکار مسئولیت تهیه ، تکمیل و امضاء فرم گزارشات حادثه به وزارت کار و همچنین کلیه جنبه های مالی و حقوقی آن را به عهده خواهد داشت .

8-12-پیمانکار مسئولیت کامل ایمنی پرسنل خود را بعهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسائل استحفاظی نماید تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار نگردند . ضمنا رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان نیز اجباری می باشد .

8-13-پیمانکار تعهد می نماید که کارهای موضوع قرارداد را برابر نقشه و مشخصات داده شده مطابق برنامه پیشرفت کار و دستورات کارفرما با تایید دستگاه نظارت به نحو احسن انجام و از افراد کار آزموده و با تجربه در کار استفاده نماید .

8-14-  پیمانکار مسئولیت کلیه حوادث ناشی از کار را به عهذه گرفته و در مورد خسارات وارده به سایرین و افراد ثالث نیز پاسخگو خواهد بود .

8-15- پیمانکار موظف است جهت اجرای آسفالت از دستگاه فینیشر ( پخش آسفالت ) استفاده کند .

ماده نه –موارد فسخ قرارداد

9-1- انتقال قرارداد یا واگذاری عملیات به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر از طرف پیمانکار

9-2- عدم اجراء تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده

9-3- تاخیر در شروع بکار بیش از             روز از تاریخ ابلاغ قرارداد

9-4- تاخیر در اجرای کار بطوریکه دلالت بر عدم صلاحیت مالی و فنی و یا سوء نیت پیمانکار بنماید .

9-5-غیبت بدون اجازه پیمانکار و یا تعطیل کردن کار بدون کسب اجازه کتبی از کارفرما

ماده ده - متفرقه

10-1- موارد اضطراری از قبیل جنگ ، زلزله ، عدم وجود مواد اولیه و امثالهم برای طرفین قرارداد محفوظ است .

10-2- در صورت بروز هر گونه اختلاف بین طرفین این قرارداد موضوع از طریق حکمیت حل و فصل میگردد و آخرین حکم مرضی الطرفین در این قرارداد مراجع ذیصلاح قانونی می باشد .

10-3- موارد پیش بینی نشده در این قرارداد با توافق طرفین خواهد بود .

ماده یازده – تضمین حسن انجام کار

کارفرما مجاز است که هنگام پرداخت صورت وضعیتهای پیمانکار مبلغ 10 درصد بعنوان حسن انجام کار کسر و پس از اتمام دوره تضمین در صورت تائید دستگاه نظارت به پیمانکار مسترد دارد.

تبصره – هرگاه قبل از پایان یافتن موضوع قرارداد مفاد قرارداد فسخ گردد در صورت وضعیت قطعی پیمانکار بر اساس نرخهای تعیین شده در قرارداد رسیدگی و پس از تائید و کسر 10 درصد از مبلغ کار انجام شده پرداخت ومی گردد . بدیهی است 10 درصد کسر گردیده بعنوان جبران ضرر و زیان بطور قطعی نزد کارفرما باقی خواهد ماند .

ماده دوازده

این قرارداد در 12 ماده و چهار نسخه و دو تبصره تهیه شده و هر نسخه حکم واحد را دارا میباشد .

کارفرما                                                                                                              پیمانکار

برگرفته از کتاب:

-قراردادهای عمرانی-علیرضا پوراسد                                                           

آسانسور

آسانسور:

تعایف

آسانسور: وسیله ای است متشکل از کابین و معمولا وزنه تعادل و اجزا دیگر که با روش های مختلفی مسافر یا بار یا هر دو را در مسیر بین طبقات ساختمان جابجا می کند.

آسانسور کششی: آسانسوری است که حرکت آن بر اثر اصطکاک بین سیم بکسل و شیار فلکه کشش،به هنگام چرخش آن توسط سیستم محرکه انجام می شود.

آسانسور هیدرولیکی: در این نوع آسانسور عامل حرکت کابین،سیلندر و پیستون هیدرولیکی است و ممکن است وزنه تعادل نیز داشته باشد و معمولا برای ارتفاعات کم و سرعت های کم کاربرد دارد.

بالاسری: فاصله قائم بین کف بالاترین توقف تا زیر سقف چاه آسانسور را بالاسری گویند.این فاصله برای جلوگیری از برخورد تعمیرکاران یا اجزای فوقانی کابین با سقف چاه پیش بینی می شود و اندازه آن متناسب با نوع و سرعت آسانسور از جداول استاندارد بدست می آید.

تابلو کنترل آسانسور: مجموعه ای است شامل مدارهای فرمان و قدرت که وظیفه کنترل حرکت کابین و پاسخگوئی به احضار را به عهده دارد.قسمت فرمان در انواع قدیمی از رله های متعدد و در انواع جدید عموما از ریزپردازنده ها و سایر قطعات الکترونیکی ساخته می شود.

تراز طبقه شدن: منظور هم تراز شدن کف کابین با کف تمام شده طبقه در محل ورودی به آسانسور است.

سیستم اضافه بار: در برخی آسانسورها برای جلوگیری از اضافه بار حسگری را به شیوه های مختلف تعبیه می کنند تا هنگام سوار شدن مسافر یا گذاشتن بار بیش از ظرفیت پیش بینی شده در کابین،ضمن اعلام خبر از حرکت آسانسور تا تخلیه بار اضافی جلوگیری شود.

سیستم ترمز ایمنی: سیستم مکانیکی که ترجیحا در قسمت زیرین یا بالای چهار چوب(یوک) کابین یا وزنه تعادل قرار می گیرد و در مواقع اضطراری با افزایش غیر عادی سرعت،فعال شده و سبب توقف کابین یا وزنه تعادل به وسیله قفل شدن کابین یا وزنه تعادل به ریلها می شود،ترمز های ایمنی به سه دسته تقسیم می شوند:

_ آنی یا لحظه ای برای سرعت های تا 63/0 متر بر ثانیه

_ آنی با ضربه گیر برای سرعت های تا 1 متر بر ثانیه

_ تدریجی برای سرعت های بیشتر یا مساوی 1 متر بر ثانیه

چاه: فضائی است که ریل و برخی تجهیزات آسانسور در آن نصب می شوند و کابین و وزنه تعادل در این مکان حرکت می نمایند،معمولا با دیوارها،درهای طبقات و درها و دریچه های اضطراری محصور می گردد،در آسانسورهای نما باز قسمتی از دیوارها ممکن است محصور نباشد.

چاهک: فاصله قائم بین پائین ترین توقف تا کف چاه آسانسور را چاهک می گویند،این اندازه مانند بالاسری از اهمیت زیادی برخوردار است و از جدول استاندارد،متناسب با نوع و سرعت آسانسور انتخاب می شود.

درهای طبقات: درهائی هستند که در محل ورودی طبقات به کابین قرار می گیرند،درهای طبقات انواع مختلفی دارند مانند درهای تلسکوپی،درهای سانترال،درهای آکاردئونی،درهای لولائی و .........

انتخاب نوع و اندازه بازشوی درهای طبقات متناسب با نوع کاربری و مطابق با استانداردهای مربوطه صورت می گیرد.

در کابین: دری است که در ورودی کابین قرار گرفته و معمولا به طور خودکار باز و بسته می شود. سیستم محرکه باز و بسته کردن درهای خودکار طبقات معمولا روی در کابین وجود دارد و هنگامیکه در طبقه مورد نظر توقف می کند همزمان با باز شدن یا بسته شدن در کابین،در خودکار طبقه نیز باز یا بسته می شود.

ریل های راهنما: اجزای فلزی با مقطع T هستند که برای هدایت کابین یا وزنه تعادل به کار می روند.

زنجیر جبران(سیم بکسل جبران): در ساختمان های مرتفع وقتیکه کابین در بالا و یا پائین ترین طبقه قرار می گیرد مجموع وزن سیم بکسل ها که مقدار قابل ملاحظه ای است به یک سمت فلکه کشش منتقل می شود و مشکلاتی مانند سرخوردن روی فلکه کشش،گرم کردن موتور،مصرف انرژی زیاد را به وجود می آورد.برای جلوگیری از این موارد،سیم بکسل یا زنجیری،هم وزن سیم بکسل ها،از تیر پائین یوک کابین به تیر پائین وزنه تعادل متصل می شودکه اضافه وزن به وجود آمده به وسیله سیم بکسل ها را جبران می نماید و به آن زنجیر یا سیم بکسل جبران می گویند.

سرعت نامی: حداکثر سرعت کابین هنگام حرکت عادی را سرعت نامی می گویند.

سیستم های فرآخوانی آسانسور: نحوه پاسخ به احضار مسافرین در آسانسور با توجه به نوع کاربری ساختمان می تواند متفاوت باشد و انتخاب صحیح سیستم کنترل اهمیت زیادی دارد.

انواع مرسوم سیستم های فراخوانی به شرح زیر می باشد:

1- ساده: در این نوع،آسانسور به اولین احضار پاسخ داده و تا انجام این فرمان،احضار بعدی بی تاثیر است.این سیستم که ساده ترین است برای مکان های کم ترافیک،آسانسورهای باربر و بیماربر با تعداد طبقات کم مناسب است.دگمه احضار در طبقات تکی است.

2- جمع کن رو به پائین: در این نوع،آسانسور در حین حرکت از بالا به پائین به کلیه احضارها پاسخ می دهد و برای ساختمانهای مسکونی و پر جمعیت و ساختمان های اداری که در طبقات آن شرکت های مستقل از هم قرار دارند و کم ترافیک هستند مناسب می باشد،دگمه احضار در طبقات تکی است.

3- جمع کن رو به بالا: شبیه جمع کن رو به پائین است به احضارهای از پائین به بالا پاسخ می دهد و برای ساختمانهای کم ترافیک که طبقه اصلی در بالا و سایر طبقات در پائین است مناسب می باشد،دگمه احضار در طبقات تکی است.

4- جمع کن انتخابی: در این نوع،آسانسور به احضارهای در جهت حرکت کابین پاسخ داده و در نتیجه از توقف های غیر ضروری در پاسخ به احضارهائی که خلاف جهت حرکت کابین است جلوگیری به عمل می آید.در هر طبقه دو دگمه با علامت بالا و پائین وجود دارد.این نوع کنترل برای ساختمان های اداری پر ترافیک توصیه می شود.

5- فراخوانی گروهی: اگر کنترل به صورت دوتائی،سه تائی یابیشتر باشد دو،سه یا چند آسانسور با یک فرمان کنترل شده و نزدیکترین کابین هم جهت به احضار پاسخ می دهد.در این سیستم زمان انتظار مسافرین حداقل خواهد بود و برای برج های مرتفع،هتل ها و موسسات بزرگ که از چند دستگاه آسانسور نزدیک به هم استفاده می نمایندمناسب می باشد.

سطح کابین مفید: سطح مفیدی است که برای ایستادن مسافر و یا گذاشتن بار به کار گرفته می شود و مقدار آن متناسب با ظرفیت بار یا مسافر محاسبه می شود.

شیر اطمینان: شیر هیدرولیکی است که هنگام سقوط یا افزایش ناگهانی سرعت در آسانسورهای هیدرولیک به کار می رود و هنگام افزایش جریان روغن بیش از حد مجاز،بسته شده و از سقوط یا افزایش سرعت کابین جلوگیری می نماید.

ضربه گیر: وسیله ای ارتجاعی است که برای جلوگیری از اصابت کنترل نشده کابین و یا وزنه تعادل به کف چاهک به کار می رود و طوری طراحی و انتخاب می شود که قسمتی از انرژی جنبشی کابین را مستهلک کند.ضربه گیر لاستیکی تا سرعت 1 متر بر ثانیه،ضربه گیر فنر حلقوی تا سرعت 6/1 متر بر ثانیه و ضربه گیر هیدرولیک برای هر سرعتی قابل استفاده است.باید توجه داشت که ضربه گیر برای متوقف کردن کابین در سقوط آزاد طراحی نشده است.

طبقه اصلی ورودی: منظور طبقه ای است که ورودی افراد پیاده به ساختمان از آن طریق انجام  می شود و معمولا هم تراز خیابان است.چنانچه در ساختمانی دسترسی های اصلی مختلفی به یک آسانسور وجود داشته باشدپائین ترین آنها طبقه اصلی محسوب می شود.

طول میر حرکت: ارتفاع بین کف طبقه اصلی ورودی تا کف بالاترین طبقه توقف آسانسور،طول مسیر حرکت آسانسور نامیده می شود.

کابین: جزئی از آسانسور است که مسافر،بار یا هر دو را در خود جای می دهد.کابین دارای کف برای ایستادن،دیواره هائی برای حفاظت مسافرین یا بار،سقف و معمولا دارای درب می باشد.

کابین دو درب: کابینی است که دو درب دارد،در صورتیکه این دو درب در دو ضلع روبرو باشند «کابین دو درب روبرو » و در صورتیکه در دو ضلع مجاور باشند « کابین دو درب مجاور» نامیده می شود.

کنترل کننده مکانیکی سرعت: وسیله ای مکانیکی است که از طریق سیم بکسل یا زنجیر به سیستم ترمز ایمنی کابین یا وزنه تعادل وصل است تا در موقع افزایش سرعت از حد تعیین شده قفل کرده و ضمن فرمان قطع برق آسانسور،سیستم ترمز ایمنی را فعال کند.

موتور خانه: فضائی است که موتور گیربکس یا سیستم رانش آسانسور و تابلوی کنترل و غیره را در خود جای می دهد و ابعاد آن به ازای ظرفیت های مختلف در جداول استاندارد قید شده است.

نگهدارنده ریل ها: رابطی است که ریل ها را به سازه و دیواره چاه آسانسور متصل می کند،و برای اتصال آن از بست مخصوص و پیچ و مهره استفاده می شود.

وزنه تعادل: وزنه یا ترکیبی از وزنه ها است که برای متعادل کردن وزن کابین و بخشی از ظرفیت آسانسور به کار میرود.

یوک کابین: قاب نگهدارنده ای است که کف کابین،ترمزهای ایمنی،کفشک ها و سیم بکسل ها به آن متصل می شود.

فرم خام قرارداد آسانسور

این قرارداد فیمابین شرکت                   به نمایندگی                 به نشانی

تلفن                      که در این قرارداد کارفرما نامیده می شود از یکطرف و شرکت                      به نمایندگی                  به نشانی                                                                      تلفن                 که در این قرارداد به اختصار پیمانکار نامیده می شود ، از سوی دیگر منعقد می گردد .

ماده یک – موضوع قرارداد

طراحی و خرید دو دستگاه آسانسور کامل با مشخصات فنی پیوست کاملا وارداتی ساخت شرکت                همراه با نصب و راه اندازی در محل کارگاه طبق مشخصات فنی ذکر شده در قرارداد .

ماده دو- اسناد و مدارک قرارداد

2-1- قرارداد حاضر

2-2- نقشه و مشخصات فنی

2-3- کلیه دستورکارهائی که در حین اجرا توسط کارفرما ابلاغ می گردد .

2-4- مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان که بدون ضمیمه نمودن جز اسناد قرارداد می باشد .

ماده سه – مبلغ قرارداد

کل مبلغ قرارداد ، عبارتست از                       ریال که پس از کسر 5 درصد بابت مالیات قابل پرداخت می باشد که از مبلغ کل قرارداد                             ریال جهت طراحی محاسباتی و فروش و حمل و تحویل کلیه تجهیزات و لوازم مربوط به دو دستگاه آسانسور به همراه کلیه عوارض و مالیات های کالای وارداتی به صورت تحویل کامل در کارگاه          

مبلغ                    ریال جهت نصب کلیه درب ها و کابین و دیگر لوازم مربوط بطور کامل و راه اندازی دستگاهها همراه با اخذ تایید آسانسور از شرکت بازرسی آسانسور ایران در نظر گرفته شده است .

ماده چهار – نحوه پرداخت

با توجه به توافقات و زمان بندی تحویل آسانسور نحوه پرداخت بشرح ذیل خواهد بود .

4-1- مبلغ                   ریال به تاریخ               طی چک شماره               بانک                   بابت تحویل کلیه دربهای طبقات ، درایو ( نیروی محرکه ) و دستگاههای مربوط به ایمنی و تراول ها و غیره که پس از اخذ تایید از پروژه مبنی بر حضور موارد فوق در پروژه قابل دریافت خواهد بود .

4-2- مبلغ                    مورخ                 طی چک شماره                     بانک

4-3- مبلغ                    مورخ                 طی چک شماره                     بانک  

ماده پنج – مدت قرارداد

با توجه به اینکه پیمانکار اذعان می نماید از محیط کارگاه بازدید بعمل آمده و مسایل اجرائی در کارگاه همراه با خردید وسائل وارداتی تجهیزات را در نظر گرفته و با این شرایط جهت خرید ، حمل ، تحویل ، نصب و راه اندازی کل آسانسورها از تاریخ عقد قرارداد به مدت                   ماه قرارداد را بطور کامل تا راه اندازی اولیه انجام داده و پیمانکار حداکثر در مدت                    ماه بعد ازآن همراه با استاندارد آسانسورها جهت تحویل موقت درخواست کتبی نماید .

ماده شش- زمان بندی انجام کار  

6-1- مورخ                         تحویل کلیه درب ها و ریل ها به همراه درایو و متعلقات ( تراول )

6-2- مورخ                         نصب کلیه درب ها و ریل ها

6-3- مورخ                         تحویل کابین و تابلو و کلیه قطعات کسری جهت نصب و راه اندازی

6-4- مورخ                         نصب کلیه قطعات و راه اندازی کامل جهت اخذ تایید استاندارد

تبصره – طبق توافقات بعمل آمده و برنامه زمان بندی ، پیمانکار پس از عقد قراداد می بایست سریعا نسبت به باز کردن اعتبار بانکی جهت خرید اقلام اقدام و در تاریخ های فوق نسبت به تحویل ملزومات اقدام نماید .

ماده هفت – دوره تضمین قرارداد

7-1- پیمانکار ، کل مجموعه خریداری شده را بعد از تاریخ صورتجلسه تحویل نهائی به مدت 24 ماه گارانتی نموده و موظف است هرگونه اشکال در سیستم یا خرابی در قطعات آن را در کمترین زمان جبران نماید .

7-2- پیمانکار 2 فقره چک وجه الضمان بانک مورد تایید کارفرما را بابت وجه الضمان تحویل اجناس خریداری شده به پروژه هر یک به مبلغ                     ریال طی اخذ رسید به کارفرما در هنگام عقد قرارداد تحویل داده که بدیهی است پس از تحویل اجناس به پروژه طی یک صورتجلسه ، کلیه چک های .جه الضمان تحویلی به ایشان مسترد می گردد .

7-3- یک فقره چک بانک                   به مبلغ                     ریال به عنوان حسن انجام کار در هنگام عقد قرارداد توسط پیمانکار بابت تضمین حسن انجام کار و نصب تحویل نهایی به کارفرما تحویل و پس از اخذ گواهی تایید از طرف اداره استاندارد به ایشان مسترد خواهد شد.

ماده هشت – تعهدات کارفرما

8-1- کلیه کارهای مرتبط با ساخت سازه ، آهن کشی ، آماده سازی چاهک ها

8-2- کلیه کارهای مرتبط با عملیات ساختمانی از جمله دورچینی دربهای طبقه و ایجاد حفره های لازم در سنگ نما برای نصب شستی های طبقه و نشان دهنده های سردرب و همچنین ساخت فونداسیون های کف چاهک و کف موتورخانه آسانسور

8-3- تهیه و نصب چراغهای تونلی تامین کننده روشنایی داخل چاهک آسانسور وکلیدهای روشنایی مربوطه در موتورخانه آسانسور طبقه زیرزمین و همچنین پریز برق در کف چاهک آسانسور طبقه زیر زمین و همچنین پریز برق در کف چاهکهای آسانسورها

8-4-  تهیه و نصب تابلو برق فاز شبکه در موتورخانه های آسانسور

8-5- تهیه و نصب دریچه های فرار در موتورخانه

8-6- تهیه و نصب هواکش موتورخانه آسانسور

8-7- تهیه و نصب ریل و قلاب سقف موتورخانه آسانسور

8-8- تهیه و نصب پریزها و روشنایی موتورخانه آسانسور

8-9- تخصیص و تحویل انبار دارای قفل و روشنایی به پیمانکار به منظور نگهداری لوازم و قطعات آسانسور در مدت اجرای قرارداد

8-10- پرداخت به پیمانکار طبق شرایط ماده چهار

ماده نه – مشخصات فنی دستگاهها

 -  درب طبقه : سانترال دولته به عرض             به ارتفاع              مدل              دارای کنترل سرعت VVVF

-  درب کابین : سانترال ( باز شو از وسط ) ، دولته ، به عرض              به ارتفاع                مدل          دارای کنترل سرعت VVVF

- درب کابین : مدل         و یا به انتخاب کارفرما ( کارفرما می بایست از کلیه مراحل طراحی و ساخت کابین ها مطلع بوده و با نظر وی کابین ساخته شود )

- طول مسیر : حدودا 60 متر ( طول مسیر حرکت و چاهک مربوطه به رویت پیمانکار رسیده و مورد تایید ایشان بوده است )

- ارتفاع تمام شده داخل کابین 40/2 می باشد که با توجه به طرح انتخابی این اندازه بایستی در طراحی و نصب لحاظ گردد .

-  استفاده از 10 عدد LCD یا نمایشگر در طبقات داخل کابینها و با رنگ آبی سایز " 9 یا بالاتر

 -  سیستم ارتباط داخلی جهت برقراری تماس بین مسافرین و متصدی ساختمان در مواقع ضروری

- طرح نهایی شاسی طبقات بایستی با تایید نظر کارفرما انتخاب و جهت نصب آن اقدام گردد .

     - ایمنی ها : همگی در تطابق کامل با استاندارد EN81 گواهی شده توسط TUV آلمان

-کلیه تجهیزات سازگار و مورد تایید سازمان استاندارد آسانسور در ایران خواهد بود .

  - دربهای کابین مجهز به سیستم پرده نور جهت کنترل باز و بسته شدن

- در تابلوی فرمان ورودی جهت سنسور زلزله و سیستم هوشمند تعبیه می گردد .

- نصب سنسور زلزله توسط پیمانکار ولی خرید آن توسط کارفرما انجام می گیرد .

- سیستم نمایشگر در داخل هر طبقه از نوع دات ماتریکس با رنگ آبی می باشد .

- نوع آسانسور : کششی از گروه وتیور با تمام تجهیزات و لوازم .

- سیستم صوتی جهت پخش در داخل کابین (Surround System)

- نوع سیم بکسل – مدل گاورنرها کاملا وارداتی از کشور آلمان 

- زنگ خبر رسیدن به طبقات ( طبق اصول استاندارد ) .

- کلیه قطعات و نصب طبق استاندارد  EN81 باید باشد .

- کلیه ریل ها از نوع               ساخت               می باشد .

- کلیه ترمزها و پاراشوت ها ساخت                    می باشد .

- تراول از نوع دت وایلر سوئیس                       می باشد .

-کلیه کفشک ها از نوع                    ساخت      می باشد .

- کلیه کابینها شامل سیستم Over Load می باشد.

- وزنه تعادلی از نوع چدنی می باشد .

- نوع کاربری : مسافر بر

- ظرفیت هر دستگاه :             نفره

- سرعت :                           متر بر ثانیه

- تعداد توقف:                       ایستگاه

- تعداد درب :                       برای هر دستگاه

- تعداد درب کابین :               برای هر دستگاه

 - روش احضار : Duplex/Down-Collective

- تابلو فرمان : مدل 

- درایو : مدل

  - اندازه چاه : 260* 410 سانتیمتر

- Cop&Lop: مدل

ماده ده – تعهدات پیمانکار

10-1- پیمانکار تعهد می نماید بدون وقفه و تعطیلی از روز انعقاد قرارداد عملیات موضوع قرارداد را شروع نماید و تعداد کارگران و استاد کاران باید طوری باشد که در تحویل به موقع کار تعویق حاصل نگردد ، در این مورد کارفرما حق خواهد داشت افزایش تعداد کارگران و استادکاران را از پیمانکار بخواهد .

10-2- پیمانکار تعهد می نماید استاد کاران و کارگران خبره در رابطه با موضوع قرارداد را بکار گمارده و شخصا خود هدایت آنها را به عهده گیرد و دستمزد و حقوق کامل ایشان را به موقع پرداخت نماید .

10-3- مسئولیت اخلاقی و حفظ موازین شرعی کلیه پرسنل پیمانکار به عهده ایشان بوده و کارفرما می تواند در صورت مشاهده موارد ، این موضوع را به پیمانکار گزارش دهد و ایشان می بایست نفرات خاطی را از کارگاه اخراج نماید .

10-4- پیمانکار موظف است پس از دریافت پیش پرداخت در حداقل زمان نسبت به نهایی کردن پروفرمها و ثبت سفارش های کالای موضوع قرارداد اقدام لازم انجام دهد .

10-5-پیمانکار موظف است آسانسور موضوع قرارداد را پس از ترخیص از گمرک جهت حمل از گمرک تا محل کارگاه تحت پوشش بیمه حمل قرار دهد .

10-6-پیمانکار موظف است قبل از اتمام مراحل اداری ترخیص ، مراتب را به اطلاع کارفرما رسانده و هماهنگی لازم برای محل تخلیه اجناس درکارگاه و همچنین حضور عوامل تحویل گیرنده را بنماید .

10-7- پیمانکار موظف است حداقل یک نسخه از کلیه اسناد دریافتی از شرکت سازنده را در اختیار پروژه قرار دهد .

10-8- پیمانکار موظف است نمونه های مختلف کابین ، شاستی و کلیه لوازمات تزئینی را که شرکت سازنده عرضه می نماید ، به خریدار معرفی و پس از تایید از طرف پروژه نسبت به سفارش طبق درخواست اقدام نماید .

10-9- کلیه عملیات آهنکشی ها چاهکها جهت نصب توسط پیمانکار کنترل و نظارت می گردد و ایشان موظف به تحویل گرفتن کل اسکلت از مجری سازنده طبق استانداردهای موجود و نقشه های اجرائی می باشد . (همچنین ایشان می توانند کسانی را که در این مورد مهارت فنی دارند جهت اجرا به کارفرما پیشنهاد داده تا ایشان انتخاب نمایند ) .

10-10- پیمانکار بایستی هنگام تکمیل کابین و ساخت و قبل از حمل با هماهنگی با کارفرما شرایطی را جهت بازدید کارفرما و نماینده ایشان مهیا تا کارفرما بتواند هنگام ساخت و مونتاژ از کلیه اقلام ، بازدید حین ساخت داشته باشند .

10-11-  پیمانکار متعهد است از زمان شروع عملیات نصب بر طبق زمانبندی اعلام شده کار را به پایان برساند و دستگاههای مورد قرارداد را در شرایط کاملا مناسب مطابق با ضوابط استاندارد تحویل و نصب و راه اندازی نماید .

10-12- پیمانکار موظف است پس از گشایش اعتبار اسنادی در بانک کارگزار مراتب را به طور کتبی به اطلاع خریدار برساند .

10- 13- رعایت کامل مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان از جانب پیمانکار الزامی است .

10-14- پیمانکار تعهد می نماید که کلیه مشکلات احتمالی و سختی کار و مشخصات فنی و نقشه های اجرائی را ملاحظه و سپس نسبت به امضای این قرارداد اقدام می نماید.

10-15- پیمانکار تعهد می نماید که کلیه عملیات موضوع قرارداد را با رعایت اصول فنی و ایمنی کامل و حفظ جان کارگران خود در نهایت دقت انجام داده و به اتمام برساند . ضمنا رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان نیز الزامی می باشد .

ماده یازده – تحویل آسانسور

پس از راه اندازی هر دستگاه آسانسور و انجام عملیات تا مقطع حداقل 95 درصد پیمارنکار ملزم بوده این مسئله را به طور کتبی به دستگاه نظارت کارفرما اعلام دارد .

بعد از دریافت گواهی نامه استاندارد ایران ، پیمانکار ملزم به گزارش و ارائه این مسئله به کارفرما و یا دستگاه نظارت بوده و ظرف مدت  15 روز با حضور و تایید کارفرما ، دستگاه نظارت و پیمانکار صورتجلسه ای مبنی بر تحویل موقت دستگاه آسانسور امضاء خواهد شد . 6 ماه بعد از تاریخ تحویل موقت دستگاهها با درخواست کتبی پیمانکار از کارفرما حداکثر در مدت 15 روز در جلسه ای با حضور تایید کارفرما ، دستگاه نظارت و پیمانکار تحویل قطعی خواهد شد .

ماده دوازده – حل اختلاف   

در صورت بروز هرگونه اختلاف بین طرفین این قرارداد موضوع از طریق حکمیت حل و فصل می گردد و آخرین حکم مرضی الطرفین در این قرارداد مراجع ذیصلاح قانونی می باشد .

ماده سیزده – موارد فسخ قرارداد

13-1- انتقال قرارداد یا واگذاری عملیات به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر از طرف پیمانکار

13-2- تاخیر در شروع بکار بیش از یک هفته از تاریخ ابلاغ قرارداد

13-3- عدم اجرای تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده

13-4-تاخیر در اجرای کار بطوریکه دلالت بر عدم صلاحیت مالی و فنی و یا سونیت پیمانکار بنماید .

ماده چهارده

این قرارداد در 14 ماده و 1 تبصره در سه نسخه تهیه شده و به امضاء طرفین رسیده و هر نسخه آن در حکم واحد بوده و دارای اعتبار واحد می باشد .

                   کارفرما                                                                  پیمانکار

اثر توزیع میرایی برپاسخ های لرزه ای مدل ها

6. اثر توزیع میرایی  برپاسخ های لرزه ای مدل ها

 6.1. مدلسازی خصوصیات و حرکات زمین

به منظور یافتن پاسخ دینامیکی سازه با میرایی چسبناک تکمیلی ، تجزیه و تحلیل سابق چندین بار با استفاده از OpenSees [ [13انجام می شود. اثرات غیرخطی درنظر گرفته ازعناصر فیبر برای تیرها و ستون ها با رفتار سخت شونده استفاده می شوند. میراکننده ها به عنوان عناصر خطی چسبناک با طول صفر در هردهانه قاب در جهت متقارن مدل شده اند.

پاسخ ساختمانها معمولا به نوع حرکت زمین حساس هستند به منظور بررسی تفاوت اثرات متفاوت بین ثبتهای کارگاهی دور و نزدیک ، باید مطالعه جزئیات پارامتری آنها انجام شود. برای حذف این تاثیرات در این مطالعه ، هفت زمین لرزه در سختی خاک نوع B  ثبت (با توجه به NEHRP) برای تجزیه و تحلیل زمانی استفاده می شوند. همه گزارشات، به چهار گروه  PGA=0.15gو PGA=0.35g ، PGA=0.55g و PGA=0.75g ، تقسیم می شوند. جدول 3 مشخصات گزارشات را نشان می دهد .

پاسخ های مورد مطالعه شامل برش پایه ، جابجایی جانبی و شتاب جانبی سختی و انعطاف پذیری اطراف دیافراگم در جهت نامتقارن و چرخش دیافراگم. نتایج در دو مورد به دست آمده : در ابتدا ، مقدار متوسط مربع (MSV) از پاسخ مورد نظر در هنگام زلزله که برای مفهوم   WTBاستفاده می شود. ثانیا، مقدار حداکثر مطلق (MAV) طول پاسخ زلزله که در طراحی عناصر ساختمان موثراست. MSV و MAV برای هر زلزله درهر سطح PGA محاسبه می شود و سپس از آن مقادیر، مقدارمیانگین برای7 زمین لرزه در سطوح متفاوت PGA های مختلف به دست آمده است.

جدول 3 : مشخصات گزارشات حرکت زمین.

	Earthquake	Year	Magnitude	Duration (s)	PGA (g)	Site	Distance (km)
1	Chi-Chi	1999	7.6  m	35	0.413	TCU047	33
2	Manjil	1990	7.4  mw	25	0.184	Qazvin	49
3	Imperial Valley	1979	6.5  m	40	0.169	Cerro  Prieto	26.5
4	Kern  county	1952	7.4  mw	25	0.175	Taft	41
5	N. Palm  Spring	1986	6 m	20	0.228	San  Jacinto	32
6	Northridge	1994	6.7  m	20	0.256	LA-Century	25.4
7	San  Fernando	1971	6.6  m	20	0.324	Castaic	25

6.2. در اثر جابه جایی جانبی دیافراگم

 شکل 6 (a) تا (g) تفاوت بین MSV از تغییرمکان جانبی تفاوت بین MSV از جابجایی (رانش) ، انعطاف پذیری (سمت راست) و سختی لبه ها  (سمت چپ) در جهت Y در برابر خروج از مرکزیت میرایی ed برای 7 مدل نشان می دهد. (برای محورهای عمودی واحد ها m2  هستند). هر قسمت آن به یکی از چهار PGA از 0.15g ، 0.35g ، 0.55g 0.75g مربوط است .

(a) Model 1 (es=0, er=0)                       (b) Model 2 (es=-0.05, er=-0.05)          (c) Model 3 (es=-0.1, er=-0.1)

(d) Model 4 (es=-0.1, er=-0.07)            (e) Model 5 (es=-0.15, er=-0.11)

 (g) Model 7 (es=-0.25, er=-0.21)         (h)

(f) Model 6 (es=-0.2, er=-0.16)

نقطه ای که هریک ازمنحنی ها با محور افقی تقاطع پیدا می کنند  یک مقدار بهینه ازخروج از مرکزیت میرایی » است یا ) (  برای این مورد. در این گریز از مرکز، MSV قسمتهای چپ و راست دیافراگم یکسان هستند و ECB(همانطور که در WTB نشان داد) به مرکز دیافراگم حرکت می کند.همانطور که در شکل نشان داده شد برای مقاومت و سختی متقارن نمونه (مدل 1 ( برابر است با صفر همانطور که انتظار می رود. با افزایش سختی وخروج از مرکزیت مقاومت  (تا 25/0- =es  و21/0-=er) ، 

افزایش با سرعت بالاتر در طرف مقابل  esو es نسبت به مرکز جرم. برای مدل 7 با 25/0- =es  حداکثر خروج از مرکزیت میرایی 5/0=ed  نمی تواند جابجایی ها را متعادل کند ونشان می دهد که یک مقدار بیشتراز ظرفیت میرایی که فرض شده است (1000kN.s/m ) احتیاج است شکل 6 (h) خلاصه ای از نتایج به دست آمده است و را در برابر  esبرای PGA های مختلف نشان می دهد. دراین شکل روشن است که نرخ تغییرات در  خیلی بیشتر از es است و سطح PGA تاثیر نمی گذارد.

تجزیه و تحلیل یافته ها نشان می دهد که اثرات غیر خطی آزمایشات سازه فقط در PGA برابر 0.55g و PGAبرابر 0.75g. اتفاقی می افتد.بنابراین تطابق ه چهار منحنی در شکل. 6 (h) نشان می دهد استقلال را با توجه به اثرات غیر خطی نشان می دهد. همچنین مقایسه  بین شکل. 6 (c) و (d) (که به مدل های 3 و 4 با خروج از مرکزیت سختی یکسان اما خروج از مرکزی مقاومت مختلف مرتبط است)  اثر کوچک رفتار غیرخطی سازه ها نشان می دهد. این نتیجه برای سازه های با میرایی تکمیلی منطقی است، زیرا انتظار می رود که میرایی انرژی ورودی زلزله را تلف کند و تمایل شکل پذیری در سازه ها را کم کند.

شکل. 7  در برابر  es برای سطوح مختلف PGA در مورد  MAV را نشان می دهد (زمانی که مقادیر حداکثر جابجایی در قسمتهای سخت و انعطاف پذیردیافراگم درنظر گرفته شده اند). مقایسه بین شکل. 7 و 6 (در h) نشان می دهد که با توجه به MSV یا به MAV به همان نتایج برای خروج از مرکز میرایی بهینه برای کنترل جابه جایی جانبی هدایت می کند.

6.3. اثرات برشتاب جانبی دیافراگم

 شکل. 8 (a) (g) تفاوت بین MSV  شتاب مطلق جانبی برلبه های راست و چپ در جهت Y درمقابل خروج از مرکزمیرایی بهینه ed برای 7 مدل را نشان می دهد.(واحد ها برای محورهای عمودی 2((m/s2 هستند)

همانطور که در این ارقام نشان داده شده است ، « خروج از مرکز بهینه میرایی برای شتاب جانبی » یا  تغییرات کمتر و متفاوتی نسبت به  دارد. در خروج از مرکزیت سختی کوچک ،  افزایش می یابد با سرعت پایین تر بر خلاف es با توجه به CM ، اما در مقادیر بزرگتر es به همان سمت از es حرکت می کند. شکل. 8 (h) بطور خلاصه تغییرات  در برابر es رابرای سطوح مختلف PGA  نشان می دهد. این رقم نشان می دهد که اثر PGA  روی  بیش از است اما هنوز هم ناچیز است که اثرات جزئی از رفتار غیر خطی را نشان می دهد. همچنین تطابق نتایج برای مدل های 3 و 4 (داشتن همان  es اما با مقادیر متفاوت  er) اثرات حاشیه ای از رفتار غیرخطی را نشان می دهد.

 شکل. 9. تغییرات  در برابر es رابرای سطوح مختلف PGA  در مورد MAV نشان می دهد. همانطور که در شکل نشان داده شده ، تفاوت بین نتایج MSV و MAV بر پاسخ ها برای  بیشتر از است . بویژه برای سطوح بالای PGA . در PGA=0.15g و PGA=0.35g ، PGA=0.55g تغییرات  مشابه مورد MSV است اما در PGA=0.75g ، همیشه در همان سمت از es واقع است. پرش در منحنی مربوط به PGA=0.75g تفاوت بین نتایج مدل های 3 و 4 که سختی نا متقارن  یکسان اما مقاومت متقارن متفاوتی دارند را نشان می دهد. این نشان می دهد که نتایج MAV حساسیت بیشتری به اثرات غیر خطی، نسبت به نتایج MSV دارد.

6.4. اثرات چرخش دیافراگم

 شکل10 (a) (d). مقادیر MSV چرخش دیافراگم را در مقابل خروج از مرکزیت میرایی برای 7 مدل نشان میدهد. (واحد محور های عمودی است rad2). برای مقایسه بهتر نتایج هر پلات حاصل از همه مدل ها در هر PGA. خروج از مرکزیت میرایی مربوط به نقطه حداقل، از هر منحنی « خروج از مرکز بهینه میرایی برای چرخش دیافراگم » یا  را برای مدل نشان می دهد. برای مدل متقارن (مدل 1)  برابر با صفر است  و با افزایش es و er در سمت چپ دیافراگم ،  را در سمت راست با سرعت بالاتر افزایش می دهد. از نتایج روشن است که تغییرات   مشابه است اما متفاوت است از .

همانطور که شکلها نشان می دهد ، حساسیت  پاسخ به خروج از مرکزیت میرایی  ed ، ed کاهش می یابد از  0.5-  تا  0.5 . به عبارت دیگر، هنگامی که خروج از مرکزیت  میرایی در همان سمت است  به طوری که خروح از مرکزیت  سختی و مقاومت ، تفاوت بین چرخش مدل ها، خیلی بیشتر است همانطور که مقایسه شد با نمونه وقتی که خروج از مرکزیت میرایی روی طرف مخالف است . همانطور که در شکل ارائه شد در ed =0.5،MSV از چرخش دیافراگم در همه مدل ها یکسان است . مشابه  روشن است که اثرات غیر خطی و سطوح PGA تأثیر کمی درنتایج که می تواند نسبت داده شود به واقعیت که با استفاده از میرایی ، واضح است سازه ها به طورعمده در محدوده رفتار الاستیک باقی می مانند. نتایج درمورد MAV ها در شکل 11 (a) (d) ارائه شده ، روند مشابهی برای  نشان داده شده است.

6.5. اثرات  برش پایه  مدل ها

 شکل. 12 (a) (d) نشان دهنده تغییرات  MAV بر برش پایه برای 7 مدل در جهت Y (جهت نامتقارن که در آن شتاب زمین بکاربرده شده است) در مقابل خروج ازمرکزیت میرایی است. هر کدام از پلات ها برای یک PGA است. شکل نشان می دهد که اگر اثر توزیع میرایی مستثنی باشد (به عنوان مثال دمپر با خروج از مرکزیت ثابت) ، وجود خروج از مرکزیت سختی و مقاومت ، برش پایه را کاهش می دهد و مدل متقارن حداکثر برشی پایه را دارد .این معقول است به علت جفت شدن جابجایی جانبی و پیچشی در سازه نامتقارن. اما عدم تقارن ناشی از میرایی ، یک نتیجه متفاوت می دهد و برش پایه را افزایش می دهد. شکلها همچنین برای هر مدل نشان می دهد که ، خروج از مرکزیت میراگر () که در آن برش پایه حداقل است در همان سمت از خروج از مرکزیت  سختی و مقاومت است. نتایج نشان می دهد که منحنی منظم برای PGA=0.15g و PGA=0.35g  در خاصیت غیر خطی برپاسخها  تاثیر نمی گذارد. در این طرح ها  از صفر تا حدود 15/0- تغییر می کند . که مقایسه با es نرخ کمتر را نشان می دهد .  برای PGA=0.55g با اثرات حاشیه ای غیرخطی ، نظم منحنی کاهش می یابد و تغییرات  از صفر تا حدود  35/0- است. برای PGA=0.75g با اثرات غیر خطی بیشتر،  ، برای همه مدل ها  تا 5/0 =ed  حرکت می کند.

7. نتیجه گیری

این تحقیق بر پاسخ لرزه ای غیرخطی متمرکزشده است، سازه یک طبقه ، طرح نامتقارن با میرایی های تکمیلی خطی الاستیک و خصوصیات دینامیک ارتجاعی. ساختمانهای هفت طبقه با سختی یکطرفه و خروج از مرکزیت مقاومت رده بندی شده، همانطور سازه هایی بازاویه پیچشی همان مقاومت جانبی را دارند، در نظر گرفته شده اند و یک مقدار ثابت از ظرفیت میرایی جانبی که بین قابهای آنها توزیع شده است. نتایج به نتایج نهایی زیرهدایت شده اند :

(1)   توزیع میرایی اثر قابل توجه درتعیین نسبت میرایی سازه دارد. حرکت مرکز میرایی تکمیلی (CSD) به سمت مرکز سختی (CS) با توجه به مرکز جرم (CM) باعث می شود که نسبت میرایی از حالت حاکم پیچشی (GTM) را افزایش و نسبت میرایی از حالت حاکم جانبی (GLM) را کاهش دهد.

(2)   توزیع میراکننده ها ممکن است سازه پیچشی سخت را به یک سازه انعطاف پذیر پیچشی تغییردهند، در مورد میرایی باخروج از مرکزیت بالا یا حالتی که در آن حالت حاکم جانبی و پیچشی را نزدیک دوره های تناوب بسته دارند.

(3)    خروج از مرکزیت بهینه میرایی برای کنترل جابه جایی جانبی() وچرخش دیافراگم()   همیشه در طرف مقابل  esهستند، با توجه به CM اما با یک مقدار بزرگتر در مقایسه با es. اگر چه، خروج از مرکزیت میرایی بهینه برای کنترل شتاب () تغییرات متفاوت است. در مقادیر کمی از es ، در طرف مقابل  esباتوجه به CM ، اما در مقادیر بالایی از es ، آن را به سمت همان es هدایت می کند.

(4)    به نظر می رسد که در سازه های با مقادیر کمی از es ، اگر CSD در طرف مقابل از CS با توجه به CM قرار گیرد در یک طرف که es= ed ، جابجایی جانبی ، شتاب جانبی و چرخش دیافراگم می تواند کنترل کارآمد داشته باشد. اما برای بزرگ مقدارهای بالای es (یعنی es > 0.15 ) برای کنترل هر دو پاسخ هیچ توزیع مناسبی نمی تواند وجود داشته باشد.

(5)    برای پیدا کردن توزیع مناسب دمپر ، موارد MAV و MSV منجر به نتایج یکسان برای جابجایی جانبی و چرخش دیافراگم می شود. اما برای شتاب جانبی در سطح PGA ، نتایج حاصل از دو جنبه ممکن است متفاوت باشد. همچنین سطح PGA و رفتار غیر خطی دارای اثرات قابل اغماض در نتیجه به جز شتاب در مورد MAV.

(6)    مقایسه (1) با (4) نشان می دهد که برای کنترل چرخش در سازه های نامتقارن، توزیع میرایی ویسکوز باید به گونه ای باشد که نسبت میرایی از GLM (و نه GTM) را افزایش دهد.

(7)    خروج از مرکزیت میرایی که در آن  مقداربرش پایه حداقل است) ( .همیشه در همان سمت از es با توجه به CM قرار گرفته است ، اما آن برای سطوح مختلف PGA متفاوت است. برای سطوح کوچک PGA با رفتار سازه ای الاستیک اما برای مقادیر بزرگی از PGA با سازه های غیر قابل انعطاف تا زمانی که به 5/0 می رسد برابر است با  .

محاسیه ساختمان در برابر نیروی زلزله

محاسیه ساختمان در برابر نیروی زلزله

نیروی برش پایه

حداقل نیروی برش پایه یا مجموع نیروهای جانبی زلزله در هر یک از امتداد های ساختمان با استفاده از رابطه زیر محاسبه  می گردد.

V= C*w

V : نیروی برشی در تراز پایه

W : وزن کل ساختمان ، شامل تمام بار مرده و وزن تاسیسات ثابت به اضافه در صدی از بار زنده و بار برف

C ‌ : ضریب زلزله که از رابطه زیر به دست می آید.

C=

A  : نسبت شتاب مبنای طرح ( شتاب مبنای زلزله به شتاب ثقل g)

B‌ : ضزیب بازتاب ساختمان که با استفاده از طیف بازتاب طرح می شود.

I  : ضریب اهمیت ساختمان

R : ضریب رفتار ساختمان

بارگذاری جانبی

با توجه به منظم بودن ساختمان و کمتر بودن ارتفاع ساختمان از50  متر طبق بند 3-2-7-6 مبحث 6  برای محاسبه اعمال نیروی جانبی زلزله می تو ان از روش استاتیکی معادل استفاده نمود . بر این اساس ضریب زلزله بزای محاسبه برش پایه استاتیکی معادل استفاده نمود . بر این اساس ضریب زلزله برای محاسبه برش پایه استاتیکی معادل به صورت زیر است.

سیستم مقاوم در جهت غرب به شرق (X ) قاب فولادی خمشی ویژه و در جهت شمال جنوب (Y) قاب فولادی ساده + مهاربند هم محور  بنابراین نیروی زلزله در دو جهت  یکسان نیست و باید برغای هر دو جهت به صورت مجزا محاسبه گردد.

با توجه به موقعیت ساختمان استان تهران ( شهر تهران ) بر اساس پیوست آیین نامه 2800ساختمان در منطقه با خطر زلزله خیزی نسبتا خیلی زیاد قرار دارد  که نسبت شتاب مبنای طرح ( A ) از جدول 2 برداشت می  شود.

A= .35 g

با توجه به اینکه کاربری ساختمان مسکونی می باشد. با توجه به جدول 5 آیین نامه 2800 ساختمان در گروه ساختمان های با اهمیت متوسط قرار دارد که ضریب اهمیت ساختمان یک است .

I=1.0

با توجه به نوع سیستم سازه در حهت X و Y برا ساس جدول 6ایین نامه 2800ضریب رفتار سازه در جهت Xبرابر 6 و در جهت Yبرابر 10است

با توجه به نوع خاک محل احداث پروژه طبقه بندی نوع زمین براساس جدول  3آیین نامه 2800 انجام می شود که نوع زمین ساختمان مورد نظر از خاکп  در نظر گرفته می شود با توجه به نوع زمین پارمتراهای محاسبه نیروی زلزله از حدول 3برداشت می شود.

زمان تناوب اصلی ساختمان T بر اساس بند 6-3-2 آیین نامه 2800 تعیین می گردد.ارتفاع  ساختمان از روی فونداسیون  ( تراز مبنا ) تا تراز بام 21.7m است که براساس ان زمان تناوب اصلی ساختمان محاسبه می شود.

H=(3.2*6)+2.5=21.7

قاب فولادی خمشی وی‍ژه

 =.08*  =.8043

قاب فولادی ساده +مهاربند هم محور

 =.05*  =.503

با توجه به اینکه وزن خرپشته کمتر از 25% وزن بام است ، ارتفاع ساختمان برای زمان تناوب اصلی تا تراز بام در نظر گرفته می شود.

با توجه به مقدار زمان تناوب ساختمان در هر دو جهت ، ضریب بازتاب ساختمان B در هر جهت بر اساس بند 4-3-2 آیین نامه 2800 به صورت زیر  محاسبه می شود.

 =  =1.82

 =  =2.49

ضریب زلزله برای دو جهت X و Y به صورت زیر محاسبه می شود.

توزیع نیروی جانبی زلزله در ارتفاع ساختمان

نیروی برش پایه V که طبق بند 1-5-2-7-6 محاسبه شده است مطابق رابطه زیر در ارتفاع ساختمان توزیع می گردد.

 : نیروی جانبی در تراز طبقه i

 : وزن طبقه i

Hi  : ارتفاع تراز i ،ارتفاع سقف طبقه i ،از تراز پایه با توجه به برش یا نمای ساختمان

n : تعداد طبقات ساختمان از تراز پایه به بالا

 : نیروی جانبی اضافی در تراز طبقه n که از رابطه زیر تعیین می شود.

توجه : چنانچه T برابر یا کوچکتر از.7ثانیه باشد می توان  راغ صفر اختیار کرد.

چون از .7 ثانیه بیشتر می باشد را لحاظ می کنیم

چون  از .7ثانیه کمتر است  را صفر در نظر می گیریم.

جدول - توزیع نیروی جانبی زلزله در ارتفاع ساختمان
		* /	W*			طبقه
26.384	13.593	.2432	2190.502	21.7	100.944	بام
24.149	9.991	.2226	2005.368	18.5	108.398	5
19.937	8.263	.1841	1658.493	15.3	108.398	4
15.796	6.535	.1456	1311.619	12.1	108.398	3
11.619	4.807	.1071	964.744	8.9	108.398	2
7.442	3.079	.0686	617.87	5.7	108.398	1
3.124	1.292	.0288	259.319	2.5	103.727	پیلوت
108.490	47.562	1	9007.919		746.664	جمع

قرارداد آرماتوربندی

این قرارداد در تاریخ                          فی مابین شرکت                        به نمایندگی                  به نشانی                                                                                    تلفن                   که در این قرارداد کارفرما نامیده می شود از یکطرف و آقای                         فرزند                         به شماره شناسنامه                         صادره از              و به نشانی

تلفن                 که از طرف دیگر پیمانکار نامیده میشود مطابق با شرایط و مشخصات ذیل منعقد و لازم الاجراء می باشد.  

ماده یک –موضوع قرارداد

 در هر قسمت طبق نقشه ها و مشخصات فنی AII برشکاری ، خم کاری ، بستن و نصب آرماتور آجدار از نوع

نصب صفحه ستونهای اسکلت فلزی یا اجرای صحیح مطابق نقشه ها به همراه آکس بندی و تراز مشخصی که از طرف کارفرما برای پیماپیمانکار مشخص میگردد بهمراه هواگیری و گروت ریزی .

ماده دو – اسناد و مدارک قرارداد

2-1- قرارداد حاضر

2-2- نقشه و مشخصات فنی عمومی و خصوصی که بنا به مورد توسط کارفرما ابلاغ می گردد.

2-3- کلیه دستورکارهائیکه در حین اجرا توسط کارفرما یا دستگاه نظارت ابلاغ می گردد.

ماده سه – مبلغ قرارداد

مبلغ کل قرارداد حدودا                        ریال پیش بینی میگردد که تا 25 درصد قابل افزایش یا کاهش می باشد که بر اساس صورت وضعیت پیشرفت کار طبق تائید دستگاه نظارت قابل پرداخت خواهد بود طبق نرخنامه ذیل :

آرماتوربندی تا  قطر 10 هر کیلو                                                   ریال برای بتن مسلح باسیم پیچی لازم

آرماتوربندی از قطر 12 تا 18 هر کیلو                                           ریال برای بتن مسلح با سیم پیچی لازم

آرماتور بندی از قطر 20 به بالا هر کیلو                                         ریال برای بتن مسلح با سیم پیچی لازم

جاگذاری ، هواگیری ، ترازکردن و گروت ریزی صفحه ستون هر عدد                              ریال

تبصره یک – به قیمت های این قرارداد هیچگونه تعدیلی تعلق نمی گیرد.

تبصره دو- هزینه جاگذاری هر گونه قطعات پیش ساخته در بتن ، گذاشتن درزهای انبساط و نصب پلاستوفوم و فاصله انداز و واتراستاپ و غیرهدر قیمتهای فوق منظور شده است.

ماده چهار –نحوه پرداخت

پس از اتمام کار پیمانکار موظف است نسبت به تهیه صورت وضعیت کارهای انجام شده  اقدام و پس از تایید نماینده کارفرما با توجه به مفاد قرارداد نسبت به پرداخت مبلغ کارکرد پس از کسر 10 درصد حسن انجام کار و 5 درصد مالیات اقدام خواهد شد..

تبصره یک- 5 درصد حسن انجام کار پس از تحویل موقت و 5 درصد پس از تحویل قطعی با درخواست کتبی پیمانکار و تائید کارفرما به پیمانکار پرداخت میگردد.

تبصره دو – 10 درصد کل قرارداد بعنوان پیش پرداخت از سوی کارفرما به پیمانکار پرداخت میگردد .

ماده پنج – مدت قرارداد

مدت قرارداد جمعا                روز / ماه شمسی از تاریخ                لغایت                         می باشد.                 

ماده شش – تعهدات پیمانکار

6-1- پیمانکار از محل کار بازدید و از کم و کیف آن کاملا مطلع می باشد و کلیه نقشه ها و مشخصات فنی مربوط به اجرای کار را رویت نموده است و کلیه کارها را طبق نقشه و دستورکارها زیر نظر دستگاه نظارت بدون عیب و نقص انجام دهد .  

6-2-پیمانکار میبایستی در تمام مراحل کار در کارگاه حاضر بوده و در غیاب خود نماینده تام الاختیار ذیصلاح با اطلاعات فنی مورد نیاز که مورد تائید کارفرما نیز باشد حضور داشته باشد.

6-3- پیمانکار جهت اجرای حسن انجام تعهدات خود مبلغ                   ریال به صورت چک تضمین شده بانکی در قبال اخذ رسید تحویل کارفرما می نماید . چک مذکور پس از اتمام کار با تقاضای پیمانکار مسترد می گردد.

6-4- چنانچه پیمانکار نسبت به شروع کار در موعد مقرر اقدام ننماید ، سپرده پیمانکار به نفع کارفرما ضبط و قرارداد فیمابین بدون نیاز به هیچگونه تشریفات لغو شده تلقی می گردد.
6-5- چنانچه پیمانکار پس از شروع کار بهرعلت کار را متوقف نماید کارفرما می تواند بدون نیاز به تامین دلیل از دستگاههای قضایی و مراجع ذیصلاح نسبت به تنظیم صورتجلسه کارکرد که به تائید دستگاه نظارت رسیده اقدام اقدام و یک نسخه از آن را تحویل پیمانکار نماید.

6-6- پیمانکار متعهد به رعایت دقیق برنامه زمان بندی اجراء عملیات می باشد و در صورت هرگونه تاخیر که ناشی از کار پیمانکار باشد کلیه کلیه خسارات وارده متوجه وی خواهد بود.

6-7- پیمانکار حق واگذاری کار به غیر را ندارد و در صورت اثبات چنین سندی ، کارفرما حق هر گونه اقدام را به هر شکل و به صورت تام الاختیار خواهد داشت .

6-8- پیمانکار در حفظ و حراست اموال شرکت ، ابزار ، ماشین آلات ، مصالح و قطعات مسئول است و کارفرما در هر مقطعی می تواند آمارگیری و بررسی از ابزار و وسائل .... نموده و در صورت وجود کمی و کاستی پیمانکار مسئول پاسخگویی و جبران است.

6-9- پیمانکار مسئولیت کامل ناشی از منع قانونی کار کردن افراد مشمول نظام وظیفه و اتباع بیگانه خارجی (افغانی) بدون مجوز یا افرادی که را که به نحوی از حق کارکردن محروم هستند را دارد و کارفرما فرض را بر این قرار داده که افراد پیمانکار هیچ نوع منع قانونی برای کارکردن ندارند.

6-10- پیمانکار ملزم میگردد هرگاه عدم صلاحیت اخلاقی و یا فنی یک یا چند تن از پرسنل وی بنا به تشخیص مسئولین کارگاه محرز گردد ، حداکثر ظرف 48 ساعت از اعلام مسئولین کارکنان مذکور را تسویه حساب و تعویض و به جای آنها افراد مورد تائید را بکار گمارد .

6-11-در صورت وقوع حادثه برای پرسنل پیمانکار ، پیمانکار مسئولیت تهیه ، تکمیل و امضاء فرم گزارشات حادثه وزارت کار و همچنین کلیه جنبه های مالی و حقوقی آن را بعهده خواهد داشت .

6-12- پیمانکار مسئولیت کامل ایمنی پرسنل خود را بعهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسائل استحفاظی نماید تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار نگردند . ضمنا رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان نیز اجباری می باشد.

6-13- پیمانکار تعهد می نماید که در پایان هر روز لیست کارگران خود را با مشخص نمودن وظیفه مربوطه به دفتر کارگاه تحویل نماید .

6-14- تهیه کلیه ابزار آلات و لوازم آرماتوربندی ( میز کار و آچار گوساله ، دستکش ، لباس ، کفش ، کلاه ایمنی ... ) به عهده پیمانکار می باشد .

6-15- پیمانکار موظف است جهت برش میلگردها از دستگاه هوا برش استفاده ننماید و حتی المقدور از قیچی استفاده نماید.

6-16- کلیه اسلیوگذاریها مطابق نقشه اعلام شده در تعهدات اجرای پیمانکار می باشد .

6-17 –پیمانکار موظف است ، کلیه نکات فنی اعم از طول خم ها ، طول همپوشانی را رعایت نماید.

6-18-پیمانکار موظف است کلیه میلگردها را با رعایت مقررات تعیین شده در آئین نامه بتن ایران بصورت سرد خم نماید .

6-19- خم کردن میلگردها باید حتی المقدور بطور مکانیکی به وسیله ماشین مجهز به فلکه خم کن و با یک عبور در سرعت ثابت انجام پذیرد طوری که قسمت خم شده دارای شعاع انحنای ثابتی باشد.

6-20- پیمانکار مجاز نیست به منظور شکل دادن مجدد به میلگردها ، خم ها را باز و بسته نماید .

6-21- پیمانکار باید قبل از جاگذاری میلگردها ، اطمینان حاصل نماید که رویه آنها ، از هر نوع عامل و اثر زیانبار، از قبیل گل ، روغن ، قیر ، دوغاب سیمان خشک شده ، رنگ ، کندگیر کننده زنگ پوسته شده و برف و یخ عاری است .

6-22- آرماتورها باید قبل از بتن ریزی مطابق نقشه های اجرایی در جای خود قرار گیرند و طوری بسته و نگهداشته شوند که از جابجایی آنها خارج از محدوده روا داریهای مجاز ( فصل هشتم آئین نامه بتن ایران ) جلوگیری شود .

6-23-برای بهم بستن آرماتورها بوسیله عناصر سازه ای باید از مفتولها یا اتصال دهنده ها و گیره های فولادی استفاده کرد و انتهای برجسته سیم ها و کیره ها در قشر بتن محافظ ( پوشش ) واقع نشود.

6-24- جنس ، ابعاد ، تعداد و فاصله لقمه ها و خرکها و سایر قطعات مورد استفاده برای تثبیت موقعیت میلگردها در جای صحیح باید طوری باشند که علاوه بر شرط بند 22 مانعی در برابر ریختن بتن و نقطه ضعفی در مقاومت و پایایی آن ایجاد نشود.

6-25-موقعیت آرماتورها باید هم قبل از بتن ریزی و هم در ضمن بتن ریزی کنترل شود ، تا پوششهای اسمی در محدوده رواداریهای مقرر شده ، به ویژه در طره ها به دقت تامین شود .

ماده هفت – تعهدات کارفرما

7-1- کارفرما متعهد است زمین مورد نیاز برای ایجاد کارگاه و اجراء عملیات موضوع پیمان را همراه با کلیه نقشه های اجرایی در اختیار پیمانکار قرار دهد .

7-2 – تامین مصالح مصرفی به درخواست پیمانکار و تامین ماشین آلات حمل از انبار کارگاه تا محل اجرا بعهده کارفرما می باشد ( بارگیری ، حمل ، تخلیه مصالح از انبار تا محل اجرا به عهده پیمانکار می باشد ).

7-3- تامین محل اسکان پرسنل پیمانکار در کارگاه در حد مقدورات .

7-4- تامین آب و برق مورد نیاز کار.

7-5- اخذ و ارائه مجوزهای لازم جهت انجام کار.

7-6- پرداخت مبلغ انجام کار که پس از اتمام عملیات و تائید قابل پرداخت می باشد.

7-7- چنانچه تاخیری بواسطه کار کارفرما باشد پیمانکار جریمه ای نخواهد پرداخت و تشخیص این موضوع بعهده کارفرما می باشد.

ماده هشت- موارد فسخ قرارداد

8-1- انتقال قرارداد یا واگذاری عملیات به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر از طرف پیمانکار

8-2-عدم اجرای تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده

8-3- تاخیر در شروع بکار بیش از 15 روز از تاریخ ابلاغ قرارداد

8-4- تاخیر در اجرای کار بطوریکه دلالت بر عدم صلاحیت مالی و فنی و یا سوء نیت  پیمانکار بنماید .

8-5- غیبت بدون اجازه پیمانکار و یا تعطیل کردن کار بدون کسب اجازه کتبی از کارفرما

8-6- عدم پیشرفت کار متناسب با مقدار کاری که بایستی مطابق برنامه زمانبندی انجام شود .

تبصره – در کلیه موارد مذکور تشخیص و نظر کارفرما ملاک عمل بوده و قاطعیت دارد .

ماده نه – دوره تضمین قرارداد

مدت دوره تضمین قرارداد پس از اتمام کار که به تائید کارفرما و دستگاه نظارت رسیده ، دو برابر مدت زمان قرارداد می باشد در صورت بلانقص بودن کار انجام شده , مبلغ ده درصد حسن انجام کار و سپرده حسن انجام تعهدات با تقاضای پیمانکار به ایشان مسترد می گردد.

ماده ده

این قرارداد در10ماده و پنج تبصره و در چهار نسخه تهیه و تنظیم شده که هر نسخه حکم واحد را دارا و قابل اعتبار می باشد.

                   کارفرما                                                                         پیمانکار             

پیچ لنگر

علوم مهندسى : پیچ لنگر        

لنگر پیچ و مهره پیچ و مهره است که مورد استفاده برای اتصال اشیاء و عناصر ساختاری به بتن هستند. آنها ممکن است برای همه چیز، از bolting خانه به اساس آن را به اتصال به ماشین آلات سنگین صنعتی به کف کارخانه استفاده می شود. تعداد زیادی از تولید کنندگان را به پیچ و مهره لنگر را بنویسید، و چندین سبک های مختلف برای برنامه های مختلف در دسترس وجود دارد. هنگامی که به درستی نصب شده، این پیچ ها را تشکیل می دهند، ارتباط بسیار محکم و جامد است که برای چندین دهه به طول انجامد. پیچ و مهره لنگر را می توان در برخی از فروشگاه های سخت افزاری به دست آمده، و از طریق ساخت و ساز شرکت های عرضه و همچنین تولید کنندگان. پیچ لنگر کلاسیک بازیگران در محل لنگر پیچ است. این پیچ و مهره ها را در بتن قرار داده در حالی که هنوز مرطوب است، با رگه پیچ چسبیده است. هنگامی که بتن سخت، پیچ در جای خود تعیین می کنند، و اشیاء را می توان با استفاده از مهره است که متصل به بخش رزوه پیچ. این پیچ ها لنگر اغلب در پروژه های ساخت و ساز جدید، که در آن محل دیوارها و عناصر دیگر که نیاز به پیچ کردن به خوبی شناخته شده استفاده می شود. نوع دیگری از لنگر پیچ پیچ که داخل بتن را پس از آن مجموعه است. این پیچ و مهره ها نیاز به سوراخ حفر شده، و می توان آنها را در محل را با اپوکسی بسته، و یا با یک قطعه است که گسترش می یابد، برای به دام انداختن پیچ زمانی که آن را تنگ تر شده است. برای مقاوم سازی و کارهای مشابه، این نوع پیچ ها لنگر می تواند بسیار مفید می باشد، هر چند مهم است که آنها را نصب کنید و یا به درستی آنها ممکن است شکست بخورند، گاهی اوقات catastrophically. هنگامی که پیچ و مهره های لنگر در ساخت و ساز استفاده می شود، سازنده معمولا باید توسط کدهای ساختمان های محلی، که دیکته اندازه پیچ و مهره های لنگر، و فاصله لازم بین آنها پیروی کنند. هدف این است که برای توزیع بار از ساخت و ساز بیش از پیچ های متعدد، کاهش میزان استرس در هر پیچ و مهره های خاص و یا هر منطقه داده شده از بتن است. مهندس معمار یا ممکن است استرس و بارهایی را که به درگیر تا مطمئن شوید که پیچ و مهره لنگر مناسب قرار داده شده را محاسبه نمود. اشکال عمده به پیچ و مهره لنگر است که یک بار آنها را در جای خود هستند، آنها می توانند بدون jackhammering بخش بتن، حذف نشده است. در یک وضعیت که در آن پیچ و مهره عناصر ساخت و ساز مهم، این است که معمولا یک مسئله عمده ای نیست، اما می توان آن را یک مشکل زمانی که پیچ و مهره لنگر استفاده می شود برای تامین ماشین آلات سنگین. اگر یک کارخانه پیکربندی مجدد به چیزی، به عنوان مثال، لنگر پیچ و مهره های قدیمی ممکن است در راه باشد

Anchor bolts are bolts which are used to connect objects and structural elements to concrete. They may be used for everything from bolting a home to its foundations to attaching heavy industrial machinery to a factory floor. Numerous manufacturers make anchor bolts, and there are several different styles available for different applications. When installed correctly, these bolts form a very firm, solid connection which will last for decades. Anchor bolts can be obtained in some hardware stores, and through construction supply companies as well as manufacturers. The classic anchor bolt is a cast in place anchor bolt. These bolts are inserted into concrete while it is still wet, with the threaded part of the bolt sticking up. When the concrete hardens, the bolt is set in place, and objects can be bolted down with the use of a nut which connects to the threaded section. These anchor bolts are often used in new construction projects, where the location of walls and other elements which need to be bolted down is well known. The other type of anchor bolt is a bolt which inserted into the concrete after it sets. These bolts require a drilled hole, and they can be fastened in place with epoxy, or with a wedge which expands to trap the bolt when it is tightened. For retrofitting and similar tasks, these types of anchor bolts can be very useful, although it is important to install them properly or they may fail, sometimes catastrophically. When anchor bolts are used in construction, the builder must usually abide by local building codes, which dictate the size of anchor bolts, and the necessary distance between them. The goal is to distribute the load of the construction over numerous bolts, reducing the amount of stress on any particular bolt or any given area of concrete. An engineer or architect may calculate the stress and loads involved to make sure that the anchor bolts are placed appropriately. The major drawback to anchor bolts is that once they are in place, they cannot be removed without jackhammering out a section of concrete. In a situation where the bolts are critical construction elements, this is usually not a major issue, but it can be a problem when anchor bolts are used to secure heavy machinery. If a factory is reconfigured to produce something different, for example, the old anchor bolts may be in the way.

تعریف پل

 

تعریف پل:

 پل یک سازه است که برای عبور از موانع فیزیکی از جمله رودخانه ها و دره ها استفاده می شود.پلهای متحرک نیز جهت عبور کشتیها و قایقهای بلند از زیر آنها ساخته شده است.
  پلها را از نقطه نظر مصالح تشکیل دهنده به شکل زیر طبقه بندی می کنند :

پلهای چوبی:

این پلها معمولا" به شکل قوسی، با تیرهای مشبک و یا تیرهای حمال ساخته شده و در حال حاضر استفاده از آنهابه صورت موقتی می باشد.

پلهای سنگی:

با توجه به مقاومت مناسب فشاری مصالح سنگی، بسیاری از پلهای طاقی از این مصالح ساخته شده اند.نظر به کمبود افراد سنگ کار و زمان نسبتا طولانی لازم برای تهیه مصالح و اجرای سازه، امروزه استفاده از این پلها محدود می باشد.

پلهای بتنی:

در بسیاری از پلهای طاقی شکل، در حال حاضر از بتن، با توجه به مقاومت فشاری مطلوب آن به جای سنگ استفاده می شود.

پلهای بتن مسلح:

با توجه به روش اجرا و نحوه بتن ریزی، پلهای بتن مصلح را می توان از مقاطع مختلف و با اشکال دلخواه ساخت. با وجود این استفاده از مقاطع ساده در جهت کاهش بهای قالب بندی همواره مورد نظر است.در بعضی از حالات استفاده از سیستم پیش ساختگی باعث حذف اجزاء نگهدارنده قالبها و در نتیجه صرفه جوئی قابل ملاحظه می شود.

پلهای بتن پیش تنیده:

با پیشرفت این تکنیک، به تدریج در دامنه وسیعی از ابنیه فنی،پلهای بتن پیش تنیده جایگزین پلهای فلزی و پلهای بتن مسلح شده اند. بدین ترتیب با صرف هزینه کمتر، پلهای با دهانه بزرگ ساخته می شوند. از طرف دیگر استفاده از این مصالح امکان به کارگیری تکنیک های جدید پل سازی را می دهد.

پلهای فلزی:

این پلها به اشکال مختلف، با تیرهای حمال معمولی یا تیرهای مشبک فولادی، با قوس یا قالبهای فلزی، نورد شده از ورق و المانهای اتصالی ساخته شده اند. در ساخت این پلها گاهی نیز از آلیاژهای سبک یا مقطع مرکب استفاده می گردد.

 استفاده از فولاد در ساخت پلهای فلزی از قرن گذشته شروع و با عنایت به مقاومت کششی و فشاری مطلوب این مصالح در سطح وسیع متداول گردید.باتوجه به فزونی بهای تولید، معمولاً نیمرخهای فولادی دارای ضخامت ناچیز بوده و در نتیجه علاوه بر مسئله زنگ زدن و خوردگی، خطر بروز ناپایداری های الاستیک نیز همواره موجود می باشد، از طرف دیگر نظر به اینکه با افزایش طول دهانه وزن مرده پلها به سرعت افزایش می یابد، با توجه به ناچیزبودن ابعاد و در نتیجه سبک بودن مقاطع فلزی، هنوز نیز برای

پوشش پلهای فلزی :

پوشش پلهای فلزی را می توان از چوب مصالح سنگی بتن مسلح و یا از ورقهای فلزی انتخاب نمود. استفاده از چوب برای پوشش پلها در زمانهای بسیار قدیم رایج بوده اما امروزه به ندرت مورد استفاده قرار می گیرد.

همچنین در طرحهای جدید از پوشش مصالح سنگی نیز به علت وزن زیاد آن، کمتر استفاده می شود در این راه حل تیرهای حمال طولی پل بوسیله قوسهائی از آجر و مصالح سنگی به هم متصل می شوند.

پوشش بتن مسلح:

این پوشش از یک دال بتن مسلح که روی تیرچه های طولی و تیرهای عرضی پل تکیه نموده تشکیل یافته است.پوشش بتن مسلح مقاومت و صلبیت لازم را به سازه داده و از نظر اجرائی نیز آسان و بسیار متداول می باشد.

پوشش فلزی:

یک نوع از این پوششها از یک سری صفحات فلزی که بوسیله بتن مسلح پوشیده شده و روی بال فوقانی تیرچه طولی جوش شده اند تشکیل شده است ضخامت کل حاصله معمولاً ضعیف (بین 10تا 20 سانتی متر ) است.

یکی دیگر از انواع پوششهای فلزی متداول دال ارتوتروپ است این پوشش از یک صفحه فلزی که در جهت عمودی بوسیله ورقهای ساده یا جعبه ای تقویت شده تشکیل یافته است، صفحه فلزی نقش بال فوقانی تیرها رابه عهده داشته و ضمن شرکت در مقاومت خمشی بارهای موضعی حاصل از چرخ وسائل نقلیه رانیز تحمل می کند.

ضخامت آن معمولاً حدود 12 میلی متر (برای جان جعبه ای )تا 14 میلی متر(برای جان ساده)می باشد. دال ارتوتروپ در مجموع روی اجزاء اصلی پل (تیرهای طولی و عرضی )تکیه نموده است.

 طبقه بندی پلهای فلزی:

پلهای فلزی را می توان با توجه به نوع سیستم باربر به شرح زیرطبقه بندی نمود:

• پل باتیرهای حمال
• پل قوسی
• پل با کابلهای باربر

پل با تیرهای حمال :

این پلها از متداول ترین انواع مورد استفاده برای دهانه های متوسط (تا250 متر)می باشند . تیرهای حمال معمولا به صورت شبکه های فلزی مقاطع جعبه ای یا تیرهای مرکب تو پر ساخته شده و تغییر شکل بسیار محدودی خواهند داشت. شبکه های فلزی معمولآ سبک بوده اما با توجه به خصوصیات ظاهری آنها ،کمتر در مناطق شهری مورد استفاده قرار می گیرند.در حالت کلی این پلها را نیز می توان به شرح زیر تفکیک نمود:

• پل با تیرهای حمال جانبی :

در این حالت تیرهای حمال جانبی معمولآ از شبکه های فلزی تشکیل شده و اجزاء اصلی باربر تابلیه می باشند. در شرایطی که عرض پل محدود باشد ( کمتر از14 متر ) می توان از این سیتستم استفاده نمود.

• پل با تیر های حمال تحتانی:

در این حالت تیرهای حمال عمومآاز نوع تیرهای مرکب با جان تو پر ( که از چند ورق فلز با اتصال پیج پرچ یا جوش تشکیل شده اند ) می باشند. تیرهای حمال با ارتفاع ثابت یا متغیر ساخته شده و در نتیجه ضمن حصول منظره مناسب صرفه جوئی مهمی نیز در مصرف مصالح خواهد شد. همچنین در بعضی شرایط می توان سبستم متشکل از تیرها یا حمال تحتانی را با یک مقطع جعبه ای جایگزین نمود.

پل قوسی:

پل قوسی، پلی است با تکیه گاه های انتهائی در هر طرف، که شکلی نیم دایره مانند دارد. پلی که از رشته ای از قوسها تشکیل شده باشد، پل دره ای نامیده می شود. پل قوسی ابتدا توسط یونانی ها و از سنگ ساخته شد. بعدها، رومیان باستان از ملات در پل های قوسی خود استفاده کردند.

با توجه به اصول مقاومت مصالح، شعاع قوس وابعاد این پلها را طوری انتخاب می کنند که بارهای قائم وارده تبدیل به یک نیروی فشاری در امتداد قوس شود. بنا براین در مناطقی با کیفیت خاک مناسب،می توان دهانه های بزرگ ( تا حدود500متر) را با پلهای قوسی طی نمود.

پل ترکه ای:

در این پلها،تابلیه به صورت یک صفحه صلب از یک طرف روی پایه های کناری (کوله ها) و دو پایه بلند میانی و از طرف دیگر به طور الاستیک روی کابلهای مورب تکیه نموده است. این کابلها در تمام طول پل گسترش می بابند بار وارده را به پایه های بلند میانی منتقل می نمایند. کابلهای ذکر شده را می توان در دو صفحه قائم و به طور موازی در دو طرف تابلیه قرار داده و یا در جهت عرضی نیز به طور مورب و در امتداد محورطولی پل به پایه میانی متصل نمود.

همچنین در بعضی شرایط می توان از یک مجموعه کابل که در امتداد محور طولی پل قرار می گیرند استفاده نمود.

پایه های میانی پل به شکل I ، A یا H طرح شده و معمولآ از فولاد یا بتن مسلح می باشد،پلهای ترکه ای به تعداد زیاد و تا دهانه 500 متر ساخته شده اند.

پل معلق:

در این پلها نیز تابلیه به صورت یک صفحه صلب روی پایه های کناری و میانی تکیه نموده است .

نگهداری پل:

با توجه به مخارج سنگین انجام شده برای اجرای ابنیه بتنی،مسئله نگهداری دقیق این سازه ها در برابر آب و باد دو یخبندان از اهمیت خاصی بر خوردار است.

در مناطقی که بستر رودخانه سست بوده و در اثر طغیان آب امکان شسته شدن داشته باشد باید وضعیت آن را در اطراف پل بعد از طغیانهای مختلف مورد برسی قرار داد تا با تدابیر مختلف از خالی شدن خاک اطراف پی ها و در نتیجه تخریب پایه ها جلوگیری شود. لایه عایق کاری و آسفالت کف جاده باید طوری انجام شود که از نفوذ و باقی ماندن آب در جسم پل جلوگیری شود.

بعد از پایان ساختمان پل و قبل از تحت سرویس قرار گرفتن،المانهای مختلف آنرا باید به دقت مورد بازدید قرار داد تا مشخص شود تحت بارهای دائمی و دستگاههای ساخت،تغییر شکل ها و ترک های پیش بینی نشده در آن ایجاد نشده باشد، همچنین بعد از آزمون بار گذاری که تحت شدید ترین بارگذاری ممکنه در طول دوره سرویس قرار می گیرد، باید کلیه تغییر شکلهای ایجاد شده و فلش مقاطع بحرانی، ترک های احتمالی، نشست پایه ها، تغییر فرم دستگاههای تکیه گاهی و اتصالات مختلف به دقت مورد برسی قرار گیرند.

در طول دوره بهره برداری نیز در زمانهای مشخص باید قسمتهای مختلف پل مورد بازدید قرار گیرند به عنوان مثال:در پلهای فلزی که احتمال از بین رفتن اتصالات پیچ و جوش، زنگ زدن المانها و خوردگی آنها و بروز نا پایداریهای الاسیتک موجود است. این بازدیدها باید به طور مداوم و حداقل هر پنج سال یکبار انجام شده و برای جلو گیری از تخریب قطعات، آنها را با مواد مناسب پوشانید. همجنین در مورد پلهای بتن پیش تنیده شده وضع دستگاههای مهارتی و کشش کابلها مورد بررسی قرار گرفته و با انجام عمل تزریق به نحو مناسب، از زنگ زدگی کابلها جلوگیری به عمل آید.

از عبور سربارهای غیر مجاز که در طرح ومحاسبه قطعات پل در نظر گرفته نشده اند،اکیدآ جلوگیری شود.

ساختار کار پلها:

سه نوع اصلی از پلها موجودند:         پل تیری            پل قوسی                  پل معلق

تفاوت عمده ی این سه پل در فاصله دهانه ی پل است. دهانه, فاصله ای است بین پایه های ابتدایی و انتهایی پل, اعم از اینکه آن ستون, دیوارهای دره یا پل باشد. طول پل تیری مدرن امروزه از  200  پا  (60متر) تجاوز نمی کند. در حالی که یک پل قوسی مدرن به  800  تا  1000  پا  (240  تا  300  متر) همو می رسد. پل معلق نیز تا  7000  پا طول دارد.چه عاملی سبب می شود که یک پل قوسی بتواند درازای بیشتری نسبت به پل تیری داشته باشد؟ و یا یک معلق بتواند تقریباً تا  7  برابر طول پل قوسی را داشته باشد. جواب این سوال زمانی بدست می آید که بدانیم چگونه انواع پلها از دو نیروی مهم فشاری و کششی تاثیر می پذیرند.

نیروی فشاری : نیرویی است که موجب فشرده شدن و یا کوتاه شدن چیزی که بر روی آن عمل می کند می شود.

نیروی کششی : نیرویی است که سبب افزایش طول و گسترش چیزی که بر روی آن عمل می کند, می گردد.

در این زمینه می توان از فنر به عنوان یک مثال ساده نام برد. زمانی که آن را روی زمین فشار می دهیم و یا دو انتهای آن را به هم نزدیک می کنیم, در واقع ما آن را را متراکم می سازیم. این نیروی تراکم یا فشاری موجب کوتاه شدن طول فنر می شود. و نیز اگر دو سر فنر را از یکدیگر دور سازیم, نیروی کششی در فنر ایجادشده, طولفنر را افزایش می دهد.نیروی فشاری و کششی در همه پل ها وجود دارند و وظیفه طراح پل این است که اجازه ندهد این نیروها موجب خمش و یا گسیختگی گردد. خمش زمانی اتفاق می افتد که نیروی فشاری بر توانایی شئ در مقابله با فشردگی غلبه کند. بهترین روش در موقع رویارویی با این نیروها خنثی سازی,پخش و یا انتقال آنهاست. پخش کردن نیرو یعنی گسترش دادن نیرو به منطقه وسیع تری است چنانکه هیچ تک نقطه مجبور به متحمل شدن بخش عمده ی نیروی متمرکز نباشد. انتقال نیرو به معنی حرکت نیرو از یک منطقه غیر مستحکم به منطقه مستحکم است, ناحیه ای که برای مقابله با نیرو طراحی شده و منظور گردیده است. یک پل قوسی مثال خوبی برای پراکندگی است حال آنکه پل معلق نمونه ای بارز از انتقال نیروست. 

پلهای تیری :

 یک پل تیری, اساساً یک سازه افقی مستحکم است که بر روی دو پایه نصب شده است و این پایه ها, هر یک در انتهای طرفین پل قرار دارند. وزن پل و هرگونه وزن اضافی دیگر که بر روی پل اعمال می شود, مستقیماً توسط پایه ها تحمل می شوند.

فشار : نیروی فشاری خود را در بالای عرشه پل یا جاده نمایان می سازد. این نیرو موجب می شود که بخش بالایی عرشه کوتاه- تر گردد.

کشش : برآیند نیرو فشاری در بخش بالایی عرشه به ایجاد نیروی کششی در بخش پایینی عرشه پل منجر می شود. این کشش موجب افزایش طول در بخش پایینی پل می شود.

پراکندگی : بسیاری از پلهای تیری که شما می توانید آنها را در بزرگراهها بیابید, برای تحمل بار  از تیرهای بتونی یا فولادی بهره می گیرند. اندازه تیر و بویژه ارتفاع تیر بر حسب مسافتی که تیر دارد محاسبه می شود.با افزایش ارتفاع تیر, به مقدار مصالح بیشتری برای پراکنده کردن کشش مورد نیاز است. طراحان پل برای ایجاد تیر های بلند از شبکه های فلزی یا خرپا بهره می گیرند. این خرپا به تیر استحکام داده و توانایی آن را در پخش کردن نیروی فشاری یا کششی افزایش می دهد. زمانی که تیر شروع به متراکم شدن می کند, این نیرو در میان خرپا پخش می شود. به غیر از خلاقیت موجود در خرپا, پل تیری در میزان طول خود محدود است. با افزایش طول آن اندازه خرپا نیز می بایست افزایش یابد تا زمانی که خرپا به نقطه می رسد که دیگر نمی تواند وزن خود را تحمل کند.

 انواع پل های تیری : پل های تیری به سبک های بسیار زیادی ساخته  می شود. نوع طراحی, مکان و چگونگی ساخت یک خرپا, تعیین کننده نوع یک خرپاست. در بدو انقلاب صنعتی, احداث پلهای تیری در ایالات متحده با سرعت توسعه یافت. طراحان با طرحهای نوین و سازه های مختلف و متعدد این حرفه را رونق بخشیدند. پل های چوبی جای خود را به پلهای فلزی یا نیمه فلزی دادند. این نمونه های متنوع از خرپا ها گامهای موثری را در جهت پیشرفت در این زمینه برداشت. یکی از ابتدایی ترین و مشهور ترین آنها خرپای «هاو»1  بود که در سال  ١٨۴٠  توسط «ویلیام هاو»2  طراحی و ابداع شد.شهرت ابداع جدید وی در طرح خرپایش نبود, چرا که مشابه طرح kingpost  بود. چگونگی استفاده از تیرهای آهنی عمودی با مجموعه ای از تیر های چوبی مورب  طرح او بود که مورد توجه قرار گرفت. بسیاری از پلهای تیری امروزه هنوز از طرح هاو در خرپایشان استفاده می کنند.

مقاومت خرپا  : یک تیر به تنهایی هرگونه فشردگی یا کشش را در بر خواهد گرفت. بیشترین فشردگی در بالاترین نقطه تیر و بیشترین کشش در در پایین ترین نقطه تیر است. در وسط تیر فشردگی و کشش کمتری وجود دارد.اگر تیر طوری طراحی شود که بیشترین مقدار مصالح در بالا و پایین تیر و در وسط تیر مصالح کمتری مصرف شود, بهتر خواهد توانست نیروهای کششی یا فشاری را تحمل کند. ( در توضیح می توانیم بگوییم که تیر های I  شکل مستحکم تر از تیر های مستطیلی ساده است).مرکز تیر از عضو های مورب خرپا تشکیل شده طوری که بالا و پایین خرپا نشان دهنده بالا و پایین تیر است. با نگرش به خرپا به این شیوه ما قادریم ببینیم که بالا و پایین تیر مصالح بیشتری نسبت به مرکز آن مصرف می کند(به این دلیل که مقوای چین دار خیلی مستحکم است).در اضافه به مطالب فوق در مورد تاثیرات خرپا, علت دیگری نیز وجود دارد دالّ بر اینکه چرا خرپا مستحکم تر از تیر است: یک خرپ توانایی پخش کردن نیرو را دارد. خرپا طوری طراحی شده است که به دلیل داشتن تعداد زیادی از مثلث ها _که به طور معمول در آن مورد استفاده قرار می گیرد_ هم می تواند یک سازه بسیار مستحکم ایجاد کند و هم کار انتقال نیرو را از یک نقطه به منطقه وسیعی انجام دهد.

 پل قوسی :

 یک پل قوسی سازه ای است به شکل نیم دایره که در هر طرف آن نیم پایه  (پایه های جناحی) قرار دارد. طراحی قوس طوری است که به طور طبیعی وزن عرشه پل را به نیم پایه ها منتقل و منعطف می کند.

فشار : پلهای قوسی همواره تحت فشار قرار گرفته اند. نیروی فشاری همواره در امتداد قوس و به سمت نیم پایه ها وارد می شود.

کشش : کشش در یک قوس ناچیز و قابل اغماض است. خاصیت طبیعی خمیدگی قوس و توانایی ان در پخش نیرو به بیرون, به طور قابل ملاحظه ای  تاثیرات کشش را در قسمت زیرین قمس کاهش می دهد. هرچند با زیاد شدن زاویه ی خمیدگی ( بزرگتر شدن نیمدایره قوس) تاثیرات نیروی کششی نیز در آن افزایش می یابد.همانطور که اشاره شد, شکل قوس به تنهایی موجب می شود که وزن مرکز عرشه پل به پایه های جناحی منتقل شود. مشابه پلهای تیری محدوده ی اندازه پل در مقاومت پل تاثیر گذاشته و در نهایت بر ان چیره خواهد گشت.

 انواع پلهای قوسی:

پراکندگی : انواع قوس ها محدود هستند. امروزه قوس هایی مانند «رمان»3  , «باروک»۴  و «رنسانس»۵  وجود دارند که همه آنها از نظر معماری و ظاهری متمایز هستند ولی از نظر ساختار یکسانند. میزان مقاومت این پلها به شکل هندسی آنه بستگی دارد. یک پل قوسی احتیاج به هیچگونه تکیه گاه یا کابل ندارد. و قوسهایی که از سنگ ساخته شده است حتی نیازی به ساروج یا ملاط نیز ندارد. در گذشته نیز رومیان باستان پلهای قوسی(پل آب بر) ساخته اند که هنوز هم پابرجا هستند و سازه های آنه امروزه نیز با اهمیت به شمار می آید.

پل معلق :

پل معلق پلی است که توسط کابل ها (یا ریسمانها یا زنجیرها) در عرض رودخانه (یا در هر جایی که مانع وجود داشته باشد) کشیده شده اند و عرشه توسط این کابل ها معلق مانده است. پل های معلق مدرن دو برج در میان پل دارند که کابل ها آن را می کشند. بنابراین برج ها بیشترین وزن جاده را تحمل می کنند.

نیروی فشاری : نیروی فشاری عرشه پل معلق را به سمت پایین متراکم می سازد در نتیجه این نیروی فشاری به برجها وارد می آیند. اما از آنجا که این یک پل معلق است, کابلها این نیروی فشاری را از برجها گرفته و آن را در بین خود پراکنده می کنند. و آن را به زمین منتقل می کنند, جایی که آنها محکم بسته شدند.

کشش : کابلهایی که میان دو لنگرگاه خود یعنی تکیه گاهها قرار گرفته اند, دریافت کننده نیروی کششی هستند. وزن پل و حمل و نقل روی آن سبب می شود که این کابل ها به شدت کشیده شوند. تکیه گاهها نیز تحت کشش هستند ولی از آنجا که همانند برجها, محکم به زمین بسته شده اند, کشش موجود در آنها پراکنده می شود. تقریباً همه پلهای معلق به غیر از کابل ها از یک سامانه خرپا نیز بر خوردارند که در زیر عرشه پل قرار گرفته است (Deck truss). این سامانه موجب استحکام بیشتر عرشه و کاهش تمایل سطح جاده به نوسان و مواج شدن می شود.

انواع پلهای معلق : پلهای معلق به دو شکل طراحی می شوند: پل معلقی که به شکل M  است و نوع کم کاربردتری که به صورت «کابل ایستاده»6  طراحی شده که بیشتر شبیه A  است. پلهای کابل ایستاده دیگر مانند پلهای معلق معمولی  نیازی به دو برج و چهار تکیه گاه ندارند. در عوض کابلها از سمت جاده به بالای برج محکم بسته شده اند. در هر دو نوع پل, کابلها تحت کشش هستند.

نیروهای دیگر در پل : ما در مورد دو نیروی بزرگ و مهم فشاری و کششی در طراحی پل بسیار صحبت کردیم. تعداد بسیار زیاد دیگری از نیروها در پل وجود دارند که در طراحی پل باید مد نظر قرار گرفته شوند. این نیرها معمولاً به محل مشخصی بستگی داشته و یا به نوع پل مرتبط است.

نیروی گشتاوری : نیروی گشتاوری نیروی چرخشی یا پیچشی و یکی از نیروهایی است که به طور موثر در پلهای قوسی و تیری وجود ندارد ولی به میزان قابل ملاحظه ای در پلهای معلق وجود دارد. شکل طبیعی قوس و خرپاهای موجود در پلهای تیری اثرات مخرب این نیرو را از بین می برد. پلهای معلق به دلیل معلق بودن در هموا (توسط کابلها) در برابر این نیروی گشتاوری بخصوص در هنگام وزش بادهای تند بسیار اسیب پذیر است.همه ی پلهای معلق در عرشه ی خود از خرپا ها بهره می برند که همانند پلهای تیری تاثیرات نیروی گشتاوری را کاهش می دهد ولی در پلهایی با طول زیاد, خرپای موجود در عرشه به تنهایی کافی نیست. آزمون « تونل باد»7  برای سنجش میزان مقاومت پل در برابر جنبش های چرخشی بر روی مدل آزمایش می شود. ایجاد خرپاهای آیرودینامیک در سازه هاو کابلهای آویزان مورب از روش هایی هستند که برای تقلیل تاثیرات نیروهای گشتاوری به خدمت گرفته می شود.

تشدید : تشدید ( ارتعاش در چیزی که توسط نیروی خارجی به وجود آمده و با ارتعاش طبیعی اصل آن چیز, هماهنگ و هم موج است) نوعی نیرویی است, افسار گسیخته که می تواند بر روی پل اثرات مخربی بگذارد. امواج تشدید کننده از میان پل به صورت امواج عبور خواهد کرد. یک نمونه مشهور از قدرت تخریب این امواج مرتعش پل «تاکوما ناروز»8  است که در سال  1940  توسط بادی با سرعت  40  مایل در ساعت  (64  کیلومتر در ساعت) تخریب شد. بررسی های دقیق از محل نشان می دهد که خرپای عرشه ناکارآمد بوده ولی با این حال عامل اصلی فرو ریزی پل نبوده. در آن روز باد با سرعت به پل ضربه زده و با برخورد قائم به پل باعث ایجاد ارتعاش شده است. این باد های متوالی لرزش و ارتعاش را افزایش داده تا آنجا که این امواج توانستند پل را فرو ریزند. زمانی که یک ارتش بر روی پل رژه می رود, اغلب به سربازان گفته می شود " قدم رو" . با این کار, ریتم رژه ی آنها سبب ایجاد تشدید در پل می شود. اگر ارتش به اندازه کافی بزرگ باشد و آهنگ ارتعاشی لازم را داشته باشد در نهایت می تواند پل را فرو پاشد.به منظور مقابله با تاثیرات تشدید در یک پل, خیلی مهم است که در پل کاهندهای امواجی طراحی شود تا در این امواج تداخل ایجاد کرده و از شدت آن بکاهد. ایجاد تداخل یک روش موثر در برابر امواج مخرب می باشد. تکنیک های کاهش امواج معمولاً شامل اینرسی نیز هستند. اگر پلی, به عنوان مثال یک جاده با سطح پیوسته و یک تکه داشته باشد, یک موج قوی می تواند در امتداد پل حرکت کرده و منتقل شود. اگر جاده از تکه های مختلفی تشکیل شده باشد و صفحات آن همدیگر را همپوشانی کرده باشند آنگاه جنبش از یک بخش توسط صفحات به بخش دیگر منتقل می شود. از آنجا که آن صفحات بر روی یکدیگر قرار گرفته اند, اصطکاک نیز ایجاد می شود. این ترفند, اصطکاک کافی را برای تغییر فرکانس امواج مرتعش را تولید می کند. با تغییر فرکانس می توانیم از ورود امواج مخرب به سازه جلوگیری کنیم. تغییر بسامد به طرزی موثر دو نوع مختلف از موج را به وجود می آورد که موجب خنثی شدن یکدیگر می شوند.

آب و هوا : نیروی طبیعت به ویژه آب و هوا به گونه ایست که مبارزه با آن مشکل و حتی در برخی موارد امکان پذیر نیست. باران, یخبندان, طوفان و نمک هر کدام به تنهایی می توانند در فرو پاشی پل نقش بسزایی داشته و تحت یک مجموعه به احتمال بسیار قوی خواهند توانست پل را تخریب کنند. طراحان پل با مطالعه و بررسی شکست های گذشته حرفه ی خود را بدرستی آموخته اند. آنان آهن را به چوب عوض کردند و سپس فولاد را جایگزین آهن کردند. بعد ها از بتون بطور گسترده در پلها بهره گرفتند. هر کدام از مواد و مصالح جدید و یا تکنیک های طراحی, ثمره درسهایی است که در گذشته آموخته اند. با دانستن نیروی گشتاوری, تشدید و آیرودینامیک    ( بعد از چند شکست بزرگ ) طراحی های بهتر نیز شکل گرفت.تا آنجاکه توانستند بر مسئله آب و هوا غلبه کنند. تعداد شکست های مرتبط با آب و هوا و شرایط جوی بسیار فراتر از تعداد شکست ها در زمینه طراحی بوده است. این شکست ها به ما آموخته است که همواره به دنبال راه حل بهتری باشیم.

نکاتی چند در اجرای پل‌های بتن مسلح‌:

قطع پیوستگی آرماتور دورپیچ در ناحیه تشکیل مفصل خمیری در پای ستون‌های پل:‌

برای استهلاک انرژی زلزله آیین نامه ها اجازه می دهند نواحی از پیش تعیین شده‌ای در سازه‌ها دچار تغییر شکل‌های خمیری با حفظ سختی، مقاومت و شکل‌پذیری در چرخه های رفت و برگشتی امواج زلزله گردند. در پل‌ها این نواحی بطور معمول در زیر سازه (پایه ها) انتخاب می گردند. بطور خاص در ستون‌های بتنی پایه‌ها این تغییر شکل‌ها در پای ستون‌ها و در طول ناحیه تشکیل مفصل خمیری اتفاق می افتند. به منظور تامین شکل پذیری لازم در مناطق با خطر لرزه‌ای زیاد، آیین نامه‌ها همپوشانیoverlap  آرماتورهای دور پیچ در ناحیه تشکیل مفصل خمیری  در پای ستون را ممنوع کرده‌اند. اما در شکل ذیل مشاهده می گردد که جدا از مساله همپوشانی ، پیمانکار برای سهولت اجرا و به دلیل عدم آگاهی از این نکته اصولی، حتی آرماتورهای دورپیچ را هنگام اجرای فونداسیون درست در پای ستون قطع نموده است. انقطاع ایجاد شده باعث کاهش تنش‌های محصور کننده در پای ستون شده و عامل بسیار مهمی در کاهش قابل توجه شکل پذیری و ناپایداری پایه پل در هنگام زلزله خواهد بود.

وصله آرماتور طولی در ناحیه تشکیل مفصل خمیری در پای ستون‌های پل‌:

بر اساس فلسفه مورد اشاره در قسمت قبل و مطابق مقررات آیین نامه ها وصله آرماتور طولی ستون فقط در ناحیه نیمه میانی ارتفاع ستون مجاز می باشد. لازم به توضیح است که حداقل طول وصله  60  برابر قطر آرماتور طولی بوده و باید ضوابط دورپیچی ویژه برای آن اعمال گردد. متاسفانه در شکل زیر مشاهده می گردد که وصله آرماتور دقیقاً در ناحیه غیر مجاز ستون قرار گرفته و آرماتورهای دورپیچ نیز در فونداسیون قطع شده‌اند. موضوع اخیر از مهمترین عوامل خرابی‌های مشاهده شده در زلزله ها در اکثر نقاط دنیا می باشد.

عدم تامین طول لازم برای نشیمن تیرهای بتن مسلح پیش ساخته عرشه پل‌:

در پل‌های متشکل از عرشه با تیرهای بتن مسلح پیش ساخته در کشورمان استفاده از تکیه گاه نئوپرن الاستومری برای نشیمن تیرها در محل کوله‌ها و پایه ها بسیار رایج می باشد. انتظار می رود در هنگام زلزله، تغییر مکان طولی پل به دلیل عدم وجود میرایی در این نوع نشیمنگاه‌ها قابل توجه باشد. لذا آیین نامه‌ها مقرر می‌دارند که طول نشیمن عرشه بر روی کوله و پایه پل از حداقل میزانی برخوردار باشد. این مهم به دلیل جلوگیری از سقوط عرشه از روی کوله و پایه به داخل دهانه می‌باشد. متاسفانه در شکل زیر مشاهده می‌گردد که طول مذکور رعایت نشده است. در حالی‌که این موضوع در هنگام تهیه نقشه های اجرایی و زمان اجرای کوله به راحتی و با تامین براکت در دیواره کوله امکان پذیر بوده است.

جانمایی نادرست نئوپرن در زیر تیرهای پیش ساخته عرشه پل‌:

مطابق ضوابط آیین نامه ها، محور نئوپرن‌های چهارضلعی به دلیل جلوگیری از اعمال فشار غیر یکنواخت خارج از محور باید بر محور تیر منطبق بوده و اضلاع آن به موازات اضلاع تیر باشند. متاسفانه در شکل زیر مشاهده می گردد که هر دو مورد فوق در هنگام جانمایی نشیمن‌ها رعایت نشده و نئوپرن‌ها با خروج از مرکزیت قابل توجه نصب شده‌اند. این موضوع منجر به کاهش عمر مفید بهره‌برداری از نئوپرن و ایجاد تنش‌های قابل توجه در انتهای تیر می گردد.

عمل آوری نامناسب بتن عرشه و ایجاد ترک‌های انقباضی‌:

در برخی موارد مشاهده می گردد که پیمانکاران برای عمل آوردن بتن دال عرشه از پهن نمودن گونی و مرطوب کردن آن استفاده می نمایند. در صورت وزش باد و با توجه به وجود منافذ باز در سطح گونی، در عمل رطوبت آب به سرعت تبخیر شده و در نتیجه ترک های سطحی فراوانی در سطح دال ایجاد می گردند. شکل زیر به وضوح این مساله را نشان می دهد. ترک‌های مذکور باعث نفوذ مواد خورنده به سطح آرماتورهای دال با پوشش کم شده که به دنبال آن خوردگی آرماتور، پکیدن بتن اطراف آن و کاهش عمر مفید بهره‌برداری از پل به وقوع می پیوندد. به عنوان یک راه حل پیمانکاران می توانند بجای گونی یا همراه آن از نایلون های پلاستیکی استفاده نمایند به طوری که بخار آب در زیر پلاستیک محبوس شده و باعث عمل‌آوری بتن دال عرشه گردد. به علاوه عملیات بتن‌ریزی زمانی انجام شود که سرعت باد کم بوده و تابش شدید خورشید وجود ندارد.

اجرای نامناسب درزهای انبساط‌:

یکی از مساله سازترین قسمت‌های پل‌ها در زمان بهره‌برداری، درزهای انبساط پل می باشد. هر یک از ما روزانه چندین بار ضربه وارد بر اتومبیل خود را در هنگام عبور از همین درزها تجربه می نماییم . در شکل زیر یک نمونه درز انبساط در حال اجرا نشان داده شده است. زمان اجرای درزهای انبساط بطور معمول همزمان با بتن ریزی دال می باشد، در این هنگام با توجه به دقت کم لحاظ شده در اجرای درز انبساط و همچنین عدم وجود آسفالت پوششی، رویه درز و بتن اطراف آن دارای پستی بلندی هایی خواهد شد که در هنگام اجرای آسفالت امکان اصلاح آنها وجود نخواهد داشت. لذا توصیه می گردد محدوده درز انبساط تا زمان اجرای آسفالت پل، بتن ریزی نشده و در هنگام اجرای آسفالت با تنظیم مناسب درز و آنگاه ریختن بتن مرحله دوم از هم تراز بودن سطح درز و آسفالت اطمینان حاصل گردد. به علاوه از اجرای درزهای فولادی با پروفیل و ورق پوششی به دلیل شکست جوش‌های اتصالی و ایجاد مشکلات فراوان احتراز شده و به جای آنها از درزهای لاستیکی مسلح استفاده شود.

اجرای نامناسب نرده های پل‌:

نرده های پل ها به طور معمول دارای پایه های فولادی جعبه ای شکل در فواصل معین می باشند که توسط صفحه ستون به بتن پیاده رو اتصال می یابند. در شکل زیر مشاهده می گردد که به دلیل عدم پیش بینی فاصله مناسب بین سطح بتن نهایی و صفحه ستون به منظور گروت‌ریزی و تنظیم آن، نصب پایه دچار مشکل شده و پیمانکار مجبور شده است از صفحات پوششی پرکننده برای تامین فاصله استفاده نماید. این موضوع باعث کاهش مقاومت پایه فولادی در هنگام ضربه وسایل نقلیه می گردد.

به عنوان اجرای پل :

مشخصات فنی پل کارون و نحوه اجرای آن :

دهانه میانی و اصلی پل اول به صورت قوس از زیر، با دهانه قوس 264=212 x81+91x متر، مرکز تا مرکز مفصل‌ها 252 متر و خیز قوس 42متر است، دو دهانه 21 متری پیوسته بر روی پایه‌های بتنی در سمت راست و دو دهانه 12 و 18 متری پیوسته روی پایه‌های بتنی در سمت چپ آن قرار دارد و طول کل عرشه 336 متر و عرض8/11 متر با دو خط عبور و دو پیاده رو در طرفین اجرا شده که از نظر طول دهانه قوسی که تاکنون در کشور اجرا شده است منحصر به‌فرد می‌باشد.

با توجه به دهانه بیش از 150متر پل و تأکید آیین‌نامه‌ها و استانداردهای جهانی، پل جهت بارهای جانبی آنالیز دینامیکی شده و طیف‌های زلزله ناقان و طبس مورد استفاده قرار گرفته است و حداکثر بازتاب‌های دینامیکی سازه از قبیل نیروهای داخلی اعضاء، تغییر مکان‌ها و عکس‌العمل‌های تکیه‌گاهی به روش تحلیل دینامیکی تاریخچه زمانی انجام شد. برش پایه به‌دست آمده برای کل سازه از روش تحلیل دینامیکی طیفی با برش پایه محاسبه شده بروش استاتیکی معادل مقایسه و بازتاب‌های محاسبه شده بر اساس روش‌های آیین‌نامه زلزله 2800‌ایران اصلا‌ح شده‌اند.

بزرگترین دهانه پل زیر قوسی موجود در کشور قبلاً  پل قطور بوده است که پل ارتباطی مسیر راه آهن ایران- ترکیه می‌باشد. این پل در حدود 30 سال پیش توسط یک شرکت آمریکایی احداث گردیده است. با اتمام پروژه پل اول طرح کارون3، شرکت ماشین‌سازی اراک طراح، سازنده و نصاب بزرگترین پل قوسی کشور و زیر قوسی در خاورمیانه شده است.

در نهایت پس از اتمام عملیات نصب و تکمیل سازه منحنی قوس پل به صورت سهمی و سیستم خرپایی با ارتفاع 8 متر و عرض 9 متر با مقاطع قوطی شکل می‌باشد. چهار مقطع طولی خرپا توسط مهاربندی‌های افقی و عمودی به یکدیگر متصل و در طرفین با چهار مفصل بر روی فونداسیون قرار می‌گیرند به عبارت دیگر قوس به‌صورت دو مفصل طراحی شده است. عرشه پل به صورت تیر مرکب با چهار شاهتیر طولی به دهانه‌های 12، 18و21 متری است که به تیرهای عرضی قاب شده و توسط ستون‌ها بر‌روی قوس متکی می‌باشد. عرشه پل به صورت دال بتنی مسلح روی تیرهای فلزی می‌باشد. دو درز انبساط تیپ 140 M با قابلیت حرکت  بعلاوه و منهای 70 میلیمتر روی اولین پایه‌های بتنی طرفین دهانه قوس قرار گرفته است که عرشه قوس را از عرشه دهانه‌های کناری جدا می‌سازد.

دو تیپ درز انبساط ساخت ماشین‌سازی اراک نیز دهانه‌های کناری را از کوله‌ها جدا می‌سازد. یاتاقان‌های دهانه‌های کناری از نوع نئوپرین تیپ2 می‌باشد و یاتاقان‌های عرشه قوس در طرفین و در محل درز انبساط به صورت غلطکی طراحی و ساخته شد. که جابجایی افقی آن در امتداد عرشه به وسیله چرخ دنده و شانه‌های راهنما کنترل می‌شود.

وزن کل قطعات فولادی پل شامل عرشه، ستون‌ها، خرپای‌قوس‌و‌... حدود‌2500‌تن و جنس تمام مواد از نوع فولا‌د کورتن‌دار با مقاومت بالا می‌باشد.

در طرح پل، بارگذاری مطابق با نشریه139‌سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و آیین‌نامه زلزله 2800 و بارگذاری 519 ایران و طراحی عناصر فلزی پل مطابق با استاندارد‌96 AASHTO ‌صورت گرفته است. همچنین استاندارد شماره 10155 EN مطابق با DIN آلمان برای مواد کورتن‌دار، استانداردهای‌6916، 6915،‌6914‌ DIN‌ جهت اتصالات و استاندارد‌5/1 ASWD جهت جوشکاری و نیز استاندارد ASTM   برای موارد متفرقه، ملاک عمل قرار گرفته است.

در گروه فلزی و سازه ماشین‌سازی اراک تیم مهندسی و طراحی تشکیل و طراحی در پاییز‌1380‌آغاز شد. طراحی اولیه پل اول با دهانه میانی204‌متر از نوع زیر قوسی در مدت‌2‌ماه بر اساس داده‌ها و نقشه‌برداری انجام شده از طرف مشاور کارفرما، انجام و برآورد مواد شده و مواد مورد نیاز سفارش‌گذاری شد و‌6 ماه پس از طراحی عملیات ساخت نیز با موارد رزرو شده موجود در شرکت شروع شد.

اولین شوک پروژه فروردین ماه سال‌1381‌مبنی بر اشتباه نقشه برداری و توقف کار عملیات طراحی و ساخت طی جلسه‌ای در تهران اعلا‌م شد. پس از میخ‌کوبی مجدد و نقشه‌برداری در سایت دهانه اصلی و میانی پل اول به 264 متر تغییر یافت، حدود 50 متر دهانه نقشه‌برداری شده کوتاه گزارش داده شده بود. پس از دو ماه کار فشرده در دو شیفت کاری، تیم طراحی مجدداً طراحی و محاسبات اولیه گزینه مورد نظر را اصلا‌ح و روند طراحی و محاسبات پروژه بهبود یافت. در این زمان مواد سفارش شده قبلی به گمرک رسیده بود و این در حالی بود که طبق محاسبات جدید علا‌وه بر مواد خریداری شده 600 تن مواد دیگر مورد نیاز بود. طراحی با محدودیت‌های مواد موجود خریداری شده و سفارش کسری پیگیری شد. برای جلوگیری از تأخیر در اجرای پروژه تصمیم‌گیری شد که از مواد رسیده برای اولویت‌های اول نصب استفاده شود و مواد سفارش شده جدید برای اولویت‌های انتها و آخری استفاده گردد. همزمان با ادامه فعالیت‌های طراحی و تهیه نقشه‌های ساخت و کنترلی، عملیات اولیه شامل قطعه‌زنی، برشکاری، لبه‌سازی، خم‌کاری و سوراخ‌کاری جهت بیش از 000،360 ( سیصد و شصت هزار) قطعه پل در دو کارگاه عملیات اولیه 1‌و2‌و دو کارگاه کمکی و به دنبال آن ساخت پس از تأخیر طولانی  مجدداً  آغاز شد و با توجه به توقف ایجاد شده و پر شدن ظرفیت کارگاه‌های پل‌سازی از پتانسیل کارگاه‌های تحت فشار، تجهیزات پروژه‌ای استفاده شد. علی‌رغم مشکلات فراوان کارگاهی و تجهیزاتی پنل‌های4ِ،‌2،‌1و‌5 در تجهیزات پروژه‌ای و پنل‌های 11، 10، 9، 8، 7، 6، 4، 3 در پل‌سازی به ترتیب اولویت شروع و پیش مونتاژهای صفحه‌ای پنل‌ها نیز در کارگاه مذکور انجام شد.

عملیات ساخت عرشه پل اول نیز در کارگاه‌های سازه به همراه دیگر متعلقات پل موازات با سازه‌های پل‌سازی و تجهیزات پروژه‌ای ادامه داشت. جهت سادگی و تسریع در عملیات نصب اتصالات اعضای اصلی به صورت ترکیبی پیچ و مهره و جوش به طوری‌که سه طرف قوطی‌ها اتصالات اصطکاکی پیچ  و مهره و بعد فوقانی آن به صورت جوش در محل طراحی شده بود.

اتصالات المان‌های I   شکل‌نیز به‌صورت اتصالات اصطکاکی پیچ و مهره‌ای در نظر گرفته شده بود. با وجود بیش از 000،80(هشتاد هزار) پیچ در طرح پل اول، عملیات سوراخ‌کاری و تجهیزات مورد نیاز آن در مدت زمان معین در حالت‌های مختلف یکی از گلوگاه‌های پروژه در هنگام ساخت بود. برای رفع این گلوگاه‌ها سوراخ‌کاری در سه شیفت کاری و با پنج دستگاه دریل پرتابل افقی و عمودی و چهار دریل ثابت پیگیری شد و به همت همکاران سخت‌کوش کارگاهی و مدیریت گروه سازنده از مهرماه1381‌عملیات پیش مونتاژ قوس و عرشه به صورت جداگانه آغاز شد.  پیچیدگی اعضای اصلی قوطی شکل درهنگام ساخت، انطباق اتصالات، خم اتصالات و جمع‌شدن گاز در داخل قوطی‌ها از مشکلات دیگر ساخت پروژه بود که متأسفانه 4 مهرماه 1381 سه تن از همکاران کارگاهی در اثر انفجار یکی از قوطی‌های نیمه ساخت مجروح شدند.

جهت پیش‌مونتاژ نهایی پل به صورت خوابیده و کاهش عملیات پیش مونتاژ فضایی، پیش مونتاژهای صفحه‌ای دو پنلی در کارگاه‌ها در نظر گرفته شد. در این مرحله کلیه اعضای قطری سوراخ‌کاری شده و به پیش مونتاژ صفحه‌ای ارسال و پس از مونتاژ و خیزگیری اعضای اصلی مطابق دیاگرام کمبر پیش‌بینی شده و نقشه‌های کنترلی تهیه شده به این مجموعه جوش شده و سوراخکاری اتصالات اصلی انجام شد. و نصف سوراخکاری اتصالات ابتدا و انتهای دو پنل مونتاژ فضایی نهایی انجام می‌شد.

به علت بزرگی و حجیم بودن سازه پل‌و محدودیت‌های سالن‌های کارگاه‌های شرکت امکان عملیات پیش مونتاژ در آن‌ها وجود نداشت و پیش مونتاژ در فضای باز انجام شد. عملیات پیش مونتاژ تیرهای طولی به تیرهای عرضی  و کنترل مهاربندهای عرشه و سوراخ‌کاری اتصالات اصلی به‌صورت افقی و عمودی در فضای باز بین سالن‌های شرکت و با توجه به محدودیت‌های تجهیزات، عوامل محیطی و جوی حدود یکسال به طول انجامید و قطعات اول اولویت نصب آبان ماه 1381‌جهت نصب به سایت ارسال شد.

با توجه به وسعت مورد نیاز برای پیش مونتاژ قوس، مکانی به جز انبار محصول ماشین‌سازی اراک یافت نشد. این مکان نقشه‌برداری شد که از ابتدا تا انتها در طول‌264‌متر حدود‌5/3‌متر اختلا‌ف ارتفاع وجود داشت که می‌بایست با ساپورت‌های مناسب تراز می‌شد. از آبان 1381 عملیات پیش مونتاژ قوس از سمت راست با توجه به اولویت‌های نصب آغاز شد. و با فراز و نشیب‌های فراوان پیگیری و عملیات پیش مونتاژ تحت نظارت و مدیریت شرکت به پیمانکار واگذار شد. فضای مورد نیاز میخ‌کوبی و مثلث‌بندی شده و سازه‌های صفحه‌ای که در کارگاه‌ها پیش مونتاژ و دمونتاژ شده بود در مسیرهای تعیین شده ابتدا به صورت صفحه‌ای به دنبال هم پیش‌مونتاژ و منحنی آن مطابق دیاگرام کمبر نهایی به وسیله دوربین کنترل می‌شد.

پس از مونتاژ صفحه زیرین صفحه فوقانی نیز روی آن مونتاژ و کنترل شده و پس از جداسازی صفحه فوقانی، این مونتاژی‌ها با جرثقیل‌های موبایل در موقعیت خود روی سازه‌های پیش‌بینی شده استقرار و کنترل‌های لازم انجام می‌شد. تمام اعضای مهاری و تیرهای عرضی قوس که قبلا‌ً سوراخکاری شده بود درموقعیت خود قرار گرفته و جوش می‌شدند. برای کنترل و پایداری لازم و ایمنی سازه حدود 200  تن سازه موقت و ساپورت ساخته شد. عوامل جوی (سرمای شدید زمستان 1381، بارش‌های زمستانی، تغییرات دمای محیط در طی شبانه روز و ماه‌های مختلف سال) کابل‌های فشار قوی و عوامل محیطی دیگر را می‌توان به‌عنوان دلایلی برای کندی پیش مونتاژ ذکر کرد. که این امر نیز به همت و تلاش تمامی همکاران و پیمانکار مربوطه در تیر ماه 1382 به پایان رسید. لازم به ذکر است که از سمت راست عملیات دمونتاژ قوس با توجه به اولویت‌های نصب و نیاز سایت انجام و قطعات به سایت ارسال شد.

طراحی اولیه جرثقیل‌های نصب پس از بررسی و نهایی شدن پل توسط تیم مهندسی گروه فلزی و سازه جهت طراحی نهایی سازه و مکانیسم‌های جرثقیل و خرید به گروه نصب و راه‌اندازی ارائه شد که پس از مناقصه، گروه ماشین و مونتاژ ماشین‌سازی اراک جهت طراحی و ساخت انتخاب شد. و پس از طراحی نهایی مطابق آیین نامه ‌های AISC  و FEM   و ساخت سازه جرثقیل‌ها و خرید سیستم‌های مکانیکی و برقی، سازه جرثقیل‌ها توسط تیم مهندسی پروژه‌ها بازنگری شد و طرح نهایی بهینه شده در انبار محصول ماشین‌سازی اراک پیش مونتاژ و کنترل‌های لازم باربری انجام شد. و پس از صحت از کارکرد جرثقیل‌ها دمونتاژ آغاز و قطعات جراثقال به سایت ارسال شد. ظرفیت هر کدام از جرثقیل‌ها 20 تن به عبارتی دو بار 10 تن می‌باشد و وزن هر دستگاه حدود 70 تن می‌باشد. سازه جرثقیل‌ها طوری طراحی شده که چرخ‌های آن هنگام باربرداری روی چهار ستون پل قرار گرفته و بارها از طریق ستون‌ها به قوس منتقل می‌شود و اثرات نامطلوب انتقال بار از بین‌رفته یا کاهش یافته است. چهار ساپورت مفصلی جهت جلوگیری از واژگونی جراثقال در هنگام باربرداری و بارهای جانبی د ر تیرهای میانی عرشه پل تعبیه شده است. دو دستگاه گاری حمل قطعات وظیفه قطعه رسانی از کوله‌ها به پشت جرثقیل‌ها را عهده‌دار بود.

نظر به صعب‌العبور بودن منطقه و عمق بسیار زیاد و شیب طرفین دره و عدم امکان استفاده از پایه‌های موقت و روش‌های نصب متداول دیگر، نصب پل از اهمیت بسزایی برخوردار بود. طرح ویژه روش نصب پل با طراحی سازه پل به صورت خودایستا و کنسول و استفاده از جرثقیل‌های دروازه‌ای ویژه که در صفحه‌های قبل به آن اشاره شده است، از طرفین در نظر گرفته شد. بارهای ناشی از وزن پل، جراثقال‌ها و بارهای جانبی در مراحل نصب توسط سیستم خرپای فضایی متشکل از عرشه پل، خرپای قوس پل و مهارهای قطری به کوله‌ها و پاتاق منتقل می‌شد. تیرهای طولی در انتهای عرشه به کوله‌ها و کوله‌ها با سیستم انکریج و تزریق تا عمق 24 متر به صورت پس تنیده به کوه مهار شده بودند همچنین با همین روش اعضای انتهای خرپای قوس به پاتاق و پاتاق نیز به کوه مهار شده بود.

گره‌های بحرانی پل، به خصوص تکیه‌گاه‌های موقت نصب که می‌بایست نیروهایی با مقادیر زیاد و با نوسان بارگذاری را انتقال دهند، علاوه بر روش‌های کنترل شده با روش طراحی المان‌های محدود Finite Element   نیز مدل و آنالیز تنش و کنترل شدند. به عنوان مثال می‌توان محل اتصال کرد بالای  قوس به فونداسیون و محل اتصال تیرهای عرشه به کوله در طرفین پل که در مراحل نصب با نیروی محوری کششی به ترتیب 812 تن و 454 تن نیرو و لنگر خمشی 66 تن- متر و 15 تن- متر و گرهِ محل اتصال اولین ستون فلزی به قوس را نام برد.

نصب دو تیپ ابزار دقیق بارسنج و جابجایی سنج درنقاط حساس فونداسیون‌ها امکان کنترل تغییرات وضعیت بارگذاری و جابجایی‌های ایجاد شده در عمق‌های12، 6 و 18 متری پی‌ها را نشان داده و پل در مراحل مختلف نصب تحت کنترل با ضریب ایمنی مناسبی قرار داشت. عرشه‌های دهانه کناری به روش روان‌سازی در موقعیت خود قرار گرفت و جرثقیل‌های دروازه‌ای پس از مونتاژو ریل‌گذاری در روی پلت فرم‌های پیش‌بینی شده و تقویت عرشه روی پایه‌های بتنی طرفین دهانه قوس که جرثقیل بتواند روی کنسول قرار گیرد، روی تیرهای عرشه نصب شده انتقال یافت و آماده نصب قوس شد.سازه جرثقیل‌ها طوری طراحی شده‌اند که امکان نصب‌12‌متر سازه به صورت کنسول در جلوی خود را داشته باشد به عبارتی بتواند یک پانل شامل قطعات اصلی، اعضای قطری، تیرهای عرضی، مهاربندهای قوس، مهارهای قطری، ستون‌های انتهای پنل، تیر عرضی، تیرهای طولی و مهاربندهای عرشه را نصب کند و پس از تکمیل یک پانل و ریل‌گذاری روی آن جرثقیل‌12‌متر به جلو حرکت کرده و این مراحل تا پایان نصب پانل‌10 از طرفین ادامه داشت.

عطف به توضیحات داده شده مشخص می‌گردد که در هر 10 مرحله نصب مشخصه‌های سازه خرپایی فضایی اشاره شده تغییر نموده و سازه‌ای جدید می‌شود بنابراین تا این مرحله از هر سمت10 سازه متفاوت و خود ایستا می‌بایست آنالیز و نتایج به دست آمده برای نیروهای داخلی اعضاء عکس‌العمل‌های تکیه‌گاهی و تغییر مکان‌های هر مرحله با مراحل قبلی جمع‌بندی گردد.

نظر بر این‌که پارامترهای هر کدام از مدل‌های سازه مراحل نصب تغییر نموده و مدل قبلی تحت بار تنش می‌باشد، نتایج حاصل ا ز هر‌10‌مدل سازه را نمی‌توان با هم جمع نمود. در نتیجه حجم عملیات محاسباتی و کنترل‌های لازم بسیار بالا رفته و نیاز به روش، راهکار مناسب، دقت و کنترل‌های فراوان  دارد تا همانند آنچه که د رپروسه و ترتیب نصب قطعات انجام می‌شود، محاسبات نیز در نظر گرفته شود. درهر‌10 مدل محاسباتی خرپای نیم قوس به‌طور‌کامل وجود داشت ولی ستون‌ها، عرشه و مهارهای قطری هر مدل مطابق با قطعات نصب شده بود و قسمت اضافه سازهِ خرپای قوس بدون وزن مدل می‌شد و در هر مدل وزن قسمت‌های مشترک با مدل مراحل قبل غیر فعال و وزن قسمت نصب شدهِ جدید فعال و نتیجه آنالیز حاصل با نتایج آنالیز مرحله قبل جمع می‌شد.

بازتاب‌های نیرویی جهت طراحی و کنترل اعضا و بازتاب‌های عکس‌العمل‌ها جهت طراحی و کنترل تکیه‌گاه‌ها و بازتاب‌های تغییر مکان‌ها قسمتی از دیاگرام کمبر ساخت پل را تشکیل می‌دهد.

نصب سازه پل به‌صورت خود ایستا و کنسول‌(تا طول یکصد‌و‌بیست و شش متر) از طرفین تا پانل مرکزی با تمام مشکلا‌ت و مسایل خاص خود به‌صورت مستقل ادامه داشت. از آنجا که در طول شبانه‌روز فاصله بین دو کنسول حدود 12‌سانتی‌متر، تراز ارتفاعی آن‌ها حدود 3 سانتی‌متر و تابیدگی دو مقطع انتهای کنسول‌ها تقریباً تا 5 سانتی‌متر می‌رسید و همچنین تغییرات ذکر شده در هیچ دوره زمانی ثابت نبود و در هر لحظه محسوس و قابل مشاهده بود، ارتباط و اتصال دو کنسول نیاز  به محاسبات دقیق و تدابیر ویژه‌ای داشت که نتایج عواملی چون نحوه و تابش مستقیم‌آفتاب، دامنه تغییرات دما و باد بود و همچنین انحراف ناشی از هنگام ساخت و نصب از سوی دیگر باعث افزایش انحرافات مطرح شده می‌شد. به‌عنوان مثال، انحراف از محور طولی پل برای هر دو کنسول به 25 سانتی‌متر می‌رسید.

طبق بررسی‌ها و محاسبات دقیق نتیجه‌گیری شد که اتصال دو کنسول به همدیگر الزاماً در یک دوره زمانی بسیار کوتاه انجام شود بنابراین می‌بایست هر دو سازه را به‌طور موقت با استفاده از مفصل‌هایی به هم متصل کرد. پس از طراحی و محاسبات مفصل‌های مورد نظر، این اتصالات قطعه‌زنی و در دو انتهای قطعات پانل‌های 10 و مرکزی مونتاژ، جوش و کنترل‌های لازم انجام شد و تا زمانی که پین‌های اتصالات در جای خود قرار نمی‌گرفت آزادی حرکات سازه دو کنسول د رمرکز مهار نشده بود. برای نصب قطعات پانل مرکزی یکی از جرثقیل‌ها روی پنل 10 قرار گرفت و کل قطعات پنل مرکزی مونتاژ، جوش و کنترل‌های لازم انجام گرفت.

با این وضعیت سازه پل از یک طرف به طول 126 متر و از طرف دیگر 138 متر کنسول بود.

پس از اصلاح انحرافات ایجاد شده با سیستم جکینگ، اتصالات مفصلی  موقت با توجه به محاسبات دقیق در زمان تعیین شده توسط پین‌ها قفل شدند. بلافاصله در ناحیه اتصالات موقت، اتصالات دائمی در سه طرف اعضای اصلی قوطی شکل تکمیل شد. چون این اتصالات ظرفیت باربری لازم را داشتند، اتصالات موقت باز شده و باقیمانده اتصالات اصلی کامل شد. با اتصال سازه‌های دو کنسول و یکپارچه شدن آن‌ها سازه اصلی قوس تشکیل شد که پارامترهای سازه‌ای به‌طور کلی تغییر یافته و سیستم سازه‌ای از خرپای فضایی کنسولی یک سرگیردار تبدیل به یک قوس خرپایی بدون مفصل می‌شود که در تکیه‌گاه‌هاگیردار بوده و تحت تنش‌های حین مراحل نصب قرار گرفته است.

در این مرحله نیز مدل‌های لازم و محاسبات ویژه و خاصی عطف به نکات مطرح شده در طراحی قوس‌های بدون مفصل انجام شد.

با بررسی اجمالی از مطالب فوق درمی‌یابیم که سیستم سازه‌ای پل طی مراحل مختلف از شروع نصب تا راه اندازی تغییرات اساسی نموده است، یعنی ابتدا 11خرپای فضایی کنسول یک سرگیردار، سپس یک قوس تک مفصلی در راس و به‌دنبال آن یک قوس دو سرگیردار و نهایتاً به‌صورت یک قوس دو مفصلی مورد آنالیز و طراحی قرار گرفت.

یکی دیگر از مراحل بسیار مهم، حساس و کلیدی در طراحی و اجرای پل، مرحله آزادسازی تکیه‌گاه‌های موقت و مهارهای قطری بین عرشه، قوس و ستون‌های فلزی پس از نصب و تکمیل خرپای قوس و قبل از نصب و اتصال اسکلت فلزی عرشه در پانل مرکزی می‌باشد، در صورتی که به شکل اصولی و تحت کنترل اجرا نشود، ضربه‌ها و شوک‌های بسیار بالایی به پل وارد می‌شود که موجب بالارفتن تنش‌های موضعی در برخی  نقاط از سازه شده و با ایجاد گسیختگی باعث فرو ریختن پل می‌شود.

آزاد سازی تکیه‌گاه‌های موقت را می‌توان با در نظر گرفتن عواملی چون مکانیسم اجرا، تجهیزات و امکانات مورد نیاز، نیروی انسانی، سرعت کاهش نیرو از تکیه‌گاه‌ها و انتقال آن به سازه، آزادسازی تمام موانع و قیدهای ایجاد شده در مراحل نصب، نظارت دقیق و بازدیدهای مداوم از نقاط بحرانی سازه و تجزیه و تحلیل آن و ادامه روند پیشرفت کار مورد بررسی و تحلیل قرار داد. نحوه و توالی sequence   آزادسازی کل سیستم و موضعی در هر یک از تکیه‌گاه‌های موقت یکی از موارد فوق محسوب می‌شوند که بررسی و تحلیل آن از اهمیت بیشتری برخوردار است.

برای این فعالیت مدل‌های متعددی تهیه و آنالیز شد که ترتیب آزادسازی از یک مکان شروع و تا پایان آن ادامه می‌یافت و در هر مدل پس از آزادسازی قسمتی یا تمامی نیروها، افزایش و یا کاهش نیرو در نقاط دیگر سازه و تکیه‌های موقت مورد بررسی قرار می‌گرفت و با جمع بندی نهایی بهترین گزینه حاصل شد.در این گزینه ابتدا نیروهای کردهای Chord   بالایی یک سمت پل، در مرحله دوم نیروهای کردهای بالایی سمت دیگر پل، آن‌گاه نیروهای تیرهای انتهای عرشه اتصال به کوله در یک سمت پل، سپس نیروهای تیرهای انتهای عرشه اتصال به کوله در سمت دیگر پل آزاد و در مرحله پایانی مهارهای قطری که نیروهای آن‌ها به شدت کاهش یافته بود آزاد و دمونتاژ شد.

در آزاد سازی نیروهای کردهای بالای هر سمت نیز ابتدا نیروی انکرهای کرد اول از مقدار‌120‌تن تا میزان‌80 تن مطابق توالی نشان داده شد در نقشه‌های پس‌تنیدگی کاهش یافت و همین توالی برای کرد دوم تکرار شد و بقیه نیروهای موجود در انکر کردها همانند توالی قبل و در دو مرحله تا به میزان 40 تن و صفر کاهش یافته و رهاسازی این مرحله به اتمام رسید.

برای تیرهای عرشه متصل به کوله در هر سمت نیروی انکرهای هر تیر در مرحله اول از 65 تن تا به میزان 40 تن و در مرحله دوم تا 20تن و در مرحله سوم به صفر کاهش یافته و آزادسازی آن‌ها به اتمام می‌رسد. در عرشه با توجه به جابجایی که بین کوله و تیرها در مرحله آزادسازی به‌وجود میآید و نیرو‌گرفتن مجدد انکرها، حجم عملیات آزادسازی در هر سه مرحله به‌ویژه مرحله پایانی بالا می‌رود.

در مدت یک هفته کلیه عملیات آزادسازی به پایان رسید و پس از نصب تیرها و مهاربندی‌های عرشه پنل مرکزی، تعویض تکیه‌گاه‌های موقت عرشه دهانه‌های کناری طرفین پل با یاتاقان‌های دائمی(اصلی) و برش و تعبیه درز انبساط بین عرشه قوس و دهانه‌های کناری عملیات نصب سازه فلزی پل پایان یافته و سازه پل به‌صورت قوس خرپایی دو سر مفصل تبدیل و آماده دال‌گذاری، آرماتوربندی و بتن‌ریزی عرشه شد.

زمان پیش‌بینی شده برای اجرای کامل پروژه شامل طراحی و مهندسی، تهیه و تدارک مواد، ساخت، پیش‌مونتاژ و نصب 20 ماهه بود، علیرغم مشکلات و تغییرات به‌وجود آمده در بخش مهندسی تامین مواد و ساخت تاخیرات ایجاد نشد و با همزمان نمودن اکثر فعالیت‌ها، عطف به توضیحات و تدابیر اشاره شده در سرفصل‌های قبلی، قطعات مورد نیاز در زمان‌های تعیین شده آماده و جهت نصب به سایت ارسال شد.

با توجه به این‌که در بخش نصب نمی‌توان برنامه زمان‌بندی مستقلی همانند فعالیت‌های طراحی، تأمین مواد و ساخت ارائه نمود از این‌رو برای ارائه یک برنامه زمان‌بندی صحیح و مستقل از فعالیت‌های قبلی برای دوره نصب برنامه زمان‌بندی پیمانکار سیویل که فعالیت‌های آن پیش‌نیاز فعالیت‌های نصب سازه فلزی پروژه است می بایستی با برنامه زمان‌بندی نصب قطعات فلزی پل هماهنگی داشته باشد. یکی از دلایل مهم تاخیر‌در شروع  عملیات نصب و پیشرفت پروژه عدم تحویل جبهه‌های کاری برای شروع عملیات نصب بود.

عواملی از قبیل عدم تحویل همزمان جبهه‌های کاری طرفین پل، تداخل فعالیت‌های پیمانکارسیویل و پیمانکار نصب سازه در شروع، تازگی نوع کار و تجربه اول که به دنبال آن زمان زیادی را در دورهای اولیه نصب قطعات و تنظیمات لازم و همچنین در پانل مرکزی گرفت، نیاز به پرسنل آموزش دیده و متخصص که توانایی کار در ارتفاع را داشته باشد و با سیستم های صخره‌نوردی بتواند به نقاط مختلف سازه دسترسی داشته و فعالیت‌های لازم را انجام دهد (پرسنل در حین کارآموزش دیدند)، ابهامات و مشکلات قراردادی، اشکال در تجهیزات نصب برای پانل‌های ابتدایی 1و 2‌وکوتاه بودن سیم بکسل‌ها، اشکال در سیستم برقی جرثقیل‌ها و اصلاح آن، دشواری و زمان بر بودن تأمین ابزارآلات نصب و لوازم یدکی آن‌ها، سقوط ابزارآلات و اتصالات،  تعداد زیاد پیچ و مهره‌ها ونیاز به ابزارآلات خاص برای مکان‌های مختلف در سازه، پوشش گالوانیزه به روش الکتریکی در اتصالات و حمل و نقل آن، محدودیت‌های جاده‌های دسترسی و پلت‌فرم‌ها که باعث سختی جرثقیل‌ها و طولانی شدن آن و نیاز به کشنده و هل‌دنده برای انتقال بار از جاده دسترسی، تغییرات در سیستم مهار به کوه واصلا‌ح سازه در سایت، تقویت گره‌ها در هنگام نصب، عدم وجود یک کمیته فنی متشکل از نمایندگانی از سازمان‌های ذیربط و مستقر در سایت که تعهد و مسئولیت در قبال پروژه داشتند، پراکندگی در خدمات مشاوره‌ای، عدم هماهنگی بین پیمانکاران، مدیریت نامتمرکز و پراکنده، باعث تأخیر و طولانی شدن مدت زمان پروژه شد. برای دستیابی به زمان برنامه‌ریزی شده کارفرما جهت بهره‌برداری پروژه سد و نیروگاه طرح کارون 3 که هزینه بسیار بالایی برای آن صرف شده بود و در صورتی که آبگیری سد در موعد مقرر انجام نمی‌پذیرفت به مدت یکسال بهره‌برداری سد به تعویق می‌افتاد که باعث راکد ماندن سرمایه صرف شده و  عدم تولید نیروی برق و سودآوری پروژه می‌شد لذا بهره‌برداری از این پل‌ها جهت حفظ و ارتباط جاده خوزستان- شهرکرد یکی از عوامل اصلی امکان راه‌اندازی سد و نیروگاه آن بود به همین دلیل عملیات نصب پل با افزودن شیفت کاری شبانه در طرفین پل تسریع شد.

دهانه اصلی و میانی پل دوم نیز به‌صورت قوس از زیر با دهانه قوس 177=20+1212+5 x21+61+5x متر، مرکز تا مرکز مفصل‌ها59/158متر، خیز قوس 40 متر است دو دهانه 19 و 20 متری پیوسته و متصل به عرشه قوس بر روی پایه‌های بتنی قرار دارد و طول کل عرشه 216 متر و عرض8/11 متر با دو خط عبور و دو پیاده رو در طرفین مطابق پل اول اجرا شده است.

اندازه گیری ضریب جذب آب مصالح و وزن مخصوص مصالح در دوحالت خشک و اشباع

هدف آزمایش: اندازه گیری  ضریب جذب آب مصالح و وزن مخصوص مصالح در دوحالت خشک و اشباع وسایل مورد نیاز: سه قطعه سنگ- چهار قطعه آجر-چهار قطعه موزاییک- سبد معلق – پیکنومتر(کتری)- ترازو-باسکول-آب 1-اندازه گیری ضریب جذب آب مصالح:

مصالح انتخاب شده ابتدا خوب شسته میوند تا گردو خاک وناخالصی های روی سطح انها پاک شده در آزمایش ایجاد خطا نکنند.سپس مصالح شسته شده را بمدت یک هفته در ظرف آب قرار داده میشوند(بر اثر خاصیت مویینگی مصالح آب به تدریج وارد منافذ درون مصالح میگردد و فضاهای خالی مصالح را پر میکنند. )پس از مدت یکهفته مصالح اشباع شده از آب را در اختیار داریم. حال میتوانیم آزمایش را در دوحال برای مصالح انجام دهیم.1- مصالح اشاع شده با سطح تر 2- مصالح اشباع شده با سطح خشک(ssd) که چون خطای ایجاد شده در حالت اول بعلت وجودآب اضافی در سطح آب زیاد است آزمایش ار در حالت دوم انجام میدهیم.

بدین منظور با پارچه ای سطح روی مصالح را خشک مینماییم تا حالتی که با در دست گرفتن آنها دست کاملا خیس نشود. سپس آنها را توزین کرده(سنگ ها بصورت تک تک و آجرها و موزاییک دوبه دو توزین گشته مورد وآزمایش قرار میگیرند) و Wssd آنها ار بدست آورده در داخل کوره با دمای 5  110 قرار میدهیم.پس از یک هفته مصالح را از درون کوره بیرون آورده توزین میکنیم وWd آنها را بدست میآوریم. سپس از رابطه زیر در صد جذب آب را برای هرکدام از مصالح محاسبه میکنیم:

  ( (Wssd-Wd) / Wd )*100  =ضریب جذب آب 

وزن نمونه در حالت اشباع با سطح خشک Wssd:

وزن نمونه در حالت خشک Wd:

نتایج زیربرای آزمایش  جذب آب بدست آمد:

	Wd	Wssd	ضریب جذب آب
سنگ1	1419.2	1422.3	0.218
سنگ2	1350.5	1353.5	0.222
سنگ3	1443.2	1446.5	0.229
آجر1	2047.7	2508.8	22.518
آجر 2	1948.1	2327.5	19.475
موزاییک1	1737.5	1863.9	7.275
موزاییک2	1887.5	2034.7	7.799

	ضریب جذب متوسط آب
سنگ	0.223
آجر	20.997
موزاییک	7.537

2-آزمایش تعیین وزن مخصوص(چگالی)مصالح:

در این مرحله سه نوع چگالی را میخواهیم برای مصالح بدست آوریم. 1- چگالی اشباع در حالت خشک(Pssd)

2- چگالی خشک(Pd)    3- چگالی ظاهری . برای این کار جرم مصالح در حالات مختلف بر (Wssd,Wd)احتی طبق آزمایش قبل محاسبه میشوند. اما برای بدست آوردن حجم مصالح دورش وجود دارد. 1- روش پیکنومتر 2- روش سبد معلق

1-2-روش پیکنومتر:

در اینجا به جای پیکنومتر از کتری استفاده میکنیم.

ابتدا کتری را  تا سطح مشخصی که باید در تمام طول آزمایش ثابت باشد از آب پر میکنیم(مثلا تا حدی که آب تا حداکثر ارتفاع خو ددر لوله کتری بالا بیاید)سپس آنرا توزین مینماییم .بدین ترتیب Wp,w را محاسبه کرده ایم.

درمرحله بعدمصالح اشباع شده را(سنگها را تک کتک و آجر ها وموزاییک را دوتا دوتا) جداگانه در پیکنومتر قرارداده سطح آن را تا سطح قراردادی خود پر از آب کرده توزین میکنیم. بدین ترتیب نیزWp,w,ssd  بدست می آید.حال Vssdبا استفاده از روابط(که در ذیل آمده) براحتی قابل محاسبه است.

با توجه اینکه برای بدست آوردن چگالی ظاهری نیاز به محاسبه Vd داریم این مقدار را نیز باتوجه به میزان آب تبخیر شده از مصالح در حالت اشباع در کوره با استفاده از روابط ( که در ذیل آمده) محاسبه میکنیم.

روابطی که در  آزمایش پیکنو متر مورد نیاز است:

Vssd = (Wssd + Wp,w - Wp,w,ssd) / Pw          حجم نمونه در حالت اشباع

Vd= Vssd - (Wssd - Wd)     حجم نمونه در حالت خشک

Wp,w : وزن پیکنومترپرازآب

Wp,w,ssd:وزن پیکنومتر پرازآب حاوی مصالح

Pw (=1) : چگالی آب

بطور کلی چگالی اشباع،چگالی خشک و ظاهری نیزاز روابط زیر محاسبه میشوند:

Pssd= Wssd / Vssd       چگالی نمونه در حالت اشباع

چگالی خشک نمونهPd= Wd / Vssd      

Pظاهری= Wd / Vd         چگالی ظاهری نمونه

نتایج حاصل از آزمایش با روش پیکنومتر:

	Wd	Wssd	Wp,w	Wp,w,ssd	Vssd	Pssd	Vd	Pdry	Pظاهری
سنگ1	1419.2	1422.3	5708	6628	502.3	2.832	499.2	2.825	2.843
سنگ2	1350.5	1353.5	5708	6604	457.5	2.958	454.5	2.952	2.971
سنگ3	1443.2	1446.5	5708	6658	496.5	2.913	493.2	2.907	2.926
آجر1	2047.7	2508.8	5783	7025	1266.8	1.980	805.7	1.616	2.542
آجر 2	1948.1	2327.5	5783	6923	1187.5	1.960	808.1	1.641	2.411
موزاییک1	1737.5	1863.9	9647	10802	708.9	2.629	582.5	2.451	2.983
موزاییک2	1887.5	2034.7	13082	14203	913.7	2.227	766.5	2.066	2.462
	Pssd	Pظاهری	Pd
	متوسط	متوسط	متوسط
سنگ	2.901	2.914	2.895
آجر	1.970	2.476	1.628
موزاییک	2.428	2.723	2.258

2-2-روش سبدمعلق:

در این روش ازقانون ارشمیدس استفاده میشود.

بدین منظور ابتدا آب درون دستگاه را به سطح تراز آن میرسانیم.ترازوی دستگاه را صفر کرده ،هریک از مصالح رادر حالا اشباع ( بازهم سنگها بصورت تک به تک و آجرهاوموزاییک ها بصورت دوتادوتا) بصورت جداگانه در سبد معلق قرار داده اجازه میدهیم سطح آب دستگاه دوباره به سطح تراز برسد. عددی که ترازو پس از تراز شدن دستگاه نشان میدهد درواقع وزن آب خارج شده از دستگاه پس از ورود مصالح است که بنابرقانون ارشمیدس معادل است با Ws,ssd وزن مصالح در حالت معلق در آب. حال Vssdبا استفاده از روابط(که در ذیل آمده) براحتی قابل محاسبه است. در ضمن با توجه اینکه برای بدست آوردن چگالی ظاهری نیاز به محاسبه Vd داریم این مقدار را نیز باتوجه به میزان آب تبخیر شده از مصالح در حالت اشباع در کوره با استفاده از روابط ( که در ذیل آمده) محاسبه میکنیم.

روابطی که در  آزمایش سبد معلق مورد نیاز است:

Vssd = (Wssd – Ws,ssd) / Pw          حجم نمونه در حالت اشباع

Vd= Vssd - (Wssd - Wd)     حجم نمونه در حالت خشک

Ws,ssd : وزن مصالح اشباع در حالت معلق در آب

Pw (=1) : چگالی آب

بطور کلی چگالی اشباع،چگالی خشک و ظاهری نیزاز روابط زیر محاسبه میشوند:

Pssd= Wssd / Vssd       چگالی نمونه در حالت اشباع

چگالی خشک نمونهPd= Wd / Vssd     

Pظاهری= Wd / Vd         چگالی ظاهری نمونه

نتایج حاصل از آزمایش به روش سبد معلق بصورت زیر است:

	Wd	Wssd	Ws,ssd	Vssd	Pssd	Vd	Pd	Pظاهری
سنگ1	1419.2	1422.3	894.6	527.7	2.695	524.6	2.689	2.705
سنگ2	1350.5	1353.5	849.8	503.7	2.687	500.7	2.681	2.697
سنگ3	1443.2	1446.5	911.2	535.3	2.702	532	2.696	2.713
آجر1	2047.7	2508.8	1223.8	1285	1.952	823.9	1.594	2.485
آجر 2	1948.1	2327.5	1120.5	1207	1.928	827.6	1.614	2.354
موزاییک1	1737.5	1863.9	1065.8	798.1	2.335	671.7	2.177	2.587
موزاییک2	1887.5	2034.7	1154.5	880.2	2.312	733	2.144	2.575
	Pssd	Pظاهری	Pd
	متوسط	متوسط	متوسط
سنگ	2.695	2.705	2.689
آجر	1.940	2.420	1.604
موزاییک	2.324	2.581	2.161

-خطاهای احتمالی:

خطادر توزین پیکنومتر و تنظیم سطح ترازآن، تنظیم سطح تراز آب درسبد معلق وخطاهای ایجاد شده در توزین توسط باسکول مهمترین عوامل ایجاد خطا در این آزمایش هستند.

در واقع خطای احتمالی در تنظیم سطح تراز آب در سبد معلق مهمترین عامل ایجاد تفاوت در اعداد بدست آمده در روش سبد معق و پیکنومتر است.

*علت احتمالی تفاوت زیاد اعداد بدست آمده برای موزاییک1 ودر پی آن چگالی های متوسط موزاییک در دو آزمایش پیکنومتر و سبد معلق ،  خطای احتمالی در توزین Wp,w,ssd بوده است .  

نتیجه گیری:

1-     هرچه مصالح متراکم تر باشدوفضای خالی در درون مصالح کمتر باشد ضریب جذب آب آن کمتر خواهد بود.به عبارتی عوامل مهم در تعیین ضریب جذب آب مصالح جنس و میزان منافذ و فضاهای خالی مصالح می باشد.

درضمن :      

                     ضریب جذب آب سنگ < ضریب جذب آب موزاییک<ضریب جذب آب آجر             

2-     هرچه مصالح متراکم تر باشند چگالی آنها بس از اشباع با حالت خشک تفاوت کمتری دارد.به عبارتی درصد جذب آب با تفاوت چگالی مصالح در حالت اشباع و خشک رابطه مستقیم داردو هرچه درصد جذب بیشتر باشد این اختلاف بیشتر میشود و بلعکس.

اصول و مبانی طراحی فرودگاه – Airport

اصول و مبانی طراحی فرودگاه – Airport

اصول ، مبانی طراحی فرودگاه +استاندارد های طراحی فرودگاه+نمونه نقشه پلان اتوکد فرودگاه

تعریف فرودگاه در زیر تعاریف مختلفی از فرودگاه ارائه می شود که البته همگی در نهایت به یک فضا، مکان و کاربری اشاره دارند.  «فرودگاه مجموعه ای است از تأسیسات و تجهیزات گوناگون که به منظور فراهم آوردن امکانات برای جابجایی ها و ترابری های هوایی گرد هم آورده شده اند همانگونه که حمل و نقل دریایی نیازمند بندر است، فرودگاه هم می تواند به بندر هوایی تشبیه شود که لازمه ترابری هوایی است» (بهینا / 1364).

«فرودگاه به محدوده مکانی – فضایی اتلاق می شود که برای برقرار کردن ارتباط هوایی بین نقاط مختلف بکار می رود (نشریه 197 برنامه و بودجه / 1379).

«فرودگاه محلی است که برای نشت و برخاست هواپیما تعیین شده است»

تقسیم بندی سایت فرودگاه

فرودگاه ها اصولاً به دو بخش زمینی و هوایی تقسیم می شوند:

الف) بخش زمینی: مجموعه ساختمانها، تأسیسات و تجهیزاتی که با مرز فیزیکی مسدود شده و یا ایستگاههای کنترل امنیتی که از سطوح وابسته به استفاده هواپیما جدا می شود. این مجموعه وظایف ارائه خدمات به مراجعین از سمت شهر و هواپیما ها از سمت توقفگاهها را به عهده دارند. افراد برای تردد به برخی از قسمتهای این مجموعه باید دارای مجوزهای خاص باشند (نشریه 197 برنامه و بودجه 1376).

ب) بخش هوایی: مجموعه اراضی، حریم ها و تأسیسات و تجهیزات که در ارتباط مستقیم فیزیکی به خدمات مربوط به نشست و برخاست ، توقف و حرکت هواپیما بوده و با مرز مسدود و با ایستگاههای کنترل امنیتی از مجموعه زمینی جدا می گردد (نشریه 197 برنامه بودجه 1379).

اهمیت فرودگاه

در دنیای امروز که هر روزه به سرعت زندگی افزوده می شود حل مسائل مربوط حمل و نقل سریع و بی دغدغه را می توان کانون توجه همه اشخاص مرتبط با این سرعت دانست. حال فرودگاهها که نقش اساسی در همه ابعاد حمل و نقل دارند وظایف سنگینی را بر دوش دارند تا بتوانند به بهترین نحوه کالاها و اشخاص را در پرتو حضور هواپیما به مقاصد مورد نظر برساند.  مسافر، فرودگاه و هواپیما هر سه نیازمند یکدیگرند تا بتوانند چرخه ای مطلوب که رسیدن به هدف نهایی یعنی حمل و نقل ایمن و سریع است دست یابند.  جایگاه و نقش حمل و نقل در ابعاد مختلف سیاسی اجتماعی و اقتصادی در جوامع امروزی بر کسی پوشیده نیست و فرودگاه در کنار مابقی پایانه ها از حساس ترین بازیگر این نقش هستند.

طبقه بندی فرودگاه ها

به منظور ارائه استانداردهای طراحی برای انواع مختلف فرودگاهها و عملکردها و وظایف آنها از کدهای حرفی و عددی و سایر علائم توصیفی برای طبقه بندی فرودگاه استفاده می شود.

سازمان هوانوردی فدرال، فرودگاهها را از نظر نوع طرح هندسی و براساس کد مرجع فرودگاه طبقه بندی می کند. کد مرجع فرودگاه، یک سیستم کدبندی است که معیارهای طرح فرودگاه را با مشخصات عملیاتی و فیزیکی هواپیماهای استفاده کننده از آن مرتبط می کند. این سیستم براساس گروه تقرب هواپیما و گروه طراحی هواپیما که به هر یک از هواپیماها اختصاص می یابد، تعریف می شود.  گروه طراحی هواپیما در واقع طبقه بندی هواپیماها براساس طول دهانه بال آنها است.  
کد مرجع فرودگاه یک کد دو علامتی است که نشان دهنده گروه تقرب و گروه طراحی می باشد که هواپیما بر مبنای آن طراحی شده است. به عنوان مثال، کد مرجع B-III(knot) (گروه تقرب B) و طول دهانه بال 79 تا کمتر از 118 فوت (گروه طراحی III)، طراحی شده باشد. سازمان هوانوردی فدرال، فهرستی از کدهای مرجع فرودگاه برای انواع مختلف هواپیماها منتشر کرده است. فرودگاهی که برای خدمات رسانی به هواپیمای بوئینگ 200-767 با سرعت تقرب 130 نات (گروه تقرب C) و طول دهانه بال 156 فوت و 1 اینچ (گروه طراحی IV)، طراحی شده باشد، با کد مرجع C-IV مشخص و طبقه بندی می شود. مربوط به فرودگاهی است که برای خدمات رسانی به هواپیمایی با سرعت تقرب 91 تا کمتر از 121 نات.

فرودگاههای غیرتجاری

فرودگاه غیرتجاری فرودگاهی است که برای خدمات رسانی به هواپیماهای گروه تقرب A وB، طراحی، ساخته و نگهداری می شود. بطور کلی فرودگاههای غیرتجاری، به فرودگاههای هواپیماهای کوچک (با حداکثر وزن مجاز برخاست 12500 پوند یا کمتر) و هواپیماهای بزرگ (با حداکثر وزن مجاز برخاست بیشتر از 12500 پوند) دسته بندی می شود. 

مشخصات طراحی فرودگاههای غیرتجاری متأثر از گروه طراحی هواپیما و انواع سیستمهای تقرب مورد استفاده در باند پرواز فرودگاه، یعنی سیستمهای تقرب با دید، تقرب با دستگاه غیردقیق یا تقرب با دستگاه دقیق است.  

فرودگاههای غیرتجاری مخصوص هواپیماهای کوچک به عنوان فرودگاههای غیرتجاری درجه I، غیرتجاری درجه II، و غیرتجاری عمومی درجه I نامیده می شوند. علاوه بر آن، فرودگاههای غیرتجاری از نظر انجام عملیات تقرب با دید و دستگاه غیردقیق و یا عملیات تقرب با دستگاه دقیق نیز تقسیم بندی می شوند. فرودگاههای غیرتجاری برای عملیات با دید و با دستگاه غیردقیق جزء فرودگاههای غیرتجاری درجه I، غیرتجاری درجه II یا غیرتجاری عمومی درجه I محسوب می شوند. فرودگاه غیرتجاری برای عملیات با دستگاه دقیق از نوع فرودگاههای غیرتجاری عومی درجه II است.  

یک فرودگاه غیرتجاری درجه I می تواند به حدود 75 درصد هواپیماهای یک موتوره و دو موتوره کوچک مورد استفاده برای اهداف شخصی و شغلی، خدمات رسانی کند. این هواپیماها در واقع هواپیماهایی با وزن حدود 3000 پوند یا کمتر هستند که در نتیجه کد مرجع فرودگاه آنها، B-I خواهد بود. کد مرجع مذکور نشان دهنده این است که این فرودگاهها قادر به خدمات رسانی به هواپیماهای باگروه تقرب B, A و گروه طراحی I هستند. فرودگاه غیرتجاری درجه II می تواند به تمامی هواپیماهای مربوط به فرودگاه درجه I و برخی هواپیماهای کوچک و کوتاه برد، خدمات رسانی کند. این هواپیماها معمولاً شامل هواپیماهای با وزن حدوداً 8000 پوند یا کمتر می شوند که نشان دهنده کد مرجع فرودگاه B-I هستند. فرودگاه غیرتجاری عمومی درجه I قادر به خدمات رسانی به تمامی هواپیماهای کوچک است. این نوع فرودگاهها دارای کد مرجع B-II هستند. فرودگاه غیرتجاری عمومی درجه II به هواپیماهای بزرگ با گروه تقرب B,A خدمات رسانی می کنند و معمولاً دارای قابلیت انجام عملیات با دستگاه دقیق هستند. کد مرجع این نوع فرودگاهها نیز، B-III است.  

فرودگاههای تجاری  

فرودگاههای تجاری فرودگاهی است که برای ارائه خدمات به هواپیماهای گروه تقرب D , C, وE طراحی، ساخته و نگهداری می شود. مشخصات طرح فرودگاههای تجاری مبتنی بر گروه طراحی هواپیما است.

طبقه بندی سازمان ایکائو  

سازمان بین المللی هواپیمایی کشوری از یک سیستم کدبندی دو قسمتی به عنوان کد مرجع فرودگاه برای طبقه بندی استانداردهای طرح هندسی فرودگاه استفاده می کند. اجزای این سیستم کدبندی شامل یک علامت عددی و یک علامت حرفی است. اعداد کد فرودگاه از 1 تا 4، نشان دهنده طبقه بندی طول قابل استفاده باند پرواز یا طول ناحیه پروازی مرجع که شامل طول باند پرواز و طول معبر توقف و معبر بی مانع در صورت وجود، است. طول ناحیه پروازی مرجع در واقع طول واقعی برخاست در باند پرواز است که به طول معادل آن در میانگین سطح دریا با درجه حرارت 15 درجه سانتیگراد و شیب طولی صفر تبدیل شده است.   حروف کدبندی مورد نظر از A تا F، نشان دهنده طبقه بندی هواپیماهای استفاده کننده از فرودگاه براساس طول دهانه بال و دهانه خارجی محور چرخهای اصلی عقب است. کدهای مرجع فرودگاه در جدول 9-2 ارائه شده اند. به عنوان مثال، فرودگاهی که برای خدمات رسانی به یک هواپیمای بوئینگ 200-767 با محور چرهخهای عقب به طول 34 فوت و 3 اینچ (44/10 متر)،‌ طول دهانه بال 156 فوت و 1 اینچ (48 متر)، حداکثر وزن برخاست 317.000 پوند باند پرواز مورد نیاز به طول 6000 فوت (1860 متر) در سطح دریا و در روز استاندارد طراحی شده باشد،‌ دارای کد مرجع 4-D است. باید توجه داشت که این سیستم طبقه بندی به طور دقیق و روشنی در برگیرنده عملکرد فرودگاه و خدماتی که ارائه می کند یا نوع هواپیمای استفاده کننده از آن نیست.   بطور کلی، نوعی مطابقت تقریبی بین کد مرجع فرودگاه ارائه شده توسط سازمان هوانوردی فدرال و کد مرجع سازمان بین المللی هواپیمایی کشوری وجود دارد. گروههای تقرب A,B,C,D مربوط به سازمان هوانوردی فدرال به ترتیب همان کدهای فرودگاه 1،2،3و4 سازمان بین الملللی هواپیمایی کشوری است. به طور مشابه، گروههای طراحی هواپیمای مربوط به سازمان هوانوردی فدرال یعنی V, IV , III , II , I، تقریباً مطابق با کدهای E,D,C,B,A سازمان بین المللی هواپیمایی کشوری است. 

تاثیر اقلیم بر روند طراحی

در این بخش به بررسی اقلیم تاثیر گذار بر طراحی فرودگاه میپردازیم. به طور کلی تاثیر اقلیم بر فرودگاه را میتوان از دو منظر مورد بررسی قرار داد:

1- تاثیرات اقلیم بر بخش زمینی  2- تاثیرات اقلیم بر بخش هوایی  -----------------------------

1- تاثیرات اقلیم بر بخش زمینی همان ملاحظات اقلیمی هر منطقه از کشور میباشد که بر روی ساختمانهای بخش زمینی تاثیرگذار است.

2- تاثیرات اقلیم بر بخش هوایی:  در قسمت گفته شد که چگونه ضوابط و الزامات وضع شده توسط دولتها می تواند بر طول باند پروازی موثر باشد. شرایط محیطی موجود در فرودگاه نیز در طول باند تأثیر دارند.  مهمترین شرایط محیطی شامل درجه حرارت، وضعیت باد در سطح فرودگاه، شیب باند، ارتفاع فرودگاه و شرایط سطح باند پرواز است. اثر این شرایط بر روی محاسبه طول باند فقط می تواند تقریبی باشد. به هر حال دستورالعملهایی که می تواند برای برنامه ریزی در این زمینه سودمند باشد، در این بخش ارائه شده است.

درجه حرارت

در درجه حرارت بالاتر،‌ طول باند پروازی بیشتری مورد نیاز است، زیرا با بالا رفتن درجه حرارت، غلظت (چگالی) هوا، پایین تر و در نتیجه فشار هوای خروجی از موتور، کمتر می شود.  روند افزایش طول باند نسبت به درجه حرارت، خطی نیست. نرخ افزایش طول باند در درجه حرارتهای بالا، بیشتر از نرخ افزایش در درجه حرارتهای پایینتر است. افزایش طول موردنظر می تواند برحسب درصدی از طول باند در دمای 59 درجه فارنهایت باشد که درجه حرارت استاندارد در سطح دریا است. به منظور برآورد مقادیر تخمینی، تغییرات تقریبی طول باند بر حسب دمای بین 59 تا 90 درجه فارنهایت برای هواپیماهای با موتور توربینی می تواند مورد استفاده قرار گیرد. در این دامنه درجه حرارت، افزایش متوسط طول باند نسبت به طول مورد نیاز در دمای 59 درجه فارنهایت، از حدود 42/0 تا 65/0 درصد به ازای هر درجه فارنهایت بیشتر از 59 درجه تغییر می کند؛ بنابراین در دمای 85 درجه فارنهایت، طول باند به اندازه دامنه متوسط بین 11 تا 18 درصد طول مورد نیاز در دمای 59 درجه فارنهایت، افزایش می یابد.

باد سطحی در فرودگاه

طول باند پرواز با افزایش سرباد (جهت بادی که مخالف با جهت نشست یا برخاست هواپیما باشد) کوتاهتر و با افزایش باد پشت (بادی که از پشت هواپیما می وزد)، طویلتر می شود. برای محاسبه وزن برخاست، مقررات آیین نامه ای به متصدی مربوطه اجازه می دهد که فقط نیمی از مقدار سرباد گزارش شده، استفاده کند. اگر باد پشت سر وجود داشته باشد، برای محاسبه وزن برخاست از 5/1 برابر باد پشت سر گزارش شده استفاده می شود و حداکثر باد پشت سر مجاز نیز باید 10 مایل دریایی بر ساعت (18 کیلومتر بر ساعت) یا 10 نات (knot) باشد.  تأثیر شرایط باد، بسته به درجه حرارت هوا و وزن هواپیما تغییر می کند. به هر حال مقادیر تقریبی برای فرآیند برنامه ریزی، سودمند است. وزش سرباد با سرعت 5 نات، طول برخاست را در حدود 3 درصد کاهش می دهد؛ در حالی که باد پشت سر با سرعت 5 نات، طول مذکور را در حدود 7 درصد افزایش می دهد. در فرآیند برنامه ریزی و طراحی فرودگاه،‌ مطلوب آن است که شرایط وزش باد اعمال نشود؛ بویژه اگر بادهای سبک و ملایم در محوطه فرودگاه بوزد.

ارتفاع

اگر تمام شرایط محیطی یکسان باشد، با بالارفتن ارتفاع فرودگاه، طول بیشتری برای باند پرواز مورد نیاز است. روند این افزایش، خطی نیست بلکه با وزن هواپیما و درجه حرارت هوا تغییر می کند. در ارتفاعات بالا، روند افزایش طول باند بیش از ارتفاعات پایین است. در فرآیند برنامه ریزی و طراحی فرودگاه، به ازای هر 1000 فوت (305 متر) افزایش ارتفاع از سطح دریا، به میزان 7 درصد به طول باند اضافه می شود که این مقدار افزایش برای اغلب فرودگاهها کافی و مناسب خواهد بود؛‌ بجز آنهایی که در معرض درجه حرارت بسیار زیاد هستند و یا در ارتفاعات بسیار بالا قرار دارند. در فرودگاههای با شرایط یاد شده،‌ نرخ افزایش مذکور برای طول باند، 10 درصد است. اطلاعات عملکردی تهیه شده بوسیله کارخانه های سازنده هواپیما براساس ارتفاع برحسب فشار هوا است، نه ارتفاع جغرافیایی. در مواردی که محل استقرار فرودگاه بسیار غیرعادی و غیرمعمول باشد، دو نوع ارتفاع مذکور، ارتفاع برحسب فشار هوا و ارتفاع جغرافیایی می تواند بطور یکسان در فرآیند برنامه ریزی و طراحی فرودگاه در نظر گرفته شود.

استانداردها و مقررات پایانه های مسافربری

کلیات

پایانه مسافربری مرکزی است برای ارائه خدمات و پردازش مسافران و توشه آنان در حد فاصل جلو خان و هواپیما و یا انتقال مسافران از هواپیما به هواپیما و همچنین برای عملیات شرکت های هواپیمایی و مسئولین و کارکنان و مدیران فرودگاه و عموم مردم مجموعه ایست از نظر طراحی و ساخت بسیار پیچیده بود و با توجه به دیدگاه های جدید ایجاب می کند از لحاظ معماری، هوانوردی و مهندسی همواره مورد بررسی و بازنگری دائمی قرار گیرد.

مسافران انتظار دارند که تسهیلات پایانه از محیط راحت، مطبوع و زیبا برخوردار بوده و در آن کارهای جاری با سهولت کافی انجام گیرد. بنابراین طرح پایانه مسافر بری باید کارآمد، روان و مفید باشد.لازم به ذکر است که اتخاذ ترتیب منطقی در مراحل اصلی مسافران و تامین نیازهای ویژه آنان در مجموعه پایانه، نیل بدین هدف را میسر می سازد.

ملاحظات برنامه ریزی و طراحی پایانه مسافر بری

اهداف
مجموعه پایانه مسافر بری که شامل هواپیما نیز می باشد بین جلو خان و راه های تاکسی کردن هواپیما واقع شده است پایانه مسافر بری یکی از عناصر اصلی فرودگاه می باشد و مرکزی است خدماتی برای انتقال مسافر و توشه از طریق دسترسی زمینی به هواپیما و بر عکس و نیز از هواپیما به هواپیما . تصمیم گیری در مورد تجهیزات و تسهیلات پایانه مسافربری ، بعد از جمع آوری اطلاعات از کلیه واحد های در گیر از قبیل شرکت های هواپیمایی خدمات و عملیات هوانوردی، خدمات رفاهی ،مدیریت فرودگاه، کارکنان و غیره صورت می پذیرد. طراحی پایانه با بررسی و پیش بینی نیاز ها و پاسخگویی به آنها با رعایت اقتصاد مهندسی و با رعایت ضوابط و معیار ها انجام می گیرد.

مسافران انتظار دارند که پایانه دارای تسهیلات راحت و جذاب بوده و طریقه رفتار با آنان موثر، پسندیده و بدون اتلاف وقت انجام می گیرد به همین دلیل طرح پایانه مسافر بری باید کاربردی و دارای معماری زیبا باشد چنانچه ابعاد لازم عناصر مختلف پایانه همراه با روند منطقی عملیات اصلی که با علامت گذاری مناسب تقویت گردد جریان مناسب حرکت سریع و بدون مسافران را در مراحل مختلف تضمین خواهد کرد.

ویژگی مسافران

مسافران از نظر اهداف سفر به دو طبقه اصلی تقسم می شوند یکی افرادی که با اهداف شغلی سفر می کنند و دیگری افرادی که به دلایل سیاحتی، امور شخصی و یا زیارت سفر می کنند مسافران شغلی معمولا با تجربه تر و غالبا از خدمات پایانه مسافری که در اختیار عموم است استفاده بیشتری می کنند .دسته دیگری که درصد بالایی را نیز شامل می شوند افرادی هستند که آشنایی کمتری با طرز کار شرکت های هوایی و خدمات قابل ملاحظه در نسبت این دو نوع مسافر می توانند در تعداد پرسنل و فضای مورد نیاز پایانه تاثیر گذار باشد . برای مثال می توان به فرودگاه های کوچک یا متوسطی که به مراکز تفریحی، مراکز زیارتی و محیط های کم رفت و آمد سرویس می دهند اشاره نمود این نوع فرودگاهها به تسهیلات پایانه مسافر بری متفاوتی نسبت به فرودگاه هایی که حجم تقریباً زیادی از سفر های بازرگانی را سرویس می دهند نیاز دارند. همچنین در فرودگاه هایی که تعداد قابل ملاحظه ای همراه و بازدید کننده غیر مسافر وجود دارد باید فضای کافی برای آنان پیش بینی گردیده تا مانع جریان منظم و مرتب مسافران نشود.

مسافران از نظر نوع سفر به عنوان داخلی یا بین المللی طبقه بندی می شوند که در هر مورد مسافر ممکن است خروجی، ورودی، گذری و یا انتقالی باشد.  - مسافر داخلی به مسافرانی اطلاق می شود که در مسیر های واقع در محدوده مرزهای کشور مسافرت کرده و از بازرسی ماموران کنترل های قانونی نظیر گمرک گذر نامه و قرنطینه معاف می باشند این موضوع شامل ترافیک درون اتحادیه های گمرکی ،جامعه اقتصادی مناطق آزاد تجاری که مقامات دولتی با عبور آزاد کالا و مسافر ازآنها موافق هستند نیز می شود با توجه به جزییات موافقت نامه ها، ممکن است ترافیک در یک جهت روند داخلی و در جهت دیگر روند بین المللی داشته باشد.

- مسافران بین المللی به مسافرانی اطلاق می شود که بین کشور های مختلف سفر می کنند و تحت کنترل های قانونی نظیر گمرک، گذر نامه و قرنطینه قرار می گیرند.

- مسافران خروجی مسافرانی هستند که از یک فرود گاه با هدف عزیمت از راه هوایی استفاده می کنند.

- مسافران ورودی، مسافرانی هستند که با هواپیما به یک فرودگاه بعنوان مقصد وارد می شوند و به پرواز خود ادامه نمی دهند.

-مسافران گذری مسافرانی هستند که وارد فرودگاه می شوند و دوباره با همان هواپیما فرودگاه را ترک و به سفر خود ادامه می دهند این مسافران ممکن است در هواپیما باقی بمانند و یا در حالت دیگر ممکن است لازم شود طی مدتی که هواپیما در فرودگاه باقی می ماند این دسته از مسافران داخل پایانه های مسافربری استراحت نمایند به عنوان مثال توقف به منظور نظافت هواپیما برای مسافران، سوختگیری و یا تعمیرات که در این حالت ممکن است برخی از مسافران گذری نیز مجبور به انجام کنترل های مرزی شوند. این حالت زمانی به وجود می اید که قسمتی از مسیر هواپیما داخلی و قسمت دیگر ان بین المللی باشد مسافران که از قسمت بین المللی وارد می شوند ممکن است از فرودگاهی آمده باشند که در آن تسهیلات کنترلی مرزی وجود نداشته باشد که در این صورت مجبور خواهند بود از کنترل گذری فرودگاه عبور نمایند در این گونه موارد باید در طراحی پایانه تسهیلات لازم را برای مسافران گذری منظور شود.

-مسافران انتقالی- مسافرانی هستند که از راه هوا به فرودگاه وارد شوند و ممکن است بخواهند برای مقصد دیگری به پرواز خود ادامه بدهند در بیشتر موارد این دسته از مسافران می توانند به لحاظ طراحی مانند مسافران گذری به حساب بیایند جز اینکه توشه آنها باید به هواپیما های دیگری منتقل شود. برای استفاده ویژه این افراد نیاز به برخی تسهیلات بلیط می باشد که باید در طراحی منظور گردد.

اصول جریان مسافر

اصول جریان مسافر اصول جریان یک مسافر در یک پایانه عبارتند از:  - سهولت دسترسی به فرودگاه به وسیله جاده یا خط آهن  - پیش بینی توقفگاه در مکان های مناسب و یا فواصل قابل قبول از پایانه  - مسیر ها ( تا حد امکان )کوتاه، مستقیم و واضح در نظر گرفته شود به طوری که با مسیر های طولانی مسافران، جامه دانها و ترافیک وسایل نقلیه برخورد و تلاقی نداشته باشد0  - از ایجاد اختلاف سطح در مسیرهای پیاده روی (تا حد ممکن)پرهیز شود.  - با ایجاد تنوع به وسیله کارهای معماری و نصب تابلوها وچشم اندازهای زیبا ، به جذابیت محیط در مسیر مسافران افزوده شود.  - مسافران بدون استفاده و یا راهنمایی یا دستورات کارمندان داخل پایانه قادر باشند به مقصد برسند  - در شرایط ترافیک سنگین حجم عبور زیاد را تنها با استفاده از مسیر های اصلی بتوان تامین نمود انحراف گروه های خاص از مسافران از مسیر اصلی به منظور عبور از کنترل های ویژه فقط باید در نقاط انتهایی مسیر صورت گیرد تا وضعیت ترافیک مختل نشود.  - مسافران خروجی در نزدیکترین نقطه ممکن فرصت تحویل توشه های خود را داشته باشند.  در تحویل توشه مسافران تسریع شده و چرخ های دستی حمل توشه در اختیار مسافران قرار داداه شده است  هر مسیر حرکت در حد ممکن فقط یک جهته بوده و هر جا که جحریان معکوس ضروری باشد مسیر ویژه در نظر گرفته شود.

نظر به این که جنبه های روانی مسافر هوایی در کلیه برنامه ریزی ها دارای اهمیت زیاد است لذا جریان آزاد در کلیه قسمت های مسیر ، مابین بخش های زمینی و هوایی با کمترین وقفه باید برقرار باشد راحتی مسافر بیشترین اهمیت را دارد و لذا باید اطمینان حاصل شود که ماموران با علاقه و با جدیت مجوزها را کنترل و عوامل پرواز نیز مسئولیت های خود را انجام دهند  هر نقطه کنترل در سیستم جریان ، دارای پتانسیل تاخیر است و موجبات عصبانی و دست پاچه کردن مسافر را فراهم می کند. این زمان می تواند توسط بعضی از مسافران به واسطه ندانستن زبان بیگانه و یا بیسوادی افزایش داده شود و لذا این اثرها را با کم کردن کنترل ها و متمرکز کردن آنهادر کمترین تعداد نقاط ممکن می توان کاهش داد این اثرها همچنین با اجازه انعطاف پذیری بیشتر پرسنل و در نتیجه کارکرد بهترآنها کاهش خواهد یافت

- مسافران نباید مجبور شوند از یک نوع کنترل بیش از دو بار بار عبور کنند از این رو اگر قرار است کنترل ها در بیش از یک محل مستقر باشند بهتر است مسیر های جریان طوری طراحی شود تا مسافران بتوانند پس از تشریفات کنترل از کنار سایر کنترل های مشابه عبور نمایند.  - کنترل های امنیتی آخرین کنترلی است که مسافران از آن می گذرند هر محل کنترلی که در یک محل فرودگاه جهت بازرسی بدنی و وسایل دستی آنها قرار داده شود بهتر است به اندازه کافی دور از دروازه خروجی باشد تا بیشترین مانع جهت دسترسی افراد غیر مجاز از هواپیما را فراهم نماید.  - مسیر های حرکت طوری طراحی شوند که تا حد ممکن پیوستگی و توالی درآنها رعایت شود  -از نظر رعایت مسایل امنیتی لازم است جریانات مسافران به شرح زیر جدا سازی شود:  جریان مسافران داخلی خروجی از مسیر مسافران بین المللی خروجی جریان مسافران داخلی ورودی از مسیر های مسافران بین المللی ورودی  مسافران خروجی بعد از نقاط کنترل امنیتی از مسافران ورودی  از نوشتارهایی که باعث دودلی و تردید مسافران می شود احتراز گردد مانند بکاربردن اصطلاحات فنی مبهم در تابلوهای راهنما.  - سرعت حرکت و گنجایش مسیرهای مسافران با سایر سیسیتم ها، نظیر مسیر حرکت توشه ها و زمان سرویس دهی به هواپیما و همچنین گنجایش کلی فرودگاه منطبق و سازگار شود جریان مسافر باید با سایر قسمت های سیستم فرودگاه هماهنگ و متعادل باشد در غیر این صورت حتی سریع ترین جریان مسافر با بهترین گنجایش اگر با کلیه قسمت های سیسیتم فرودگاه متعادل نشده باشد بدون داشتن هیچ گونه فایده یا مزیتی باعث گیجی و بوجود آمدن تاخیر و ازدحام خواهد شد.

ویژگی های ترافیکی و محاسبه حجم مسافر ساعت اوج

 ویژگی های ترافیکی در هر فرودگاه نیاز های پایانه ای بر اساس تحلیل مشخصه های ترافیکی از جمله حجم مسافران و توشه به تفکیک مبدائی ، مقصدی،گذری، و انتقالی تعیین می شود همچنین میزان و نحوه فعالیت شرکت های هواپیمایی و محل استقرارآنهاحائز اهمیت است.

محاسبه حجم مسافر ساعت اوج

از آنجا که بهره برداری از ظرفیت تسهیلات فرودگاه در طی روزها و ساعات اوج ترافیک به بحرانی ترین حد می رسد لذا پایانه های مسافربری باید به نحوی طراحی شوند که در طی این دوره ها پاسخگوی حجم ترافیک باشد.  با استفاده از حجم ورود و خروج یا تردید مسافران در ساعت اوج، فضاهای مورد نیاز در پایانه مسافری مانند فضای لازم برای مسافران ، توشه، مستقبلین، و مشایعین و بازدید کنندگان و غیره و همچنین حجم ترافیک زمینی قابل محاسبه می باشد حجم عملیات ساعات اوج یک فرودگاه ممکن است به 12 تا 20 درصد حجم عملیات روزانه بالغ شود با این وجود تعیین میزان فضای لازم و طراحی تسهیلات مورد نیاز پایانه نباید بر پایه ساعات اوج مطلق یعنی بزرگترین تقاضای پیش بینی شده صورت پذیرد زیرا در این حالت تسهیلات بیش از اندازه بزرگ شده و در نتیجه در اغلب اوقات بخشی از ظرفیت بدون استفاده خواهد ماند.

مطالعه تردد مسافران در پایانه های فرودگاه نشان می دهد که انواع مختلف مسافران هر کدام ظرفیت های متفاوتی از تسهیلات را طلب می کنند بنابراین مفید خواهد بود که بتوان مسافران اوج را بر اساس نوع پرواز ، منظور از سفر و طریقه دسترسی به فرودگاه طبقه بندی نمود. برآورد احجام مسافر در گروه های داخلی و بین المللی، منظم یا دربستی (چارتر)، انتقالی (ترانسفر) یا گذری (ترانزیت)، شغلی یا تفریحی، بین قاره ای یا کوتاه برد و سیستم دسترسی به فرودگاه باید بنحوی مطلوب انجام گردد. بعضی از مراجع تقسیم بندی مسافران را بر حسب ورودی و خروجی، مسافرانی که از مبدأ فرودگاه مورد نظر عازم سفر هوایی هستند و مسافرانی که سفر هوایی شان در فرودگاه مورد نظر خاتمه می یابد و همچنین سفرهای کوتاه برد و بلند برد نیز انجام می دهند.

روش های متعددی از سوی سازمان های مختلف برای محاسبه حجم تردد مسافران در ساعت اوج ارائه شده است که از جمله آنها می توان به FAA , IATA , ICAO و غیره اشاره نمود. این روش ها عموماً متکی به آمار و اطلاعات گذشته یا مفروض برای آینده هستند. کاربرد این روش ها هم در مورد مسافران داخلی و هم برای مسافران بین المللی امکان پذیر است. در مورد تسهیلاتی که بطور مشترک مورد استفاده مسافران داخلی و بین المللی قرار می گیرند، طراحی و مبنای حجم مسافران ساعت اوج ترکیبی، باید از طریق رسم نمودارهای ورود و خروج مسافران داخلی و بین المللی و ترکیب آنها برحسب ساعات شبانه روز برای روز طرح و یا آمارگیری وضع موجود و تعمیم آن برای آینده صورت گیرد.  بخش هایی از پایانه های مسافری برای احجام اوج در دوره های زمانی کمتر از یک ساعت طراحی می گردند بخصوص پیشخوان ها و سیستم های مربوط به توشه. برخی از قسمت های مربوط به مسافران ورودی و خروجی برای اوج های 20 دقیقه و غیره طراحی می گردد. این احجام از طریق اعمال ضرایبی به حجم ساعت اوج یا با مطالعات ویژه بدست می آید.  در فرودگاههای با درصد بالای مسافران پروازهای غیر منظم، باید تغییرات روز شلوغ مورد توجه بیشتر قرار گیرد. البته بطور معمول عملیات پروازهای غیرمنظم به عنوان مبنای اصلی طراحی پایانه در نظر گرفته نمی شود و باید بطور جداگانه ارزیابی گردند.  در فرودگاههای کوچک یک ورود و خروج هواپیما می تواند کل وضعیت را تغییر دهد. در حقیقت نمودار تغییرات روزانه می تواند به اندازه ساعت اوج حائز اهمیت باشد زیرا در صورت وقوع ازدحام و تراکم در ساعت اوج این نمودار می تواند روش کار و نیازها را مشخص نماید. نوسان حجم ترافیک در طول روز به همان اندازه نوسانات بزرگ در طول سال مهم است.

با توجه به شرایط موجود در کشور روش های زیر برحسب مورد، توصیه می شود.

الف- روش سی امین شلوغترین ساعت

در این روش بر اساس آمار و اطلاعات مربوط به حجم ساعتی مسافر، حجم تردد سی امین شلوغ ترین ساعت انتخاب می شود و به صورت نسبتی از ترافیک (معمولاً) سالانه بیان می گردد. سپس این نسبت می تواند به حجم جریان پیش بینی شده مسافر در سال طرح اعمال گردد. منظور ازبکارگیری سی امین شلوغ ترین ساعت، طراحی برای حجم ترافیک ساعت اوجی است که بطور منظم قابل تکرار است تا از استفاده از حجم مسافر در ساعت های اوجی که در مواقع غیرعادی بدلیل تعطیلات مهم و اصلی، جشن های مذهبی یا سایر عوامل در یک فرودگاه بخصوص بوجود می آید، پرهیز گردد. به عبارت دیگر تنها در 29 ساعت از سال که تقاضا در بالاترین حد است، تسهیلات در حد مورد نیاز نخواهد بود.   در صورتی که آمار و اطلاعات کافی موجود نباشد می توان برآورد سی امین شلوغترین ساعت مطابق روش زیر انجام داد:  1)روز اوج ورود و خروج هواپیماها در چندین سال مشخص شود.  2)ورود و خروج روز اوج را تحلیل نموده و ساعت اوج ورود و خروج مسافران بر مینای اطلاعات ثبت شده مسافران هواپیما مشخص شود.  3)نسبت مجموع ترافیک ساعت اوج مسافران ثبت شده در روزهای اوج چند سال به مجموع ترافیک این روزهای اوج تقسیم شود، تا یک نسبت وزنی از ترافیک ساعت اوج به روز اوج بدست آید.  4)دو ماه اوج ترافیک در سال از طریق تحلیل تغییرات فصلی مشخص شود.  5)تعداد مسافرانی را که در روز متوسط در طی دو ماه اوج در سال از فرودگاه استفاده می کنند محاسبه و فرض شود که این روز متوسط، بیانگر سی امین یا چهلمین روز شلوغ سال است.  6)نسبت حجم ترافیک ساعت اوج در روز شلوغ اعمال گردد تا حجم مسافر ساعت اوج بر حسب نوع سرویس تعیین شود.  7)نسبت حجم مسافر ساعت اوج ترافیک سالانه در حجم جریان پیش بینی شده در سال طرح اعمال شود تا حجم مسافر ساعت اوج در سال طرح بدست آید.

ب- روش تقریبی

چون در پاره ای از فرودگاهها ممکن است دسترسی به کلیه آمار و اطلاعات امکان پذیر نباشد می توان از روش تقریبی زیر برای بدست آوردن حجم طراحی ساعت اوج استفاده نمود:  حجم تردد سالانه مسافران× 08417/0 = متوسط تعداد ماهانه مسافران  حجم تردد سالانه متوسط ماهانه × 03226/0 = متوسط تعداد روزانه مسافران  حجم تردد متوسط روزانه × 26/1 = حجم تردد روز اوج  حجم تردد اوج روزانه × 0917/0 = حجم تردد ساعت اوج

پ- شلوغ تر ین ساعت جدول زمان پرواز

این روش ساده بوده و قابلیت کاربرد در فرودگاههای کوچک با پایگاه اطلاعاتی مختصر را دارد. با استفاده از ضرائب اشغال متوسط2 و جداول زمانی پرواز موجود یا پیش بینی شده، حجم شلوغ تر ین ساعت جدول زمانی قابل محاسبه است. این روش در معرض خطاهای ناشی از پیش بینی، تغییرات غیر قابل انتظار جدول زمان بندی و تجهیزات شرکت های هواپیمایی و نوسانات ضریب اشغال متوسط قرار دارد. 

محاسبه حجم مستقبلین و مشایعین

پذیرش مسافران و ارائه خدمات و تسهیلات به آنان برای مسافرت هوائی از جمله عملکرد اصلی پایانه مسافری است. اما گروههای دیگری از جمله مشایعین و مستقبلین و بازدیدکنندگاه و کارکنان فرودگاه نیز نیاز به تسهیلات فرودگاهی دارند که در طراحی و یا توسعه پایانه باید مورد توجه و محاسبه قرار گیرد. در بسیاری از فرودگاهها ممکن است تعداد مسافران نسبت به سایر گروهها در اقلیت باشد. مشایعین و مستقبلین که به بدرقه یا پیشواز مسافران می آیند اغلب با حجم اوج مسافران بطور همزمان در پایانه حضور می یابند. این افراد نیاز به تسهیلات و فضاهای عمومی را افزایش می دهند.

نسبت همراهان (مستقبلین و مشایعین) به مسافران در فرودگاههای مختلف متفاوت است و بستگی به عواملی چون بزرگی و عملکرد فرودگاه و ملاحظات دیگر از قبیل تعداد و حجم عملیات شرکت های هواپیمائی مستقر در آن کشور و آن فرودگاه دارد. نسبت همراهان به مسافران بنا به سنت ها و مقتضیات محلی و نوع ترافیک مسافری نیز تغییر می کند. بطور کلی نسبت های کمتر از یک، در جاهایی اتفاق می افتد که ترافیک عمده مربوط به تعطیلات است. نسبت مسافر و همراه بر اساس نوع سفر و مسافر نیز متغیر است بعنوان مثال تعداد همراهان مسافران داخلی است. همچنین زمان ماندگاری مسافران بین المللی و همراهان طولانی تر و عملاً دو تا سه ساعت می باشد که این مشخصات هنگام برنامه ریزی و طراحی پایانه باید مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد. 
در فرودگاههای غیر مرکزی اثر بازدیدکنندگان بطور طبیعی از درجه اهمیت کمتری در تعیین ابعاد تسهیلات فرودگاه بعلت پاره ای خصایص منحصر بفرد مورد اقبال عموم باشد. 
رویدادهای ویژه ‌، مانند ورود و خروج اشخاص پرطرفدار می تواند احجام سنگینی از همراهان را به تسهیلات پایانه تحمیل نماید که در نظر گرفتن ابعاد تسهیلات برای چنین موقعیت های نادری از لحاظ کاربردی و اقتصادی منطقی نیست. 
معمولاً تعداد کارکنان فرودگاه در فرودگاههای با حجم مسافر کم، تأثیری بر تعیین ابعاد تسهیلات پایانه مسافری ندارد.آنهااغلب در طی ساعات اوج به پذیرش و کنترل مسافران، توشه و سرویس دهی هواپیما مشغول هستند. بنابراین تقاضای قابل ملاحظه ای برای تسهیلات عمومی یا غرفه های پایانه در حین ساعات اوج ایجاد نمی کنند. 
نسبت متداول همراهان و بازدیدکنندگان در اروپا و آمریکا 2/0 تا 5/0 همراه برای هر مسافر است و در مسیرهای مشخص ترافیک داخلی این نسبت حتی پائین تر از عدد مذکور است. در کشورهای آسیایی یا آفریقایی این نسبت بین 5/2 تا 6 و گاهی حتی بالاتر می باشد. 
اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) در بخش تعیین سطح سالن انتظار بهترین روش تعیین نسبت همراهان به مسافران را انجام مطالعات محلی در فرودگاه مورد نظر ذکر نموده است و در نبود این مطالعات نسبت یک نفر همراه را به ازاء هر مسافر برای مقاصد طراحی منطقی دانسته است.  نسبت همراهان به مسافران در فرودگاههای کشور و با توجه به کمبود آمار واطلاعات نسبتاً‌ دقیق در این زمینه،‌ توصیه می شود به هنگام مطالعه هر فرودگاه، ارقام بطور جداگانه با آمار برداری محاسبه گردد. بعنوان توصیه این مطالعات،‌ برای طرح مقدماتی یا توسعه پایانه میتوان برای پایانه های مسافری داخلی نسبت همراهان شامل مستقبلین و مشایعین به مسافران را در محدوده 5/0 تا 1 و برای پایانه های مسافری بین المللی این نسبت را در محدوده 1 تا 5/1 بنا به موقعیت و شرایط محلی فرودگاه (غیر از حج تمتع) در نظر گرفت. این مقادیر با فرض بهبود و گسترش تسهیلات عمومی،‌ غرفه ها و ایجاد جاذبه در پایانه ها و توقفگاه پایانه های مسافری و همچنین تسهیل دسترسی به فرودگاه از طریق توسعه شبکه دسترسی و بهبود سیستم های حمل و نقل زمینی در آینده پیشنهاد شده است.

شاقول

از ابزار های کنترل یکی از ابتدایی ترین و مهمترین آنها شاقول است. شما با این ابزار کنترل میکنید که یک دیوار سفت کاری یا نما کاملا عمودی کار شده یا نه، همچنین قبل از اینکه کار نما را شروع کنید بیشترین بیرون زدگی را کنترل کرده و مطابق با آن نما را کار می کنید …

شاقول را با یک تکه آجر و ریسمان کار بنایی هم می شود به طور اضطراری ساخت و استفاده کرد همچنین اگر ریسمان هم نبود، یک تکه سنگ را از بالا رها کنید و امتداد آنرا ببینید اگر آن هم نبود …

آهک

آهک:

آهک از مهمترین مصالح کلسیم دار است که در ساختمان به شکلهای گوناگون مورد استفاده قرار می گیرد. ممکن است بشر هم زمان پیدایش آتش به آهک دسترسی پیدا کرده باشد.

بدین طریق که انسانهای اولیه از سنگ اهک برای ساختن اجاقهای خود استفاده می کردند، و این سنگ در مجاورت آتش پخته شده و در اثر بارندگی شکفته شده و هیدراته گشته و موجب بهم چسبانیدن قطعات سنگی مجاور خود گردیده است. مصرف آهک در جهان مخصوصاً در ایران سابقه چند هزار ساله دارد. در ساختمانهایی که از عهد باستان و دوران قبل از اسلام در ایران به جا مانده است مصرف آهک را نشلن می دهد ، در ساختمان دیوار چین که به سیصد سال قبل از میلاد مسیح مربوط است آهک بکار رفته است.

ساختمان دیواری است که به طول تقریبی 3200کیلومتر و به ارتفاع 6تا15متر و به عرض 5/4 تا 5/7 متر که بین مغولستان و چین در زمان سلطنت شی هوانگ تی کشیده شده است.

در صنعت ساختمان سازی مصالح کلسیم دار مخصوصاً کربناتهای کلسیم که سنگهای آهکی جزء آنهاست بصورت های گوناگون مصرف می شوند، از جمله به صورت سنگهای ساختمانی مانند سنگهای تراورتن و مرمر و غیره که برای فرش کف  و پله مصرف می شود و یا به صورت اکسید کلسیم CaO که به ان آهک زنده می گویند که به عنوان مانند چسبنده ملات در ساختمان سازی از آن استفاده می شود. ولی آهک زنده بعلن میل ترکیب شدیدی که با فلزات دارد لذا با فلزات مصرف شده در ساختمان مانند لوله های آب و لوله های شوفاژ ترکیب شده و در آنها  خورندگی ایجاد کرده و موجب پوسیدگی آنها می شود.

به همبن علت رفته رفته از میزان مصرف آهک در ساختمان کاسته و با توسعه کارخانه های سیمان پزی در ایران و سراسر دنیا رفته رفته سیمان جای آهک را در صنعت ساختمان سازی گرفته بطوری که امروزه در کمتر ساختمانی از آهک به عنوان ملات استفاده می شود.

ولی در راه سازی برای افزایش تحمل فشاری و کشش خاک مخصوصاً در قشرهای پایین راه سازی برای تحکیم بخشیدن به آن و همچنین جلوگیری از هجوم روئیدن گیاه به دامنه راه و باندهای فرودگاه مصرف می شود.

در صنعت سیمان پزی هم مصرف آهک دارای نخش اساسی و مهمی می باشد. با توجه به نقش سیمان در ساختمان ملاحظه می شود که آهک هنوز از ساسی ترین مصالح مورد نیاز در صنعت ساختمان سازی است.

علاوه بر صنعت ساختمان سازی آهک در صنایع چینی سازی- شیشه گری- ذوب- آهن- صنایع غذایی در تصویه قند- آجر ماسه اهکی و غیره نیز مصرف می شود.

سنگ آهک:

سنگ آهک یا کربنات کلسیم به فرمول CaCO3  سنگی است ته نشستی که بطور وفور در طبیعت یافت می شود.

سنگ آهک اگر خالص باشد رنگ آن سفید است و اگر با مواد دیگر همراه باشد به رنگهای مختلف دیده می شود، مثلاً با اکسیدهای مختلف اهن به رنگهای قهوه ای یا زرد و یا سرخ در می آید و اگر اب کربن همراه باشد به رنگهای آبی- سیاه یا خاکستری است. اگر سنگ اهک با کربنات منیزیم همراه باشد به فرمول   MgCo3، CaCO3   به آن سنگ اهک دولومیتی می گویند.

سنگ آهک کم مایه و پر مایه:

اگر معدنی از سنگ آهک دارای 90% سنگ آهک باشد به ان معدن پر مایه و اگر کمتر از 75% سنگ اهک داشته باشد به ان معدن کم مایه می گویند.

همه نوع سنگ اهکی قابل مصرف برای آهک پزی نیست فقط سنگهای آهکی ته نشستی دریا که در اثر خشک شدن آب دریا در دسترس ما قرار گرفته اند به مصرف آهک پزی می رسند. این نوع سنگها بطور وفور در تمام نقاط زمین یافت می شود. بعضی دیگر از انواع سنگ آهک به مصرف آهک پزی می رسد ولی به علت نا خالصی هایی که دارند آهک آنها نا مرغوبتر می باشد.

آهک پزی :

آهک پزی یعنی خارج کردن CO2 از سنگ اهک که این کار بوسیله حرارت دادن به سنگ اهک سنگ انجام می شود برای آهک پزی باید به سنگ آهک آنقدر حرارت بدهیم تا CaCO3 به CO2 و CaO تجزیه شده و فشار CO2 مطابق محیط بشود (تقریباً یک اتمسفر ) و از آن جدا شده و متصاعد گردد.

اگر به سنگ آهک پر مایه  CaCO3 حرارت بدهند و گرمای کوره به حدود هزار درجه سانتیگراد برساند. CO2 متصاعد شده و CaO  باقی می ماند.

CaCO3 + حرارت         CaO  +  CO2  

سنگهای آهک کم مایه که در حدود80تا85 درصد وزن آن سنگ اهک باشد و 15 تا20 درصد بقیه وزن انرا کربنات منیزیم و یا ناخلصهای دیگر تشکیل دهند برای پختن به حرارت بیشتری نیاز دارد و از گرمای حدود1400 در جه سانتیگراد CO2 آن متصاعد می شود.

اگر گرمای کوره آهک پزی را زیاد تر کنیم و آنرا به حدود 2600 درجه سانتیگراد برسانیم بشرط آنکه فشار داخل کوره در حدود یک اتمسفر باشد آهک موجود در کوره ذوب و روان   می شود، آهک ذوب شده را به صورت پوشش بعنوان دیرگداز در کوره های دیگر به مصرف می رسانند.

اصولاً جدا شدن CO2  از سنگ آهک (اساس آهک پزی) بستگی به فشار محیط دارد همینطوریکه گفته اگر فشار یک اتمسفر باشد سنگ آهک در حرارت حدود 900 درجه سانتیگراد و به عبارت دقیقتر در حرارت 5/894 درجه می پزد. (CO2   موجود در آن آزاد  می گردد.) و اگر فشار را به یک دهم اتمسفر برسانیم حرارت لازم برای پختن سنگ اهک به حدود775 درجه می رسد و اگر فشار را بالا برده و تا 40 اتمسفر برسانیم حرارت لازم برای شختن سنگ اهک در حدود 1200 درجه سانتیگراد می باشد.

با توجه به مطلب فوق ملاحظه می شود که در فشارهای پایین تر برای خارج کردن CO2   از محیط به حرارتهای کمتری نیاز داریم. بدین لحاظ در نقاط مرتفع که فشار کم و حرارت افتاب شدیدتر است سنگ اهک در اثر تابش آفتاب رفته رفته به CO2   و CaO   تجزیه می گردد. البته این کار خیلی به کندی انجام می شود.

بطور خلاصه هر یک گرم CaCO3 در فشار یک اتمسفر391 کالری حرارت لازم دارد تا به  CO2   و CaO    تجزیه گردد.

کوره های آهک پزی:

1.     کوره های چاهی:

 قدیمی ترین نوع کوره متداول در ایران کوره هیا چاهی می باشد و کار آن بدین طریق است که در درون زمین یا در سینه کوه گودالیبه عمق حدود دو تا سه متر حفر می نمایند و درون ان یک لایه سنگ اهک که از قبل کلوخه شده است به ضخامت 50 سانتیمتر می چینند و روی ان حدود 15 سانتیمتر ذغال سنگ می ریزند و دوباره 50 سانتیمتر سنگ اهک و 15 سانتیمتر ذغال سنگ تا بهمین ترتیب کوره پر شود آنگاه کوره را از زیر آتش می کنند. در هنگام چیدن سنگ اهک و ذغال سنگ باید انرا طوری روی هم قرار دهند که هوا از بین کلوخه های اهک رد شده و در نتیجه اتش به همه جای کوره به طور یکسان برسد.

با توجه به اینکه این نوع کوره ها بصورت دودکش عمل مینماید و هوا از پایین به بالا با سرعت جریان پیدا می کند لذا سرایت اتش بطور یکنواخت در تمام کوره میسر می گردد.

بعد از حدود 48 ساعت(این مدت بستگی به نوع  ذغال سنگ، جریان هوا و بطور کلی شدت گرمای ایجاد شده دارد) قسمتهای زیر پخته شده است و آنرااز کوره خارج می نمابند و دوباره کوره را از بالا با لایه های سنگ اهک و ذغال سنگ تغذیه می کنند و آهک خارج شده را پس از سرد شدن به بازار عرضه می نمایند. کار این نوع کوره ها پیوسته است یعنی می توان همیشه کوره را از بالا تغذیه نموده و اهک پخته شده را از پایین کوره خارج نموده.

در این کوره ها به علت غیر فنی بودن عمل اولاً  درجه حرارت کوره در تمام نقاط ان یکسان نیست. در نتیجه اهک بدست آمکده از این نوع کوره ها بطور یکنواخت پخته نشده است. در ثانی بعلت عدم تجهیزات جنبی مصرف سوخت در این نوع کوره های فوق العاده زیاد می باشد زیرا در این کوره ها حرارت خارج شده از دودکش و همچنین حرارتی که اهک پخته شده هنگام خارج شدن از کوره دارد هدر می رود. از طرفی گاز خارج شده از این نوع    کوره ها موجب الوده کردن محیط زیست می گردد.

استفاده از این نوع کوره ها رفته رفته در ایران در حال منسوخ شدن است.

2.     کوره های ایستاده:

این نوع کوره ها دارای کار پیوسته بوده و بیشتر دارای ظرفیت تولیدی از 75 تا 300 تن آهک در روز می باشد بیشتر در کاخانه های  مواد غذایی مانند: کارخانه قند و یا       کارخانه های آجر ماسه اهکی مورد استفاده قرار می گیرند. کار این نوع کوره های تقریباً مانند کوره های چاهی می باشد و آن بدین طریق است که ابتدا سنگ اهک را بوسیله سنگ شکن یا آسیابهای فکی به کلوخه هایی تبدیل کرده آنگاه این کلوخه ها با آسانسور یا تسمه نقاله های مخصوص به بالای کوره برده شده و بدین طریق کوره تغذیه می گردد.

در اثر تخلیه اهک پخته شده از پایین گکوره این کلوخه ها به آهستگی به سمت پایین کوره سر می خورد و در هنگام پایین امدن پخته می شود انگاه آهک پخته شده را از پایین کوره خارج کرده و با دمیدن هوای سرد به روی ان آنرا خنک نموده و به مصرف می رسانند.

هوای دمیده شده روی آهک خارج شده از کوره را که دارای حرارتی در حدود500تا600درجه سانتیگراد می باشد و همچنین دود و بخار خارج شده از دودکش کوره را برای گرم کردن آهک کلوخه شده به ابتدای کوره هدایت نموده و با این حرکت آب فیزیکی مواد اولیه را تبخیر کرده  گرمای آنرا هنگام ورود به کوره به حدود 200تا 300 درجه می رساند و بدین طریق در مصرف سوخت به مقدار قابل ملاحظه ای صرفه جویی می کند. سوخت این نوع کوره ها مازوت و یا گازوئیل و یا گاز می باشد.

حرارت در  این نوع کوره ها قابل کنترل بوده در نتیجه محصول این نوع کوره ها یک نواخت و مرغوب است.

3.      کوره های گردنده خفته:

این نوع کوره ها را رایج ترین نوع کوره اهک پزی می باشد که شبیه کوره های سیمان پزی است. این نوع کوره که حل محوری با شیب ملایمی نسبت به افق میچرخد در ضمن چرخش محتویات خود را بهجلو هدایت می نماید و سنگ اهک کلوخه شده از یک طرف وارد کوره شده و آهک زنده از طرف دیگر کوره خارج می شود روی این آهک هوای سرد میدمنمد تا محصول خنک شده و قابل ارائه به بازار گردد و هوای گرم شده را به اول کوره هدایت می نمایند تا کلوخه های سنگ اهک را قبل از ورود به کوره به اندازه کافی گرم نموده و باعث تبخیر آب فیزیکی آن بشود. در بدنه کوره پنکه های بزرگی گاز CO2  ایجاد شده از عمل پخت را به دودکش کوره هدایت می نماید. کار این کوره ها پیوسته می باشد و سوخت ان مانند کوره های ایستاده می تواند مازوت-گاز و یا گازوئیل باشد.

راندمان آهک نسبت به سنگ اهک:

اگر 100کیلو گرم سنگ اهک خالص را به کوره ببریم 56 کیلوگرم اهک بدست خواهد آمد طبق فرمول زیر:

CaCO3 + حرارت         CaO  +  CO2  

                                                       44=2/ 16+12     56=16+40    3/ 16 +12+40

بطوریکه ملاحظه می شود وزن اهک بدست امده 56 کیلوگرم است و 44 کیلو گرم بقیه بصورت گاز CO2    متصاعد می گردد.

وزن مخصوص سنگ اهک در حدود7/2  است و وزن مخصوص اهک زنده بین 1/3 تا 3/3  گرم بر سانتیمتر مکعب یا تن بر متر مکعب می باشد. یکی از دلایل تفاوت وزن مخصوص آهک با سنگ اهک آنست که سنگ آهک در اثر حرارت اندکی تقلیل حجم پیدا می کند.

مصرف آهک :

برای آنکه بتوانیم آهک را بعنوان یک چسب ساختمانی به مصرف برسانیم باید آنرا  بصورت هیدرات کلسیم در بیاوریم.

آهک زنده یا CaO  میل ترکیب شدیدی با آب دارد و در اثر این ترکیب حرارت زیادی تولید می شود. بطوریکه هر گرم ان در حدود270 کالری گرما پس می دهد که این گرمای شدید موجب پخته شدن سنگهای آهکی که در کوره کاملاض پخته نشده باشد می گردد.

CaO + H2O              Ca(OH)2 + حرارت

در موقعی که می خواهیم آهک را در مجاورت آب قرار دهیم تا هیدرات کلسین بدست آید باید طوری عمل نمائیم تا کلیه ذرات آهک در مجاورت آب قرار گیرند. بطوریکه در آهک آب دیده کوچکترین ذره ای از آهک زنده یا CaO باقی نماند زیرا در غیر اینصورت این ذرات در ملات و یا پساز مصرف ان در مجاورت با آب شکفته شده و ازدیاد حجم پیدا می کند و به صورت آوئک در سازه ظاهر می گردد. برای آنکه کلیه ذرات آهک هیدراته شود از قدیم روشهای متفاوتی در ایران متداول بود که ذیلاً چند نمونه انرا شرح می دهد:

1.     تنگ گذاشتن آهک :

معمولی ترین و متداولترین نوع هیدراته کردن  آهک تنگ گذاشتن آن است . روش کار به این طریق است که روی آهک زنده به مقدار کافی آب می پاشند و بعد از 24 ساعت یا 48 ساعت آنرا سرند و مصرف می کنند. این طریقه غیر فنی ترین نوع مصرف آهک می باشد زیرا در این طریق مقدار زیادی از دانه های آهک بصورت اسید کلسیم زنده باقی مانده و به همین صورت وارد ملات می گردد. و در ملات یا بعد از آن در اثر تماس با آب هیدراته شده و ازدیاد حجم پیدا می کند .و موجب ترکیدن دیوار و یا پی می گردد و اگر در نماسازیها مصرف شود به آن منظره ناخوشایند می دهد.

2.      روش خشک:

در این روش کلوخه های آهک را روی  زمینی به ابعاد 2/2 متربه ارتفاع حدود 30سانتیمتر می چینند انگاه روی آن آب می بندند ودوباره روی ان 30سانتیمتر کلوخه آهک قرارمی دهند و بازآبمی بندند و این کار را آنقدرتکرار می کنند تا ارتفاع ان به حدود 5/1 تا 2متر برسد بعد روی آن رابا کاه گل میپوشا نند و بدین طریق اهک را دم می کنند همانطوریکه گفته شد آهک در  موقع مجاورت با آب مقدار زیادی حرارت آزاد می کند بدین دلیل حرارت داخل توده آهک به حدود 450 درجه سانتیگراد می رسد. این حرارت آب موجود در توده را به بخار آب تبدیل مینماید  با وجود برآنکه روی اهکها بوسیله کاهگل پوشانیده شده است این بخار آب نمی تواند بخارج راه پیدا کند در نتیجه لابلای توده آهک نفوذ کذده و در اثر گرما و بخار آب تقریباً کلیه ذرات آهک هیدراته شده و بصورت پودر در می آید و انگاه بعد از حدود48 ساعت انرا مصرف می کنند.

3.     روش تر:

این روش که صحیحترین طریقه مصرف آهک است و بطورحتم کلیه ذرات آهک هیدراته می شود و به ان روش تر یا آهک شویی می گویند بدین طریق است که روی زمین گودالی به طول و عرض 5/2تا3 متر و عمق حدود 50سانتیمتر حفر می نمایند در کنار ان حوض دیگری به ابعاد حدود50سانتیمتر در50سانتیمتر و عمق حدود20تا30 سانتی متر حفر می کنند و این دو حوض را بوسیله یک جوی باریک به هم وصل می کنند و جلوی این جوی یک توری قرار می دهند تا مانع نفوذ ذرات آهک به داخل حوض بزرگتر شود و آنگاه آهک زنده را در حوض کوچک ریخته روی آن به مقدار زیاد آب می بندند تا آهک شکفته شده و آب  ریخته شدهبه روی ان بصورت شیرآهک در آید آنگاه این شیر آهک را به داخل حوض بزرگتر هدایت می نمایند آنقدر این کار ادامه می یابد تا حوض بزرگتر از شیر آهک پر شود و بعد از چند روز آب ان یا تبخیر شده یا در کف حوض نشست می نماید و خمیر بسیار نرمی از آهک بدست می آید که مورد مصرف قرار می گیرد. ذرات آهک موجود در این خمیر بطور حتم با آب تماس پیدا کرده و هیدراته شده است.

4.     شیر آهک:

در موقع درست کردن شفته، بجای آنکه گرد آهک تنگ گذاشته شده را روی توده خاک و سنگ بریزیم می توانیم گرد آهک را درون بشکه آبی ریخته تا آهک زنده با آب مخلوط شدهو بصورت شیر اهک در آید،آنگاه این شیر آهک را بجای اب  و اهک در ملات مورد استفاده قرار دهیم با این روش ظاهراً کلیه ذرات اهک در مجاورت آب قرار گرفته هیدراته می شوند ولی عیب بزرگ این روش آنست که از میزان اهک درون شیر آهک اطلاعی نداریم در نتیجه نمیدانیم چه مقدار آهک داخل ملات شده است زیرا ما فقط رنگ سفید شیر اهک را می بینیم و از مقدار اههک مخلوط با آن بی اطلاع هستیم و در کارگاههای معمولی روشهای ازمایشگاهی برای تعیین درصد آهک در شیر آهک نیز در دسترس نیست و در نتیجه ممکن است مقدار آهک خیلی کمتر از حد معین باشد و شفته بدست امده دارای مقاومت لازم نباشد.

5.     هیدراته کردن آهک تحت فشار:

در کارخانه هایی که از آهک به عنوان مصالح دوم استفاده می کنند مانند کارخانه های آجر ماسه آهکی و یا کارخانه های قند و غیره که دارای تجهیزات کافی هستند آهک را زیر فشار بخار آب هیدراته می کنند بدین طریق که اهک زنده  CaO را در ظروف مخصوصی که بتواند تحت فشار قرار گیرد ریخته و در آنرا محکم می بندند آنگاه بخار آب را با فشاری در حدود4اتمسفر به آن وارد میکنند و در اثر فشار بخار آب آهک کاملاً شکفته شده و به هیدارت کلسیم Ca(OH)2 تبدیل می شود. هر سه یا چهار ساعت میتوان ظروف مربوطه را بارگیری کرده و آهک هیدرات شده تولید نمائیم. لازم به یاد آوری است که اگر آهک زنده در مجاورت آب قرار گیرد ازدیاد حجم پیدا می کند بطوریکه حتی ممکن است حجم ان تا 5/3 برابر هم اضافه شود.

درشتی دانه های اهک هیدراته شده از 2/0 میلیمتر بیشتر نیست و ریزی آن ممکن است 002/0 میلیمتر هم برسد(2میکرون)

سخت شدن آهک:

ملات آهک ملاتی است هوایی یعنی برای سخت شدن احتیاج به هوا دارد بدین طریق که هیدرات کلسیم درمجاورت آ ب وهوا Ca2 هوا را گرفته ودوباره به سنگ آ هک تبدیل می شود طرز عمل بدین گونه است که ابتدا Ca2  وآب به اسید کربنیک که یک اسید ناپایدار است تبدیل شده واسید کربنیک با هیدرات کلسیم به کربنات کلسیم تبدیل می شود  .

Ca2 + H2O         H2CO3

H2CO3 + Ca(OH)2           CaCO3  + 2H­2O      

بطوری که از فرمول فوق ملاحظه می شود اولا سخت شدن آهک باید در محیطی نمناک باشددرثانی درخود فعل وانفعال دوملکول آب تولید می شودکه به ادامه فعل و انفعالات کمک می کند درهرحال اگرشفته آهکی درمجاورت آب قرار نگیرد یا محیط طوری باشد که آب ایجادشده در اثر فعل وانفعال جذب خاک اطراف پی شده ویا تبخیر شود و به مصرف ادامه فعل وانفعال نرسد ودرنتیجه فعل وانفعال شیمیایی در ملات متوقف گردد ملات یا شفته آهکی سخت نشده وبا صطلاح میسوزد 0

ملاتهای آبی ملاتهائی هستند که برای سخت شدن احتیاط به هوا ندارند و در زیر آب میتوانند سخت شوند و برای اینکار باید دارای خصوصیات زیرباشند .

1-زودگیر باشند وزمان گرفتن وسخت شدن آنهاحداکثر از دو تجاوز نکنند 0

2-آب در آن نفوذ نکندزیرا اگر آب در ملات آبی نفوذ کند باعث متلاشی شدن ذرات  آن گردیده و  ذرات آن در آب پراکنده می شود و دیگر چیزی از ملات باقی نمی ماند.

اگر این ملاتها در ابهای دریا و یا اصولاً در آبهایی که دارای نمک هستند مصرف شوند باید در مقابل سولفاتها و کربنات ها واکنش نشان نداده از این نمکها آسیب نبیند.

آهک آبی:

اگر سنگ آهک با خاک رس یا سیلیس همراه باشد و آنرا به کوره برده و تا حدود مرز عرق کردن حرارت بدهند. آنگاه انرا آسیاب نمایند. آهک ابی بدست می آید هر قدر مقدار خا رس   در آن بیشتر باشد ملات بدست آمده از این آهک مرغوبتر می باشد و آب در آن نفوذ نکرده و زودتر سخت می شود. آهکهای آبی با توجه به مقدار و نوع اکسیدهای آهن و آلومینیوم که در آن می باشند به رنگهای مختلف آبی-زرد-زرد لیموئی- خاکستری، قهوه ای و غیره دیده می شوند.

سخت شدن آهک آبی:

اگر ملات آبی در زیر آب قرار گیرد ابتداهیدرات کلسیم یونیزه شده و به Ca++                              و- -  ohتبدیل می گردد. سپس الومینیوم و سیلیس که دارای یون مثبت هستند در مجاورت   oh—قرار گرفته و هیدراکسید آلومینیوم و هیدراکسید سیلیسیم می دهند به فرمول Al(OH)3 و Si(OH)2 و این هیدارکسیدها با کلسیم Ca++ که دارای یون مثبت می باشد ترکیب شده و به سیلیکات کلسیم   CaO SiO2 و آلومینات کلسیم CaO Al2­O3  تبدیل     می شوند که هر دو جسم سختی می باشند. بطوریکه ملاحظه می شود در تمام دوره فعل و انفعال به CO2  احتاجی نیست و فقط با یونیزه شدن (OH)2 Ca و در نتیجه باردار شدن Ca و OH   فعل و انفعال انجام می گیرد. از این ملات و سایر ملاتهایی که در زیر آب سخت    می شوند برای کارهای آبی مانند ساختن لنگرگاهها  و اسکله ها استفاده می شود.

شفته آهکی:

اگر 200 تا 250کیلوگرم اهک شکفته را در یک متر مکعب مخلوط شن و ماسه خاک دار داخل کرده و با اب مخلوط نماییم به ملات بدست آمده شفته آهکی می گویند این شفته پس از 24 تا48 ساعت خود را گرفته و پس از یک ماه مقاومت آن طوری است که قابل بارگزاری می باشند و اگر در محیط نمناک باشند پس از 5یا6سال آنچنان سخت می شود که فقط می توان با قلم چکش و یا کمپرسور آن را خرد نمود.

تا 20یا 30 سال پیش تقریباً پی سازی هشتاد درصد خانه های ساخته شده در ایران مخصوصاً در تهران با شفته اهکی بوده و همچنین در اغلب ساختمانها از ملات ماسه آهکی و یا ماسه آهک سیمان استفاده می نمودند و لی به علت خورندگی شدیدی که بین آهک و فلزات بکار رفته در ساختمان ایجاد می گردید رفته رفته مصرف آهک منسوخ شد و با رواج صنعت سیمان سازی در مملکت و همچنین ایجاد ساختمانهای چندین طبقه رفته رفته بتن مسلح جای شفته اهکی را در پی سازی گرفته و ملات ماسه سیمان به جای ملات ماسه آهک مصرف می شود ولی هنوز در راه سازی آهک بطور مستقیم و همچنین در صنعت سیمان پزی اهک بطور غیر مستقیم جای خود را در صنعت ساختمان سازی حفظ نموده است.

بهترین نوع خاک برای تهیه شفته اهکی، خاکی است که دارای دانه بندی های مختلف باشد و در آن از خاک نرم تا شن درشت یافت شود بطوریکه دانه های کوچکتر بین دانه های درشت تر قرار گرفته و جسم یکپارچه و توپری را حاصل نمایند. خاک نرم مورد مصرف در  دانه بندی بهتر است خاک رس باشد . مقدار مصرف اهک در شفته آهکی بستگی به ریزی و درشتی دانه های خاک محل دارد. هر قدر خاک محل ریز دانه تر باشد به آهک بیشتری نیاز داریم زیرا هر قدر دانه های یک توده شن یا ماسه و یا خاک ریزتر باشند سطح مخصوص ان(سطح واحد حجم یا سطح واحد وزن) بیشتر است و با توجه به اینکه فرض بر این است که شیره آهک مخلوط شده با آب مانند فیلم نازکی دور دانه ها را باید بگیرد تا موجب چسبیدن آنها بیکدیگر بشود در نتیجه برای سطح بیشتر باید آهک بیشتر مصرف نماییم.

خواص شفته آهک:

1.  شفته اهک تقریباً یکی از ارزانترین ملاتها می باشد زیرا اولاً  معمولاً شفته را با خاک محل درست می کنند و اگر دانه بندی آن خوب نباشد آنرا با افزودن دانه های  مورد نیاز اصلاح نمایند در ثانیآهک نسبت به سایر چسبنده های ساختمانی مانند سیمان ارزانتر بوده و راحتتر بدست می آید.

2.   تهیه آهک احتیاج به کارخانه مفصل ندارد و تقریباً هر جا سنگ آهک در دسترس باشد می توان به طریق کوره چاهی قدری ذغال سنگ سنگ اهک بدست آورد.

3.   شفته آهکی پس از چند روز قابل بارگذاری است و تقریباً بعد از یک هفته می توان حدود5 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع روی آن بارگزاری نمود.

4.      نسبت به بتن دیر گیر تر می باشد.

5.      آب درآن خیلی کم نفوذمیکند درنتیجه کمتر در خطر یخ بندان و متلاشی شدن قرار دارد.

6.   هیچ نوع گیاهی در آن نمی روید و در نتیجه اگر در جاده سازی مصرف شود بستر راه را از هجوم گیاهان محفوظ نگه میدارد.

7.   باندازه کافی سخت می شود و باربر است بطوریکه بعد از چند سال برای برای برداشتن آن باید از قلم چکش و یا چکش های بادی(کمپرسور) استفاده نمود.

8.   آهک با فلزات مخصوصاً فلزاتی که از ساختمان بکار برده می شود مانند فولادها که به صورت لوله سیاه برای لوله کشی شوفاژ بکار می رود و حتی لوله های گالوانیزه که برای  لوله کشی آب سرد و گرم بکار میرد میل ترکیب شدید داشته و اگر با انها در تماس باشد بعد از مدت کوتاهی باعث فساد این لوله ها گشته و انها را می پوساند لذا بهتر است در ناحیه ای که لوله های تإسیسات می گذرد از مصرف اهک خودداری گردد و اگر مجبور به اینکار بودیم باید بهاندازه کافی لوله ها را با لایه های نوار پیچی و ماسه شسته و یک لایه ماسه سیمان ایزوله نمائیم. البته این کار جلوی ترکیب آهک و فلزات را بطور کامل نمی گیرد و بالخره پس از چند سال لوله ها فاسد می شوند. لذا بهتر است از  مصرف آهک در ملات سازه هایی که در آن فلز مصرف می شود و مخصوصاً در  ساختمانهایی که لوله کشیها ازکف وزیر فرش میگذرد خودداری گردد .

9.  آهک لایه های قی گونی  را  هم می پو سا ند و برای لا یه های زیر و روی قی و گونی نمی  توا نیم  از ملا تهای ا هک دارد استفاده نماییم  وباید از ملات و ماسه  سیمان استفاده کنیم بهمین علت است که روز به روز  مصرف اهک در ساختمان  کمتر شده سیمان جای آنرا گرفته است.

10.        مصرف شفته آهکی برای پی سازی درجاهائی که رطوبت زیاد است  مانند سواحل دریا به هیچ وجه پیشنهاد نمی شود زیرا در این مکانها شفته شفته هیچ وقت سخت نگشته و بعد از چند ماه فاسد شده و بصورت خمیری لجن مانند در می آید که باید از محل پی خارج شود ولی در محل هایی که روطبت مناسب است مانند تهران می توان از شفته اهکی برای پی سازی ساختمانهایی که با مصالح بنایی ساخته می شود و حداکثر تا 3 طبقه هم می باشد استفاده نمود.

مصرف آهک در راه سازی:

با توجه به اینکه راه خط باریک و طویلی است که فاصله طولانی را در دشتها و مناطق کوهستانی و دره ها پیموده و دو مرکز اقتصادی تولید کننده و مصرف کننده و یا مراکز توریستی و غیره را به همدیگر وصل می نماید و در حین عبور ممکن است از زمینهای متفاوتی از لحاظ جنس خاک و توان باربری آن عبور نماید برای آنکه جسم راه (بستر طبیعی راه) بتواند همواره باربری لازم را داشته باشد با وسائل مختلف از جمله اهک نسبت به اصلاح بستر طبیعی راه اقدام می نماید بدین طریق که اهک را به شکل دوغاب د رآورده و با خاک محل اگر دارای دانه بندی خوب باشد و به مقدار کافی خاک رس داشته باشد مخلوط نموده و مخلوط حاصل را با آب مخلوط کرده تا شفته بشود و شفته حاصل را در بستر راه می خوابانند بعد از چند روز که تقریباً آب شفته تبخیر شد و روی ان ترک ایجاد شد آن را با تماخ یا سایر ماشین آلات مکانیکی می کوبند تا به حداکثر تراکم خود برسد(حداکثر تراکم در آزمایشگاه بوسیله تعیین اب اپتیمم یا آب بهینه با خاک محل تعیین می گردد) آنگاه روی انرا غلطک می زنند.

بستر طبیعی راه که به این طریق اصلاح می شود بسیار قابل اطمینان است زیرا آب از پایین در آن نفوذ نمی کند و همچنین آبهای کناره را هم در آن نفوذ نکرده و بستر راه را نمی شوید و نباتات خودرو که در طول راه بعلت آب و هواهای مختلفی که جاده از آنها عبور می نماید بطور وفور یافت می شود در بستر طبیعی راهکه با آهک تحکیم شده است نمی روید و موجب متلاشی شدن بستر راه نمی شود. و ضمناً بعد از چند روز حداکثر یک هفته این بستر قابل بارگزاری بوده  و ادمه عملیات راه سازی را اجازه می دهد  و در حدود4یا 5 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع بار تحمل می کند و با گذشت زمان حداکثر تا 45 روز به هشتاد در صد مقاومت ماکزیمم خود می رسد و می تواند حدود 60تا70کیلو گرم بر سانتیمتر مربع بار فشاری و حدود 20 کیلوگرم بار کششی را تحمل نماید که در نتیجه به مقدار قابل ملاحظه ای از نشست بستر اره جلوگیری می نماید البته باید توجه نمود که اعداد داده شده در فوق در مورد مقاومتهای کششی و فشاری شفته کاملاً  تقریبی می باشد زیرا با توجه به اینکه اهک و سنگدانه هایی که باید با آن شفته اهکی ساخته شود استاندارد شده نیستند در نتیجه با تغییر دانه بندی  و همچنین با تغییر جنس خاک میزان تحمل فشاری و کششی شفته تغییر می کند حتی اگر مقدار آهک ثابت باشد.

اگر بستر راه ساخته شده از قبل دارای مقاومت کافی نباشد واحتیاج به تحکیم داشته باشد میتوان به وسیله تزریق آهک بستر راه را مرمت نمود بدین طریق که گودالهایی به قطر تقریبی 50سانتیمتر و به عمق  لازم بطوریکه عمق  آن تا بستر راه ادامه پیدا کند حفر مینماید و داخل این گودالها را بادوغاب آهک به غلظت مناسب پر می نماید غلظت دوغاب آهک با توجه به جنس خاک محل تعیین می گردد. این غلظت باید طوری باشد که پس از بیست و چهار ساعت دوغاب به جسم راه نفوذ نماید اگر لازم باشد میتوانند گودالها 3یا 4 بار با دوغاب آهک پر نمایند. در اثر نفوذ آب آهک را به جسم راه تحکیم لازم در بستر راه ایجاد می شود. فاصله این گودالها از یکدیگر با توجه به جنس خاک محل و میزان باربری که از جاده انتظار داریم و همچنین میزان تخریبی که در زیر سازی ایجاد شده است تعیین می گردد البته اگر امکاناتی وجود داشته باشد می توان تزریق دوغاب آهک و یا دوغاب سیمان را با وسائل مکانیکی مانند پمپ های مخصوص انجام داد.

ساروج:

ساروج ملاتی است که از مخلوط کردن آهک، خاک رس دار و خاکستر بدست می اید ساروج را از زمانهای قدیم در ایران می شناختند و قبل از تولید سیمان در ایران از آن امر ساختمان سازی به عنوان ملات استفاده می نمودند و برای آب بندی مخازن آب و آب انبارهای عمومی مورد مصرف قرار می گرفت هنوز هم بقایای آب انبارهاب قدیمی که بدنه ان با ساروج اندود شده است در تهران فراوان است. مصرف ساروج  در بعضی از شهرهای بندری در جنوب ایران هنوز رواج دارد. طرز تهیه ان در نقاط مختلف متفاوت است ولی در هر حال باید سنگ اهک خاک رس دار را طوری بپزند که با خاکستر مخلوط شود. مسلماً ممکن است سنگ اهک خاک رس دار را کوبیده به طوری که نرم شود. آنگاه انرا باپهن یا کاه  و آب مخلوط کرده و خشت بزند. پهن و کاه در حرارت کوره سوخته و به امر مغز پخت کردن خشت کمک می کند و در ثانی مقداری از ان به خاکستر تبدیل می شود و به ساختن ساروج کمک می نماید. خشت ها را پس از خشک شدن به کوره برده و تا درجه سرخ شدن حرارت می دهند آنگاه انرا کوبیده و به عنوان ساروج مصرف می نمایند این طریقه تهیه ساروج در بنادر جنوبی ایران هنوز هم رایج می باشد. در موقع مصرف در بعضی نواحی ایران به ملات ساروج الیاف گیاهی مانند لوئی اضافه می نماید مصرف الیاف گیاهی در ساروج در ترکیدن آن هنگام خشک شدن و تقلیل حجم ان جلوگیری می کند.

طرح اختلاط بتن

طرح اختلاط بتن

هدف : طراحی بتنی با مقاومت(30مگا پاسکال) و کارایی مورد نیاز(اسلامپ 60 )

طراحی یک بتن بر اساس یک مقاومت مشخصه یا هدف و یک مقدار کارایی یا روانی معین که بر اساس اسلامپ اعلام می گردد انجام می گیرد.به این منظور ابتدا نیاز به یکسری اطلاعات پایه داریم که در طی جلسات قبل به جمع آوری آنها پرداختیم از قبیل:وزن مخصوص متراکم و غیر متراکم ریز دانه ها و درشت دانه ها -جذب آب     و.....SSDمصالح - جذب آب سطحی مصالح برای رسیدن به حالت 

طراحی بتن شامل گامهای زیر است:

1- گام اول انتخاب اسلامپ مناسب می باشد که بر حسب نوع مصرف مدت مصرف و حجم بتن ریزی و.. تعیین می گردد و ما برای یک اسلامپ مشخص طراحی می کنیم.باید توجه داشت که برای حالاتی که امکان ویبره نمودن وجود ندارد باید اسلامپ را به اندازه ی 25 میلی متر بالاتر برد.

2- گام دوم انتخاب نسبت آب به سیمان لازم برای تامین مقاومت مطلوب می باشد.

این مقاومت در واقع مقاومت فشاری نمونه ای استوانهای  28 روزه  ای است که در شرایط مرطوب و در دمای 23 درجه به عمل آورده شده باشد.این مقدار را از جدول      مربوطه انتخاب می کنیم و برای ضریب اطمینان 5 مگا پاسکال  بالاتر طراحی W/C

)W/C=0.38می کنیم.(برای این آزمایش

3- گام سوم تخمین میزان آب اختلاط و میزان هواست. این مقادیر را بر حسب بزرگترین اندازه ی سنگدانه ها و همچنین اسلامپ مورد نظر از جدول مربوطه استخراج )A%=1,W=190Kg/m3می کنیم.(

4- گام چهارم عبارت است از تعیین مقدار سیمان مورد نیاز . با توجه به گامهای قبل که در آنها نسبت آب به سیمان و همچنین میزان آب را به ازای واحد حجم بتن بدست آوردیم مقدار سیمان را به ازای واحد حجم تعیین  می کنیم .

W/C=0.38     ,W=190 kg/m3     C=190/0.38=500 Kg/m3

5- گام پنجم تعیین میزان شن بر اساس مدول نرمی ماسه مورد استفاده است جدول مربوطه برای مدول نرمی های از 4/2 تا 3 تنظیم شده است.با استفاده از آن ضریبی استخراخ می گردد که با ضرب آن در جرم حجمی سنگدانه ی خشک نیمه متراکم مقدار شن در واحد حجم بتن حاصل می گردد.در این آزمایش با توجه به اینکه مدول نرمی ماسه از حد موجود در جدول خارج است حد نهایی جدول را بر گزیده و تغییرات تخمینی در آن اعمال می نماییم.

G= 0.58×1600=928 Kg/m3

6- آخرین پارامتر باقیمانده مقدار ماسه به ازای واحد حجم بتن است که با داشتن سایر پارامتر ها در واحد حجم و کم کردن مجموع آنها از 1 مقدار ماسه ی مورد نیاز در واحد حجم بتن تعیین می شود. برای تعیین این مقدار از دو روش وزنی و حجمی استفاده می گردد.

پس از تعیین تمامی پارامترهای مورد نیاز به ازای واحد حجم  با در نظر گرفتن یک ضریب پرتی تمام مقادیر را در عدد 4/1 ضرب می کنیم .

حجم مورد نیاز ما برابر است با : برای 5 قالب 15*15*15 سانتی :

16875 سانتی متر مکعب:که برای این منظورعدد حاصله در بالا را در عدد016875/0

ضرب می نماییم.و مقادیر بر حسب کیلوگرم حاصل می شوند.

Sand=1-(0.01+190/1000+5/31+928/2620)=37.45%

 S=0.3745×2580=966.2    Kg/m3

برای حجم مورد نظر ما:

W=4.484 Kg , C=11.8 Kg, G=21.9 Kg, S=22.8Kg

بخش عملی آزمایش :

وزن های مورد نیاز را که در فاز تئوری تعیین گردیدند را جدا نموده ابتدا باید کف میکسر را مرطوب نمود و سپس یک لایه شن را ریخت و گذاشت چند دقیقه ای مخلوط شود تا دانه بندیش یکنواخت گردد. سپس سیمان را ریخته و بعد ماسه را روی آن می ریزیم و اجازه می دهیم تا مصالح خشک چند دقیقه ای با هم مخلوط و همگن شوند برای جلوگیری از پراکنده شدن سیمان با یک استامبولی دهانه ی میکسر را مسدود می کنیم .در نهایت مقدار آب مورد نیاز را اضافه نموده و می گذاریم تا کاملا مخلوط شوند . پس از اینکه مصالح خوب مخلوط شدند دستگاه را خاموش نموده و کنترل اسلامپ را انجام می دهیم . قیف مخروطی ناقص را بر صفحه ی زیرین آن قرار داده و ضامن های دو طرف را به سمت داخل می چر خانیم. و بتن را در سه لایه درون قیف اسلامپ ریخته و در هر لایه 25 ضربه به آن وارد می کنیم. ضربه ها باید طوری زده شود که در هر مرحله تا عمقی از لایه ی زیرین خود فرو رود.

پس از پایان این سه لایه سر قیف را صاف نموده و ضامن های دو طرف را آزاد می کنیم و دو پای خود را در دو طرف صفحه طوری قرار می دهیم تا بر قیف مسلط باشیم دسته های قیف را گرفته و طوری آن را بلند می کنیم که کاملا قایم باشدو مقدار افت ارتفاع بتن را اندازه می گیریم که همان اسلامپ بتن است. (  سانتی متر)

تحلیل نمونه ها بصورت زیر صورت می پذیرد .از قالب های ساخته شده دو نمونه 7 روزه شکسته خواهد شد و 3 نمونه 28 روزه.

	نمونه 28 روزه «1»	نمونه 28 روزه «2»	نمونه 7 روزه «1»	نمونه 7 روزه «2»	نمونه 7 روزه «3»
وزن نمونه
مقاومت

منابع خطا:

1- مرطوب نبودن کف میکسر در هنگام آغاز اختلاط.

 نبودن مصالح مصرفی .SSD2- در حالت

3- دقت پائین در وزن نمودن مصالح.

4-تفاوت در زمان ویبره نمودن قالبها.

5-کیفیت مصالح از نظر رس و لای.

6- وجود نداشتن اعداد متناظر با کمیت های مصالح مصرفی در جداول استاندارد و تاثیر تقریبهای اعمال شده

روش های خالص سازی آب با به کارگیری فناوری نانو

روش های خالص سازی آب با به کارگیری فناوری نانو

نانو، دلالت بر یک واحد بسیار کوچک در علم اندازه گیری دارد. یک نانومتر معادل 9-10 متر یا به عبارتی یک میلیاردم متر است. اخیراً با ورود فناوری های نوین از قبیل زیست فناوری و نانو فناوری، مواد و راهکارهای جدیدی برای تصفیه آب و نیز آب و فاضلاب های صنعتی و کشاورزی معرفی شده و یا می شوند. کاربردهای فناوری نانو در این خصوص عبارتند از : نانو فیلترها، نانو فتوکاتالیست ها، مواد نانو حفره ای، نانو ذرات، نانو سنسورها، توانایی های این فناوری در تصفیه آب و با توجه به انواع آلودگی های نقاط مختلف ایران مورد ارزیابی قرار گرفته است.

نانو، دلالت بر یک واحد بسیار کوچک در علم اندازه گیری دارد. یک نانومتر معادل 9-10 متر یا به عبارتی یک میلیاردم متر است. اخیراً با ورود فناوری های نوین از قبیل زیست فناوری و نانو فناوری، مواد و راهکارهای جدیدی برای تصفیه آب و نیز آب و فاضلاب های صنعتی و کشاورزی معرفی شده و یا می شوند. کاربردهای فناوری نانو در این خصوص عبارتند از : نانو فیلترها، نانو فتوکاتالیست ها، مواد نانو حفره ای، نانو ذرات، نانو سنسورها، توانایی های این فناوری در تصفیه آب و با توجه به انواع آلودگی های نقاط مختلف ایران مورد ارزیابی قرار گرفته است.
در گذشته نه چندان دور اهداف تصفیه خانه های آب آشامیدنی کاهش مواد معلق و زدودن عوامل زنده بیماری زا در آب بود که با روشهای متداول فیلتراسیون و گندزدایی قابل حصول بوده اند. لیکن با افزایش غلظت مواد ریزدانه، ترکیبات ازته، مواد آلی و معدنی و فلزات سنگین به منابع آب روش های متعارف جوابگوی نیازتصفیه خانه ها نبوده و لازم است از فرآیندهای نسبتاً جدید در تصفیه خانه ها استفاده شود.
اخیراً نیز با ورود فناوری های نوین از قبیل زیست فناوری و نانو فناوری، مواد و راهکارهای جدیدی برای تصفیه آب و نیز آب و فاضلاب های صنعتی و کشاورزی معرفی شده و یا می شوند.
مفهوم نانوفناوری به حدی گسترده است که بخش های مختلف علوم و فناوری را تحت تأثیر خود قرار داده و در عرصه های مختلف از جمله محیط زیست کاربردهای وسیعی یافته است. در این مقاله به بررسی کاربردهای فناوری نانو در صنعت آب می پردازیم.
نانو فیلترها
تاریخچه نانو فیلتراسیون به دهه هفتاد میلادی زمانی که غشاهای اسمز معکوس با فشارهای نسبتاً پایین همراه با جریان آب تصفیه ای قابل قبول، بسط و توسعه پیدا کردند باز می گردد. استفاده از فشارهای بسیار بالا در فرآیند اسمز معکوس، اگر چه منجر به تهیه آب با کیفیت بسیار عالی می شد، ولیکن به همان نسبت هزینه گزاف انرژی مصرفی عاملی نگران کننده به شماره می آمد. در نتیجه، تهیه آب با استفاده از این روش از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نبود. بنابراین استفاده از غشاهایی با میزان درصد حذف پایین تر ترکیبات محلول، اما با قدرت نفوذ آب بیشتر و به طبع آن، افزایش حجم آب تصفیه شده با کیفیتی مطلوب (درحد استانداردهای مورد نظر) در فناوری جداسازی یک پیشرفت قابل ملاحظه، به شمار می آمد. از ین رو غشاهای اسمز معکوس با فشار پایین، بعنوان غشاهای نانو فیلتراسیونی شناخته شدند.
نانو فیلتراسیون فرآیند غشایی جدیدی است که خواص آن بین فرایندهای اسمز معکوس و اولترافیلتراسیون قرار دارد و در اختلاف فشار پایین (10-20 بار) قابل استفاده می باشد. به علت عمل نمودن در فشار پایین و بازیابی بالاتر، هزینه های عملیاتی و نگه داری این فرآیند به مواد شیمیایی نیاز نبوده و پساب تولیدی فشرده و غلیظ می باشد. لذا هزینه حمل و نقل و دفع آن کمتر است. به کمک تجهیزات خاص غشاء ها به طور خودکار تمیز می شود. در مورد فرآیند نانو فیلتراسیون، هزینه انرژی به مراتب از اسمز معکوس کمتر می باشد. نکته حائز اهمیت در مورد نانو فیلترها نسبت به سایر غشاها، قدرت انتخاب گری در حذف یون هاست.
غشاهای نانو فیلتراسیون معمولاً از دو لایه تشکیل می شود. لایه نازک و متراکم عمل جداسازی و لایه محافظ، عمل حفاظت در برابر فشار سیستم را انجام می دهد. غشاهای نانو فیلتراسیون معمولاً در دو نوع باردار و غیرباردار موجود هستند. مکانیسم اصلی در حذف ملکول های بدون بار، خصوصاً ترکیبات آلی بر پایه غربالسازی استوار می باشد. در حال که حذف ترکیبات یونی به دلیل بر عم کنش های الکتروستاتیک بین سطح غشا و گونه های باردار، حذف می شوند.
امروزه غشاهای نانویی تجاری، در اشکال متفاوتی استفاده می گردند. این اشکال شامل، سیستم های مارپیچی، صفحه ای، جعبه ای، لوله ای و فیبری می باشد. شکل هر یک از غشاهای نانویی براساس نوع غشا و نانویی براساس نوع غشا و به منظور بالا بردن بازده و عملکرد آن انتخاب می گردد.
نانو فیلترها برای حذف محدوده وسیعی از ترکیبات به کار گرفته شده است، از جمله :
 حذف آفت کش ها از§ جمله آترازین، سیمازین، دیورن و ایزوپرتورن
 حذف ترکیبات آلی فرار مانند§ مشتقات کلردار آلی سبک مانند کلروفرم، تری کلرواتیلن و تتراکلرواتیلن
 حذف§ محصولات جانبی حاصل از واکنش گندزدا با ترکیبات آلی آب از جمله هالومتان ها
§ حذف کاتیون ها و سختی
 حذف کروم (VI)، اورانیم، آرسنیک§
 حذف آنیون ها§
 حذف پاتوژن ها§
نانو مواد
نانومواد در مقایسه با مواد در ابعاد بزرگ دارای سطوح بسیار وسیع تری هستند. به علاوه این مواد قادر به بر هم کنش با گروه های شیمیایی مختلف به منظور افزایش میل ترکیبی آنها با ترکیبات ویژه می باشند. همچنین نانومواد می توانند به عنوان لیگندهای قابل بازیافت با ظرفیت و عملکرد انتخابی بسیار بالا برای یون های فلزی سمی به هسته های رایواکتیو، حلال های آلی و معدنی به شمار می آیند.
جاذب ها به طور وسیعی به عنوان جداساز محیطی در خالص سازی آب و برای حذف آلاینده های آلی از آب آلوده استفاده می شدند. تحقیقات وسیعی در این زمینه صورت گرفته است از جمله می توان به کاربرد نانو تیوپ های کربنی تک دیواره برای حذف یون های سنگین ماننده 2Pb، 2Cu، 2Cd، چیتوزان با گروه های عاملی فسفاته برای حذف 2Pb، ترکیب کربن نانوتیوپ- اکسید سدیم برای حذف As (V) ، نانو بلورهای FeO(OH) - برای جذب AS (V) و Cr (VI) ، زئولیت های تعویض یون NaP1 برای حذف فلزات سنگین از پساب های معدنی اسیدی مانند 3Cr، 2Ni، 2Zn، 2Cu، 2Cd، نانو مواد کربنی برای جذب مواد آلی فرار، رنگ های آلی و ترکیبات آلی و ترکیبات آلی کلره، فولرن برای جذب ترکیبات آروماتیک چند حلقوی مانند نفتالین اشاره نمود.

نانو مواد حفره ای
مواد نانو حفره ای به عنوان یک زیر مجموعه مواد نانو ساختار با دارا بودن سطح منحصر به فرد، شکل ساختمانی و خواص حجمی در زمینه های مختلف از جمله، فرایندهای تعویض یونی، جداسازی، کاربردهای کاتالیستی، ساخت حسگرها، ایزولاسیون ملکولی های زیستی و خالص سازی کاربرد دارند.
به طور کلی مواد نانو حفره ای را می توان براساس دامنه قطر منافذ نانویی به سه دسته میکروپور، مزوپور و کاروپور تقسیم نمود. براساس سیستم آیوپاک، حفره های مواد میکروپور دارای قطری کمتر از 2 نانومتر
می باشند. مزوپورها دارای حفره های به قطر بین 2 تا 50 نانومتر و ماکروپورها دارای حفره هایی با قطر بیشتر از 50 نانومتر هستند.
مواد نانوحفره ای را می توان براساس جنس، از قبیل آلی یا معدنی، سرامیک یا فلز و یا خواص آنها دسته بندی نمود. در سیستم های پلی مری، سرامیکی و یا کربنی نیز مشابه این چنین حفره هایی دیده می شود که البته شکل حفره ها در آن متفاوت هست. در واقع جنس ماده، شکل حفره ها، اندازه آنها و توزیع و ترکیب حفره ها است که در نهایت مشخص کننده نوع کاربرد ماده نانو حفره ای می باشد. این مواد شامل
 کربن های نانوحفره ای ترکیبات دارای§ کاربردهای متنوعی از جمله، جذب گازهای آلاینده، بسته های کاتالیستی، فیلترهای تصفیه آب، مخزن نگهداری گاز و... باشند.
 زئولیت های نانوحفره ای عمده کاربرد زئولیت§ های در فرایندهای تصفیه ای آب (شامل تصفیه آب شرب و پساب های صنعتی) حذف یون های فلزات سنگین می باشد.
 پلیمرهای نانوحفره ای (نانوپروس پلی مرها عمده کاربرد§ پلی مرهای نانوحفره ای براساس عملکرد آنها به عنوان جاذب تعریف می گردد. از جداسازی ملکول های آلی خاص از سیستم های بیولوژیکی تا کاربرد آن ها را در تصفیه آب به منظور حذف آلودگی های ناشی از ترکیبات آلی نظیر فنل ها شامل می شود.

نانو ذرات
 حذف آرسنیک با نانو ذرات سریم§
 حذف آرسنیک با نانو ذرات اکسید آهن§
§ حذف کروم با نانو ذرات آهن
 حذف مس، کبالت و نیکل با نانو ذرات آهن§
 حذف§ ترکیبات آلی با نانو ذرات آهن
§ حذف آلاینده ها با نانو ذرات آهن در محل
§ کاهش نیترات با نانوذرات دوفلزی پالادیم- مس
 گندزدایی آب با نانو ذرات نقره§

نانو سنسورها در تصفیة آب و پساب
از آنجائی که بسیاری از خواصی که انتظار می‌رود توسط سنسورها اندازه‌گیری شود در سطح مولکولی یا اتمی هستند از نانوتکنولوژی در کاربردهای حسگری یا شناسایی استفادة زیادی می‌شود.
سنسورهایی که در ابعاد نانومتری ساخته شده‌اند از حساسیت فوق‌العاده‌ای برخوردارند، عملکرد انتخابی دارند و پاسخ‌دهنده می‌باشند. بنابراین تأثیر نانو تکنولوژی بر سنسورها فوق‌العاده عمیق و گسترده است.
به طور کلی به منظور کنترل بوی ناخوشایند، لازم است تا اندازه‌گیری‌هایی مبنی بر میزان بوی منتشر شده انجام شود. ترکیبات بسیاری در بوهای ناشی از تصفیة پساب شناسایی شده‌اند. به طور نمونه این ترکیبات عبارتند از: ترکیبات کاهش یافتة گوگرد یا نیتروژن، اسیدهای آلی، آلدئیدها یا کتون‌ها.
در سال‌های اخیر سنسورهای تجارتی مجموعه‌ای که بینی الکترونیکی نامیده می‌شوند برای شناسایی میکروارگانیسم‌ها و فلزات سنگین در آب آشامیدنی (مانند کادمیوم، سرب و روی) و به منظور شناسایی و تعیین مشخصات بوهای ناشی از مخلوط بخار جمع شده در بالای یک جامد یا مایع موجود در یک محفظة دربسته، تولید شده‌اند. این سنسورها روش سریع‌تر و نسبتاً ساده‌ای را برای پیگیری تغییرات در کیفیت آب و فاضلاب صنعتی فراهم می‌آورند.

نانوفتوکاتالیست
فتوکاتالیست ماده‌ای است که در اثر تابش نور بتواند منجر به بروز یک واکنش شیمیایی شود، در حالی که خود ماده، دست خوش هیچ تغییری نشود. فتوکاتالیست‌ها مستقیماً در واکنش‌های اکسایش و کاهش دخالت ندارند و فقط شرایط موردنیاز برای انجام واکنش‌ها را فراهم می‌کنند.
تیتانیم دی اکسید TIO2 (با گستره اندازه بین خوشه‌ها تا کلوئیدها – پودرها و تک بلوهای بزرگ)، نزدیک به یک فتوکاتالیست ایده‌آل است و تقریباً تمامی این خصوصیات رادارد. تنها استثناء آن این است که نور مرثی را جذب نمی‌کند. نانو ذرات دی اکسید تیتانیم، بر سطح زیرلایهای مناسبی از جمله شیشه و یا ترکیبات سیلیسی، پوشش داده می‌شوند و در حوضچه‌های تحت تابش نور ماوراء بنفش، قرار می‌گیرند.
بسیاری از آلاینده‌های موجود در آب‌های صنعتی که TIO2 آن‌ها را با آب و دی‌اکسید کربن تبدیل می‌کند عبارتند از: آلکان‌ها، آلکن‌ها، آلکین‌ها، اترها، آلدئیدها، الکل‌ها، ترکیبات آمینی، ترکیبات سیانیدی، استرها و ترکیبات آمیدی.

سقف کوبیاکس

1- کوبیاکس:

یکی از مصالح نوین که چندیست توسط شرکت های ایرانی از بازار سوءیس وارد ایران شده است کوبیاکس می باشدکه در انعطاف پذیری در معماری بسیار موثر است. فناوری کوبیاکس با فراهم سازی امکان اجرای یک دال بتنی یکپارچه در دهانه های بزرگ تا دهانه هایی تا ۱۸ متر بدون استفاده از تیر ؛ به طور کلی موجب صرفه جویی در مصالح و کاهش هزینه های ساخت می گردد. اساس طراحی تکنولوژی Cobiax مبنی است بر سقف سازه ای با ویژگی «سقف دال ۲ طرفه» مشابه سقف های بتنی دال ۲ طرفه مرسوم با این تفاوت که هسته بتن مرکزی در محل هایی که کاربرد سازه ای ندارد با گوی های توخالی جایگزین می گردد. (جنس این گوی ها پلی اتیلن بازیافت یا پلی پروپیلن می باشد) بدین صورت که این گوی ها در حدفاصل مش های میلگردی بالا و پایین قرار می گیرند. با توجه به اینکه در دال های بتنی ۲ طرفه مشکل تحمل نیروی برشی وجود ندارد، مشکل طراحی این نوع سقف بر مبنای حذف قسمتی از بتن میانی و ایفای عملکرد دال ۲ طرفه می باشد.در فنآوری Cobiax با حذف بار مرده غیرسازه ای خاصیت باربری ۲ محوره همچنان حفظ می گردد. همچنین با شکل گیری غشای بتنی مستحکم در قسمت فوقانی و تحتانی دال به همراه شکل گیری شبکه تیرچه های داخلی در ۲ امتداد در اثر قراردهی گوی ها در سرتا سر فضای میانی دال بتنی می توان باربری مناسبی را برای این دال متصور شد.

  ²اصول طراحی :

در فناوری کوبیاکس بار مرده  غیرسازه ای در دال سقف حذف و خاصیت مقاومت دو  محوره حفظ می گردد.همچنین با شکل گیری غشایی بتنی مستحکم در قسمت فوقانی و  تحتانی دال به همراه شکل گیری شبکه تیرچه های داخلی در دو امتداد در اثر  قرار دهی گوی های توخالی در سرتاسر فضای میانی دال بتنی می توان باربری  بسیار مناسبی را برای این دال متصور شد.

  ²روش اجرا:

در حد فاصل مش های میلگردی بالا و پایین به جای بتن غیر سازه ای ، گوی های پلاستیکی تو خالی از جنس پلی اتیلن بازیافتی قرار می گیرند.نتیجه این امر :

 دالی است که حدودا 30 درصد وزن کمتری نسبت به یک دال مشابه توپر دارد.

این موضوع باعث میشود صرفه جویی قابل ملاحظه ای در وزن تمام شده سقف و مواد اولیه و مصالح کل ساختمان حاصل شود و همچنین کاهش هزینه های اجرایی سازه را به دنبال دارد .

  ²مزایای سیستم کوبیاکس در مقایسه با سایر سقف های رایج:

در سیستم Cobiax اعضای دال سقف شامل بتن، آرماتور، توپی های توخالی پلاستیکی، و قفسه مسلح می باشد.

 توپی های توخالی در هسته مرکزی قفسه مسلح قرار گرفته و یک قفسه مدولار مسلح ایجاد می کند. این کیج مسلح مابین ۲ لایه آرماتور زیرین و رویین دال قرار گرفته و با حذف بتن غیرباربر از درون دال موجب سبک سازی آن می شود. در این سازه سیستم مقاوم در برابر نیروهای جانبی سازه شامل ترکیب دال و ستون (تقریباً قاب ساده) و دیوار برشی بتنی با شکل پذیری متوسط می باشد.

 ²مزایای فنی:

مزایای فنی سیستم کوبیاکس عبارتند از:

1-باربری ۲ محوره

2-بهینه سازی المان های عمودی مانند ستون ها و دیوارهای برشی (ستون های لاغرتر، کاهش ۴۰ درصدی حجمی و عددی ستون ها) ،بهینه سازی دال و فونداسیون (کاهش بارهای وارد بر پی، دال های تا ۳۰ درصد سبک تر) ،بهینه سازی المان های سخت کننده (کاهش بارهای افقی)

3-کاهش ارتفاع کلی سازه (بهینه سازی ارتفاع سقف)

4-کنترل خیز بهتر

5-مقاومت بهتر در برابر نیروهای زلزله (کاهش اثر آسیب های لرزه ای، کاهش ارتفاع و سبک شدن سازه)

6-حذف تمام تیرهای اصلی

  ²مزایای اقتصادی:

مزایای اقتصادی سیستم کوبیاکس عبارتند از:

1-کاهش مصرف بتن

2-کاهش المان های سازه ای

3-کاهش مصرف آرماتور

4-کاهش زمان ساخت

5-کاهش هزینه های اجرای تأسیسات (حذف تیرها و مشکلات ناشی از آویز تیرها)

6-کاهش ارتفاع کلی سازه به دلیل بهینه سازی ارتفاع سقف

  ²دلایل انتخاب و ورود تکنولوژی کوبیاکس به کشور عبارتد از:

1)صنعتی سازی

2)عدم نیاز به سرمایه گذاری زیاد برای احداث کارخانجات مواد اولیه

3)عدم نیاز به نیروی کار خیلی متخصص و امکان استفاده از نیروهای موجود

4)امکان احداث کارخانجات تولیدی در اقصی نقاط کشور

5)عدم وابستگی به خارج از کشور سازگاری با مباحث و مقررات ملی ساختمانی کشور

6)اقتصادی بودن تکنولوژی و امکان رقابت با سیستم های رایج

7)انعطاف پذیری سیستم در ارتباط با مسآله معماری و سازه ای

8)تکنولوژی دوستدار محیط زیست

2-قاب سبک فلزی( (Lightweight Steel Frame یا    LSF

سیستم LSF سریعترین روش در صنعت ساختمان است که بر مبنای استاندارد های کانادا و استرالیا میباشد . این سیستم یکی از مناسب ترین سیستم های ساختمانی است که امروزه در جهان مورداستفاده قرار می گیرد.

²  طراحی :
جهت طرح درست و مناسب سازه LSF ضروری است سازه به صورت سه بعدی و با دقت بالا به همراه تمام جزئیات مدل شود این کار توسط نرم افزار اختصاصی FRAME BUILDER شرکت genesis به عنوان یکی از پیشرفته ترین نرم افزارهای طراحی سازه در دنیا دارای مشخصه های بارز طراحی حرفه ای به همراه ارائه جزئیات اجرایی در کلیه ساختمانها می باشد . نرم افراز فوق کلیه اطلاعات ، نقشه ها و راهکارهای لازم را به منظور بهبود عملیات اجرایی ساختمان و همچنین صرفه اقتصادی مطلوب دراستفاده از فریم های ساخته شده از فولاد سبک LSF را در اختیار مجریان ، مشتریان و بهره برداران قرار می دهد .
پس از ایجاد مدل سه بعدی ( مجازی ) از ساختمان مورد نظر ، قاب بندی مناسب براساس محاسبات و اصول مهندسی صورت می گیرد و سپس نقشه های تولید و نصب پانل ها با در نظر گرفتن تمامی جزئیات و ملاحظات مهندسی بطور مشخص تهیه می گردد .

نقشه ها به گروه های مختلف به شرح ذیل تقسیم می شوند :
1-نقشه دیوارها و سقف ها واتصالات مربوطه شامل اندازه اعضای سازه ای ، ضخامت ورقها ، فواصل اعضاء ، محل دیوارهای باربر و غیر باربر ، جزئیات اتصالات و ملاحظات مربوط به نکات آیین نامه ای
2- نقشه بام و خرپاها ( در صورت لزوم ) و اتصالات مربوطه شامل نقشه های تولید خرپاها ، بادبندی بام ها ، اتصالات و نکات آیین نامه ای

 ² مهمترین ویژگی های سیستم LSF :
1- سیستم سازه های فولادی سبک LSF مناسب ترین روش برای اضافه کردن یک یا دو طبقه به ساختمانهایی است که قبلا ساخته شده است زیرا :

1-1- با توجه به سبک بودن مصالح مصرفی بار اضافی به سازه زیرین وارد نمی شود.

1-2- مشکلات و کثیف کاری بنایی سنتی که اغلب موجب بروز مشکل و نارضایتی ساکنین واحدهای زیرین می گردد وجود ندارد.
1-3- زمان اجرا بسیار کوتاه و سریع خواهد بود.
1-4- پس از اجرای نما، نمای طبقه اضافه شده با سایر طبقات زیرین کاملا یکسان و یکدست خواهد یود.
1-5- با اجرای یک سقف زیبا می توان شکوه خاصی به کل ساختمان بخشید.
1-6- کلیه الزامات استانداردهای مربوط به ساختمان برآورده میگردد.
2- سیستم سازه های فولادی سبک LSF مناسب ترین روش برای ساخت ویلا در منطق مختلف است زیرا:

2-1- مزیت اصلی این سیستم سرعت قابل ملاحظه در اجرای آن میباشد به نحوی که مدت زمان اجرای یک واحد ویلائی بصورت تمام شده حدود 60 روز کاری بر آورد میگردد.
2-2- در این سیستم اجزا سازه ای، با اتصالات پیچی به هم متصل شده و تشکیل یک سیستم یکپارچه ساختمانی مقاوم در برابرزلزله را می دهد.
2-3- با اجرای سقف با طرحهای جذاب و پوشش با پنلهای زیبا می توان جلوه خاصی به ویلا بخشید.
2-4- با توجه به این که جنس تمام پروفیلها گالوانیزه است سازه در برابر خوردگی و زنگ زدگی بخصوص در هوای شرجی مثل نواحی شمالی و جنوبی کشور بسیار مقاوم خواهد بود.
2-5- عایقهای صوتی موجود در این سیستم موجب کاهش چشمگیر انتقال اصوات محیطی به داخل ساختمان و در نتیجه فراهم شدن بالاترین میزان آرامش و راحتی در فضای داخلی می گردد.

2-6- تمام مصالح مصرفی در این سیستم دارای مقاومت بالا در برابر آتش می باشد.
2-7- به دلیل استفاده از مصالح پیش ساخته و کوتاه بودن زمان نصب و حمل و نقل کم حجم، امکان ساخت ویلا در دورترین مکانهای کوهستانی و جنگلی فراهم می گردد.
3- سیستم سازه های فولادی سبک LSF ، یک سیستم سازه ای پیشرفته است که در انواع ساخت و سازها مانند خانه های ویلایی، ساختمانهای مسکونی، اداری و صنعتی یک تا سه طبقه، هتل ها و هتل آپارتمانها، ساختمانهای مدارس و دانشگاهی، رستورانها و .... دارای کاربرد می باشد. در این سیستم اجزا سازه ای، با اتصالات پیچی به هم متصل شده و تشکیل یک سیستم یکپارچه ساختمانی مقاوم در برابر باد، زلزله، برف و ... را می دهد.

 ² بخش های مختلف سازه فولادی سبک :

1- پی: برای انتقال بار یک سازه به خاک، نیاز به یک سازه میانی می باشد که این بار را بدون ایجاد تغییر شکل های زیاد به زمین منتقل کند. در سیستم قاب فولادی سبک، به دلیل وزن کم سازه و ذیوارها، از پی های نواری و در صورت ضعیف بودن خاک از پی های گسترده استفاده می شود. مقدار ضخامت پی در این سازه به دلیل سبک بودن، بسیار کم است و مقدار حداقل در نظر گرفته می شود.
اتصال سازه سبک به پی، با استفاده از دو روش زیر انجام می شود :
*الف: نصب ستونک( اعضای عمودی سازه ) به پی، که به صورت مستقیم از طریق میله های اتصال به پی وصل می شوند.
*ب: اتصال لاوک ( اعضای افقی سازه ) به پی، که در این روش ابتدا لاوک ها به میله های اتصال پی بسته شده و سپس ستونک ها به لاوک ها متصل می شود.
2-کف کاذب: این سیستم برای بالاتر قرار گرفتن کف تمام شده ساختمان و ایجاد یک فضای خالی در زیر سازه استفاده می شود و با ایجاد یک فضای خالی در کف سازه علاوه بر تهویه طبیعی در زیر ساختمان، در مناطق مرطوب و از جمع شدن رطوبت و آب جلوگیری می کند و همچنین باعث اجرای ساده شبکه فاضلاب و جلوگیری از ورود حشرات و حیوانات موذی می شود.
3- سازه کف: در این بخش از سازه، تیرچه هایی به تیرهای اصلی متصل می شوند و قاب کف را تشکیل می دهند. پوشش نهایی سازه کف میتواند از بتن یا روکش های دیگر باشد.
4- دیوار: در سازه فولادی سبک، بار جانبی و بار ثقلی را دیوارها تحمل می کنند. دیوارها به صورت توخالی هستند و می توان این فاصله خالی را با بتن سبک یا فوم پلی استایرن پر کرد.
 5- سقف: برای اجرای سقف در این سازه از دو روش میتوان استفاده کرد: سقف قاب بندی شده و سقف خرپایی.

² اجزای LSF  :

سازه هایLSF بصورت پانل تولید شده و اجزای هر پانل عبارتند از :
:Studاعضای قائم باربر           :Trackاعضای همبند قاب

 :Joist اعضای خمش سقف: Flat Strap     اعضای باربر جانبی

این ساختمان ها از 3جزءاصلی شامل:مقاطع متشکل از ورق های فولادی سرد نوردشده برای سازه،صفحات تخته گچی به عنوان پوشش رویه درونی ولایه عایق حرارتی و صوتی تشکیل میشوند و همچنین اتصالات این سیستم به صورت پیچهای خودکار و جوش CO2 در شرایط کارخانه ای میباشد مقاطع مورد استفاده در این سیستمU ،C، Z است، که معمولاً با اتصالات سرد به یکدیگر متصل می‌شوند.

هر دیوار از تعدادی اجزای عمومی C شکل (استاد) به فواصل 40 تا 60 سانتی‌متر، که در بالا و پایین به اجزای افقی ناودانی U یا C شکل)تراک یا رانر) متصل شده‌اند، تشکیل می‌شود. در صورتی که از مقاطع C شکل به عنوان تراک (رانر  (استفاده شود، لازم است برش‌هایی در محل نصب استاد انجام گیرد.

استادها (Studs)  :

مقاطع C شکل که به صورت قائم نصب می شوند Stud نام دارند که به عنوان دیوار باربر مورد استفاده قرار می گیرند و فشار بار وارده را تحمل می نمایند

یک سیستم سازه ای باربر ثقلی است که قابلیت ترکیب شدن با سیستم سازه ای دیگر، مانند دیوارهای بتن مسلح سازه ای را دارد. در ساختمان های کوتاه به‌صورت سیستم سازه ای مختلط بکار می رود. استفاده از اشکال مختلف آن طبق آیین نامه مجاز بوده است. مقاطع آن دارای ابعاد متنوع و محدوده تغییرات ضخامتی بین 2.5 تا 6/0 میلیمتر می باشند. اتصال  LSFبه شالوده به واسطه کلاف افقی با مقطع c، شکل می گیرد. اجزاء قائم به عنوان عضو باربر ستونی در بارهای ثقلی عمل می کند، برخی از این اعضا در دهانه مهاربندی جانبی سازه علاوه بر بار ثقلی، متحمل نیروهای ناشی از بار جانبی هم بوده که تحت نام وادار(stud) در سیستم معرفی شده اند. سقف این سازه ها متشکل از تیرچه های فلزی سردنوردشده است. تیرها و تیرچه ها عمدتا دارای مقاطع با اشکال cوz می باشند. پوشش سقف با دال بتنی در صورت یکپارچگی لازم بین بتن و پروفیل فولادی تیرچه، می تواند به عنوان سقف مرکب فلزی طراحی شود. به‌منظور باربری جانبی سازه در امتداد اصلی متعامد، از دهانه های بار برجانبی استفاده می شود (Load Bearing Wall)

دهانه های باربر به 4روش ایجاد می شوند:

1. سیستم دهانه های مهاربندی با اعضای قطری

 2.سیستم دیوار برشی با ورق فولادی نازک

3. سیستم دیوار باربر با پوشش  OSB

4.سیستم دیوار برشی بتن مسلح

که مهاربندی با اعضاء قطری برای ساختمان های تا 2طبقه مسکونی و سیستم باربر جانبی دیوار برشی بتن مسلح تا 4طبقه مسکونی مجازاست.انتقال حرارتی کم، آن را برای استفاده دائم مانند: ساختمان های مسکونی با مشکلاتی روبرو می سازد ولی عملکردش برای استفاده های منقطع مناسب است. عملکرد صوتی دیوارها و سقف های ساخته شده درصورت رعایت تمهیدات پاسخ گوی انتظارات تعیین شده مقررات ملی ساختمان می باشد.

 مواد تشکیل دهنده LSF بار حریق ندارند ولی پروفیل های سرد نورد شده مقاومت کمی در برابر حریق دارند و بایستی بخوبی محافظت گردند، که یکی از دلایل کاربرد گچ به عنوان پوشش داخلی رسیدن به این هدف است

تراک ها (Trucks)

مقاطع U شکل که به صورت افقی در سازه نصب می شوند رانرها هستند که وظیفه یکپارچگی و اتصال قطعات Stud به یکدیگر و تشکیل پانل های دیواری و تقویت سازه را برعهده دارند و کشش را تحمل می نمایند

جویست ها (Joists)

مقاطع C شکل که به صورت افقی در سازه مورد استفاده قرار می گیرند. و برای بتن ریزی سقف و کف استفاده می شوند.

² روش های اجرا:

1- مونتاژ در محل اجرا : ( stick-built) در این روش، مقاطع فولادی به صورت برش خورده و شماره گذاری شده به محل اجرای طرح منتقل می شوند و در محل اجرا با اتصالات سرد( پیچ ومهره) به یکدیگر متصل می شوند.میتوان یک دیوار را به صورت افقی روی زمین اجرا کرد و سپس آن را بلند کرد و در محل خود نصب نمود. این روش از دقت بالایی برخوردار است.
2-سیستم برافراشتن(Tilt up): در این روش ابتدا قطعه موردنظر مانند دیوار، قاب و قطعات نما در محل پروژه به صورت افقی اجرا می شود و سپس به وسیله جرثقیل به مکان موردنظر حمل و در محل مورد نظر نصب می شود.
3- سیستم جعبه ای (Box system): این روش برای ساخت فضاهای ساختمانی محدود و کوچک مانند سرویس ها یا کانکس ها استفاده می شود. در این روش، قاب فولادی سبک به صورت جعبه های پیش ساخته پس از انتقال به کارگاه کنار هم چیده شده و به یکدیگر متصل می شوند. در مرحله بعد، قطعات دیواره و سقف و دیوارهای خالی اجرا می شوند.

² مزایای سیستم LSF :

1) مزایا برای طراحــان

 1-1) مــدرن بودن‌ سیستم ســاختمانی

 1-2) مدرن بودن استاندارد‌های مربوط به عملکرد ساختـمان

1-3)  تنـوع در‌مصــالح نما

1-4)  انعطاف در طــراحـی

2) مزایا  برای سازندگان

          2-1)سرعت در اجـــرای سیستم

          2-2)کــاهش هـــزینه نیروی کار

          2-3)نیاز‌کم به‌تجهیزات‌ برای‌احداث  

          2-4)سهولت درنصب سیستم‌های تأسیساتی

          2-5)انجام عملیات کارگـــاهی در فضـــای کــوچک

          2-6)پیش‌ساختگی‌و‌تولید‌انبوه‌(امکان مدولار کردن)

          2-7)سبک بودن ســـازه

          2-8)ایمنی ‌در‌محل کارگاه

          2-9)کــاهش هزینـــه‌هـا

3-سقف طاق ضربی :

این نوع سقف که از قدیمی ترین سقف ها می باشد علی رغم مورد تایید قرار نگرفتن در بسیاری از مجامع علمی هنوز در برخی از مناطق مورد استفاده قرار می گیرد .در این سقف جهت تحمل بارهای ثقلی از آجر فشاری و تیرآهن فولادی و ملات گچ و خاک به نسبت 1 به 1 و جهت تحمل بارهای جانبی از مهار های ضربدری استفاده می گردد و با دوغاب گچ روی آن پوشانیده می شود.حداکثر فاصله تیرهای حمال 1 متر می باشد و تیرها در محل تکیه گاه به نحو مطلوبی ثابت می شوند. سقف طاق ضربی معمولاٌ دارای ضخامت نیم آجر یعنی در حدود  11-10 سانتی متر می باشد .عمل طاق زدن باید از طرفین تیر آهن شروع و به وسط آن ختم شود و در انتها باید نیمرخ ها به نحو مطلوبی به دیوار مهار شوند.حداکثر خیز این سقف 4 سانتیمتر می باشد.

ضعف های عمده سقف های طاق ضربی عبارتند از :

1- عدم کفایت تیرآهن های موجود و داشتن لرزش زیاد در سقف

2- عدم اتصال تیرآهن های سقف به یکدیگر

3- صلبیت نامناسب سقف

4- سنگین بودن سقف

5- اتصال نامناسب سقف با دیوار در ساختمان های بنایی

6-عدم توانایی سقف در مقابله با بارهای جانبی با وجود مهارهای ضربدری در سقف

4- سقف تیرچه و بلوک :

سقف تیرچه بلوک تشکیل یافته است از :

 1- تیرچه هایی که معمولا به فاصله محور تا محور 50 سانتیمتر به موازات یکدیگر روی تیر های باربر قرار می گیرند.

2- بلوک هابی توخالی که مابین تیرچه ها قرار می گیرند .

3- بتن که فضای روی تیرچه و بلوک را پر می کند و ضخامت آن روی بلوک ها معمولاٌ 5 تا 10 سانتیمتر می باشد .

این نوع سقف در واقع دال یک طرفه ای می باشد که در آن برای کاستن بار مرده از بلوک های سفالی یا بتنی توخالی برای پر کردن حجم استفاده می شود.

مراحل اجرای سقف تیرچه بلوک :

1- حمل و انبار کردن مصالح تشکیل دهنده سقف

2- نصب تیرچه ها

3- نصب تکیه گاه های موقت ( بسته به طول دهانه ، نقاط وسط و ثلث زیر تیرچه ها با استفاده از

چهارتراش و جک بسته می شود ) .

4- نصب بلوک ها

5- آرماتوربندی ( میلگرد های حرارتی که غالباٌ با قطر 6 میلیمتر و با فاصله 25 سانتیمتر در 2 امتداد می باشند ).

6- قالب بندی

7- بازدید سقف و آماده سازی آن برای بتن ریزی

8- ساختن بتن

9- انتقال بتن

10- بتن ریزی و متراکم کردن آن

11- پرداخت سطح بتن

12- عمل آوردن

13- بازکردن قالب ها و جمع آوری تکیه گاه های موقت

5-سقف کرمیت:

در سیستم این نوع سقف که مشابه با سقف تیرچه بلوک می باشد از تیرچه های با جان باز استفاده می شود .تیرچه فولادی با جان باز شامل بال تحتانی، اعضای قطری و بال فوقانی می باشد.

 -1 بال تحتانی: بال تحتانی تیرچه که از تسمه ساخته می شود. بعنوان عضو کششی خرپا عمل کرده و بارهای وارده را تحمل می کند.

 - 2 اعضای قطری (میلگرد خر پایی)  :اعضای قطری تیرچه که معمولا از میلگرد می باشند به عنوان عضو مورب خرپا عمل نموده و به کمک اعضای کششی و فشاری، ایستایی لازم را برای تحمل بارهای وارده تامین می نماید.

 -3 بال فوقانی  :بال فوقانی تیرچه، از نبشی، تسمه یا ناودانی ساخته شده و در داخل بتن پوششی قرار می گیرد.استفاده از نبشی رایج تر می باشد. نبشی فوقانی قبل از گیرش بتن به عنوان بال فوقانی خرپا عمل نموده و بارهای وارده را تحمل می کند.

فضای بین این تیرچه ها با بلوک پر شده و سپس روی قالب و تیرچه با حدود 5 تا 10 سانتیمتر بتن

پوشانده می شود .

مزایای سقف کرمیت :

1- عدم نیاز به شمع بندی :  در این سیستم از تیرچه های خود ایستای فلزی که به نحوی طراحی میشوند که بتوانند وزن بتن خیس ،قالب ها وعوامل اجرایی سقف را به تنهایی تحمل کنند استفاده می شود لذا امکان اجرای سریع و همزمان چند طبقه وجود دارد .

2- یکپارچگی سقف و اسکلت :  با توجه به اینکه تمامی تیرچه ها به اسکلت جوش می شوند پس از بتن ریزی سقف می تواند به خوبی مانند یک دیافراگم صلب عمل کند .

3- پایین بودن تنش در بتن :  به علت خود ایستا بودن تیرچه ها تنش ایجاد شده در بتن بسیار پایین است لذا استفاده از بتن کم مقاومت لطمه ای به استحکام سقف نمی زند

4- امکان حذف کش ها :  با توجه به یکپارچگی سقف و اسکلت، می توان کش ها (اعضای غیرباربر) را حذف کرد . حذف کش ها علاوه بر صرفه جویی در مصرف فولاد باعث یکنواختی بیشتر زیر سقف شده و عملیات نازک کاری را به حداقل می رساند  مقاومت نهایی بالا از دیگر مزایای سقف های کرمیت است.

6-سقف عرشه فولادی:

در سالهای اخیر یکی از رایج ترین سقفهای ساختمانی، سقفهای کامپوزیت فولادی می باشدکه در طی سیر تکامل اجرا و طرح ، تغییرات متعدد و پیشرفتهای چشمگیری شامل این سقفها گردیده است.

در ابتدا از اینگونه سقفها تنها بعنوان قالب درجا برای بتن ریزی سقفهای متداول سپس ایده ایجاد تمهیداتی به منظور درگیری کامل بتن و ورقهای  فولادی پس از گیرش و سفت شدن بتن برای استفاده از نقش سازه ای این ورقها به صورت کامپوزیت (مرکب) درمرحله بهره برداری ، به ذهن مهندسین خطور کرد.
مراحل اجرای سقفهای عرشه فولادی :

۱- محاسبه و کنترل سازه براساس نقشه های اجرایی و نرم افزار:

در ابتدا سازه را با استفاده از نرم افزار مخصوص محاسبه و برآورد و  طراحی می کنیم.نرم افزار مذکور قادر به محاسبه دقیق میزان فشار سقف ها و محاسبات پیچیده و حساس بر سازه می باشد.
۲- برآورد مقادیر انجام کار و انتقال ورق ها 

 3- قرار دادن ورق ها در دهانه ها :  بارگذاری، راه رفتن و کار کردن بر روی ورق ها تا زمان ثابت کردن و شمع گذاری آنها ( در صورت نیاز ) ممنوع است. ( موقعیت شمع ها و تیرهای فرعی همیشه توسط دفتر طراحی و مهندسی تعیین می شود(.
۴-  انجام برش و سوراخ کاری های مربوطه بر روی ورقها

 ۵- تثبیت ورقها به وسیله پرچ یا جوش موضعی

 ۶- قالب بندی کناره ها : قالب بندی لبه ها معمولا از اصلاحیات لبه که از فولاد گالوانیزه خمیده در گوشه ها ساخته شده و یا توسط ورق گالوانیزه L شکل تشکیل شده است. همچنین می توان با قالب بندی سنتی کناره ها نیز این مرحله را انجام داد.
۷- نصب برش گیر روی تیرهای اصلی و فرعی :  تعداد برشگیر ها بسته به ارتفاع دال ، طول دهانه، جهت ورقها و با توجه به نقشه های اجرائی دارای تعداد مختلف می باشد.
۸- قراردادن بازشوها و دریچه ها مطابق نقشه های اجرائ  

  ۹- اجرای میلگردهای حرارتی و تقویتی

۱۰- کنترل سقف قبل از بتن ریزی

 ۱۱- بتن ریزی و تسطیح سطح بتن

   12- کنترل نهایی و تحویل پروژه

مزایای سقف های عرشه فولادی :

۱. حذف مرحله قالب بندی و شمع گذاری و افزایش سرعت اجرا: سیستم این سقفها بعنوان یک قالب بندی خود نگهدارنده می تواند بار حاصل از ساخت و ساز و بتن را تحمل نموده و با امکلن برش آسان و چینش سریع ورقها باعث افزایش بهره وری در مرحله اجرا می گردد.

۲. بهینه سازی عملکرد سقف در هنگام زلزله : سقف MCD یکپارچگی بیشتری بین المانهای سازه ای دال سقف ایجاد می نماید لذا در این سیستم صلبیت سقف در برابر نیروهای جانبی افزایش قابل ملاحظه ای نسبت به سقفهای دیگر خواهد داشت و توزیع نیروهای زلزله بین المانهای مقاوم باربر جانبی به درستی صورت می گیرد .

۳. کاهش خسارت جانی و مالی در هنگام وقوع زلزله و آتشسوزی : سقفهای حاوی بلوکهای سفالی و بتنی در زلزله با سقوط این اجسام غیر سازه ای نسبتا سنگین و ایضا سقفهای حاوی مصالح پلاستوفوم در هنگام آتشسوزی با سوختن و ایجاد گاز درصد تلفات جانی (اولی با مصدوم ودومی با مسموم و خفه کردن فرد )  را بطور قابل ملاحظه ای افزایش می دهند ، که با استفاده از سقفهای MCD در ساختمان موارد فوق به طور کامل مرتفع می گردد.

۴. ایجاد یک سکوی کار مناسب و مطمئن در زمان اجرا: قرارگیری سیستم سقفهای MCD در کنار یکدیگر باعث ایجاد یک سکوی کار دائمی می گردد وخطرات زمان اجرا را به حداقل می رساند.

۵. سطح زیرین یکدست تمام شده و پیوسته : سیستم سقفهای MCD برای اولین بار سطح زیرین را با ظاهری کامل ، تمیز ومحکم ارائه می نماید که در صورت تمایل ، از حیث زیبایی این قابلیت را دارد که بتوان آنرا بدون هیچ پوششی استفاده نمود.

۶. کاهش هزینه های کلی : بطور کلی اجرای سیستم های صنعتی در ساخت مسکن (صنعتی سازی در ساختمان) باعث کاهش در هزینه های جاری پروژه،پرت مصالح ومدت زمان اجرا می گردد درنتیجه اجرای این سقفها در مقایسه با سقفهای دیگر باعث کاهش چشمگیر هزینه های ساخت خواهد شد . در ضمن چنانچه در هنگام مدلسازی سازه به منظور تحلیل و طراحی با نرم افزار خواص (نوع مصالح ، وزن و رفتار) این گونه سقفها تعریف شود ، وزن کمتر وصلبیت نسبتا بیشتر این سقفها نسبت به مدلهای مشابه (درهر مترمربع۳۰کیلوگرم سبکتر از کامپوزیت ،150کیلوگرم از تیرچه بلوک و۲۶۰کیلوگرم از دال) باعث پایین آمدن تمامی مقاطع سازه (تیرها ، ستونها ، بادبندها،اتصالات وآرماتورهای محاسباتی) ، چه در اسکلت وچه در فنداسیون میگردد که این به نوبه خود هزینه های مصالح و اجرا را در حد مطلوبی کاهش می بخشد که برآیند این کاهش هزینه و کاهش هزینه های خود سقف که پیشتر بدان اشاره شد، باعث هر چه بهینه تر گشتن سازه های دارای این نوع سقف ، خواهد شد .

۷. وزن سبک – قابلیت حمل آسان : این ورقها دارای صلبیت بالاو وزن سبک می باشند در نتیجه جا به جائی و حمل آنها براحتی انجام می شود، در ضمن برای انبار کردن این ورقها در کارگاه فضای زیادی اشغال نخواهد شد.

۸. نصب آسان وسریع : ورقها معمولا به آسانی و به شکل دستی نصب میشوند ، اتصال مابین ورقها ،اجزای دیگر وقالب از طریق چفت کردن ورقها با یکدیگر ، انجام می پذیرد. قالب بندی لبه که معمولا با همان اجزای ساخته شده از صفحات فولاد گالوانیزه انجام می شود ، به سرعت به سقف اضافه می گردد.

۹. مناسب معماری های پیچیده و شکل های ناهماهنگ : برش ورقها به شکل مورب یا حول یک ستون با استفاده از برش دهنده ها، اره و مته باعث سهولت و پیشبرد کار می شود. همچنین در صورت نیاز می توان شمع گذاری را با کمترین هزینه ممکن انجام داد .

۱۰. میلگرد های تقویت کننده : شیارهای باز یابسته (کنگره ها) باعث اتصال فولاد وبتن به یکدیگر می شود. صرفه جویی در مصرف فولاد در این روش بین ۲.۲ تا ۶ کیلوگرم در هر متر مربع می باشد .

۱۱. برشگیر جوشی : اتصال مابین دال کامپوزیتی وتیر های فولادی که با استفاده از برشگیرهای جوشی انجام می گیرد باعث صرفه جویی چشمگیری در مصرف فولاد و بتن شده و همچنین باعث کاهش بعد تیر می گردد.

۱۲. مهاربندی افقی سازه : ثابت کردن ورقها در حین نصب باعث مهاربندی تکیه گاه ها و هماهنگی تیرهای اصلی و فرعی می شود.

قالب‌های عایق ماندگار

تعریف سیستم:

سیستم قالب‌های عایق ماندگار اساساً شامل قالب‌های دائمی است که برای بتن‌ریزی و ساخت دیوار‌های بتن مسلح استفاده شده و پس از بتن‌ریزی، جزئی از دیوار محسوب می‌شوند. در کشور‌های صنعتی، این محصول برای ساخت واحد‌های کوچک مسکونی مورد استفاده قرار می‌گیرد. عمده قالب‌ها در این سیستم از جنس پلی استایرن منبسط شده است، ولی به ندرت از پلاستیک‌ها یا مصالح دیگر نیز استفاده می‌شود. از جمله می‌توان از کامپوزیت پلی استایرن ـ سیمان یا فوم پلی یورتان به عنوان انواع دیگر قالب نام برد، که به نسبت پلی استایرن، میزان استفاد در این سیستم، قطعات به عنوان قالب گم (ماندگار) برای بتن سازه‌ای اعم از دیوار باربر و غیرباربر، زیر سطح زمین یا روی سطح زمین به کار می‌روند. این قطعات برای ساخت تیر، نعل درگاه، دیوار خارجی و داخلی، شالوده و دیوار حایل بتنی مسلح یا غیر مسلح نیز به کار می‌رود. این قطعات پس از بتن‌ریزی و عمل‌آوری بتن، در محل باقی می‌مانند و می‌بایست با مواد نازک‌کاری داخلی و خارجی محافظت شوند.ه از آن‌ها بسیار اندک است. انواع مختلفی از این قالب‌ها وجود دارد که از نظر ابعاد بلوک، شکل هندسی سوراخ‌ها (یا فضای داخلی برای بتن‌ریزی) و نوع اجزای تشکیل‌دهنده با هم متفاوت هستند. سوالات متداول : تعمیرات بر روی این قالب ها چگونه انجام می شود؟ این قالب ها در داخل خود بست پلاستیکی داشته که قابلیت رول پلاک شدن را دارند که رابیتس و یا توری مرغی به راحتی بر روی آنها با پیچ نصب شده و تعمیرات همانند دیوارهای معمولی از داخل به بیرون انجام می شود. تأسیسات مکانیکی و برقی چگونه بر روی این سیستم نصب می شوند؟ (لوله کشی آب و برق) همانطور که در عکس پایین صفحه مشاهده می کنید (نمونه داخل دفتر شرکت) فوم جداره دیوار دارای ضخامت 5 سانتی می باشد که این فوم به وسیله هوویه داغ برداشته شده و تاسیسات مورد نظر در داخل آن قرار می گیرد. حتی لوله 5 سانتی فاضلاب نیز به راحتی در داخل آن جایگذاری می شود. آیا همه ی دیواره ها در یک ساختمان باید از این سیستم استفاده شود؟ یعنی همه ی دیوارها باید باربر باشد؟ خیر. این دیوارها بیشتر برای دیوارهای پیرامونی برای عایق بودن و در برخی از قسمت های داخلی ساختمان مانند باکس آسانسور، دیواره دور راه پله، داکت و بعضی دیوارهای جداکننده به عنوان دیوار باربر استفاده شده و بقیه دیوارها به وسیله آجر سفال، بلوک لیکا و یا سیستم تری دی پنلی اجرا می شوند. آیا می توان پس از اجرای دیوارها فوم ها را از آن برداشته و جدا کرد؟ با توجه به نام این سیستم (قالب عایق ماندگار) این فوم ها برای عایق شدن باید در سیستم ماندگار بمانند. زیرا پس از جدا شدن از دیواره و درآوردن فوم ها دیگر برای عایق کاری ارزشی ندارند. چون هزینه اصلی این سیستم مربوط به فوم های تراکم 30 می باشد که عایق خوبی در برابر حرارت و صوت می باشد. با توجه به باربر بودن دیوارها برای پارکینگ چه تدابیری اتخاذ شده است؟ این سیستم قابلیت اجرای ستون در پیلوت را نیز دارا می باشد که این ستون ها به تعداد محدود و فقط برای تأمین پارکینگ کارایی دارند. این سیستم تا چند طبقه قابلیت اجرا دارد؟ این سیستم با توجه به آیین نامه 2800 و دیوار باربر برشی بودن سیستم قابلیت اجرا تا 50 متر یا 15 طبقه را دارا می باشد که در حال حاضر در ایران تا 6 طبقه اجرا شده است سقف این سیستم به چه صورتی اجرا می شود؟ این سیستم سازه ای قابلیت اجرای سقف با هر نوع سقفی را دارا می باشد، ولی معمولا از تیرچه کرومیت برای اجرا استفاده می شود. سایر سقف های قابل اجرا عبارتند از: تیرچه سیمانی، دال دو طرفه و سیستم سقف شرکت آنی ایستا. معرفی اجزای تشکیل دهنده سیستم : 1- انواع قالب سیستم : از نظر شکل و ابعاد کلی به سه دسته بلوکی ، عمودی و پانلی تقسیم می شوند . بلوک ها ابعاد کوچکتری نسبت به انواع دیگر  دارند و معمولا تا ابعاد 30*120 سانتیمتر تولید می شوند . قالب های تخته ای یا نواری دارای ابعاد بزرگتر تا حدود 30*240 سانتیمتر هستند که معمولا به شکل دو تخته جداگانه با ضخامت 5 سانتیمتر به محل ساختمان منتقل و سپس به وسیله اتصالات پلاستیکی به هم متصل می شوند . ابعاد پانل ها بسیار متنوع است و معمولا تا ابعاد 360*120 سانتیمتر نیز تولید می شود . در اینجا فقط به ذکر ویژگیهای قالب نوع بلوکی می پردازیم . نوع دیگری از تقسیم بندی این سیستم براساس شکل هندسی بدنه داخلی قالب می باشد که پس از اجرا صورت می گیرد . شکل هندسی دیوار بتنی حاصل می تواند تخت ، شبکه ای دو بعدی بدون حفره ،‌ شبکه ای دو بعدی حفره دار باشد . نوع تقسیم بندی دیگر می تواند براساس نوع و جنس رابط های اتصال صفحات دو طرف قالب باشد . این اتصال می تواند هم جنس صفحات دو طرف ، پلاستیک فشرده و یا فلز باشد . اتصالات می تواند به صورت حجمی ، ورق یا میلگرد باشد . رابط ها می توانند همزمان با تولید در قطعه کار گذاشته شوند یا بعدا در کارخانه یا کارگاه ساختمانی نصب شوند . روشن است در صورت اجرا در کارخانه ، قطعات به دست آمده حجیم تر و در نتیجه حمل آنها مشکل تر و هزینه بر خواهد بود . در حالیکه اجرا در پای کار با این مشکل مواجه نیست ولی باعث می شود زمان اجرا طولانی تر و احتمالا دقت اجرا کم تر شود . 1 – 1  قالب بلوکی : این قالب ها از قطعات کوچکی تشکیل می شود که با داشتن برآمدگی و تورفتگی هایی ، به راحتی در هم چفت و بست می شوند . ابعاد بلوکها نزدیک به 30*120 سانتیمتر است که با قرارگیری در کنار هم قالبی برای دیوار بتنی تشکیل می دهند . برخی از انواع بلوکها به صورت یکپارچه ( شبکه ای ) تولید می شوند که در این حالت لایه های عایق طرفین بلوک توسط ماهیچه هایی از همان جنس به هم متصل و یکپارچه می شوند . بلوکهای اولیه دارای سطوح داخلی صاف بودند ، ولی به صورت تدریجی ، سطوح داخلی بلوکها از حالت مسطح در آمدند و فرم سطوح داخلی به گونه ای تغییر یافت تا حجم های بتنی به دست آمده به شکل لوله های عمودی و افقی متقاطع باشند . این ماهیچه ها با توجه به کم بودن مقاومت کششی عایق ، باید با ابعاد قابل توجهی در نظر گرفته شوند تا هنگام جابجایی و نصب و اجرا گسیخته نشوند . مشکلی که ایجاد می شود این است که پس از بتن ریزی ، حفره های نسبتا بزرگی در جدار بتنی به وجود می آید . گاهی نیز بلوک های شبکه ای به شکل قطعات توپر پلی استایرن هستند که مجراهای افقی و عمودی متقاطع در درون ضخامت آنها ، از آنها کسر شده است  . در سیستم شبکه ای حفره دار (ساده) ، مشکل احتمال پر نشدن تمام مجراهای افقی قالب ها با بتن و عدم ایجاد یکپارچگی در سازه دیوار است . در صورت رخداد حریق و سوختن پلی استایرن ، مانع مناسبی برای جلوگیری از عبور شعله نیست و موجب گسترش آن می شود . در سالهای اخیر با ایجاد تغییراتی در این قطعات ، عملکرد آنها بهبود یافته است . در این قطعات قسمت میانی عایق حذف شده و اتصال قالبهای دو طرف با استفاده از یک شبکه الیاف پلیمری ، شیشه ای یا فلزی صورت می گیرد . از مزایای قالب های بهبود یافته ، حذف حفره ها یا سوراخها در جدار بتنی در نتیجه بهبود مشخصات لایه بتنی و عملکرد کلی دیوار است . نوع دیگر قالب ، قالب بلوک با بدنه تخت است . این نوع قالب از صفحات پلی استایرن تشکیل شده که با رابط های عرضی به هم دوخته شده اند . این قطعات عرضی از مواد مختلفی مانند پلی استایرن ، پلی پروپیلن ، پلی وینیل کلراید و یا آهن گالوانیزه تولید می شوند . برای اتصال قطعات نمای داخلی و خارجی ، اتصال قطعات عرضی به خارج از پلی استایرن ادامه می یابند تا با ایجاد نشیمنی برای میخ یا پیچ ، اقدامات نصب قطعات نما را تا حد ممکن راحت سازند . در مواردی که قطعات در پای کار مونتاژ می شوند ، برای جاگذاری رابط ها ، شکافهایی در قطعات عایق ایجاد می کنند و محل هایی برای استقرار میلگردهای طولی در قطعات رابط پیش بینی می کنند . روش دیگر این است که قطعات عرضی در زمان ساخت قطعات پلی   استایرن در قالب کار گذاشته شوند تا عایق و رابط ها با هم کاملا درگیر شوند . یکی از اشکالات آن این است که قطعه رابط دیگر نمی تواند برای اتصال بلوکها در جهت عمودی کارایی داشته باشد . در این سیستم ، میلگرد گذاری هم به صورت درجا انجام می شود و هم می تواند قسمتی از میلگردها به صورت پیش ساخته در قطعات کار گذاشته شود .           با چیدن این بلوک ها در محل کارگاه ساختمانی دیوار و سازه ساختمان ایجاد می شود و       سپس داخل این بلوک ها با بتن مناسب پر می شود و دیوارهای باربر احداث میگردد. سقف نیز به صورت سقف بتنی یکپارچه از طریق بلوک های پلی استایرن که داخل آنها پروفیل های فلزی پیش بینی شده اجرا می شود. در روش فعلی ساختمان های بتن آرمه، میلگردها بسته شده وپس از قالب بندی، در دو طرف آن بتن تزریق گردیده و دیوار بتنی احداث میگردد. در این روش نوین ساختمان سازی اتصالات سبک فلزی در دستگاه های مکانیزه کارخانه چیدمان گردیده و سپس پلی استایرن به آن تزریق شده که در نتیجه محصول قالب های ماندگار تولید می گردد. این محصولات در کارگاه ساختمانی به صورت بلوک های قالب ماندگار روی یک دیگر متصل گردیده و سپس بتن آماده به آن تزریق می گردد.  قطعات سازه: مزایای استفاده:  ·         دارای تاییدیه از مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن ·         قیمت مناسب، ارزانتر از قیمت های رایج در حد هزینه اجرای ساختمانهای اسکلت بتنی ·         تسریع در ساخت (در 100 مترمربع در 5 روز)، برگشت سریع سرمایه ·         افزایش دوام و محافظت سازه ساختمان در برابر شرایط محیطی ·         عایق حرارتی و برودتی و عایق صوتی ·         مقاومت بالا در برابر زلزله ·         کاهش وزن ساختمان ·         کاهش پرت و دوباره­کاری ·         عدم محدودیت معماری و طراحی ·         صرفه جویی در هزینه حمل ·         مناسب برای هرگونه نماسازی و نازک کاری ·         اجرای ساده و سریع تاسیسات ساختمانی مانند لوله و کابل کشی ·         امکان اجرای ستون در اجرا بر خلاف سیستم های دیگر ICF ·         رفع محدودیتهای موجود در نسل های مختلف سیستم ICF مراحل اجرای سازه: ·         آماده سازی بستر ساختمان ·         اجرای شالوده نواری ·         کاشت میلگرد انتظار ·         اجرای ناودانی مهاری ·         نصب قالب های پلی استایرن ·         نصب اسپیسرها و کمربندهای مهاری 4 - بررسی رفتار سازه ای سیستم : از نظر سازه ای در صورتی که شرایط میلگرد گذاری و بتن ریزی در روش های مختلف یکسان باشد ، عملکرد این سیستم با دیگر سیستمهای متداول دیوار بتن مسلح اجرای درجا یکسان است . سیستم باربر ثقلی و جانبی :  دیوارهای باربر (دیوارهای برشی) و سقف های تیرچه و بلوک عایق حرارتی یا دالهای ICFعناصر باربر اصلی در ساختمانهای ساخته شده با سیستم  تخت نسبتا نازک هستند . در این ساختمانها ‌، نقش دیوارهای سازه ای به عنوان عناصر اصلی مقاوم در برابر بارهای جانبی و نیز اعضای اصلی (‌در ترکیب با دال سقف ) برای تحمل و انتقال بارهای قائم به علت فقدان تیر و ستون ، حائز اهمیت است . در این سیستم ، بارهای ثقلی و جانبی توسط سیستم دیوار و دال ، به صورت یکنواخت به شالوده منتقل می شود . برای جلوگیری از تمرکز تنش های موضعی و به حداقل رساندن اثر پیچش باید پیوستگی دیوارهای برشی سازه ای در سراسر ارتفاع ساختمان حفظ شود . بررسی رفتار لرزه ای سیستم : یکپارچگی ایجاد شده در دیوار و سقف توسط بتن درجا ، باعث ایجاد عملکرد لرزه ای مناسب و پیوستگی افقی و عمودی اجزای سازه و به تعویق افتادن تشکیل نواحی پلاستیک در اعضا و نقاط بحرانی سازه مانند اتصالات دیوارها به سقف ها یا اطراف بازشوهای دیوارها شده و باعث می شود این سیستم ساختمانی عملکرد لرزه ای مناسبی از خود بروز دهد . هرچه تعداد اعضای سازه ای مشارکت کننده در باربری (‌نامعینی) بیشتر و عملکرد آنها غیر وابسته تر باشد ، سازه مناسبتر و مطلوبتر خواهد بود . در صورت کفایت دیوارهای سازه ای از لحاظ تعداد ، سیستم نامعینی زیادی دارد و انتظار می رود مانند سیستم های موازی رفتار لرزه ای قابل قبولی از خود بروز دهد . یکی از ویژگیهای لرزه ای این نوع سیستم ها پایین بودن زمان تناوب اصلی سازه به دلیل تعدد دیوارهای باربر بتن مسلح در راستای اصلی ساختمان است . این امر باعث جذب قابل ملاحظه شتاب و نیروی زلزله خواهد شد که ممکن است خسارات قابل ملاحظه ای را به اجزای غیر سازه ای و تجهیزات داخل بنا وارد آورد . به همین دلیل مقدار دیوارهای باربر در پلان نباید بیش از نیاز سازه ساختمان باشد . به منظور کاهش بار مرده ساختمان و کاهش سختی اضافی سیستم و بهره برداری مناسب از سطح زیربنا ، برای ساخت دیوارهای تیغه ، توصیه می شود از سایر سیستم های رایج و معتبر استفاده شود . عوامل اصلی موثر بر رفتار لرزه ای سازه های با سیستمICF  :  مسیر انتقال بارهای قائم : انتقال بارهای قائم به پی باید توسط عناصر قائم صورت پذیرد و از تغییر مسیر انتقال بارهای قائم در ارتفاع و انتقال آنها به عناصر زیرین توسط اعضای افقی اجتناب شود . مسیر انتقال بارهای جانبی : سازه برای انتقال بارهای جانبی از جمله زلزله به شالوده باید در هر امتداد دارای مسیر کاملی باشد . حتی المقدور باید از جابجایی محل دیوارها در پلان و در ارتفاع سازه و عدم هم راستایی آنها در طراحی خودداری نمود . زیرا باعث ایجاد تنش های برشی قابل ملاحظه در دیافراگم ها ( کف ها ) می شود که در این صورت این تنش ها باید در تحلیل و طراحی دال ها و نحوه میلگرد گذاری آنها به طور کامل منظور شود. پیکر بندی ساختمان : تقارن و منظم بودن ساختمان در پلان و در ارتفاع ، حالت مطلوب برای رفتار لرزه ای مناسب است . به لحاظ سختی درون صفحه ای قابل ملاحظه دیوارها در این سیستم باید به شرایط تقارن سختی توجه کرد تا مقدار پیچش ساختمان در برابر نیروهای جانبی خصوصا زلزله به حداقل برسد و نیروها به طور یکنواخت بین دیوارها توزیع شود . عملکرد سقف ها و کف های سازه به صورت دیافراگم صلب : به دلیل ارتباط معکوس صلبیت دیافراگم با سختی جانبی تکیه گاه های آن (دیوارهای باربر) ، با لحاظ اینکه دیوارها در این سیستم سختی درون صفحه ای بالایی دارند ، توجه به صلبیت دیافراگم در شرایط خاص اهمیت زیادی دارد و باید در محاسبات کنترل شود و درصورت عدم کفایت صلبیت رفتار واقعی سقف در مدل سازی منظور شود . ضمنا باید تنش های داخل صفحه دیافراگم کنترل شود و در صورت نیاز نسبت به اضافه نمودن میلگردهای تقویتی اقدام شود . نامعینی سازه ( ناشی از دیوارها یا قاب ها ) : برای تامین حداقل نامعینی لرزه ای ، لازم است تعداد خطوط دیوار یا قاب در هر یک از جهت های اصلی و در طرفین مرکز جرم بزرگتر یا مساوی دو باشد . در صورت کفایت اتصال دیوارها از نظر طراحی و اجرا در تحمل خمش ناشی از بارهای عمود بر صفحه ، به لحاظ زیاد بودن تعداد دیوارهای موازی ، درجه نامعینی سازه بیشتر از حداقل مورد نیاز است که مشکلی از نظر نامعینی وجود ندارد . اما باید لنگرهای انتهایی ناشی از گیرداری دیوار و سقف به خصوص در دهانه های بزرگ در طراحی دیوارها منظور گردد . نسبت دیوارها : نسبت ارتفاع به ضخامت دیوارها از دیدگاه لاغری و نسبت مساحت مقطع دیوارها به مساحت سازه از دیدگاه تحمل برش و نیز توزیع دیوارها در پلان ، باید حداقل های آیین نامه طراحی را تامین کند . اتصالات دیوار به شالوده : اتصال مناسب دیوار به شالوده تضمین کننده انتقال بارهای قائم و جانبی سازه به شالوده است که این اتصال به وسیله میلگردهای انتظاری که از قبل در شالوده تعبیه شده صورت می گیرد . به دلیل صلبیت قابل ملاحظه این سیستم ، کنترل نیروهای بلند شدگی از پی و مهار آن به نحو مناسب ضروری است . اتصالات دیوار به سقف : یکی از نقاط حساس در سیستم انتقال بارهای ثقلی و جانبی ، اتصال دیوار به سقف است . این اتصال توسط میلگردهای خم شده و بتن درجا به نحوی صورت می گیرد که یک اتصال گیردار برای انتقال بارهای ثقلی و یک اتصال برش پذیر برای انتقال بارهای درون صفحه ای ناشی از زلزله به وجود آید . بازشوهای دیوارهای بتنی سیستم : این بازشوها یکی از نقاط ضعف و محل شروع خرابی در دیوارها می باشد . محل قرار گیری بازشوها ، ابعاد و نسبت عرض به ارتفاع آنها ، فاصله از لبه های آزاد دیوار یا بازشوهای مجاور ، ابعاد دیوار در بالای بازشوها به لحاظ عملکرد خمشی یا برشی نعل درگاه و نیز تمرکز تنش در اطراف بازشوها و توانایی دیوار مربوطه در تحمل و انتقال بارهای قائم و جانبی ، باید طبق آیین نامه طراحی باشد . ابعاد و محل بازشوهای دیواری به ویژه در دیوارهای طبقات پایه ساختمان و پارکینگ که ثقلی بیشتر و نیروی جانبی ناشی از زلزله را تحمل می کنند باید به دقت بررسی شود و در دیوارهای سازه ای باید حتی المقدور از ایجاد بازشوهای بزرگ به خصوص در طبقات پایه ساختمان اجتناب کرد . کیفیت مصالح ساختمانی : رعایت کیفیت مصالح به ویژه فولاد ، بتن و اجزای تشکلیل دهنده آن مطابق با استاندارد و آیین نامه های ملی ، از پیش نیازهای عمکرد لرزه ای مناسب برای همه انواع ساختمانها است . یکی از روشهای اجرای سیستم ، در نظر گرفتن رامکا قبل از قالب بندی دیوار است . رامکا قطعه ای از بتن یا ملات است که برای تنظیم قالب و قرارگیری آن در محل مناسب و نیز تسهیل باز شدن و قالب برداری به واسطه اندازه کوتاهتر قالب نسبت به ارتفاع کف تا سقف طبقه اجرا می شود . رامکا مانند پایه ای برای دیوار است تا نیاز به امتداد یافتن قالب دیوار تا کف را برطرف کند و باعث شود قسمت پایینی قالب برای تنظیم آزاد باشد و بتن سیال از آن خارج نشود . با همه تسهیلاتی که اجرای رامکا در قالب بندی و بتن ریزی ایجاد می کند ، این قطعه به ویژه هنگامی که با ملات اجرا می شود ، می تواند پیوستگی بتن دیوار را دچار مشکل کند و پای دیوار که محل بروز بیشترین نیروها و لنگر خمشی است ، را موضعی ضعیف کند . در صورت اجرای رامکا با بتن بعد از بتن ریزی سقف ، مشکل اصلی ایجاد درز سرد در دیوار است . اگر رامکا با ملات اجرا شود ، علاوه بر ایجاد درز سرد ، ضعف موضعی مصالح نیز می تواند عملکرد صحیح دیوار را دچار مشکل کند . در صورت الزام به اجرای رامکا ، بهتر است این قطعه از بتن ساخته شده و همزمان با بتن ریزی دیوار و سقف پایینی بتن ریزی شود . 4 – 3  برخی محدودیت های سیستم  : در صورت طراحی و اجرای صحیح ، یکی از سیستم های سازه ای مناسب برای ساخت در مناطق زلزله خیز است . جرم ، سختی و مقاومت توزیع شده این سیستم ، رفتار سازه ای و لرزه ای مناسب آن را تامین می کند . در صورتی که دیوارهای باربری را که به این شیوه تهیه می شوند را در زمره دیوارهای برشی باربر از نوع بتن مسلح معمولی بدانیم ، براساس آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله ، حداکثر ارتفاع مجاز ساختمان به 30 متر محدود می شود . علاوه بر محدودیت هایی که از لحاظ حریق تعیین کننده است ، می توان به محدودیت های اجرایی آن (محدودیت در تولید ضخامت های مختلف دیوار) اشاره کرد . کارخانه های تولید کننده قالب های دیواری به تولید یک نوع محصول با ضخامت واحد بسنده می کنند که این موضوع به طور غیر مستقیم برای ارتفاع ساختمان محدودیت ایجاد می کند . افزایش تعداد طبقات باعث افزایش نیروها می شود و ضخامت بیشتری را از دیوارهای باربر طلب می کند و تولید کننده باید متناسب با ضخامت مورد نیاز در طراحی ، قالب های متنوعی تولید کند که از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست . با افزایش تعداد طبقات ، نگهداری قالب ها در ارتفاع دچار مشکل می شود و تامین تکیه گاه های جانبی آن عمدتا از سمت داخل امکانپذیر خواهد بود . در نتیجه تعداد طبقات به دو یا سه طبقه محدود می شود . در این سیستم باید حداقل های مجاز مانند حداقل مجاز ضخامت دیوار ، حداقل مجاز مقاومت بتن ،‌ حداقل مجاز مقاومت میلگرد مصرفی و ... باید براساس آیین نامه رعایت گردد . بررسی رفتار سیستم در برابر آتش : 5 - دو مصالح عمده این سیستم ، قالب ماندگار پلی استایرن منبسط و بتن است . انواع بتن های معمولی مورد استفاده در این سیستم ، قابل اشتعال نیست و خطری را ایجاد نمی کند . اما پلی استایرن منبسط شده از مواد قابل اشتعال و خطرناک در برابر آتش است . دو نوع اصلی پلی استایرن منبسط شده از نظر رفتار در برابر آتش وجود دارد :  اسفنج پلی استایرن نوع معمولی و اسفنج پلی استایرن نوع کندسوز شده . لازم به ذکر است که هر دو نوع بر اثر سوختن مقدار قابل توجهی دود غلیظ سیاه تولید می کنند . ضوابط استفاده از این ماده در داخل ساختمان ، از نظر ایمنی در برابر آتش به نحو زیر است : 1 - بلوک پلی استایرن منبسط شده باید مطابق با استانداردهای معتبر از نوع خود خاموش شو یا کندسوز شده باشد . هیچ گاه از عایق پلی استایرن نوع معمولی استفاده نشود . 2 – روی بلوکهای پلی استایرن از داخل و خارج به وسیله پوشش مناسب مانند اندود گچ و خاک ، اندود ماسه و سیمان یا تخته گچی محافظت شود . پوشش خارجی باید در برابر عوامل جوی مقاوم باشد . استفاده از انواع نما در صورت استفاده از مصالح و روش اجرای مناسب بلامانع است . حداقل ضخامت مناسب برای پوشش های داخلی برای اندود یا تخته گچی 5/1 سانتیمتر و برای اندود ماسه سیمان 5/2 سانتیمتر می باشد . 3 – پوشش محافظت کننده باید به وسیله سیستم مکانیکی مناسب به دیوار سازه ای متصل شود . مقاومت در برابر آتش و محدودیت های ابعادی ساختمان : 5 - 1 مقاومت سیستم در برابر آتش باید مطابق با مقررات ساختمان تامین شود . این موضوع به نوع تصرف ، ارتفاع و مساحت ساختمان بستگی دارد . در دیوارهای خارجی ، فاصله تا ساختمان مجاور نیز مهم است . از مهم ترین عواملی که بر محدودیت های ابعاد مجاز یک ساختمان بستگی دارد ، مقاومت اجزای آن در برابر آتش است . ( نشریه 444 مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن ) . مقاومت این دیوارها به مقاومت دیوار بتنی آن وابسته است . اندود محافظ روی دیوار تا حدی به مقاومت سیستم کمک می کند . نکته قابل توجه ، اثر رطوبت بر روی مقاومت بتن در برابر آتش است . که در این سیستم با توجه به شرایطی که از لحاظ کاهش تبخیر آب در اثر ماندگاری قالب های پلی استایرن به وجود می آید مورد توجه است . افزایش یک درصد حجمی رطوبت ، می تواند مقاومت بتن در برابر آتش را 4 تا 5 درصد افزایش دهد . اما افزایش بیشتر باعث ترکیدن بتن در شرایط آتش سوزی شود . به دلیل ماندگار بودن عایق پلی استایرن در دو طرف دیوار بتنی ، امکان خشک شدن سریع بتن وجود ندارد و رطوبت تا مدت زیادی در بتن باقی می ماند . اگر رطوبت اولیه بتن زیاد باشد با بالا رفتن دما در سطح بتن ، رطوبت به سمت داخل می رود و در لایه ای حدود 5/2 سانتیمتر از سطح ،‌ آن را به طور کامل اشباع می کند . با اشباع شدن از آب در این لایه ، مهاجرت بخار آب به طرف سرد مسدود و فشار بخار آب به شدت زیاد می شود که اثر مخربی بر یکپارچگی بتن در این منطقه دارد . در رطوبت های بالا یا تخلخل های پایین ، این موضوع شدت بیشتری دارد و پکیدن بتن به شکل انفجاری رخ می دهد . این موضوع ضخامت لایه بتنی محافظ میلگردها را به شدت کاهش می دهد و با توجه به ضعف فولاد در دمای بالا ،‌ مقاومت مکانیکی سیستم درآتش سوزی به شدت کاهش می یابد . پس در کل ممکن است ،‌ مقاومت دیوار بتنی این سیستم در برابر آتش به مراتب کمتر از مقاومت همان دیوار در شرایط معمولی ( بدون عایق در دو طرف آن ) باشد . گاهی لایه داخلی عایق پلی استایرن پس از تکمیل بتن ریزی و گیرش آن برداشته می شود تا رطوبت راحت تر از سیستم خارج شود و رفتار دیوار بتنی در برابر آتش بهبود یابد .

کلیات اتصالات تیر به ستون

 کلیات اتصالات تیر به ستون  :

1-1                 انواع اسکلت فولادی:

آیین نامه AISC و آفا چهار نوع طراحی وفرضیات طراحی برای اتصالات تیر به ستون در ساختمانهای فولادی را اجازه می دهند .چهار نوع اتصال تیر به ستون با توجه به شکل 1-1 به صورت زیر طبقه بندی می شوند.

 

                                        ردیف                                    نوع                                            گروه       صلبیت  R

                                  

                                          1             قاب خمشی با اتصالات صلب                             گروه 1        بیشتراز90 %   

                                

                                          2           قاب ساده                                                               گروه2       بیشتراز20 %

 

                                           3         قاب خمشی با اتصالات نیمه صلب                         گروه 3      بین20 %و90 % 

 

                                            4        طراحی خمیری                                                                       صلبیت کامل                         

                                                                   

درجدول بالا درجه صلبیت R ،نسبت لنگر انتهایی حقیقی به لنگر گیرداری انتهایی در حالت کاملا گیر دار میبا شد .

مقایسه این سه نوع اتصال دراین بخش وجزییات هر یک به طورجذا گانه در فصول بعدی خواهد آمد .

1-2 اتصال ساده

از انواع معمول اتصال ساده تیر به ستون استفاده از نبشیهای جان ویا نبشیهای نشیمن می باشد ،که در نوع دوم یک نبشی در  بال بالایی قرار میگیرد .                                                                                                                                     

اتصال فقط برای انتقال نیروی برشی طرح می گردد واین طور فرض می شود که هیچگونه لنگر خمشی در اتصال ظاهر نمی گردد .اگر یک تیر ساده بار گذاری شود ،افتادگی وسط تیر باعث دوران دو انتها خواهد شد (البته این دوران بسیار کم خواهد بود ) .اتصال باید طوری طرح گردد که بتواند بدون قبول شکستگی،به همین اندازه دوران نماید و آنقدر شکل پذیر باشد که از به وجود آمدن هر گونه لنگر به میزان قابل توجه در انتهای تیر جلوگیری کند .

به اتصالی با شرایط بالا یک اتصال ساده انعطاف پذیر میگویند.

1-3 اتصالات نیمه صلب

عیب یک اتصال ساده آن است که تیر باید برای حداکثر لنگری که در ناحیه میانی آن تولید می شود طرح گردد (برای مثال در حالت بار یکنواختM=WL/8 ). یک اتصال کاملا صلب دردو انتهای تیر،باعث کاهش لنگر در ناحیه میانی و افزایش لنگرهای انتهایی میشود.

لنگری که در ناحیه میانی کاسته می شود ، به لنگرهای انتهایی افزوده میگردد .هر چه درجه صلبیت اتصال افزایش می یابد ،مقدار لنگر در ناحیه میانی بیشتر کاهش می یابد .در یکتیر با با گذاری یکنواخت وگیر دار در دو انتها .لنگری لنگری به اندازه M=WL/24  در وسط وM=WL/12  در دو انتها وجود خواهد داشت .بنابراین اساس مقطع لازم در این حالت 2/3 حالتی خواهد بود که اتصالات انتهاییبه صورت ساده و شکل پذیر هستند .

طرفداران اتصالت نیمه صلب اشاره می کنند که این مقدار توزیع لنگر بسیار کم می باشد و می گویند اگر یک اتصال نیمه صلب با صلبیت R=0.75 داشته باشیم ، باعث می شود که مقدار لنگر دروسط ودو انتها برابر و مساوی M=WL/16 گردند . در این حالت کمترین اساس مقطع حاصل می شود ،ومقدار مورد نیاز نصف حالتی خواهد بود که اتصال دو انتها به صورت ساده است . ولی این وضعیت ایده آل ،به دو شرط بستگی دارد :

1 – تکهیه گاهی که تیر بدان متصل میگردد باید کاملا صلب باشد .

2 -تیر نباید تحت تاثیر دهانه مجاور که ممکن است باعث انتقال لنگری اضافی از طریق اتصال گردد ،باشد.

وضعیت صلبیت R=0.75 باعث حد اقل کردن اساس مقطع برای بار گذاری یکنواخت می گردد . هر گونه انحراف از این مقدار باعث دگرگون کردن اوضاع خواهد شد .مثلا اگر صلبیت مقداری از 0.75  بیشتر شود ،لنگر انتهایی از حد مجاز بالاتر خواهد رفت واگر صلبیت  مقداری از 0.75  کمتر شود . لنگر وسط ازحد مجاز بالاتر خواهد رفت . به این دلیل همیشه توصیه می شود خود تیر برای صلبیت 50%  طرح گردد (لنگر وسط WL/12 ) واتصال برای صلبیت 0.75  (لنگر انتهایی WL/16 ) .

مسئله بالا تا لحظه ای که به یاد داشته باشیم لنگرWL/12 همان لنگری است که در حالت صلبیت کامل تولید میشود  خیلی خوب به نظرمی رسد ،بنابراین هیچگونه صرفه جویی در مصالح نسبت به حالت صلبیت کامل نخواهیم داشت .

البته می توان گفت که در اتصال نیمه صلب ،احتیاج به جوش کمتری می باشد.ولی این موضوع وقتی صحیح است که در اتصال کاملا صلب ، از ورق فوقانی استفاده شود .اما اگر اتصال کاملا صلب ،به وسیله جوش مستقیم بالها وجان به ستون انجام گیرد، مسئله صرفه جویی در جوشکاری نیز از بین خواهد رفت .

آنها که صحبت از مزیت اتصالات نیمه صلب می کنند ،بعضی مواقع با این موضوع روبرو می شوند که چگونه این اتصالات را برای قابهای حقیقی که از چندین دهانه و طبقه تشکیل شده اند و بارگذاری برای دهانه های مختلف متفاوت است ، به کار ببرند.

درقابهایی که در آنها از اتصالات جوشی کاملا صلب استفاده شده است ،لنگرهای انتهایی اعضا به طرق مختلف به دست می آیند. برای مثال اگر برای این کار ،روش پخش لنگر مورد استفاده قرار گیرد ،احتیاج به دانستن لنگرهای گیرداری انتهایی،ضرایب پخش وضرایب انتقال می باشد ،برای یک قاب با اتصالات نیمه صلب تمام عوامل(لنگرهای گیرداری انتهایی،ضرایب پخش وضرایب انتقال) تحت تاثیر درجه صلبیت اتصال قرار می گیرند که خود باعث پیچیدگی آنالیز قاب خواهد گشت.

آیین نامه اجازه می دهد که اتصالات نیمه صلب فقط در جایی مورد استفاده قرار گیرند که دلایل کافی برای توانایی آنها جهت پایدلری در مقابل لنگر معین بدون هیچگونه اضافه تنش  در جوش ،وجود داشته باشد طراحی اعضایی با چنین اتصالاتی ،باید بر این اصل قرار گیرد ،که درجه صلبیت بزرگتر از مقدار حداقلی که موثر دانسته میشود ،اتفاق نیفتد.

در این نوع اتصالات ممکن است تغیر شکلهای غیر الاستیک اتفاق بیفتد ولی هیچ وقت نباید تنشهای جوش اتصالات از حد مجاز بیشتر شوند .

1-4 اتصالات صلب(طراحی الاستیک)

برای اتصالات کاملاً صلب ، لنگرهای حقیقی باید به وسیلة یکی از روشهای مختلف تحلیل سازه به دست آیند و تیرها واتصالات آن، برای لنگرها و برشهای مربوطه طراحی گردند . اتصالات باید صلبیت کافی داشته باشند که بتوانند در عمل زاویة اصلی بین ستون وتیر را ثابت نگه دارند .

صلبیت یک اتصال ، تحت تأثیر صلبیت تکیه گاههای آن قرار دارد . برای تیرهایی که بر روی بال ستون سوار میشوند ، نازک یا لاغر بودن ورق بال ستون باعث کاهش صلبیت اتصال خواهد گشت .

برای رفع این مشکل می توان بین بالهلی ستون در مقابل بالهای تیر ،از سخت کننده استفاده کرد .

اگر تیر مستقیماً یا به وسیله صفحات اتصال به جان ستون متصل شود ، در این صورت هیچ گونه کاهشی در صلبیت وجود نخواهد داشت .

1-5 اتصالات برای طراحی خمیری

استفاده از طراحی خمیری در در ساختمانهای فلزی مزایای زیر را دارد :

1- یک تخمین بسیار دقیقتری از ظرفیت باربری حقیقی ساختمان می دهد .

2- نسبت به طراحی الاستیک مصرف فولاد کاسته می شود .

3- مدت زمان طراحی قابها در حالت خمیری خیلی کمتر از حالات تلاستیک است .

4- درزمینة طرح خمیری آزمایشهای چندین ساله ای روی مدلهای واقعی صورت گرفته است .

5-به وسیلة آیین نامه ها پشتیبانی می شود .

با این همه ، طراحی پلاستیک قابها واتصالات آنها فقط محدود به ساختمانهای یک طبقه ای شده است که در آنها مسائل خیستگی وتکرار بار موجود نباشد.

1-6 عوامل مهم در طرحی اتصالات

بخشهای زیر به طور مؤثری در اقتصاد اتصالات در ساختمانهای جوشی اثر می گذارد و قابل چشمپوشی نیستند ،وبرای استفاده کامل از مزایای ساختمانهای فئلادی جوش شده در نظر گرفتن آنها لازم می باشد.

انتقال لنگر :

لنگر خمشی تولید شده در انتهای تیر تقریباً توسط دو بال تیر به ستون منتقل می شود . بهترین و مستقیم ترین راه انتقال این لنگر ، جوش مستقیم بال تیر به ستون می باشد . در اینجا سه نوع از این طریقه مشخص می گردد.

در شکل 1-2 بالهای تیر به طور مستقیم به وسیلة جوش شیاری (groove weld ) به ستون متصل شده اند . این روش مستقیم ترین راه انتقال لنگر انتهایی تیر به ستون می باشد وکمترین مقدار جوش را نیز لازم دارد . استفاده از یک تسمة پشت بند در زیر جوش شیاری باعث جقت وجور شدن بهتر ونفوذی و ریشه ای شدن کاملتری می گردد.

مقدار مجاز رواداری (telorance )در اندازه ها در این روش بسیار کم است ودر حدود 3 میلیمتر می باشد . اگر دقت در نصب ستون حاکم باشد باید عمل برش تیرها را در کارگاه انجام داد تا اندازة آن برابر آن فاصلة موجود بین دو ستون باشد. بریدن یک تیر دقیقاً به اندازة دلخواه گران تمام می شود و همچنین پخ زدن لبه های بال به صورت نیم جناغی نیز گران خواهد بود . سوهانکاری لبه های نیز باغث اضافه قیمت زیاد می شود که در موارد علمی انجام آن توصیه نمی شود .                                                                                                                                        

در شکل 1-3 یک اتصال با ورق فوقانی نشان داده شده است . برای جفت و جور کامل ،ورق فوقانی پس از نصب موقت تیر در روی آن قرار می دهند وپس از تنظیم آن در محل خود، جوشکاری شروع می شود .در این روش رواداری مجاز بیشتری در برش تیر به اندازة دلخواه وجود دارد و هیچگونه عملی در روی لبه های بال تیر از قبیل نیم جناغی کردن و سوهانکاری لازم نیست .

تیرها غالباً به اندازة 16 تا 26 میلیمتر کوچکتر از مقدار لازم بریده می شوند .گاهی هم دستور داده می شود که تیرها کوچکتر بریده شوند ویک رواداری در حدود 10 میلیمتر در هنگام برش اجازه داده می شود که  این خود باعث کاهش قیمت برش خواهد شد .

این نوع اتصال احتیاج به ورقهای اتصالی اضافه دارد که باید طبق اندازه بریده شوند ویک سر آنها به صورت نیم جناقی (bevel ) در آورده شوند .مقدار جوشهای کارگاهی دو برابر می شوند وگاهیممکن است مزاحمتی در کار گذاری کفهای فولادی به به وجود آورد .بعضی مواقع ورقهای فوقانی در کارخانه به روی بالهای تیر در یک یا دو انتها جوش می دهند که باعث کم کردن جوشهای کارگاهی می شود ولی دقت وقیمت برشکاری را بالا می برد .   

بال پایینی تیر می تواند مستقیماً به ویله جوش شیاری (groove ) در صورتی که دهانة ریشه کافی موجود باشد ، به ستون متصل گردد.در این حالت احتیاجی به نیم جناغی کردن بال پایینی نیست .البته این روش به وسیلة AWS (amerucan welding soceiety )توصیه نمی شود ودلیل استفاده از آن بدین خاطر است که جوش بال پایینی در فشار کار می کند .یکی از معایب این روش این است که اندازه ها و ابعاد باید دقیق باشند .هر چه ضخامت بال پایینی تیر زیاد می شود ، دهانة ریشة لازم زیادتر می شود . ورق نشیمن تحتانی به عنوان ورق پشت بند در این اتصال به کار می رود .گاهی مواقع برای بدست آوردن مقاومت بالاتر بال پایینی ،تیر به وسیلة جوش گوشه به ورق نشیمن متصل می گردد. تمام جوشها در حالت جوشکاری تخت صورت می گیرند .

در شکل 1-4 بال پایینی به وسیلة جوش شیاری به ستون متصل نگردیده ودر غوض ورق نشیمن تحتانی در طول کافی به وسیلة جوش گوشه به بال پایینی متصل گردیده است .طول جوش به وسیلة نیروی فشاری موجود در بال پایینی طرح می گردد .تمام  جوشها در حالت تخت صورت می گیردند .ورق نشیمن تحتانی به وسیلة جوش شیاری به ستون متصل می گردد.در این اتصال دقت عمل باید بالا رود تا ورق نشیمن بلند آسیب نبیند .مقدار مصالح لازم در

 این حالت مقداری زیاد تر از روش شکل 1-3 می باشد .

انتقال برش 

به طور تقریب تمام نیری برشی موجود در اتصال ،درجان تیر متمرکز شده است ومی توان آنرا به دو صورت زیر به ستون انتقال داد :

1-انتقال مستقیم آن از از جان تیر توسط وسایل اتصال مختلف .

2-انتقال آن به تکیه گاه نشیمن .

اتصالات جان باید جوش قائم کافی داشته باشند که تحت نیروهای برشی قائم ، تنشهای اضافه بر مقدار مجاز در جوش تولید نشود .

اتصالات نشیمن نیز باید طول کافی داشته باشند تا درجان تیر لهیدگی به وجود نیاید . در شکل 1-5 عکس العمل قائم تیر به وسیلة  جوشی که جان تیر را به یک ورق متصل کننده وصل می کند ، حمل می شود . این ورق متصل کننده در کارخانه به ستون وصل شده است .در روی این ورق متصل کننده دو سوراخ برای پیچهای مونتاژ وجود دارد که پس از جوش دادن ورق جان به تیر پیچهای مونتاژ برداشته می شوند .در این طریقه جوش قائم ورق متصل کننده به جان تیر باید در کارگاه انجام شود وبه همین علت خیلی وقت گیر است .

در شکل 1-6 تیر به گونه ای به ستون جفت وجور شده است که جان آن مستقیماً به ستون جوش گردیده است ، طول جوش به وسیلة عکسل عمل قائم تکیه گاهی که باید منتقل شود به دست می آید .این جوش نیز احتیاج به یک جوش قائم دارد که باید که باید در کارگاه انجام شود و همان طور که قبلاً اشاره سد انجام این چنین جوشی وقت گیر ومشکل است .

جشهای قائمی که باید در کهرگاه انجام شوند ، قیمت جوثکاری را افزایش می دهند وباید تا حد امکان از آنها استفاده نشود .

در شکل 1-7 یک نشیمن تقویت شده (stiffened seat bracket ) که جوش جوش قائم کافی برای انتقال دارد نشان داده شده است . این جوش قائم قبل از نصب ستون در وضعیت تخت صورت می گیرد .نشیمن تقویت شده می تواند به عنوان یک تکیه گاه به هنگام نصب تیر به کار رود وهمچنین می تواند محلی برای پیچهای مونتاژ که از بال تیر عبور می کنند باشند ، ودست اخر می تواند وسیله ای برای انتقال نیروی برشی تحت بارهای کل باشد که غالباً نیز به همین منظور که در حقیقت نقش اصلی آن می باشد مورد استفاده قرار می گیرد .طول افقی این نشیمن  (N ) نباید زیاد بلند باشد زیرا ممکن است مزاحمتی برای ناسازه های ساختمان از قبیل پوشش سقف ویا در پنجره ویا غیره باشد .ضخامت جان تیر در این حالت باید کنترل گردد که مبادا موجب لهیرگی جان تیر شود ودر صورت لزوم نیز باید از ورقهای تقویتی و سخت کننده استفاده شود .

اگر علاوه بر جوشهای داده شده در حالت تخت جوشهای قائم نیز در محل لازم باشند ،جوشکاران به دو دسته تقسیم می شوند یک دسته که منحصراً جوشهای تخت را در زمین انجام می دهند ودستة دوم که فقط جوشهای قائم را در محل نصب انجام می دهند .

سهولت نصب  

اتصال باید طوری باشد که نصب تیر به سهولت انجام پذیرد و جفت کردن تیر نیز خیلی سریع انجام گیرد .برای نصب نصب تیر باید تکیه گاههای موقت و همچنین تعدادی مهار برای پایدار نگه داشتن تیر هنگام نصب در نظر گرفته شود . اگر بخواهیم از پیچهای مونتاژ برای نصب استفاده کنیم باید محلهای لازم را قبلاً در اعضا سوراخ کنیم . عمل سوراخ کردن هم میتواند  به وسیلة دستگاه سوراخکن وهم میتواند به وسیلة مته انجام شود ،که البته انجام عمل

به وسیلة مته بسیـار گرانقیمت وفقط برای ضخامتهای بالا مـی باشد .ضخامتهای پاییـن را مـی توان به وسیـلة دستگاه

سوراخ کن ، سوراخ کرد .اگر ضخامت بال تیر برای سوراخ کردن زیاد باشد از سوراخ در جان استفاده می شود .

تا حد امکان از ورقهای اتصالی کوچک استفاده می کنند که به طور جداگانه سوراخ و سپس به ستون یا تیر در کارخانه  جوش می شوند .

شکل 1-8 یک شکل نشیمن را در کارخانه به ستون جوش شده نشان می دهد .لین نبشی نشیمن قادر است که وزن مرده تیر را حمل کند .برای تگه داشتن بهتر تیر در هنگام نصب از دو پیچ مونتاژ طبق شکل استفاده شده است .

شکل 1-9 یک ورق را نشان می دهد که در کارخانه به ستون جوش شده است وبه عنوان یک تکیه گاه موقتی برای نصب به کار می رود . پیچهایی که از جان تیر عبور می کنند تیر را در وضعیت خود محکم نگه می دارند .به جای ورق می توان از یک نبشی استفاده کرد .

اگر چه استفاده از وسایل مونتاژ اضافی باعث بالا رفتن قیمت اتصال می شود ولی از طرف دیگر باعث نصب سریع و قرارگیری دقیق در هنگام نصب نیز می گردد.

اگر تیر به وسیلة نشیمن نگه داشته شود ،تراز تیر به علت عدم دقتی که در ساخت تیر وجود دارد ، ممکن است که در شاهتیرهای مختلف سقف در یک تراز نباشد .اما اگر برای نصب از اتصالات جان استفاده شود در هنگام نصب این کاستی وافزایشها را می توان تنظیم کرد .

کلیات

از مطالب زیر می توان در اقتصاد طرح کمک گرفت :

-          همیشه سعی شود که تیر طوری طرح گردد که شرایط مقطع فشرده در آن به وجود بیاید تا بتوان 10 درصد تنش مجاز را افزایش داد Fb=0.66Fy  و همچنین با ساختن اتصالات کاملاً صلب و پیوسته از 10 درصد تخفیف لنگر منفی که به و.سیلة آیین نامه مجاز دانسته سده استفاده کرد .

-           خیلی از اتصالات یک انتقال نیروی مستقیم مؤثری را با حداقل مقدار جوش ، ممکن میسازند ولی باید توجه کرد که برش وجفت وجور کردن اعضا در این حالت خیلی گران قیمت است .اگر یک اتصال برای جوش طراحی شود حداکثر صرفه جویی به دست می آید .ترکیب جوش با پرچ و پیچ مطابق آیین نامه مجاز نمیباشد .

-          در یک ساختمان برای اینکه سبکترین ساخت به دست آید باید از اتصالات صلب و پیوسته استفاده کرد . البته معلوم نیست که این ساخت سبک . اقتصادی ترین نیز باشد .

-          استفاده از طراحی خمیری در کاهش مصرف فولاد مؤثر خواهد بود .

-          تا آنجا که ممکن است اتصالات وجوشهای مربوط به آن طوری طراحی شود که انجام آنها قبل از نصب . در کارخانه به حالت جوشکاری تخت امکانپذیر باشد وفقط درصد کمی از آن به صورت درجا و کارگاهی صورت گیرد.

-          اتصالات باید طوری باشند که قابلیت دسترسی برای جوشکار موجود باشد .

بری یک جوش خوب باید امکان یک جفت وجور خوب هم وجود داشته باشد ،برای انکه یک جفت جور خوب ممکن شود باید نکات زیر را رعایت کرد :

-          برشها دقیق باشند .

-          در موقع نصب عضو کاملاً در جای خود قرار گیرد .

-          افراد ،کاردان وماهر باشند .

-          در طرح ونصب تنظیم اتصال ، دقت کافی به عمل آید .

-          قبل از نصب ، محل لتصال را کاملاً آماده کرد.

فصل 2 : اتصالات ساده تیرها به وسیلة نبشی جان (framed beam connections ) 

روش اتصال

اتصال سادة برشی به کمک نبشیهای جان که از نوع اتصالات ساده می باشد، برای متصل ساختن تیر به تیری دیگر یا به بال ستون به کار می رود .در این نوع اتصال ، نبشی باید تا سر حد امکان انعطاف پذیر در نظر گرفته شود . وقتی که از نبشی جان برای اتصال تیر به ستون استفاده می گردد، فاصلةآزادی درحدود 12 تا 20 میلیمتر در نظر گرفته می شود تا اگر تیر در حد رواداریهای مجاز بلند بود ، بدون بریدن سر آن و تنها با جابجا کردن نبشی بتوان آنرا نصب نمود .

وقتی که اتصال دو تیر به نحوی انجام می گیرد که بالهای فوقانی هر دو در یک تراز واقع می گردد باید قسمتی از بال تیری را که مقصود ایجاد اتصال ساده برای آن است جدا کرده واتصال همانند شکل 2-1-ث ، برقرار ساخت.مقطع تیر فقط مقداری از بال خود را از دست می دهد که سهم آن در باربری برشی کم است .بنابراین هم تراز کردن تیرها فقط مقدار کوچکی از مقاومت برشی اولیه می کاهد . تحقیقات اخیر نشان داده است که خرابی تیرهای تراز شده تحت بارهای سنگین ، در صورتی که اتصال جان به نبشی به وسیلة پیچهای پر مقاومت بر قرار شده باشد ، ممکن است در نتیجة پارگی جان تیر در امتداد سوراخ پیچها صورت پذیرد .نمونه ای از این نوع خرابی که به آن برش قالبی گویند ، در شکل 2-2 به نمایش در آمده است .این مسئله خصوصاً وقتی اتفاق می افتد که از تعداد کمی پیچ که به طور یکنواخت در طول جان تیر توزیع نشده اند ،برای اتصال استفاده به عمل آید .

نبشی جان با اتصال جوشی

مطابق اشکال 2-1 –پ،ت،ث، اتصال نبشی جان را می توان با استفاده از جوش برقرار نمود . در این قسمت برقراری اتصال به کمک نبشی زوج مورد توجه قرار می گیرد .اتصال نبشی به جان را جوش   A  واتصال نبشی به تکیه را جوش  B  می نامند .

فصل 3  :    اتصال ساده تیر با نبشی نشیمن انعطاف پذیر                                                                                    

کلیات

اتصالات ساده با نبشی نشیمن از جزییات متداول برای اتصال ساده تیر به ستون تکیه گاهی می باشند .در این نوع اتصالات تیر بر روی یک نشیمن که می تواند تقویت نشده ( انعطاف پذیر )یا تقویت شده باشد ، قرار می گیرد .در این فصل نشیمنهای تقویت نشده مانند نشیمن شکل 3-1 مورد بررسی قرار می گیرند .نبشی نشیمن انعطاف پذیر شکل 3-1 برای تحمل تمام واکنشهای تکیه گاهی تیر طراحی می گردد .این نوع اتصال باید همیشه همراه با یک نشیمن بالایی که تنها وظیفة آن تأمین تکیه گاه جانبی برای بال فشاری است ،استفاده به عمل آید .

مانند اتصالت ساده با نبشی جان ، منظور از اتصالات نشیمن تنها انتقال واکنش تکیه گاهی قائم است .بنابراین اتصال نباید در انتهای تیر ،گیرداری قابل توجهی کند .

به این دلیل است که نبشیهای نشیمن ونبشی نگهدارنده بالایی باید نسبتاً قابل انعطاف باشند .رفتار نبشیهای نشیمن جوش شده توسط محققین چندی مورد مطالعه قرار گرفته است . ضخامت نبشی با توجه به تنش خمشی در مقطع بحرانی نبشی که در شکل 3-2 مشخص گردیده ، تعیین می شود .اگر از اتصال پیچی بدون پیچ کردن تیر به نشیمن  (شکل 3-1-الف ) استفاده گردد ،مقطع بحرانی را بهتر است سطح مقطع خالص در تراز خط پیچ در نظر گرفت (مقطع a-a ).اما وقتی که تیر مانند شکل 3-2-ب ،به نشیمن خود پیچ شود ، چرخش انتهای تیر نیرویی ایجاد می کند که تمایل دارد مایل دور شدن تیر از ستون گردد .مقطع بحرانی خمشی در این حالت در نزدیکی آغاز گردی اتصال سلق افقی به ساق قائم واقع گردیده است (مقطعb-b ).مشابه آن برای نبشیهای جوش شده ،جوش کامل دو انتهای نبشی نشیمن ، آن را متصل به ستون نگاه می دارد ،در این حالت مقطع بحرانی در مقطع c-c از شکل 2-پ قرار می گیرد .در این صورت فرقی نمی کند که تیر به نشیمن خود متصل شده باشد یا نه .در عمل همواره تیررابه

 

نشیمن آن متصل می سازند ،بنابراین روشهای طراحی ارائه شده در این فصل از مقاطع بحرانی شکلهای 3-2-ب وپ، استفاده می نماید ومحل مقطع را در فاصلة  10میلی متری از وجه (  face) نبشی در نظر می گیرند .

لنگر خمشی در مقطع بحرانی نبشی ومحل اتصال به بال ستون ،از ضرب واکنش تکیه گاهی در فاصلةآن از مقاطع بحرانی مورد نظر به دست می آید .واکنش تکیه گاهی در مرکز هندسی توزیع تنش مماسی  (  beariing  stress)  ،مانند آنچه در شکل 3-3 به نمایش در آمده قرار می گیرد .اگر چه آیین نامه A ISC   نحوة محاسبه این لنگر را مشخص نمی سازد ،ولی یک روش محافظه کارانه این است که واکنش تکیه گاهی را در وسط تماس در نظر بگیریم  (شکل3-3-الف ).این کار در اغلب موارد به طرح نبشیسهای ضخیمتر از معمول منجر می گردد. بلاجت ( O.W. blodgett,  Deshgn of Welded Stuctures )  روش محافظه کارانه ای را پیشنهاد می کند . در این روش واکنش تکیه گاهی در وسط طول لازم = برای جلوگیری از لیدگی بین جان وبال که از انتهای تیر اندازه گیری می گردد،در نظر گرفته می شود (شکل 3-3-ب).

یک توزیع تنش منطقی دیگر بر روی نبشیهای انعطاف پذیر ،توزیع مثلثی به نمایش در آمده در شکل 3-3-پ، است .اگر نبشی خیلی سخت باشد ممکن واکنش تکیه گاهی در لبة خارجی نبشی ببیشتر گردد وتوزیع مشابه شکل 3-3-ت، شود .

فصل 4 : اتصال ساده با نشیمن تقویت شده (stiffened Seat Connection)

کلیات

وقتی که واکنش تکیه گاهی از حد قابل قبول برای نشیمنهای ساده تجاوز نماید ،می توان از نشیمن تقویت شده استفاده نمود .وقتی که واکنش تکیه گاهی تیر به حدود 20 تن می رسد ،ضخامت نبشی نشیمن تقویت نشده بی اندازه بزرگ می شود .

نشیمنهای تقویت شده به منظور انتقال لنگر به کار گرفته نمی شوند ،ووظیفة آنها تنها تحمل بارهای قائم می باشد .اتصالات نشیمن تثویت شده جزء اتصالات نوع 2 یعنی ساده به حساب می آیند .

واکنشهای تکیه گاهی به دو صورت ممکن است بر نشیمن تقویت شده وارد گردند ،در حالت متداول ،واکنش تکیه گاهی به وسیلة تیری که جان آن مستقیماً در امتداد سخت کننده قرار گرفته است ،منتقل می شود (شکل  4-1 ) . در حالت دوم طوری تیر قرار می گیرد که جان آن با صفحة سخت کننده راویة 90 درجه می سازد .شکل 4-2 نمایشگر این نوع نشیمن می باشد . همان طور که در شکلب  4-3 دیده می شود ، یکی دیگر از عوامل تفاوت رفتار نشیمنهای تقویت شده ، زاویة برش لبة آزاد سخت کنندة آن می باشد .اگر زاویة    حدوداً 90 درجه باشد ، سخت کننده خود مانند یک ورق سخت نشده تحت فشار یکنواخت ، رفتار می نماید وباید از کمانش موضعی آن جلوگیری کرد .وقتی که ورق سخت کننده به صورت مثلثی باشد ،رفتار متفاوتی بروز می دهد .وقتی که صفحات سخت کننده در زیر یک نشیمن طاقچه ای به صورت مثلثی برش داده می شود ، صفحه به صورتی متفاوت با حالتی که لبة آزاد موازی جهت بار وارده است (شکل 4-4 ) ،عمل می نماید .این تفاوت خصوصاًدر ناحیه ای که بیشترین تنشها رخ می دهند به وجود می آید . شکل 4-5 نمایشگر قرارگیری صفحة لچکی زیر نشیمن و علائمی است که در مورد آن به کار می رود .برای صفحات سخت شدة کوچک که عکس العمل تیر را متحمل می شوند ، در صورت مثلثی بودن ورق سخت کننده ، خطر کمانش وخرابی بسیار کم می باشد .

در حالت کلی ، برش ورق به صورت مثلثی باعث ایجاد اتصالی سخت تر از حالت ورق مستطیلی ، می گردد .

فصل 5 : اتصال صلب تیر به ستون

مقصود طراح در هنگام استفاده از اتصال صلب تیر به ستون این است که اتصال قابل به انتقال کامل لنگر باشد وهمچگونه چرخش نسبی بین اعضای وارد به وجود نیاید (اتصال نوعع یک آیین نهمه ).از آنجا که اکثر لنگر خمشی تیر به صورت بک زوج نیرو در بالهای کششی وفشاری تیر با بازوی تقریباً مساوی ارتفاع تیر حمل می شود ،نقش اصلی یک اتصال صلب فراهم آوردن امکاناتی برای انتقال این نیروهای محوری می باشد .همچنین با توجه به اینکه اکثر

نیروی برشی توسط جان تیر حمل می شود ،پیوستگی کامل اتصال ایجاب می کند که نیروی برشی مستقیماً از جان انتقال پیدا .

در یک اتصال صلب تیر به ستون ، تیرها ممکن از دو طرف به هر دو بال ستون متصل شده باشند ( اشکال 5-1-الف،ب و پ)ویا فقط به یک ستون ، متصل شوند (شکلهای 5-1-ت و2 ).همچنین ممکن است که مانند شکل 5-3 ، تیرها از یک یا دو طرف به جان ستون به طور صلب متصل شده باشند .اگر در سیستم قاب صلب ، تیرها از یک یا دو طرف ستون به جان ستون به طور صلب متصل شده باشند .اگر در یک سیستم قاب صلب ، تیرها فقط از دو طرف بر دو بال ویا جان متصل شده باشند(البته نه با هم) سیستم ،قاب صلب دو طرفه یا صفحه ای( (two –way or planer frame  خوانده می شود .سیستم قاب صلبی که شامل اتصالاتی باشد که در آن تیرها از چهار طرف بر دو بال و جان ستون متصل شده باشند ( البته ممکن است که فقط بر یک جان باشد )،به نام قاب صلب فضایی یا چهار طرفه خوانده می شود .تنوع اتصالات تیر به ستون آنقدر زیاد است که مشکل بتوان لیست کاملی از آنها تهیه نمود ،لیکن اتصالات نشان داده شده در اشکال 5-1 ،5-2 ،5-3 ،امروزه بهذ نحو گسترده تری مورد استفاده قرار می گیرند .قسمتی از جوش اغلب اتصالات در کارخانه ویا در روی زمین انجام می شود وباقی آن پس از نصب توسط جوش در محل ویا پیچهای پر مقامت تکمیل می شود .                                                                                                                                                                                            

هدف اصلی در طرح یک اتصال صلب ، انتقال نیروهای موجود از طریق اتصال بدون هر گونه تغییر شکل موضعی ناشی از این نیروها میباشد.استفاده از اتصالات صلب درقابهای سازه های فولادی دو فایده دارد ،اول اینکه از طرح و محاسبة‌پلاستیک که اقتصادی تر می باشد ، می توانیم استفاده کنیم ، ودیگر اینکه اگر از طرح ومحاسبة الاستیک استفاده کرده باشیم در صورت فشرده بودن تیرهای تیرهای متصل شده به ستون ، می توانیم از ده درصد کاهش مجاز لنگر خمشی ده درصد افزایش تنش خمشی مجاز استفاده نماییم . در هر دو حالت ، اتصال باید قادر باشد که تا ظرفیت پلاستیک اعضای متصل شده بهذ آن بار انتقال دهد و همچنین آنقدر شکل پذیر باشد تا بتواند دورانهای مفصل پلاستیک را تحمل کند. آزمایشهای انجام شده ، توانایی اتصالات صلب را برای هر دو منظور فوق به اثبات رسانیده اند .

سخت کنندههای افقی در ناحیة فشاری اتصال

از آنجایی که در یک اتصال صلب ، نیروهای موجود در بالهای تیر به صورت نیروهای فشاری وکششی وارد بال ستون می شوند،ممکن است احتیاج به سخت کننده های فشاری و کششی باشد.

(اشکال 5-1-ب و5-2-الف).این سخت کننده ها در ناحیه ای که نیروی بال ستون جلوگیری می نمایند.

تمام توصیه هایی که آیین نامة AISC در این مورد عرضه می دارد،بر پایة آزمایشهای تمام مقیاس قرار دارد که در مراکز تحقیقاتی ودانشگاهی انجام شده است.

سخت کننده در ناحیة کششی اتصال                                                                                                       

همانطور که در شکل 5-3-الف ، نشان داده شده است ،در اثر نیروی کششی ناشی از بال کششی تیر ،بال ستون به طرف بیرون کشیده شده وتغییرفرم می دهد .

 

 فصل 6   اتصالات نیمه صلب تیر به ستون  

اتصال نیمه صلب تیر به ستون :

در اتصال صلب تیر به ستون اگر ورق فوقانی طوری طراحی شود که به علت بارهای وارده تحت تنشهای کوچکتر از حد تسلیم ، تغییر شکل الاستیک قابل توجهی دهد ، می تواند به عنوان یک اتصال نیمه صلب ، مورد استفاده قرار گیرد .ناحیة کاهش یافتة این ورق طوری طراحی می گردد که طول کافی ( L ) برای افزایش طول الاستیک را به منظور ایجاد چرخش لازم داشته باشد ( شکل 6-1 )

طراحی لتصالات نیمه صلب نیاز به دانستن محل مرکز چرخش دارد .محل چرخش بستگی به سختی نسبی ناحیة بالا وپایین اتصال دارد .

برای اتصالات نیمه صلب انعطاف پذیر ، محل مرکز چرخش نزدیک به بال پایینی تیر می باشد (شکل 6-2) ، وبرای لتصالات نیمه صلب با صلبیت بیشتر ، مرکز چرخش نزدیک به وسط ارتفاع تیر قرار دارد (شکل 6-3) .

اتصالات تیرهای یکسره

تیرچه ها در محل تقاطع با شاهتیرها می توانند به طور پیوسته به یکدیگر متصل شوند .چند نمونه از این نوع اتصال در شکل شکل 6-4 نشان داده شده است .در شکل 6-4-الف ، بال فوقانی تیرچه وقسمتی از جان واقع در زیر آن طوری بریده شده اند که بتوانند مستقیماً به توسط جوش لب به لب به بال شاهتیر جوش شوند .

در شکل 6-4-ب و پ و ت ، جان تیرچه طوری بریده شده است که بال فوقانی تیرچه بر روی بال فوقانی شاهتیر قرار گیرد .این روش کمک بسیاری به آسانترکردن نصب می نماید .

در اتصال 6-4-پ، ورقهای اضافی در امتداد بال فوقانی تیرچه ، پس از جوش بال فوقانی به شاهتیر مورد استفاده قرار گرفته است . این ورقهای اضافی باعث بالا بردن اساس مقطع تیر در ناحیة لنگر خمشی منفی می شوند و اندازة تیرچه را در سایر مناطق کاهش می دهند .همانند شکلهای ث و ج ،گاهی مواقع ازنبشی نشیمن در زیر بال تحتلنی تیرچه استفاده می کنیم . این نبشی دو کار انجام می دهد :

        الف ) عمل نصب را آسان می کند .

         ب  ) یک ورق پشت بند در زیر جوش شیاری بال تحتانی تیرچه به جان شاهتیر تشکیل می دهد .در اشکال ث و ج ، از ورقهای اتصالی فوقانی استفاده کرده ایم .این ورقهای اتصالی باعث بالا بردن ممان اینرسی   I  واساس مقطع S در انتهای تیرچه ها می شوند .

اگر تیرها بر یکدیگر عمود باسند (شکل 6-5) ، ورقهای اتصالی فوقانی طوری می توانند طراحی گردند که تیرچه ها و شاهتیرها را در بالا به یکدیگر یکپارچه و محکم نمایم .

در شکل 6-6 یک ستون خارجی را نشان داده ایم . در این حالت ورق فوقانی به شکل  T بریده شده وتیرچه ها و شاهتیرها و ستون را به یکدیگر یکپارچه می کنند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل 7 روشها و دتایلهای اجرایی

7-1 اتصال ساده تیر به ستون توسط جفت نبشی جان :

 

 

 

 

 

 

 

این اتصال معمولاً  در عکس العملهای کمتر از 15 –20 ))ton بکار می روند ودر آنها سعی می گرددتا حدامکان انعطاف پذیری کافی برای اتصال وآزادی دوران در تکیه گاهها تأمین شود .گیرداری که دراین نوع اتصال بوجود می آید کم وکمتر از(10-20) درصد گیرداری کامل است .

 در این اتصال تصور اینکه هرچه نبشی قوی ترباشد ،اتصال قوی تر می گرددصحیح نمی باشد وسعی می گرددنبشی تا حدامکان نازک وقابل انعطاف باشد .اگر نبشیهایی با بال نامساوی دردسترس باشد برای انعطاف پذیری بیشترمی توان بال کوتاه را درطرف جان تیر وبال بلند رابرسطح ستون قراردارد .معولاًمقدارمناسب عرض بال نبشی که برجان تیروصل میگردد بین 80mm تا 60mm  وبال متصل شده به ستون بین 100 mm – 60mm است واگراجباراًازنبشیهایی با بال مساوی استفاده گردد نیشیهای اتصال بین 60×60 ×60  تا 100 ×100 ×100 بکار می روند . طول نبشی اتصال باید طوری انتخاب شود که امکان جوشکاری با زاویه تمایل مناسب برای الکترود جوشکاری بوجود آید ،برای این منظور خوبست  d-b<l<d-b/2 .گاهی نیز این طول را بطور ساده بین 1/2 تا 2/3  ارتفاع نیمرخ در نظر می گیرند البته این طول بایستی ضمن محاسبه جوش تائید گردد . d/2<l<2d/3                                                                                  

 

                                                                                                        

 

 

 

 

جوشهای اتصال :

الف) جوشهای بین نبشی وجان تیر (تیپA ) 

بعد جوش برجان تیر نبایستی از 80% ضخامت جان تیر تجاوز کند .

ب) جوشهای بین بال نبشی وسطح ستون (تیپ B )

جوشهای برسطح  ستون خوبست فقط در دو خط قائم انجام گیرد تا آزادی تغییر شکل در دوران زاویه ای تکیه گاه برای بال نبشی محفوظ بماند . این جوشها بایستی در انتهای خط جوش حداقل به اندازه دو برابر بعد جوش برروی ضلع دیگر برگشت داده شود.کتاب دستی AISC طول جوش برگشتی رامساوی دوبرابر اندازه جوش درنظر می گیرد جوشهای برگشت خصوصاً وقتی تأثیر قابل توجهی دارند که طول نبشی l  کوتاه باشد .در نظر گرفتن طول برگشتی در حدود   l / 12  برای محاسبات منطقی بنظر می رسد .

اتصال جفت نبشی جان برای تیرهایی که دهانه بزرگ دارند چندان مناسب نخواهد بود .

لازم به ذکر است که وقتی اتصال بین ستون بصورت ساده می باشد آن قاب ناپیوسته بوده وقادر به تحمل نیروهای جانبی نمی باشد. در چنین مواردی باید از مهار بندی استفاده نمود.

7-2 اتصال ساده تیر به ستون توسط نبشی نشیمن انعطاف پذیر :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

این نوع اتصال نیز همتنند اتصال تیر با نبشی جان برای عکس العملهای کمتر از ( 15 – 20 ) t  بکار می روند .در این اتصال استفاده از نبشی نشیمن ، عمل نصب وتنظیم تیر را آسان می کند .

گیرداری این نوع اتصال مستقیماً به ابعاد نبشی فوقانی بستگی دارد ودر صورتیکه نبشی فوقانی با ابعاد ظریف بکار رود گیرداری  کم وکمتر از ( 10 – 20 )  درصد گیرداری کامل خواهد بود .

نبشی نشیمن ( تحتانی ) :

در مورد نشیمن اگر با بال نا مسوی در دسترس باشد ،بال کوتاه در زیر تیر وبال بلند در تماس با ستون قرارمی گیرد. پهنای بال نبشی نشیمن معمولاً بین ( 100 – 250  ) mm  در نظر گرفته می شود جوشهای اتصال نبشی نشیمن در دو خط، در دو انتهای طول نبشی نشیمن انجام می گیرد وانتهای آنها در بالای نشیمن حتماً به اندازه دو برابر بعد جوش برگشت داده شود .

نبشی فوقانی :

نبشی فوقانی را معمولاًدر محاسبه در مقابل عکس العمل تکیه گاه به حساب نمی آورند وعمل آن فقط ثابت نمودن تیر در محل خود وتأمین تکیه گاه جانبی وجلوگیری از غلتیدن نیمرخ تیر است .

برای آنکه اتصال تا حدامکان انعطاف پذیر باشد تا از آزادی دوران تیر در تکیه گاهها جلوگیری نشود ، نبشی بالا با ابعاد ظریف ومعمولاً ازنبشی 60  mm × 60  × 60  تا نبشی 100 mm × 100 × 100 استفاده می شود وفقط دو لبه انتهای بالهای آنرا (در امتداد عرض بال تیر )جوش می نمایند .

7-3 اتصال ساده تیر به ستون با نبشی نشیمن تقویت شده (سخت شده ):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                              

در عکس العملهای بیش از 18 t  نبشیهای نشیمن انعطلف پذیر به ضخامت بزرگی احتیاج دارند وبنابراین بکار بردن نشیمن تقویت شده ضروری می گردد.

تکیه گاه لچکی معمولاً ازیک نیمرخ I  با قطعه ای آهن I  که برش داده شده ویاگاهی از دو قطعه ورق که به یکدیگر جوش می شود ویا نبشی که بوسیله لچکی هایی تقویت شده است ، تشکیل می گردد.

ضخامت تیغه T  را معمولاً برابر یا بشتر از ضخامت جان در نظر گرفته می شود ( 10 – 20 mm )  . پهنای بال لچکی را باید قدری بیشتر از عرض بال در نظر داشت تا بتوان تیر را از بالا روی تکیه گاه جوش نمود .اگر لچکی را فقط با دو خط جوش قائم به ستون متصل کنیم از آنجائیکه این دو خط جوش فاصله افقی کمی از یکدیگر دارند در مقابل نیروهای جانبی وارد به لچکی مقاومت چندانی نخواهند داشت .

بنابراین معمولاً دو خط جوش افقی در زیر بال لچکی قرار می دهند .

7-4 اتصال صلب تیر به ستون :

اتصال صلب اتصالی است که درقابهای صلب بکار می رود ودر آن فرض براینست که اتصال از مقاومت کافی برای جلوگیری تغییر زاویه بین اعضاء برخوردار می باشد . به بیان دیگر زاویه اولیه بین تیرها وستونها پس از اعمال بار تغییر نکرده ولنگر بطور کانل از یک عضو به سایر اعضا منتقل می گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اتصال صلب تیر به ستون با نشبمن سخت شده                                                     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اتصال صلب تیر به ستون با نبشی جان                                                          

7-5 اتصال قیچی ( خورجینی )

ایجاد اتصال گیردار از جمله کارهای دشوار ودر نتیجه گران در سازه های فلادی است .این اتصال علیرغم مزیتی که در خصوص افزایش باربری سازه بویژه برای نیروهای افقی ناشی از باد وزلزله ، در مقایسه با دیگر اتصتلات داراست ایجاد آن در استخوان بندی های فولادی به عکس سازه های بتن آرمه ،علی الاصول چنان مسائل پیچیده وپر خوبی است که طراحان را بر آن می داردتا ضمن صرفنظر کردن از مزیت اتصالات گیردار ،اتصال دیگری را جایگزین آن کنند .این جایگزینی اتصال خورجینی تیرهای اصلی سراسری وستونهای سراسری در استخوانبندیهای چند طبقه وچند دهنه فولادی است که امروزه بطور گسترده ای در صنعت ساختمان سازی مملکت رواج دارد .

اتصالات خورجینی از انواع اتصالاتی هستند که بخاطر سرعت در اجرا بنحو فراگیری در ساختمان های کوتاه ونیمه بلند فلادی مورد استفاده قرار می گیرند وبیش از هشتاد درصد اسکلتهای فولادی داخلی را تشکیل می دهند .این اتصال مختص کشور ایران می باشد وفقط در چندکشور دیگر نظیر اسپانیا وکره جنوبی اجرا می گردد ،در این سیستم تیرهای سراسری پیوسته پس از افراشتن ستونها (دوبل با بست افقی ) از کنار ستونها عبور کرده وروی نبشی نشیمن واقع می شوند .

صلبیت وشکل پذیری ومقاومت اتصال تابع مقدار وهندسه وضخامت جوشهای اتصال نبشیها به تیر وستون است . ضعف عمومی اتصالات خورجینی در انتقال لنگر از تیر به ستونها سبب می شود که چنین سلزه هایی بدون مهار جانبی بسیار نا پایدار باشند وعامل خرابی بسیاری از سازه ها در زلزله های اخیر کشور شده باشند .                         

معبد آناهیتا یادگاری از دوران باستان

معبد آناهیتا یادگاری از دوران باستان

جام جم آنلاین: معبد باشکوه آناهیتا یکی از بناهای عظیم و منحصر به فرد دوران قبل از اسلام در کنگاور است که هر ساله هزاران گردشگر داخلی و خارجی را جذب می کند.آن‍‍ا‌ه‍ی‍ت‍‍ا ب‍ر‌اس‍‍اس‌ م‍ت‍ون‌ ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ ف‍رش‍ت‍ه‌ و ن‍گ‍‍ه‍ب‍‍ان‌ ‌آب‌، ف‍ر‌او‌ان‍‍ی‌ ، زی‍ب‍‍ای‍‍ی‌ و ب‍‍ارور‌ی‌ و در ن‍زد ‌ای‍ر‌ان‍ی‍‍ان‌ د‌ار‌ا‌ی‌ م‍ق‍‍ام‌ ب‍ل‍ن‍د و ‌ارج‍م‍ن‍د‌ی‌ ب‍وده‌ ‌اس‍ت.

برای نخستین بار در سال 1937 میلادی «ایزدور خاراکسی» در کتاب «ایستگاه ها و چاپارخانه های پارت» از کنگاور با عنوان «کنکوبار» نام برده و بنای تاریخی آن را معبد و پرستشگاهی برای الهه آرتمیس دانسته است.

هر ساله در ایام تعطیلات نوروز و تابستان هزاران گردشگر داخلی ساعاتی را به دیدن این بنای عظیم دوران کهن ایران زمین اختصاص می دهند.معبد آناهیتای کنکاور بعد از مجموعه آثار تاریخی بیستون و آثار دوران ساسانی در طاق بستان کرمانشاه، بیشترین بازدید کننده را در طول سال به خود اختصاص داده است.

عظمت ستونهای بکار رفته در این بنای سنگی هر بازدید کننده ای را متحیر کرده و ناخودگاه آنها را به یاد تخت جمشید یا بنای پارسه در فارس می اندازد.قطر ستونهای بکار رفته در این بنا چند برابر ستونهای تخت جمشید فارس می باشد ولی از لحاظ ارتفاع بسیار کوتاهتر از آنها است.

م‍‍ع‍ب‍د ‌آن‍‍ا‌ه‍ی‍ت‍‍ا ‌ب‍‍ا 4.6 ‌ه‍ک‍ت‍‍ار وس‍‍ع‍ت‌ ب‍ر پ‍ش‍ت‌ ص‍خ‍ره‌ ‌ا‌ی‌ م‍ش‍رف‌ ب‍ه‌ دش‍ت‌ ک‍ن‍گ‍‍اور در 90 کیلومتری شرق کرمانشاه ب‍ن‍‍ا ش‍ده‌ ‌اس‍ت.

م‍ورخ‍ی‍ن‌ ‌اح‍د‌اث‌ ‌ای‍ن‌ ب‍ن‍‍ا ر‌ا ب‍ه‌ س‍ه‌ دوره‌ ‌ه‍خ‍‍ام‍ن‍ش‍‍ی‌، ‌اش‍ک‍‍ان‍‍ی‌ و س‍‍اس‍‍ان‍‍ی‌ ن‍س‍ب‍ت‌ د‌اده‌ ‌ان‍د برخی‌ محققان‌ ‌آن‌ ر‌ا ک‍‍اخ‌ ن‍‍ات‍م‍‍ام‍‍ی‌ ‌از خ‍س‍رو پ‍روی‍ز د‌ان‍س‍ت‍ه‌ ‌ان‍د.‌

از دوره‌ ‌اش‍ک‍‍ان‍‍ی‌ ن‍ی‍ز ‌آث‍‍ار‌ی‌ ش‍‍ام‍ل‌ س‍ف‍‍ال‍ی‍ن‍ه، ق‍ب‍ور و ن‍و‌ع‌ ت‍دف‍ی‍ن‌ ب‍وی‍ژه‌ س‍ک‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ک‍ش‍ف‌ ش‍ده‌ در قبور این معبد به دست آمده است.

پ‍رس‍ت‍ش‍گ‍‍اه‌ ‌آن‍‍ا‌ه‍ی‍ت‍‍ا م‍‍ان‍ن‍د دی‍گ‍ر ب‍ن‍‍ا‌ه‍‍ای‍‍ی‌ ک‍ه‌ ب‍ر ب‍ل‍ن‍د‌ی‌ س‍‍اخ‍ت‍ه‌ م‍‍ی‌ ش‍ود ب‍‍ا ‌اس‍ت‍ف‍‍اده‌ ‌از ش‍ی‍وه‌ ص‍ف‍ه‌ س‍‍از‌ی‌ ب‍ن‍‍ا ش‍ده‌ ‌اس‍ت‌، ‌ای‍ن‌ ش‍ی‍وه‌ در دور‌ان‌ ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ در ف‍لات‌ ‌ای‍ر‌ان‌ م‍ت‍د‌اول‌ ب‍وده‌ و در دوره‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ب‍‍ع‍د ‌ه‍م‌ رو‌اج‌ د‌اش‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌.

آناهیتا براساس متون تاریخ فرشته و نگهبان آب ، فراوانی ، زیبایی و باروری و در نزد ایرانیان دارای مقام بلند و ارجمندی بوده است.

 ب‍ن‍‍ا‌ی‌ ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ م‍‍ع‍ب‍د ‌آن‍‍ا‌ه‍ی‍ت‍‍ا ب‍ر پ‍ش‍ت‌ ص‍خ‍ره‌ ‌ا‌ی‌ ق‍ر‌ار گ‍رف‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ب‍ل‍ن‍دت‍ری‍ن‌ ن‍ق‍طه‌ ‌آن‌ 32 م‍ت‍ر ‌ارت‍ف‍‍ا‌ع‌ د‌ارد، ‌ای‍ن‌ ب‍ن‍‍ا د‌ار‌ا‌ی‌ 220 م‍ت‍ر طول‌ و 201 م‍ت‍ر ‌ع‍رض‌ ‌اس‍ت‌ و ض‍خ‍‍ام‍ت‌ دی‍و‌ار م‍ح‍ی‍ط‍ی‌ ‌آن‌ ب‍ه‌ 18.5 م‍ت‍ر م‍‍ی‌ رس‍د.

برای نخستین بار در سال 1937 میلادی «ایزدور خاراکسی» در کتاب «ایستگاه ها و چاپارخانه های پارت» از کنگاور با عنوان «کنکوبار» نام برده و بنای تاریخی آن را معبد و پرستشگاهی برای الهه آرتمیس دانسته است.

‌از ق‍رن‌ س‍وم‌ ‌ه‍ج‍ر‌ی‌ ب‍ه‌ ب‍‍ع‍د م‍ورخ‍ی‍ن‌ و ج‍‍غ‍ر‌اف‍‍ی‌ ن‍وی‍س‍‍ان‌ م‍س‍ل‍م‍‍ان‌ در س‍ف‍رن‍‍ام‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ خ‍ود ‌از ک‍ن‍گ‍‍اور ب‍‍ا ‌ع‍ن‍‍اوی‍ن‍‍ی‌ چ‍ون‌ ق‍ص‍ر‌ال‍ل‍ص‍وص‌ (ک‍‍اخ‌ دزد‌ان) ، ق‍ص‍ر ، گ‍ردش‍گ‍‍اه‌ م‍خ‍ص‍وص‌ خ‍س‍رو ، گ‍ردش‍گ‍‍اه‌ پ‍روی‍ز و ک‍‍اخ‌ خ‍س‍رو ی‍‍اد ک‍رده‌ ‌ان‍د.

در ی‍ک‍‍ی‌ دو ق‍رن‌ ‌اخ‍ی‍ر س‍ی‍‍اح‍‍ان‌، م‍ورخ‍ی‍ن‌ و ب‍‍اس‍ت‍‍ان‌ ش‍ن‍‍اس‍‍ان‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ ‌از‌ ای‍ن‌ ب‍ن‍‍ا ب‍ه‌ ‌ع‍ن‍‍اوی‍ن‍‍ی‌ چ‍ون‌ معبد خورشید ، م‍‍ع‍ب‍د ی‍ون‍‍ان‍‍ی‌ ، ‌ع‍م‍‍ارت‌ ی‍ون‍‍ان‍‍ی‌ ، م‍‍ع‍ب‍د‌آن‍‍ائ‍ی‍ت‍س‌ ، م‍‍ع‍ب‍د دی‍‍ان‌ و م‍‍ع‍ب‍د ‌آن‍‍ا‌ه‍ی‍ت‍‍ا ن‍‍ام‌ ب‍رده‌ و ت‍‍اری‍خ‌ ‌آن ر‌ا ب‍ه‌ دوره‌ س‍ل‍وک‍‍ی‌ و ی‍‍ا‌ اش‍ک‍‍ان‍‍ی‌ ن‍س‍ب‍ت‌ د‌اده‌ ‌ان‍د.

ب‍‍ا ‌ه‍م‍ی‍ن‌ ف‍رض‍ی‍‍ات‌ در س‍‍ال‌ 1347 ش‍م‍س‍‍ی‌ ک‍‍اوش‍‍ه‍‍ا‌ی‌ ب‍‍اس‍ت‍‍ان‍ش‍ن‍‍اس‍‍ی‌ ب‍‍ا ‌ه‍م‍ت‌ ب‍‍اس‍ت‍‍ان‌ ش‍ن‍‍اس‍‍ان‌ و م‍ح‍ق‍ق‍ی‍ن‌ ‌ای‍ر‌ان‍‍ی‌ ‌آ‌غ‍‍از ش‍د ک‍ه‌ ت‍‍ا سالهای گذشته ن‍ی‍ز ‌اد‌ام‍ه‌ داشت.‌

ت‍‍اب‍وت‍‍ه‍‍ا و خ‍م‍ره‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ س‍ف‍‍ال‍‍ی‌ دف‍ن‌ ‌اج‍س‍‍اد م‍رب‍وط ب‍ه‌ دوره‌ ‌اش‍ک‍‍ان‍ی‍‍ان‌ در اثر کاوش های باستان شناسی در پ‍‍ا‌ی‌ دی‍و‌اره‌ ش‍رق‍‍ی‌ ب‍ن‍‍ا‌ی‌ ک‍ن‍گ‍‍اور ب‍ه‌ دس‍ت‌ ‌آم‍د‌ و س‍ک‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ م‍رب‍وط ب‍ه‌ ‌ای‍ن‌ دور‌ان‌ ‌از «ف‍ر‌ه‍‍اد ‌اول‌» (181 - 174 ق‍ب‍ل‌ ‌از م‍ی‍لاد) و «‌ارد» (56 - 37 ق‍ب‍ل‌ ‌از م‍ی‍لاد) در‌ ای‍ن‌ ق‍ب‍ور ک‍ش‍ف‌ ش‍د‌.

‌از دوره‌ س‍‍اس‍‍ان‍‍ی‌ و دور‌ان‌ م‍خ‍ت‍ل‍ف‌ ‌اس‍لام‍‍ی‌ (ش‍‍ام‍ل‌ ‌او‌ای‍ل‌ ‌اس‍لام‌ ، دوره‌ س‍ل‍ج‍وق‍‍ی‌ ، ‌ای‍ل‍خ‍‍ان‍‍ی‌ ، ص‍ف‍وی‍ه‌ و ق‍‍اج‍‍اری‍ه‌ ‌آث‍‍ار م‍خ‍ت‍ل‍ف‍‍ی‌ ‌از لای‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ب‍‍اس‍ت‍‍ان‍‍ی‌ ‌ای‍ن‌ ت‍پ‍ه‌ ب‍دس‍ت‌ ‌آم‍ده‌ ‌اس‍ت‌.

ب‍ن‍‍ا‌ی‌ ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ م‍‍ع‍ب‍د ‌آن‍‍ا‌ه‍ی‍ت‍‍ا ب‍ر پ‍ش‍ت‌ ص‍خ‍ره‌ ‌ا‌ی‌ ق‍ر‌ار گ‍رف‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ب‍ل‍ن‍دت‍ری‍ن‌ ن‍ق‍طه‌ ‌آن‌ 32 م‍ت‍ر ‌ارت‍ف‍‍ا‌ع‌ د‌ارد ، ‌ای‍ن‌ ب‍ن‍‍ا د‌ار‌ا‌ی‌ 220 م‍ت‍ر طول‌ و 201 م‍ت‍ر ‌ع‍رض‌ ‌اس‍ت‌ و ض‍خ‍‍ام‍ت‌ دی‍و‌ار م‍ح‍ی‍ط‍ی‌ ‌آن‌ ب‍ه‌ 18.5 م‍ت‍ر م‍‍ی‌ رس‍د.

ب‍ر‌اس‍‍اس‌ م‍د‌ارک‌ و ش‍و‌ا‌ه‍د ب‍ه‌ دس‍ت‌ ‌آم‍ده‌ ‌از ک‍‍اوش ه‍‍ا‌ی‌ ب‍‍اس‍ت‍‍ان‌ ش‍ن‍‍اس‍‍ی‌ ب‍ر ف‍ر‌از ‌ای‍ن‌ ب‍ن‍‍ا ردی‍ف‍‍ی‌ ‌از س‍ت‍ون‍‍ ه‍‍ا‌ی‌ س‍ن‍گ‍‍ی‌ ب‍رپ‍‍ا ب‍وده‌ ک‍ه‌ ‌آث‍‍ار م‍وج‍ود در ب‍خ‍ش‌ ش‍م‍‍ال‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ ‌آن‌ ک‍م‍ک‌ م‍وث‍ر‌ی‌ در ش‍ن‍‍اس‍‍ای‍‍ی‌ م‍ش‍خ‍ص‍‍ات‌ ب‍ن‍‍ا و در ن‍ت‍ی‍ج‍ه‌ م‍رم‍ت‌ ‌آن‌ ک‍رده‌ ‌اس‍ت‌.

 عظمت ستونهای بکار رفته در این بنای سنگی هر بازدید کننده ای را متحیر کرده و ناخودگاه آنها را به یاد تخت جمشید یا بنای پارسه در فارس می اندازد.

ستون ها دارای 3.54 متر ارتفاع شامل س‍رس‍ت‍ون ‌، م‍ی‍‍ان‌ س‍ت‍ون‌ و پ‍‍ای‍ه‌ س‍ت‍ون‌ ‌ه‍س‍ت‍ن‍د و ف‍‍اص‍ل‍ه‌ م‍ح‍ور‌ی‌ ‌ای‍ن‌ س‍ت‍ون ه‍‍ا ن‍س‍ب‍ت‌ ب‍ه‌ ی‍ک‍دی‍گ‍ر 4.75 م‍ت‍ر م‍‍ی‌ ب‍‍اش‍د.

ورود ب‍ه‌ ب‍ن‍‍ا ب‍ه‌ وس‍ی‍ل‍ه‌ پ‍ل‍ک‍‍ان‌ دو طرف‍ه‌ ‌ا‌ی‌ ک‍ه‌ در ج‍ب‍‍ه‍ه‌ ج‍ن‍وب‍‍ی‌ ت‍‍ع‍ب‍ی‍ه‌ ش‍ده‌ و ق‍‍اب‍ل‌ م‍ق‍‍ای‍س‍ه‌ با پلکان ورودی کاخ آپادانا در تخت جمشید فارس صورت می گرفته است.

در ‌از‌ا‌ی‌ ‌ه‍ر پ‍ل‍ه‌ 4.15 م‍ت‍ر، پ‍‍ه‍ن‍‍ا‌ی‌ ک‍ف‌ پ‍ل‍ه‌ 32 س‍‍ان‍ت‍‍ی‌ م‍ت‍ر و م‍ی‍‍ان‍گ‍ی‍ن‌ ‌ارت‍ف‍‍ا‌ع‌ پ‍ل‍ه‌ ‌ه‍‍ا 12 س‍‍ان‍ت‍‍ی‌ م‍ت‍ر ‌اس‍ت‌، اک‍ن‍ون‌ 26 س‍ن‍گ‌ پ‍ل‍ه‌ در ج‍ب‍‍ه‍ه‌ ش‍رق‍‍ی‌ و ‌غ‍رب‍‍ی‌ ب‍ر ج‍‍ا‌ی‌ ‌اص‍ل‍‍ی‌ ب‍ر پ‍‍ا م‍‍ان‍ده‌ ‌اس‍ت‌.

س‍ن‍گ‌ پ‍ل‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ف‍رو ری‍خ‍ت‍ه‌ دو طرف‌ ن‍ش‍‍ان‍گ‍ر ‌آن‌ ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ت‍‍ع‍د‌اد پ‍ل‍ه‌ ‌ه‍‍ا ب‍ه‌ م‍ر‌ات‍ب‌ ب‍ی‍ش‌ ‌از 26 ‌ع‍دد ‌اس‍ت‌ و ت‍‍اک‍ن‍ون‌ ت‍‍ع‍د‌اد‌ی‌ ‌از ‌ای‍ن‌ س‍ن‍گ‌ پ‍ل‍ه‌ ‌ه‍‍ا ش‍ن‍‍اس‍‍ای‍‍ی‌ ش‍ده‌ ‌اس‍ت‌.

‌اد‌ام‍ه‌ دی‍و‌ار در ش‍م‍‍ال‌ ش‍رق‍‍ی‌ پ‍ل‍ک‍‍ان‌ دی‍گ‍ر‌ی‌ ق‍ر‌ار د‌ارد ک‍ه‌ ب‍ه‌ ت‍خ‍ت‍گ‍‍اه‌ ‌اول‍ی‍ه ‌‌ای‍ن‌ ج‍ب‍‍ه‍ه‌ م‍ن‍ت‍‍ه‍‍ی‌ م‍‍ی‌ ش‍ود ک‍ه‌ ی‍ک‍‍ی‌ ‌از ر‌ا‌ه‍‍ه‍‍ا‌ی‌ دس‍ت‍رس‍‍ی‌ ب‍ه‌ ‌ای‍ن‌ ‌اث‍ر ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ ب‍وده‌ ‌اس‍ت‌.در ب‍خ‍ش‌ م‍رک‍ز‌ی‌ م‍‍ع‍ب‍د، دی‍و‌ار‌ی‌ م‍ح‍ک‍م‌ و ‌اس‍ت‍و‌ار در ج‍‍ه‍ت‌ ش‍رق‍‍ی‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ ب‍ر پ‍‍ا ش‍ده‌ ک‍ه‌ د‌ار‌ا‌ی‌ 94 م‍ت‍ر طول‌ و 9 م‍ت‍ر ض‍خ‍‍ام‍ت‌ ‌اس‍ت‌.

ن‍م‍‍ا‌ی‌ ‌آن‌ گ‍چ‌ ‌ان‍دود ‌اس‍ت‌ و گ‍وش‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ج‍ن‍وب‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ و ج‍ن‍وب‌ ش‍رق‍‍ی‌ ‌ای‍ن‌ دی‍و‌ار در ج‍ه‍ت‌ ش‍م‍‍ال‌ ‌اد‌ام‍ه‌ د‌اش‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ ، در پ‍‍ا‌ی‌ دی‍و‌ار ‌آب‍ر‌ا‌ه‍ه‌ ‌ا‌ی‌ ب‍ر رو‌ی‌ ص‍خ‍ره‌ ج‍‍ه‍ت‌ ‌ه‍د‌ای‍ت‌ ‌آب‌ ج‍‍اس‍‍از‌ی‌ ش‍ده‌ ‌است‌.سنگ های بکار رفته‌ در ب‍ن‍‍ا‌ی‌ م‍‍ع‍ب‍د ‌آن‍‍ا‌ه‍ی‍ت‍‍ا ‌از م‍‍ع‍‍ادن‌ ‌اطر‌اف‌ ک‍ن‍گ‍‍اور ک‍ه‌ ف‍‍اص‍ل‍ه‌ ‌ا‌ی‌ ن‍ه‌ چ‍ن‍د‌ان‌ دور د‌ارد ‌اس‍ت‍خ‍ر‌اج‌ م‍‍ی‌ ش‍ده‌ ‌اس‍ت‌.

‌اک‍ن‍ون‌ وج‍ود س‍ن‍گ‍‍ه‍‍ا‌ی‌ ن‍ی‍م‍ه‌ ت‍ر‌اش‌ م‍ی‍‍ان‌ س‍ت‍ون‌، س‍ن‍گ‌ ن‍م‍‍ا، پ‍‍ای‍ه‌ س‍ت‍ون‌ و دی‍گ‍ر ‌ع‍ن‍‍اص‍ر س‍ن‍گ‍‍ی‌ ن‍ش‍‍ان‌ ‌از ‌آم‍‍اده‌ س‍‍از‌ی‌ س‍ن‍گ‍‍ه‍‍ا‌ی‌ زب‍ره‌ ت‍ر‌اش‌ ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ پ‍س‌ ‌از ح‍م‍ل‌ در م‍ح‍ل‌ ب‍رپ‍‍ای‍‍ی‌ ص‍ی‍ق‍ل‌ م‍‍ی‌ ش‍ده‌ ‌اس‍ت‌.

ت‍‍ع‍د‌اد‌ی‌ ‌از ‌ای‍ن‌ م‍‍ع‍‍ادن‌ ک‍ه‌ در ج‍‍ه‍‍ات‌ م‍خ‍ت‍ل‍ف‌ م‍‍ع‍ب‍د ق‍ر‌ار د‌ارد ش‍ن‍‍اس‍‍ای‍‍ی‌ ش‍ده‌ ک‍ه‌ م‍‍ه‍م‍ت‍ری‍ن‌ ‌آن‍‍ه‍‍ا م‍‍ع‍دن‌ «سنگ چل مران»‌ در دو ک‍ی‍ل‍وم‍ت‍ر‌ی‌ ‌غ‍رب‌ ش‍‍ه‍رس‍ت‍‍ان‌ ک‍ن‍گ‍‍اور ‌اس‍ت‌.

ایرنا

معماری هندوستان

تاج محل که یکی از شاهکارهای معماری دنیا محسوب می‌شود، سبک معماری مغولی را دارد که تلفیقی از معماری و هنر ایرانی است. یکی از مظاهر تمدن،‌ میراث معماری آن است. هندوستان از این نظر در جایگاه پیشکسوتان قرار دارد معماری هند در واقع پاسخگوی شرایط محیطی کشور و در تطابق با فرهنگ و سنن آن است. معماری سبک بودایی در طول سلطنت امپراتور آشوکا اهمیت و رونق بسیار زیادی پیدا کرد. معرف این سبک معماری سه بنای مشهور چایتاهال (مکان عبادت)، ویهارا (دیر) و استوپا (مکان زیارتی) هستند که غارهای شگفت‌انگیز آجانتا و الورا و بنای تاریخی سانچی استوپا نمایانگر آنها هستند. با نفوذ سبک معماری یونانی، سبک معماری هند دوگونه متمایز پیدا کرد. مکتب هنری مت هورا که کاملا هندی بود و مکتب هنری گاندهاروا که متاثر از سبک معماری و هنری یونانیان بود. تفکیک سبک بودایی به هینایانا و ماهایانا بر ماهیت هنر مردمی تاثیر گذاشت. تاریخ معابد هند و به معابد پانینی و پاتانجاسی که پراساداس نامیده می‌شدند، برمی‌گردد. نخستین نشانه‌های معماری معابد هندو به آثار به جامانده در آیهوله و پاتاداکال در عصر حاضر اطلاق می‌شود. بعدها با وقوع اختلافات، دراویدین، سبک جنوبی و هندو آریایی، شمالی، سبک ناگارا معماری معابد به عنوان سبک‌های قالب ظهور پیدا کردند که معابد بریها دیسوارا، تهانجاور وسان نمونه‌های بارز این سبک معماری هستند

شکل هرمی معابد از اصول طراحی در سبک معماری دراویدین محسوب

می‌شد و از مصالح اصلی که معماران هندی در این سبک به کار می‌بردند، سنگ بود و تزئینات آن کاملا هندی بود. معماری راجپوت تا حدودی متاثر از سبک‌های هندی موجود در آن زمان و معماری ایرانی و اسلامی بود که تاق، گنبد و مظاهر و نمادهای مسلمانان در آن به کار گرفته می‌شد. نفوذ معماری اسلامی و مغول نیز تاثیر زیادی در سبک معماری در هند داشت. در واقع بعد از پیدایش اسلام تاق و گنبد در معماری بناها بسیار به کار گرفته شده و ساخت مسجد رونق پیدا کرد. یکی از مشهورترین بناهای هند در دوران مغول ساخته شد معماری مغولی تلفیقی از معماری سنتی هندو و ایرانی بود که در نهایت منجر به خلق یکی از شاهکارهای معماری دنیا یعنی تاج محل شد. این بنا به دلیل سنگ‌های مرمر سفید رنگش، حکاکی‌های ظریف و مناره‌هایش غالب اوقات نماد کشور هند محسوب می‌شود. با ورود استعمار فصل جدیدی در تاریخ معماری هند آغاز شد. با وجود آنکه هلندی‌ها، پرتغالی و فرانسوی‌ها در طول حضور خود تاثیر زیادی بر همه ابعاد هنر این کشور داشتند، ولی این انگلیسی‌ها بودند که بیشترین تغییر را در دوران استعمار خود در این کشور ایجاد کردند. در واقع سبک معماری این دوران هندی - اسلامی بود که ترکیبی از سبک هندو، اسلامی و غربی بود. سازمان‌ها و ساختمان‌های شهری همچون دفاتر پست، ایستگاه‌های خط آهن و ... در سراسر هند ساخته شدند. نمونه بارز این سبک معماری ساختمان چهاتراپاتی شیواجی ترمینوس (CST) در بمبئی است که به احترام ملکه ویکتوریا نام‌گذاری شده است. ساخت دهلی‌نو در اوایل قرن بیستم با جاده‌های عریض و ساختمان‌های شگفت‌آور این بحث را به وجود می‌آورد که در واقع چه نوع سبکی متناسب با فرهنگ و تمدن مردم هند است. با آغاز فصل معماری نوین و استقلال هند، دیدگاه‌های نهر و تاثیر زیادی در تغییر سبک معماری موجود داشت. با طراحی چاندیگار توسط لی کربوسیر، شهری که مورد علاقه و تنفر بسیاری از معماران است حرکت به این سمت آغاز شد. با نفوذ معماری غربی هم تلاش‌ها در راستای شکل دادن سبک خاصی از معماری که ریشه در بافت سنتی هند داشت،‌ جهت داده شد و سبک منطقه‌گرایی انتقادی را به وجود آورد که معمارانی همچون بی. وی دشی و چارلز کرا معرف این سبک هستند. امروزه معماری هند در واقع تلفیقی از سبک‌های گوناگون است که متاثر از گذشت زمان و حضور فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف در این کشور است

HSE

 پیشگفتار

 استانداردماشین‌های‌ عمومی‌ تراش‌ چوب‌ - آئین‌ حفاظت‌ ایمنی‌ که‌ توسط‌ کمیسیون‌های‌ فنی‌ مربوطه‌ تهیه‌ و تدوین‌ شده‌ و درنودو یکمین جلسه‌ کمیته‌ ملی‌ استاندارد چوب و فرآورده های چوبی ، ‌سلولزی و کاغذ مورخ‌ 12/12/81 مورد تصویب‌ قرار گرفته‌ است‌، اینک‌ به‌ استناد بند 1 ماده‌ 3 قانون‌ اصلاح‌ قوانین‌ و مقررات‌ مؤسسه‌ استاندارد و تحقیقات‌ صنعتی‌ ایران‌ مصوب‌ بهمن‌ ماه‌ 1371 به‌ عنوان‌ استاندارد ملی‌ ایران‌ منتشر می‌شود.

 برای‌ حفظ‌ همگامی‌ و هماهنگی‌ با تحولات‌ و پیشرفتهای‌ ملی‌ و جهانی‌ در زمینه‌ صنایع‌، علوم‌ و خدمات‌، استانداردهای‌ ملی‌ ایران‌ در مواقع‌ لزوم‌ تجدید نظر خواهد شد و هر گونه‌ پیشنهادی‌ که‌ برای‌ اصلاح‌ و تکمیل‌ این‌ استاندارد ارائه‌ شود، در هنگام‌ تجدیدنظر در کمیسیون‌ فنی‌ مربوط‌ مورد توجه‌ قرار خواهد گرفت‌. بنابراین‌ برای‌ مراجعه‌ به‌ استانداردهای‌ ملی‌ ایران‌ باید همواره‌ از آخرین‌ تجدیدنظر آنها استفاده‌ کرد.

 در تهیه‌ و تدوین‌ این‌ استاندارد سعی‌ شده‌ است‌ که‌ ضمن‌ توجه‌ به‌ شرایط‌ موجود و نیازهای‌ جامعه‌، در حد امکان‌ بین‌ این‌ استاندارد و استاندارد ملی‌ کشورهای‌ صنعتی‌ و پیشرفته‌ هماهنگی‌ ایجاد شود.

 از منابع‌ و مآخذ مربوط‌ به‌ آئین‌ کار وزارت‌ کار استفاده‌ شده‌ است‌ .

 آئین‌ نامه‌ حفاظتی‌ تاسیسات‌ و ماشینهای‌ اره‌ چوب‌ بری‌

ماشین‌های‌ عمومی تراش‌ چوب‌  - آئین‌ حفاظت‌ و ایمنی‌

 

الف

 1              هدف‌

 هدف‌ از تدوین‌ این‌ استاندارد، تعیین‌ و ارائه‌ آئین‌ حفاظت‌ و ایمنی‌ در ساخت‌ ماشین‌های‌ تراش‌ چوب‌ می‌باشد.

 2              دامنه‌ کاربرد

 دامنة‌ کاربرد این‌، استاندارد شامل‌ ماشین‌های‌ عمومی‌ تراش‌ چوب‌ (گندگی‌، فرز نجاری‌، کف‌ رند،
 کام‌ کن‌ زنجیری‌، چندکاره‌، خراطی‌، مته‌ )می‌باشد.

 3             مراجع‌ الزامی‌

 مدارک‌ الزامی‌ زیر حاوی‌ مقرراتی‌ است‌ که‌ در متن‌ این‌ استاندارد به‌ آن‌ ارجاع‌ شده‌ است‌ .بدین‌ ترتیب‌ آن‌ مقررات‌ جزئی‌ از این‌ استاندارد محسوب‌ می‌شوند. در مورد مراجع‌ دارای‌ تاریخ‌ و / یا تجدیدنظر، اصلاحیه‌ و تجدیدنظرهای‌ بعدی‌ این‌ مدارک‌ مورد نظر نیست‌. معهذا بهتر است‌ کاربران‌ ذینفع‌ این‌ استاندارد، امکان‌ کاربرد آخرین‌ اصلاحیه‌ها و تجدیدنظرهای‌ مدارک‌ الزامی‌ زیر را مورد بررسی‌ قرار دهند. در مورد مراجع‌ بدون‌ تاریخ‌ چاپ‌ و / یا تجدیدنظر، آخرین‌ چاپ‌ و / یا تجدیدنظر آن‌ مدارک‌ الزامی‌ ارجاع‌ داده‌ شده‌ موردنظر است‌.

 استفاده‌ از مرجع‌ زیر برای‌ کاربرد این‌ استاندارد الزامی‌ است‌ :

 استاندارد اصطلاحات‌ و واژه‌های‌ ماشین‌

 4             اصطلاحات‌ و تعاریف‌

 در این‌ استاندراد اصطلاحات‌ و/ یا واژه‌ها با تعاریف‌ زیر بکار می‌رود :

1

 4-1          ماشین‌ گندگی‌

 دستگاهی‌ است‌ ،که‌ جهت‌ یک‌ اندازه‌ کردن‌ ضخامت‌ و عرض‌ قطعات‌ چوبی‌ بکار می‌رود. در این‌ دستگاه‌  قطعه‌ کار روی‌ یک‌ میز افقی‌ قابل‌ تنظیم‌ حرکت‌ کرده‌ و پس‌ از عبور از زیرتیغه‌های‌ رنده‌، به‌ عرض‌ و ضخامت‌ مورد نظر شکل‌ می‌گیرد.تیغه‌های‌ در توپی‌ با محور گردان‌ افقی‌ که‌ در امتداد طول‌ آن‌ شیار مخصوص‌ ایجاد شده‌ قرار می‌گیرد و بوسیلة‌ گوه‌های‌ فلزی‌ قابل‌ تنظیم‌، محکم‌ می‌شود.

 4-2          ماشین‌ مته‌

 دستگاهی‌ است‌، که‌ برای‌ سوراخ‌ کاری‌ قطعات‌ و صفحات‌ چوبی‌ بکار برده‌ می‌شود و دارای‌ سه‌ نظام‌ مخصوص‌ محکم‌ شدن‌ مته‌ در آن‌ می‌باشد، که‌ می‌تواند دارای‌ حرکت‌ محوری‌ افقی‌ یا عمودی‌ باشد.

 4-3         ماشین‌ کام‌ کن‌ زنجیری‌

 دستگاهی‌ است‌ ،که‌ دارای‌ تیغة‌ زنجیری‌ عمودی‌ متحرک‌ می‌باشد و به‌ صورت‌ پایه‌ دار یا بدون‌ پایه‌، قابل‌ نصب‌ به‌ دیوار است‌ و با آن‌ عملیات‌ کام‌ کنی‌ و همچنین‌ زبانه‌ زنی‌،انجام‌ می‌شود.

 4-4         ماشین‌ رنده‌ یا کف‌ رند

 دستگاهی‌ است‌ ،که‌ برای‌ تسطیح‌  سطوح‌، قطعات‌ و صفحات‌ چوبی‌ بکار می‌رود. در این‌ دستگاه‌ قطعة‌ کار روی‌ سطح‌ میز افقی‌ قابل‌ تنظیم‌ حرکت‌ کرده‌ و پس‌ از عبور از روی‌ تیغة‌ رنده‌، رندیده‌ شده‌ و تسطیح‌ می‌گردد. و تیغه‌های‌ دستگاه‌ در شیارهائی‌ روی‌ استوانه‌ (توپی‌ فلزی‌) با محور گردان‌ افقی‌ که‌ در امتداد طول‌ آن‌ ایجاد شده‌ قرار می‌گیرد و به‌ وسیلة‌ گوه‌های‌ فلزی‌ محکم‌ می‌شود.

 4-5         ماشین‌ خراطی‌

 دستگاهی‌ است‌، که‌ دارای‌ دو مرغک‌ یا نگهدارنده‌ مخصوص‌ چوب‌ در طرفین‌ می‌باشد و قطعات‌ چوب‌ بین‌ آنها قرار داده‌ شده‌ و محکم‌ می‌گردد و حول‌ محور افقی‌ با سرعتهای‌ قابل‌ تنظیم‌ به‌ حرکت‌ در می‌آید و به‌ وسیلة‌ تیغه‌ یا تیغه‌های‌ ویژه‌ شکل‌ داده‌ می‌شود . شکل‌ دادن‌ چوب‌ ممکن‌ است‌ بصورت‌ دستی‌ ساده‌، کپی‌ تراشی‌ و یا با استفاده‌ از سیستم‌ کامپیوتری‌[1] (  CNC  یا [2]  NC ) ، باشد.

 4-6         ماشین‌ فرزنجاری‌

 دستگاهی‌ است‌،که‌ برای‌ برش‌ و تراش‌ و شکل‌ دادن‌ سطوح‌ و لبه‌ قطعات‌ و صفحات‌ چوب‌ و فرآورده‌های‌ چوبی‌ بکار می‌رود. در این‌ ماشین‌ میلة‌ محور گردنده‌ حاوی‌ تیغه‌ به‌ صورت‌ عمودی‌ قرار گرفته‌ و قطعه‌ کار روی‌ میز افقی‌ با فشار از مقابل‌ تیغه‌ فرز عبور می‌نماید و شکل‌ می‌گیرد.

 5             حفاظت‌های‌ ایمنی‌ ماشین‌ گندگی‌

 5-1            اسکلت‌ دستگاه‌ باید به‌ گونه‌ای‌  طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد، که‌ قابل‌ نصب‌ روی‌ فونداسیون‌ بوده‌ و در حین‌ کار کمترین‌ صدا و لرزش‌ را ایجاد نماید.

 5-2            قطعات‌ حرکت‌ دهنده‌ و خوراک‌ دهنده‌ کار، باید باتوجه‌ به‌ وظیفه‌ای‌ که‌ خواهد داشت‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ و حرکت‌ خطی‌ یا دورانی‌ آن‌ هماهنگ‌ با دیگر قطعات‌ دقیقاً محاسبه‌ و قابل‌ تنظیم‌ شده‌ باشد.

 5-2-1                   غلطک‌  شیاردار، باید کاملاً استوانه‌ای‌ با شیارهای‌ مارپیچ‌ یا مستقیم‌ طولی‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شده‌ باشد، که‌ نیرو و حرکت‌ مناسب‌ برای‌ جلو بردن‌ زیر غلطک‌ یا توپی‌ گندگی‌ داشته‌ باشد.

 5-2-2       غلطک‌ ساده‌ باید قابل‌ تنظیم‌ برای‌ ایجاد فشار مناسب‌ بر روی‌ چوب‌ باشد و بتواند چوب‌ عبور کرده‌، از زیر توپی‌ گندگی‌ را با اصطکاک‌ یکنواخت‌ و حرکت‌ دورانی‌ خارج‌ نماید.

 5-2-3        غلطک‌های‌ بالائی‌ و انتهائی‌ میز باید قابل‌ تنظیم‌ روی‌ سطح‌ چوب‌ برای‌ کمک‌ به‌ ورود و خروج‌ چوب‌ باشد.

 5-2-4      چرخ‌ زنجیرها باید کاملاً روان‌ و تعداد دور مناسب‌ برای‌ انتقال‌ حرکت‌ و نیرو طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد.

 5-2-5        چرخ‌ حرکت‌ دهندة‌ متصل‌ به‌ چرخ‌ زنجیرها، باید به‌ اندازه‌ای‌ باشد، که‌ انتقال‌ دور و نیرو را دقیقاً انجام‌ دهد.

 5-2-6      جعبه‌ دنده‌ تنظیم‌ سرعت‌، باید با چرخ‌ دنده‌های‌ مناسب‌ از نظر قطر و دندانه‌ و مواد ساخته‌ شده‌، هماهنگی‌ داشته‌ باشد و روی‌ بدنة‌ گیربکس‌ دریچة‌ کنترل‌ روغن‌ موجود باشد.

 5-2-7      اهرم‌ تغییر سرعت‌، باید به‌ گونه‌ای‌ قرار گیرد، که‌ هنگام‌ کار با ماشین‌ به‌ آسانی‌ در دسترس‌ متصدی‌ باشد.

 5-3           اجزای‌ نگهدارنده‌ و هدایت‌ کنندة‌ قطعات‌ کار، باید با دقت‌ و سطوح‌ مناسب‌ از مواد قابل‌ اطمینان‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد.

 5-3-1      میز یا صفحة‌ ماشین‌، باید دارای‌ حرکت‌ منظم‌ و کافی‌ در جهت‌ ارتفاع‌ باشد و اندازة‌ آن‌ بوسیلة‌ شاخص‌ مدرج‌ نصب‌ شده‌ در ماشین‌ ،قابل‌ تنظیم‌ و کنترل‌ باشد.

 5-3-2         کفشک‌های‌ فشاردهندة‌ فلزی‌، باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد، که‌ مانند یک‌ صفحة‌ تکیه‌گاه‌ مناسب‌ قطعة‌ کار قبل‌ از توپی‌ عمل‌ نماید و مانع‌ خوراک‌ دهندگی‌ نامناسب‌ قطعة‌کار شود.

 5-3-3     فرمان‌ها و اهرم‌های‌ بالا و پائین‌ دهندة‌ میز و یا ثابت‌ کنندة‌ اجزای‌ ماشین‌، باید از مکانیسم‌ مناسب‌ با حرکت‌ روان‌ برخوردار باشند.

 5-4             ابزار و تجهیزات‌ اصلی‌ تراش‌ دهندة‌ قطعة‌ کار ،باید دارای‌ طراحی‌ مناسب‌ بوده‌ و از بهترین‌ مواد ساخته‌ شده‌ باشد و قابل‌ سرویس‌ و روغن‌ کاری‌ و یا تعویض‌ قطعات‌ مناسب‌ با طول‌ زمان‌ کار ماشین‌ و یا قطعه‌ مورد عمل‌ باشد.

 5-4-1       توپی‌ ماشین‌ گندگی‌، باید از مکانیسم‌ قابل‌ اطمینان‌ برخوردار باشد تا در موقع‌ حرکت‌ دورانی‌ تیغه‌ها در درون‌ توپی‌ محکم‌ قرار گرفته‌ و حرکت‌ نکند و تیغه‌ ،قابل‌ تنظیم‌ در کوتاهترین‌ مدت‌، ممکن‌ در شیار روی‌ توپی‌ باشد و زوایای‌ قرار گرفتن‌ تیغه‌ها در توپی‌ بایستی‌ زاویة‌ مناسب‌ برش‌ را داشته‌ باشد.

 5-4-2         تیغه‌ها باید از مواد مناسب‌ با ضخامت‌ و عرض‌ مناسب‌ قطر توپی‌ گندگی‌ تهیه‌ شده‌ باشد و با یکدیگر تناسب‌ وزنی‌ و ابعادی‌ را داشته‌ باشد تا بتوانند در موقع‌ حرکت‌ دورانی‌ توپی‌ را به‌ حالت‌ بالانس‌ حفظ‌ کنند، ضمناً زوایای‌ تیز کردن‌ تیغه‌ بایستی‌ مناسب‌ و هماهنگ‌ با زاویة‌ برش‌ باشد.

 5-5              محل‌ استقرار و تکیه‌ گاه‌ دوران‌ کنندة‌ اصلی‌ ،باید دقیق‌ و دارای‌ طراحی‌ و ساخت‌ قطعات‌ مناسب‌ و قابل‌ روغن‌ کاری‌ و بازدید مرتب‌ باشد.

 5-5-1          دو سر توپی‌ گندگی‌، باید روی‌ یاتاقان‌های‌ مناسب‌ دقیقاً جاسازی‌ شده‌ باشد و فاصلة‌ یکنواخت‌ توپی‌ با لبة‌ صفحات‌ میز ماشین‌ را حفظ‌ نماید.

 5-6           ابزارهای‌ کنترل‌ کننده‌، باید به‌ تعداد کافی‌ و در جاهای‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود.

 5-6-1                     کلید روشن‌ و خاموش‌ کردن‌ ماشین‌ مناسب‌ و در دسترس‌ متصدی‌ با کیفیت‌ عالی‌ باشد.

 5-6-2        ماشین‌ گندگی‌ ،باید مجهز به‌ اهرم‌ ترمز کنندة‌ قطعه‌ کار در ضمن‌ عمل‌ باشد.

 5-6-3        تمام‌ قطعات‌ تنظیم‌ کنندة‌ حرکت‌ ،باید دارای‌ اهرم‌ یا وسیله‌ ثابت‌ کننده‌ باشند.

 5-7           قطعات‌ ایمنی‌  و حفاظتهای‌ ماشین‌، باید به‌ اندازة‌ کافی‌ و با کیفیت‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ وجود داشته‌ باشد.

 5-7-1         در جلوی‌ ماشین‌، ورودی‌ قطعة‌ کار باید شانة‌ فلزی‌ با مکانیسم‌ حرکت‌ خاص‌ و طراحی‌ مناسب‌ نصب‌ شده‌ باشد تا مانع‌ پس‌ زدن‌ و پرتاب‌  قطعات‌ جدا شده‌ از چوب‌ در زیر توپی‌ ماشین‌ به‌ طرف‌ متصدی‌ گردد.

 5-7-2      در پشت‌ غلطک‌ یا توپی‌ ماشین‌ و نیز هماهنگ‌ با کفشک‌ جلوی‌ غلطک‌ کفشکی‌ باید، فضاهای‌ مناسب‌ وجود داشته‌ باشد تا از خوراک‌ دهی‌ نامطلوب‌ و نامنظم‌ رندیدن‌ قطعة‌ کار جلوگیری‌ به‌ عمل‌ آورد.

 5-8           ماشین‌ گندگی‌، باید دارای‌ تجهیزات‌ دیگر حفاظتی‌ نیز باشد تا خطرات‌ احتمالی‌ را برای‌ کاربر به‌ کمینه‌ برساند.

 5-8-1          روی‌ توپی‌ یا غلطک‌ حاوی‌ تیغة‌ ماشین‌ و غلطکهای‌ در ردیف‌ آن‌ که‌ در قسمت‌ فوقانی‌ ماشین‌ می‌باشد. باید با حفاظ‌ مناسب‌ کاملاً پوشیده‌ شده‌ باشد، به‌گونه‌ای‌ که‌ ،ایمنی‌ لازم‌ را ایجاد نماید و قابل‌ دسترس‌ آزاد نباشد و در ضمن‌ دارای‌ مکانیسمی‌ باشد، که‌ موقع‌ تنظیم‌ و نیاز به‌ غلطک‌ از روی‌ آن‌ برداشته‌ شود.

 5-8-2      ماشین‌ گندگی‌، باید مجهز به‌ کانال‌ خروج‌ پوشال‌ واتصال‌ آن‌ به‌ مکنده‌ و تأسیسات‌ مکش‌ اصلی‌ کارگاه‌ باشد تا از پراکنده‌ شدن‌ پوشال‌ و ذرات‌ چوب‌ در فضا جلوگیری‌ کند.

 6               حفاظت‌های‌ ایمنی‌ ماشین‌ مته‌ عمودی‌ پایه‌ دار

 6-1            اسکلت‌ دستگاه‌ باید به‌ گونه‌ای‌  طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ قابل‌ نصب‌ روی‌ فونداسیون‌ بوده‌ و در حین‌ کار کمترین‌ صدا و لرزش‌ را ایجاد نماید(اسکلت‌ دستگاه‌ می‌تواند به‌ صورت‌ رومیزی‌ نیز ساخته‌ شود).

 6-1-1                    پایة‌ دستگاه‌، باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود که‌ بتواند ستون‌ و میز و بقیه‌ تجهیزات‌ ماشین‌ را در حال‌ تعادل‌ روی‌ خود حفظ‌ نماید.

 6-1-2               ستون‌ فلزی‌ اصلی‌ ،باید به‌ صورت‌ استوانه‌ای‌ از فلز مناسب‌ به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ چرخ‌ دندة‌ متناسب‌ برای‌ حرکت‌ میز روی‌ آن‌ نصب‌ گردد.

 6-1-3      نگهدارنده‌ و حرکت‌ دهندة‌ میز روی‌ ستون‌،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود که‌ بتواند حرکت‌ متعادل‌ میز را در طول‌ ستون‌ بوجود آورده‌ و بعد از ثابت‌ کردن‌ آن‌ لرزش‌ در موقع‌ کار نداشته‌ باشد.

 6-1-4          قسمت‌ فوقانی‌ ماشین‌ مته‌، باید به‌ گونه‌ ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ تجهیزات‌ الکتروموتور، چرخ‌ تسمه‌ و تسمه‌ را براحتی‌ در خود جای‌ داده‌ و حرکات‌ لازم‌ را امکان‌پذیر سازد.

 6-2            قطعات‌ حرکت‌ دهنده‌ و خوراک‌ دهندة‌، کار باید با وظایفی‌ که‌ دارد طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد و حرکت‌ خطی‌ دورانی‌ آن‌ هماهنگ‌ با دیگر قطعات‌ دقیقاً محاسبه‌ و قابل‌ تنظیم‌ باشد.

 6-2-1                   اجزاء نگهدارنده‌ و هدایت‌ کنندة‌ قطعة‌کار ،باید با دقت‌ و سطوح‌ مناسب‌ از مواد قابل‌ اطمینان‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد.

 6-2-2          میز متحرک‌ باید دارای‌ حرکت‌ منظم‌ و کافی‌ در جهت‌ عمودی‌ وافقی‌ و تحت‌ زوایای‌ مختلف‌ باشند و شاخص‌ مدرج‌ کنار آن‌ بتواند زاویة‌ صفحه‌ را مشخص‌ نماید.

 6-2-3      قطعات‌ کمکی‌ باید به‌ گونه‌ای‌  طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود ،که‌ بتواند مناسب‌ با ابعاد صفحة‌ کار به‌ صورت‌ کشویی‌ حرکت‌ کرده‌ و کوچک‌ و بزرگ‌ شود.

 6-2-4         شیار نصب‌ گیرة‌ روی‌ میز یا روی‌ صفحة‌ پایه‌، باید به‌ گونه‌ای‌  طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ گیره‌های‌ ثابت‌ کننده‌ قطعات‌ را به‌ صورت‌ کشوئی‌ در خود جای‌ دهد و قابل‌ تنظیم‌ نماید.

 6-3           ابزار و تجهیزات‌ سوراخ‌ کنندة‌ قطعه‌ کار، باید دارای‌ طراحی‌ مناسب‌ بوده‌ و از بهترین‌ مواد (فولاد ابزار) ساخته‌ شود و قابل‌ سرویس‌ و روغن‌ کاری‌ و یا تعویض‌ قطعات‌ مناسب‌ با جنس‌ مواد و فرم‌ کار باشد.

 6-3-1                     میلة‌ محور متصل‌ به‌ سه‌ نظام‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ شود، که‌ متناسب‌ با محل‌ استقرار آن‌ به‌ چرخ‌ گردنده‌ باشد و باید به‌ صورت‌ مناسب‌ با مکانیسم‌ مطلوب‌ ساخته‌ شود تا بتواند براحتی‌ از محل‌ استقرار خود خارج‌ شده‌ و یا در آن‌ محکم‌ جاسازی‌ شود.

 6-3-2        سه‌ نظام‌ ماشین‌ باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود که‌ مته‌ های‌ مختلف‌ براحتی‌ در آن‌ قابل‌ استفاده‌ باشد و بتواند دنبالة‌ مته‌ها را دقیقاً و محکم‌ در خود بگیرد.

 6-3-3     مته‌ یا سوراخ‌ کننده‌ ،باید از فولادهای‌ ابزار متناسب‌ با جنس‌ مواد و تعداد دور و فرم‌ کار ساخته‌ شود و زوایای‌ مطلوب‌ متناسب‌ با هر نوع‌ کار را داشته‌ باشد.

 6-4           محل‌ استقرار تکیه‌ گاه‌ دوران‌ کننده‌، باید دقیق‌ و دارای‌ طراحی‌ و ساخت‌ قطعات‌ مناسب‌ و قابل‌ روغن‌ کاری‌ و بازدید مرتب‌ باشد.

 6-4-1                     موتور دستگاه‌ ،باید متناسب‌ با ابعاد دستگاه‌ و ابعاد قطعة‌ کار قابل‌ انجام‌ با آن‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود و دارای‌ قدرت‌ و تعداد دور مناسب‌ باشد.

 6-4-2        چرخ‌ تسمة‌ متصل‌ به‌ الکتروموتور، باید به‌ مکانیسم‌ مناسب‌ برای‌ تنظیم‌ دورهای‌ مورد نیاز در حین‌ کار با ماشین‌ و یا در موقع‌ خاموش‌ بودن‌ ماشین‌ باشد و از جنس‌ مواد مطلوب‌ استفاده‌ شود، که‌ خطر شکستن‌ در حین‌ کار نداشته‌ باشد.

 6-4-3     تسمه‌ باید متناسب‌ با چرخ‌ بوده‌ و از مواد مناسب‌ و با دوام‌ ساخته‌ شود که‌ در هنگام‌ کار از طویل‌ شدن‌ ناخواستة‌ طول‌ تسمه‌ جلوگیری‌ نماید و بتواند تعداد دور و قدرت‌ را با راندمان‌ بالا انتقال‌ دهد.

 6-4-4      چرخ‌ تسمة‌ متصل‌ به‌ میلة‌ محور، باید از مواد مناسب‌ و طراحی‌ خوب‌ برخوردار باشد و هماهنگ‌ با چرخ‌ تسمة‌ متصل‌ به‌ موتور برای‌ تنظیم‌ دوره‌های‌ مختلف‌ ساخته‌ شود.

 6-5-5      محل‌ استقرار دنباله‌ میله‌ محور ،باید از فلز مناسب‌ با طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شود که‌ بتواند سه‌ نظام‌ با دنبالة‌ مناسب‌ را در خود جا داده‌ و محکم‌ نگهدارد و بدون‌ لرزش‌ عملیات‌ سوراخ‌کاری‌ را انجام‌ دهد.

 6-5           ابزارهای‌ کنترل‌ کننده‌ ،باید به‌ تعداد کافی‌ در جاهای‌ مناسب‌ و از مواد مطلوب‌ روی‌ ماشین‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود.

 6-5-1       کلید خاموش‌ و روشن‌ کننده‌ پائی‌ ،باید روی‌ صفحة‌ پایه‌ در محل‌ مناسب‌ به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ متصدی‌ بتواند براحتی‌ بوسیله‌ پا ماشین‌ را روشن‌ و خاموش‌ نماید.

 6-5-2        کلید استارت‌ دستی‌، باید در جلوی‌ ماشین‌ و قسمت‌ بالا طوری‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود ،که‌ براحتی‌ متصدی‌ بتواند با دست‌ ماشین‌ را خاموش‌ و روشن‌ کند.

 6-5-3      فرمان‌ تنظیم‌ کنندة‌ سرعت‌ ،باید در بدنة‌ فوقانی‌ ماشین‌ به‌ گونه‌ای‌  طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ متصدی‌ بتواند براحتی‌ با دست‌ آنرا حرکت‌ داده‌ و دور مناسب‌ را برای‌ ماشین‌ تنظیم‌ نماید.

 6-5-4      سرعت‌ سنج‌ باید در جلوی‌ فوقانی‌ ماشین‌ به‌ فرم‌ ساعت‌ شمار به‌ گونه‌ای‌  طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ همواره‌ دور دقیق‌ میله‌ محور ماشین‌ را در موقع‌ عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌ نشان‌ دهد.

 6-5-5      وسیله‌ اهرمی‌ باردهی‌ سه‌ نظام‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌  طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ کارگر بتواند با دست‌ آنرا هدایت‌ نموده‌ و مته‌ را از بالا در عمق‌ لازم‌ داخل‌ قطعة‌کار تنظیم‌ کند و برای‌ اعمال‌ نیروی‌ لازم‌ بوسیله‌ دست‌ به‌ آن‌ تسلط‌ داشته‌ باشد.

 6-5-6      به‌ وسیله‌ اهرمی‌ باردهی‌ پائی‌ ،باید در قسمت‌ صفحة‌ پائین‌ ماشین‌ به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و با مکانیسم‌ ساخته‌ شود، که‌ متصدی‌ بتواند بوسیله‌ پا مته‌ را در عمق‌ لازم‌ در قطعة‌ کار فرود آورده‌ و نیروی‌ کافی‌ به‌ آن‌ وارد کند.

 6-5-7      ثابت‌ کردن‌ سطح‌ میز در زاویة‌ مناسب‌ ، باید با کمک‌ شاخص‌ نقاله‌ای‌ فلزی‌ با طراحی‌ مناسب‌ و در زیر صفحه‌ امکان‌پذیر باشد و پیچ‌ ثابت‌ کنندة‌ مناسب‌ نیز برای‌ آن‌ ساخته‌ شود.

 6-5-8      اهرم‌ ثابت‌ کنندة‌ سطح‌ میز ،باید به‌ گونه‌ای‌  طراحی‌ و ساخته‌ شود که‌ سطح‌ میز را در زوایای‌ مختلف‌ بتواند ثابت‌ نماید.

 6-5-9         یک‌ نقالة‌ مدرج‌ فلزی‌ در محل‌ دید باطراحی‌  مناسب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود، که‌ امکان‌ زاویه‌ دار کردن‌ صفحه‌ را تا 45 ‏  درجه‌ امکان‌پذیر نماید.

 6-5-10        ماشین‌ ،باید به‌ فرمان‌ بالا و پائین‌ برنده‌ نیز که‌ با طراحی‌ مناسب‌ و مواد مطلوب‌ ساخته‌ می‌شود. مجهز باشد و این‌ فرمان‌ دارای‌ اهرم‌ ثابت‌ کننده‌ برای‌ ثابت‌ کردن‌ میز در ارتفاع‌ و زاویة‌ مطلوب‌ باشد.

 6-5-11          در قسمت‌ فوقانی‌ ماشین‌ ،باید روبروی‌ دید متصدی‌ چراغ‌ هشدار دهنده‌ و نشان‌دهندة‌ وضعیت‌ روشن‌ یا خاموش‌ بودن‌ ماشین‌ نصب‌ شده‌ باشد.

 6-5-12         اهرم‌ تنظیم‌ کنندة‌ عمق‌ مته‌، باید در ماشین‌ به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ با دقت‌ میلی‌ متری‌ بتوان‌ عمق‌ فرو رفتن‌ مته‌ در قطعة‌ کار را تنظیم‌ نمود.

 6-6            قطعات‌ ایمنی‌ و حفاظت‌های‌ ماشین‌ ،باید به‌ اندازة‌ کافی‌ و کیفیت‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ وجود داشته‌ باشد.

 6-6-1       کلید خاموش‌ کنندة‌ اضطراری‌ ،باید در قسمت‌ فوقانی‌ ماشین‌ به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و تعبیه‌ شود که‌ در مواقع‌ اضطراری‌ متصدی‌ بتواند با فشار دادن‌ آن‌ ماشین‌ را به‌ سرعت‌ از حرکت‌ باز دارد.

 7               حفاظت‌های‌ ایمنی‌ ماشین‌ کم‌ کن‌ زنجیری‌

 7-1            اسکلت‌ دستگاه‌باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود ،که‌ قابل‌ نصب‌ روی‌ فونداسیون‌ کف‌ یا دیوار کارگاه‌ باشد و در حین‌ کار کمترین‌ صدا و لرزش‌ را ایجاد نماید.

 7-2            تجهیزات‌ خوراک‌ دهنده‌ به‌ قطعه‌ کار، باید متناسب‌ با وظیفه‌ای‌ که‌ دارند طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد و حرکت‌ خطی‌ یا دورانی‌ هماهنگ‌ با دیگر قطعات‌ را داشته‌ باشند.

 7-2-1                     سیلندر متحرک‌ حمل‌ کننده‌ اجزای‌ ماشین‌ اصلی‌ از فلز مناسب‌ ساخته‌ شده‌ و روی‌ میله‌ هدایت‌ کننده‌ حرکت‌ روان‌ داشته‌ باشد.

 7-2-2         میله‌ هدایت‌ کننده‌ و عمودی‌ اصلی‌ (کشوی‌ اصلی‌) از فولاد مناسب‌ تهیه‌ شود و دقیقاً در محل‌ مناسب‌ نصب‌ شده‌ باشد.

 7-2-3      میله‌ متصل‌ به‌ گونیا از فولاد مناسب‌ تراشیده‌ شده‌ باشد و با مکانیسم‌ مطلوب‌  حرکت‌ قابل‌ تنظیم‌ گونیا یا تکیه‌ گاه‌ را میسر نماید.

 7-3           اجزاء نگهدارنده‌ و هدایت‌ کننده‌ قطعات‌ کار، باید با دقت‌ و سطوح‌ مناسب‌ از مواد قابل‌ اطمینان‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد.

 7-3-1           صفحه‌ گونیای‌ عمودی‌ میتواند از چوب‌ پهن‌ برگ‌ سخت‌ و یا فولاد مناسب‌ با سطح‌ صیقل‌ داده‌ شده‌ ساخته‌ شود.

 7-3-2          صفحة‌ گونیای‌ افقی‌ میتواند از چوب‌ پهن‌ برگ‌ سخت‌ یا فولاد مناسب‌ با سطح‌ صیقل‌ داده‌ شده‌ ساخته‌ شود.

 7-3-3       گیره‌ ثابت‌ کننده‌ قطعه‌کار به‌ گونیا، باید با مکانیسم‌ مطلوب‌ و از فلز مناسب‌ ساخته‌ شود و به‌ صورت‌ پیچی‌ یا اهرمی‌ و غیره‌ قابل‌ تنظیم‌ برای‌ محکم‌ نگهداشتن‌ قطعه‌ کار به‌ گونیا باشد.

 7-3-4       نگهدارنده‌ و تکیه‌ گاه‌ انتهائی‌ باید از قطعة‌ چوبی‌ با ابعاد مناسب‌ ساخته‌ شود و روی‌ میله‌ بلند عمودی‌ قابل‌ تنظیم‌ در ارتفاع‌ نصب‌ گردد.

 7-4           ابزار تراش‌ دهندة‌ قطعه‌کار، با توجه‌ به‌ اهمیت‌ و وظیفه‌ای‌ که‌ دارد، باید از فولاد مناسب‌ وبا طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شود و قابلیت‌ روغن‌کاری‌ برای‌ حرکت‌ روان‌ را داشته‌ باشد.

 7-4-1         زنجیر کم‌ کنی‌ که‌ تیغة‌ اصلی‌ تراش‌ دهنده‌ می‌باشد، باید از فولاد مناسب‌ ساخته‌ شود و قابل‌ تیز کردن‌ باشد و از قطعات‌ بهم‌ پیوسته‌ لولائی‌ با حرکت‌ روان‌ تشکیل‌ شود.

 7-4-2      قطعه‌ یا تیغه‌ هدایت‌ کننده‌ زنجیر، باید از فولاد مناسب‌ و با ابعاد دقیق‌ ساخته‌ شده‌ باشد و کناره‌های‌ آن‌ شیار مناسب‌ برای‌ استقرار زنجیر تراش‌ دهنده‌ را داشته‌ باشد.

 7-4-3       چرخ‌ زنجیر، باید با طراحی‌ مناسب‌ برای‌ استقرار زنجیرتراش‌ روی‌ آن‌ باشد و از فولاد مرغوب‌ و مطلوب‌ ساخته‌ و تراشیده‌ شده‌ باشد و پیش‌ بینی‌ لازم‌ برای‌ استفاده‌ از زنجیرهای‌ تراش‌ با قطرهای‌ مختلف‌ در آن‌ شده‌ باشد و حرکت‌ آن‌ روی‌ میله‌ مربوطه‌ بایستی‌ خیلی‌ روان‌ باشد.

 7-4-4     قرقره‌ هدایت‌ کننده‌ سر تیغه‌ زنجیر ،باید از فولاد مقاوم‌ به‌ حرارت‌ و اصطکاک‌ ساخته‌ شده‌ و به‌ صورت‌ روان‌ قابل‌ حرکت‌ بوده‌ و هماهنگ‌ با زنجیر تراش‌ دهنده‌ باشد.

 7-5           محل‌ استقرار و تکیه‌ گاه‌ دوران‌ کننده‌ اصلی‌ ،باید دقیق‌ و دارای‌ طراحی‌ و ساخت‌ قطعات‌ مناسب‌ و قابل‌ روغن‌ کاری‌ و بازدید مرتب‌ باشد.

 7-5-1         یاتاقان‌ سر میله‌ متصل‌ به‌ چرخ‌ زنجیر ،باید با مکانیسم‌ دقیق‌ محاسبه‌ و ساخته‌ شود تا بلبرینگ‌ مناسب‌ در آن‌ جای‌ گرفته‌ و سرمیله‌ متصل‌ به‌ چرخ‌ زنجیر دقیقاً در آن‌ جاسازی‌ شود و حرکت‌ روان‌ و یکنواخت‌ دورانی‌ را امکان‌پذیر نماید و قابل‌ روغن‌ کاری‌ باشد.

 7-5-2        پیچ‌ محکم‌ کنندة‌ قطعة‌ هدایت‌ کنندة‌ زنجیر ،باید از فولاد مناسب‌ با مکانیسم‌ مطلوب‌ تهیه‌ شود و حرکت‌ آن‌ به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ قطعة‌ هدایت‌ کنندة‌ زنجیر را با فشار مناسب‌ تنظیم‌ و ثابت‌ نماید.

 7-6           ابزارهای‌ کنترل‌ کننده‌ به‌ تعداد کافی‌ و در جاهای‌ مناسب‌ ،باید طراحی‌ و از مواد مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشند.

 7-6-1      تنظیم‌ کنندة‌ کشش‌ زنجیر، باید از مواد مناسب‌ تهیه‌ شده‌ باشد و مکانیسم‌ آن‌ به‌ گونه‌ای‌ باشدکه‌ اعمال‌ کشش‌ با نیروی‌ لازم‌ را در زنجیر امکان‌پذیر نماید.

 7-6-2      تنظیم‌ کنندة‌ میزان‌ حرکت‌ زنجیر در عمق‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ براحتی‌ در دسترس‌ بوده‌ و کاربر بتواند در کمینه‌ و بیشینه‌ حرکت‌ لازم‌ تیغة‌ زنجیر، را برای‌ کم‌ کنی‌ در عمق‌های‌ مختلف‌ قطعة‌ کار تنظیم‌ نماید.

 7-6-3        وسیله‌ بالا و پائین‌ برندة‌ اجزای‌ اصلی‌ کام‌ کن‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ به‌ راحتی‌ قابل‌ استفاده‌ با دست‌ راست‌ متصدی‌ باشد و در عین‌ حال‌ مقاومت‌ آن‌ برای‌ اعمال‌ نیروی‌ مناسب‌ کم‌ کنی‌ کافی‌ باشد و شکسته‌ یا خم‌ نشود.

 7-6-4          تنظیم‌ کنندة‌ حرکت‌ طولی‌ میز دستگاه‌ (تکیه‌ گاه‌) ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود، که‌ به‌ راحتی‌ قابل‌ استفادة‌ متصدی‌ با استفاده‌ از دست‌ چپ‌ باشد و مکانیسم‌ آن‌ به‌ نحو مطلوب‌ حرکت‌ طولی‌ تکیه‌ گاه‌ را در یک‌ حرکت‌ رفت‌ و برگشت‌ با طول‌ مورد نیاز و مناسب‌ عملیات‌ کام‌ کنی‌ امکان‌پذیر سازد.

 7-6-5        کلید روشن‌ و خاموش‌ کردن‌ دستگاه‌، باید از مواد مناسب‌ و با مکانیسم‌  مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ و در دسترس‌ متصدی‌ دستگاه‌ باشد.

 7-7           قطعات‌ ایمنی‌ و حفاظتهای‌ ماشین‌، باید به‌ تعداد کافی‌ و با کیفیت‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ وجود داشته‌ باشد.

 7-7-1           درپوش‌ حفاظتی‌ اجزای‌ اصلی‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ از فلز مقاوم‌ ساخته‌ شود و به‌ صورت‌ لولایی‌ بتواند پس‌ از تنظیم‌ اجزای‌ تراش‌ دهنده‌ روی‌ آنها را بپوشاند و از دسترس‌ متصدی‌ محافظت‌ نماید و تنها مقداری‌ از تیغه‌ که‌ برای‌ عملیات‌ کم‌ کنی‌ لازم‌ است‌ به‌ صورت‌ آزاد از زیر آن‌ خارج‌ شده‌ باشد.

 7-7-2        دریچة‌ و محفظة‌ کنترل‌ روی‌ درپوش‌ حفاظتی‌، باید دریچه‌ای‌ کوچک‌ با ابعاد مناسب‌ ایجاد شود، که‌ روی‌ آن‌ را با طلق‌ بپوشاند و از این‌ دریچه‌ حرکت‌ صحیح‌ تیغه‌ جهت‌ کنترل‌ امکان‌پذیر گردد.

 7-7-3       حفاظ‌ کنترل‌ پرتاب‌  پوشال‌ و خرده‌ چوب‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ در جایی‌ مناسب‌ روی‌ درپوش‌ تیغه‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود که‌ بتواند مانع‌ از پرتاب‌ پوشال‌ و خرده‌ چوب‌ به‌ صورت‌ متصدی‌ گردد تا مانع‌ از کنترل‌ عملیات‌ صحیح‌ کم‌ کنی‌ نشود.

 7-7-4         دستگیره‌ و کلید حفاظتی‌ دستگاه‌،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ در موقع‌ حرکت‌ اهرم‌ بالا و پائین‌ برندة‌ دستگاه‌ تیغه‌ زنجیری‌ با فشار انگشت‌ دست‌ راست‌ همزمان‌ با اعمال‌ نیروی‌ پائین‌ دهنده‌ توسط‌ متصدی‌ الکتروموتور اصلی‌ روشن‌ شود و حرکت‌ دورانی‌ مناسب‌ را بوجود آورد. این‌ کلید به‌ صورت‌ اتوماتیک‌ نیز می‌تواند در صورت‌ حرکت‌ دستگیره‌ اهرمی‌ فوق‌ عمل‌ نماید.

 7-8           برای‌ خارج‌کردن‌خرده‌ چوب‌ و پوشال‌ لازم‌ است‌ ماشین‌ به‌ کانال‌ مخصوص‌مجهزباشد، که‌ بتواند به‌ سیستم‌ مکنده‌ متصل‌ شود و یا به‌ صورت‌ آزاد خروج‌ ضایعات‌ مذکور را امکان‌پذیر نماید.

 7-9           علاوه‌ بر قطعات‌ شرح‌ داده‌ شدة‌ دربالا، ماشین‌ برای‌ استحکام‌ و دوام‌ بیشتر دارای‌ لوازم‌ کمکی‌ و اضافی‌ نیز می‌باشد.

 7-9-1                   وسیله‌ روغنکاری‌ قطعات‌ تراش‌ دهندة‌ چوب‌ زنجیری‌، تاآنجا که‌ بشود ،باید به‌ گونه‌ای‌طراحی‌ شده‌ باشد، که‌ امکان‌ روغنکاری‌ اتوماتیک‌ قطعه‌ هدایت‌ کننده‌ و زنجیر و قرقرة‌ هدایت‌ کننده‌ را همزمان‌ داشته‌ باشد.

 7-9-2         سنگ‌ سنبادة‌ تیز کنندة‌ زنجیر می‌تواند در جای‌ مناسب‌ با مکانیسم‌ مطلوب‌ روی‌ ماشین‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد تا امکان‌ تیز کردن‌ اختصاصی‌ زنجیر کم‌ کنی‌ را بوجود آورد.

8              حفاظت‌های‌ ایمنی‌ ماشین‌ کف‌ رند

 8-1            چهارچوب‌ و اسکلت‌ دستگاه‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد، که‌ قابل‌ نصب‌ روی‌ فونداسیون‌  بوده‌ و در حین‌ کار کمترین‌ صدا و لرزش‌ را ایجاد نماید.

 8-2            قطعات‌ نگهدارنده‌ و هدایت‌ کنندة‌ قطعه‌ کار، باید متناسب‌ با وظیفه‌ای‌ که‌ دارد طراحی‌ شده‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد و برای‌ رسیدن‌ به‌ کیفیت‌ کاری‌ مناسب‌ قابل‌ تنظیم‌ باشد.

 8-2-1                     صفحة‌ کارده‌ باید با سطح‌ صیقلی‌ تراش‌ داده‌ شده‌ مناسب‌ از موادی‌ با کیفیت‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ و با مکانیسم‌ مناسب‌ قابل‌ تنظیم‌ (بالا و پائین‌ بردن‌) نسبت‌ به‌ توپی‌ رنده‌ باشد و همواره‌ وضعیت‌ کاملاً افقی‌ را حفظ‌ نماید. این‌ صفحه‌ باید در قسمت‌ جلو دارای‌ لبه‌ نازک‌ شده‌ باشد و لبة‌ آن‌ در قسمت‌ زیر به‌ اندازة‌ مناسب‌ پخ‌دار باشد (در سطح‌ صفحة‌ کارده‌ ماشین‌ می‌توان‌ شیارهای‌ ظریف‌ طولی‌ نیز ایجاد کرد).

 8-2-2         صفحه‌ یا میز خروجی‌ (صفحه‌ کارگیر)، باید با سطح‌ صیقلی‌ شده‌ و از فلز مناسب‌ و قابل‌ تنظیم‌ بوده‌ و همواره‌ به‌ صورت‌ افقی‌ قرار گیرد.این‌ صفحه‌ باید دارای‌ لبه‌نازک‌ شده‌ باشد ولبه‌ آن‌ در قسمت‌ زیر به‌ اندازة‌ مناسب‌ پخ‌دار باشد (در سطح‌ صفحة‌ کارگیر ماشین‌، می‌توان‌ شیارهای‌ ظریف‌ طولی‌ نیز ایجاد کرد).

 8-2-3        لبة‌ صفحات‌ کارده‌ و کارگیر، باید از قطعات‌ با فلز مناسب‌ (غیرشکننده‌)، تا آنجا که‌ بشود ،به‌ صورت‌ شانه‌ای‌ دندانه‌ دار (جهت‌ کم‌ کردن‌ صدا) ساخته‌ شود و شیب‌ آن‌ به‌ طرف‌ زیر صفحه‌، به‌ گونه‌ای‌ باشد، که‌ به‌ صورت‌ فاصله‌ دار به‌ اندازة‌ مناسب‌ از توپی‌ رنده‌ قرار گیرد به‌ گونه‌ای‌ که‌، با لبة‌ تیغه‌ همواره‌ 3 میلی‌ متر فاصله‌ داشته‌ باشد.

 8-2-4        گونیای‌ دستگاه‌ ،باید از فلز مناسب‌ با قطعات‌ قابل‌ تنظیم‌ و دقیق‌ ساخته‌ شده‌ باشد و طراحی‌ آن‌ به‌ گونه‌ای‌ باشد، که‌ پس‌ از نصب‌ روی‌ صفحات‌ ماشین‌ رنده‌ امکان‌ برخورد لبة‌ آن‌ به‌ تیغه‌ ماشین‌ وجود نداشته‌ باشد و به‌ صورت‌ راحت‌ در عرض‌ ماشین‌ حرکت‌ نموده‌ و زوایای‌ مورد نیاز را بخوبی‌ تأمین‌ نماید.

 8-3           ابزار و تجهیزات‌ تراش‌ دهندة‌ چوب‌ ،باید دارای‌ طراحی‌ مناسب‌ بوده‌ و از بهترین‌ مواد ساخته‌ شده‌ باشند و قابل‌ سرویس‌، روغنکاری‌ و تعویض‌ قطعات‌ متناسب‌ با زمان‌ کارکرد ماشین‌ باشد.

 8-3-1         تیغة‌ رنده‌ از فولاد ابزار مناسب‌ با ضخامت‌ و عرض‌ هماهنگ‌ با توپی‌ رنده‌ ساخته‌ شود و زاویه‌ قرار آن‌ در توپی‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ باشد، که‌ بیشینه‌ بازده‌ کار را داشته‌ باشد. (زاویة‌ آزاد یا تراشه‌ (°20 =  Ê) و زاویه‌ گوه‌ یا زاویة‌ تیغة‌ (° 35 =  b) و زاویة‌ حمله‌ یا زاویه‌ پوشال‌ (°35=  l) ).

 8-3-2      گوه‌ نگهدارندة‌ تیغه‌ در میله‌ یا توپی‌ رنده‌ ،باید از طراحی‌ مناسب‌ بهره‌مند بوده‌ و با مکانیسم‌ مطلوب‌ (با پیچ‌ یا باد و یا فشار روغن‌) که‌ بتواند به‌ طور مطمئن‌ تیغه‌ را در شیار توپی‌ ثابت‌ نماید ،ساخته‌ شود و مکانیسم‌ شیار محل‌ استقرار گوه‌ در داخل‌ توپی‌ به‌ گونه‌ای‌  باشد که‌ زمان‌ تنظیم‌ تیغة‌ رنده‌ را به‌ کمینه‌  برساند (تنظیم‌ تیغه‌ به‌ صورت‌ بالا و پایین‌ رفتن‌ آن‌ بوسیله‌ پیچ‌، فنر تیغه‌ای‌ یا فنر میله‌ای‌ باشد).

 8-3-3       میله‌ رنده‌ (غلطک‌ یا توپی‌ رنده‌)، باید از فلز مناسب‌ و با طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد ،به‌ گونه‌ای‌که‌ حرکت‌ دورانی‌ لازم‌ را بدون‌ لنگی‌ امکان‌پذیر نموده‌ و گوه‌ها و تیغه‌ها را به‌ طور مطمئن‌ در شیارهای‌ خود جای‌ دهد.این‌ میله‌ باید دقیقاً در بدنة‌ ماشین‌ روی‌ یاتاقان‌ قابل‌ جاسازی‌ باشد تا به‌ صورت‌ افقی‌ هماهنگ‌ با صفحات‌ قرار گرفته‌ و حرکت‌ دورانی‌ نماید.

 8-4           یاتاقان‌های‌ محل‌ استقرار دو سر میله‌ دنده‌، باید از مکانیسم‌ با تکنولوژی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شود تا حرکت‌ روان‌ و دقیق‌ توپی‌ رنده‌ را موازی‌ با لبة‌ صفحات‌ رنده‌ امکان‌پذیر نماید.و بایستی‌ از بلبرینگ‌های‌ پرس‌ شده‌ و یا قابل‌ روغنکاری‌ در آن‌ استفاده‌ گردد و به‌ گونه‌ای‌ که‌، در اثر حرکت‌ دورانی‌ حرارت‌ اصطکاکی‌ ایجاد شده‌ را به‌ کمینه‌ برساند.

 8-5           تجهیزات‌ کنترل‌ کننده‌ و تنظیم‌ کننده‌، باید به‌ تعداد کافی‌ در جاهای‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد.

 8-5-1           کلید روشن‌ و خاموش‌ کننده‌ دستگاه‌،باید از مواد مناسب‌ و در دسترس‌ متصّدی‌ و با کیفیت‌ عالی‌ ساخته‌ شده‌ باشد.

 8-5-2        اهرم‌ یا فرمان‌ تنظیم‌ کنندة‌ صفحات‌ کارده‌ و یا کارگیر ،باید به‌ فرم‌ مناسب‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد تا حرکات‌ و تنظیم‌ صفحات‌ را به‌ طور راحت‌ و دقیق‌ توسط‌ متصّدی‌ امکان‌پذیر نماید.

 8-5-3     اهرم‌های‌ تنظیم‌ کنندة‌ ثابت‌ کنندة‌ گونیا ،باید با فرم‌ مناسب‌ طراحی‌ شده‌ و از مکانیسم‌ مطلوب‌ برای‌ تنظیم‌ گونیا و ثابت‌ کردن‌ آن‌ در زوایای‌ مختلف‌ بهره‌مند باشد و استحکام‌ آن‌ در استفادة‌ با نیروی‌ دست‌ متصدی‌ رعایت‌ شده‌ و راحتی‌ عمل‌ را نیز بوجود آورد.

 8-5-4     فرمان‌ مدرج‌ میلی‌ متری‌ تنظیم‌ صفحة‌ کارده‌ ،باید با مکانیسم‌ مناسب‌ ساخته‌ شود، که‌ حرکت‌ صفحه‌ را برای‌ کم‌ تیغ‌ و پر تیغ‌  کردن‌ (کاهش‌ یا افزایش‌ پوشال‌) به‌ صورت‌ میلی‌ متری‌ امکان‌پذیر نماید و محل‌ استقرار آن‌ باید در تسلط‌ متصدی‌ به‌ هنگام‌ کار کردن‌ با ماشین‌ باشد.

 8-6           وسایل‌ و تجهیزات‌ ایمنی‌ دستگاه‌ متناسب‌ با نحوة‌ استفاده‌ از ماشین‌ رنده‌ و متناسب‌ با ابعاد ماشین‌ برای‌ عملیات‌ رنده‌ کاری‌ قطعات‌ کوچک‌ یا بزرگ‌ ،باید طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود ،به‌ گونه‌ای‌ که‌ ،خطرات‌ ناشی‌ از کار را به‌ کمینه‌ ممکن‌ کاهش‌ دهد.

 8-6-1      حفاظ‌ اصلی‌ روی‌ غلطک‌ یا توپی‌ رنده‌ ،باید متناسب‌ با ابعاد ماشین‌ طوری‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود، که‌ در موقع‌ کار دست‌ متصدی‌ را از برخورد با تیغه‌ رنده‌ حفظ‌ نماید.

 8-6-2        حفاظ‌ روی‌ قسمت‌ عقب‌ توپی‌ رنده‌، نیز باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود، که‌ با تغییر گونیا عرض‌ باقیمانده‌ آزاد تیغه‌ را در پشت‌ گونیا بپوشاند و مانع‌ از قابل‌ دسترس‌ شدن‌ تیغه‌ به‌ صورت‌ آزاد برای‌ متصدی‌ گردد.

 8-7           ماشین‌ رنده‌ متناسب‌ با ابعاد و نوع‌ کار و محل‌ نصب‌ ،باید از تجهیزات‌ مناسب‌ متفرقه‌ برخوردار باشد.

 8-7-1      پوشال‌ و ذرات‌ خرده‌ چوب‌، ،باید با کانال‌ خروجی‌ مناسب‌ از ماشین‌ خارج‌شود. بنابراین‌ ماشین‌ رنده‌ متناسب‌ با ابعاد آن‌، مکانیسم‌ خروج‌ پوشال‌ باید به‌ سیستم‌ مکنده‌ کارگاه‌ متصل‌ باشد.

 8-7-2      درب‌ کنترل‌ تجهیزات‌ داخلی‌ دستگاه‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ امکان‌ دسترسی‌ راحت‌ به‌ الکتروموتور تعویض‌ تسمه‌ ذوزنقه‌ و پولیها یا چرخ‌ تسمة‌ انتقال‌ دور را برای‌ متصدی‌ فراهم‌ نماید.

9                حفاظت‌های‌ ایمنی‌ ماشین‌ خراطی‌

 9-1             چهارچوب‌ و اسکلت‌ دستگاه‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ قابل‌ نصب‌ روی‌ فونداسیون‌ بوده‌ و در حین‌ کار کمترین‌ صدا و لرزش‌ را ایجاد نماید.

 9-1-1                بدنة‌ اصلی‌ پایه‌ متناسب‌ با سیستم‌ ماشین‌ از فلز مناسب‌ ساخته‌ شود ،به‌ گونه‌ای‌که‌، اجزاء ماشین‌ قابل‌ نصب‌ در محل‌ مناسب‌ و روی‌ آن‌ باشد.

 9-1-2                    بستر دستگاه‌ ،باید دارای‌ طراحی‌ متناسب‌ با سیستم‌ ماشین‌ خراطی‌ اتوماتیک‌ نیمه‌ اتوماتیک‌ یا ساده‌ داشته‌ باشد و قطعات‌ نصب‌ شده‌ روی‌ بستر دارای‌ مکانیسم‌ مناسب‌ سیستم‌ کار ماشین‌ باشد.

 9-1-3          میز یا تکیه‌ گاه‌ برای‌ کارکردن‌ با کله‌ گی‌ خارجی‌ دستگاه‌ می‌تواند متناسب‌ با سیستم‌ ماشین‌ روی‌ بدنة‌ اصلی‌ و یا جداگانه‌ طراحی‌ گردد به‌ گونه‌ای‌که‌ ،مکانیسم‌ عمل‌ ساده‌ برای‌ کله‌ گی‌ تراشی‌ را ایجاد نماید.

 9-1-4       شیار کشوئی‌ که‌ پایة‌ مرغک‌ روی‌ آن‌ حرکت‌ می‌نماید ،باید با ابعاد مناسب‌ و به‌ گونه‌ای‌ دقیق‌ و با سطح‌ صاف‌ مطلوب‌ ساخته‌ شود تا قطعات‌ روی‌ آن‌ در کشو به‌ راحتی‌ حرکت‌ نماید.

 9-2            قطعات‌ حرکت‌ دهنده‌ و خوراک‌ دهندة‌ کار ،باید متناسب‌ با وظیفه‌ای‌ که‌ دارند، طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و در جهت‌های‌ مختلف‌ حرکت‌ خطی‌ یا دورانی‌ آنها با دیگر قطعات‌ دقیقاً محاسبه‌ و قابل‌ تنظیم‌ باشد.

 9-3            اجزای‌ نگهدارنده‌ و هدایت‌ کننده‌ قطعه‌ کار ،باید با دقت‌ و سطوح‌ مناسب‌ از مواد قابل‌ اطمینان‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد.

 9-3-1                     محور دوران‌ دهندة‌ صفحه‌ داخلی‌ ،باید از فولاد مناسب‌ و با قطر مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،تا بتواند نیروهای‌ وارده‌ برای‌ عملیات‌ خراطی‌ چوب‌ و حرکت‌ دورانی‌ مناسب‌ را در دورهای‌ مختلف‌ و وزن‌ کله‌ گی‌ و قطعات‌ نصب‌ شده‌ به‌ آن‌ را تحمل‌ نماید و خطر شکستگی‌ محور و یا لنگ‌ شدن‌ آن‌ در موقع‌ عمل‌ وجود نداشته‌ باشد.

 9-3-2      پایة‌ مرغک‌ باید از فلز مناسب‌ با طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و قابل‌ حرکت‌ و تنظیم‌ روی‌ بستر کشوئی‌ ماشین‌ باشد.

 9-3-3      مرغک‌ باید از فولاد مناسب‌ با طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و مکانیسم‌ حرکتی‌ آن‌ به‌ گونه‌ای‌ باشد، که‌ قطعه‌ را محکم‌ در مرکز آن‌ نگهداشته‌ و امکان‌ حرکت‌ دورانی‌ نیز به‌ آن‌ بدهد.

 9-3-4      صفحة‌ کله‌ گی‌ خارجی‌ و کله‌ گی‌ داخلی‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود، که‌ امکان‌ نصب‌ و خراطی‌ قطعات‌ چوبهای‌ بزرگ‌ با قطر و ضخامت‌ مناسب‌ و مورد نیاز را داشته‌ باشد.

 9-3-5        سه‌ نظام‌ کله‌ گی‌ ،باید از مواد مناسب‌ و با طراحی‌ مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود که‌ علاوه‌ بر داشتن‌ مقاومت‌ کافی‌ برای‌ حرکات‌ قطعات‌ آن‌ در شیارهای‌ مربوط‌ بتواند با استفاده‌ از آچار فلزی‌ با مکانیسم‌ مطلوب‌ انتهای‌ چوبهای‌ با قطر مختلف‌ مورد نیاز را محکم‌ و ثابت‌ در حرکت‌ دورانی‌ حفظ‌ نماید.

 9-4            ابزار و تجهیزات‌ اصلی‌ دوران‌ و تراش‌ دهندة‌ قطعة‌ کار ،باید دارای‌ طراحی‌ مناسب‌ بوده‌ و از بهترین‌ مواد ساخته‌ شده‌ باشد،و قابل‌ سرویس‌ و روغن‌ کاری‌ و یا تنظیم‌ قطعات‌ متناسب‌ با طول‌ زمان‌ کار ماشین‌ و یا ابعاد و جنس‌ قطعة‌ مورد عمل‌ باشد.

 9-4-1          مقرّ تیغة‌ ابزار تراش‌ دهنده‌ (تیغه‌ گیر) ،باید با دقت‌ و از مواد مناسب‌ طراحی‌ شده‌ باشد به‌ گونه‌ای‌ که‌، تیغه‌های‌ تراش‌ دهندة‌ چوب‌ (مغار خراطی‌) دقیقاً در آن‌ با وضعیت‌ مطلوب‌ محکم‌ و ثابت‌ شود و در موقع‌ خراطی‌ خطر رها شدن‌ نداشته‌ باشد.

 9-4-2         تکیه‌ گاه‌ ابزار دستی‌ و پایة‌ اصلی‌ تکیه‌ گاه‌ ابزار (مغار خراطی‌) ،باید از فولاد مناسب‌ و با طراحی‌ مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود که‌ علاوه‌ بر توان‌ حرکت‌ طولی‌ در بستر ماشین‌ تکیه‌ گاه‌ حرکت‌ دورانی‌ قابل‌ تنظیم‌ از نظر ارتفاع‌ و زوایای‌ مختلف‌ حول‌ محور خود را داشته‌ باشد و در هر موقعیت‌ تنظیم‌ شده‌ قابل‌ ثابت‌ نمودن‌، قابل‌ اطمینان‌ باشد به‌ گونه‌ای‌که‌ ،در موقع‌ کار و تکیه‌ دادن‌ مغار خراطی‌ و اعمال‌ نیرو به‌ آن‌ حرکت‌ نکند.

 9-4-3        تیغة‌ تراش‌ دهنده‌ و ابزار دستی‌ خراطی‌ ،باید از بهترین‌ فولاد ابزار و با طراحی‌ مناسب‌ برای‌ جای‌گیری‌ در مقّر ماشین‌ و یا استفادة‌ با دست‌ ساخته‌ شده‌ باشد و استحکام‌ آن‌ برای‌ تحمّل‌ نیروهای‌ وارده‌ ناشی‌ از دست‌ و عملیات‌ خراطی‌ به‌ گونه‌ای‌باشد، که‌ خطر شکسته‌ شدن‌ در حین‌ کار را نداشته‌ باشد.

 9-5            محل‌ استقرار تکیه‌ گاه‌ توپی‌ دوران‌ کنندة‌ اصلی‌ ،باید دقیق‌ و دارای‌ طراحی‌ و ساخت‌ قطعات‌ مناسب‌ و قابل‌ روغن‌ کاری‌ و بازدید مرتب‌ باشد.

 9-5-1       کله‌ اصلی‌ (جعبه‌ دنده‌) دستگاه‌ با تجهیزات‌ تغییر دور ،باید از مواد مناسب‌ و طراحی‌ مطلوب‌ تهیه‌ شده‌ باشد، و ساخت‌ چرخ‌ تسمه‌ها و مکانیسم‌ عمل‌ آنها به‌ گونه‌ای‌باشد، که‌ امکان‌ حرکت‌ دورانی‌ قابل‌ تنظیم‌ مطمئن‌ را در موقع‌ عمل‌ ایجاد نماید و خطر شکستن‌، لنگ‌ زدن‌ و یا خارج‌ شدن‌ تسمه‌ از روی‌ قطعات‌ چرخ‌ تسمه‌ رانداشته‌ و تا آنجا که‌ ممکن‌ است‌  مکانیسم‌ انتقال‌ دور به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ در حین‌ روشن‌ بودن‌ ماشین‌ بتوان‌ تغییرات‌ دور مناسب‌ را تنظیم‌ نمود.

 9-5-2       پایة‌ متحرک‌ متصل‌ به‌ ریل‌ دستگاه‌ و میز مقرّ تیغه‌ گیر ماشین‌ برای‌ حرکت‌ طولی‌ ،باید از مواد مناسب‌ و با طراحی‌ مطلوب‌ که‌ متناسب‌ با سیستم‌ و مکانیسم‌ عمل‌ کرد ماشین‌ باشد ساخته‌ شود ،بگونه‌ای‌ که‌ ،حرکت‌ طولی‌ آنها روی‌ دیگر قطعات‌ ماشین‌ به‌ طور دقیق‌ و بدون‌ لرزش‌ انجام‌ شود و امکان‌ عملیات‌ خراطی‌ دقیق‌ را بوجود آورد.

 9-5-3      میلة‌ مارپیچ‌ راهنما ،باید از فولاد مناسب‌ و به‌ طور دقیق‌ طراحی‌ و روی‌ بستر ماشین‌ نصب‌ شده‌ باشد ،به‌ گونه‌ای‌که‌، حرکات‌ طولی‌ میز مقّر تیغة‌ گیر ماشین‌ به‌ راحتی‌ روی‌ آن‌ امکان‌پذیر گردد.

 9-6            تجهیزات‌ کنترل‌ کننده‌ و تنظیم‌ کنندة‌ دستگاه‌ ،باید به‌ تعداد کافی‌ و در جاهای‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ طراحی‌، نصب‌ و ساخته‌ شده‌ باشد.

 9-6-1       کلید استارت‌ (کلید روشن‌ و خاموش‌ کردن‌ دستگاه‌) ،باید از مواد مناسب‌ و با طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شد باشد،و در محلی‌ از پایة‌ ماشین‌ که‌ در دسترس‌ متصّدی‌ به‌ راحتی‌ قرار گیرد ،نصب‌ شده‌ باشد و عمل‌ خاموش‌ و روشن‌ کردن‌ ماشین‌ را با اطمینان‌ و ایمنی‌ انجام‌ دهد.

 9-6-2       اهرم‌های‌ تنظیم‌ کننده‌ سرعت‌، مرغک‌ و یا اتصال‌ کوپلینگ‌ ،باید از مواد مناسب‌  به‌ گونه‌ای‌ با طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ مقاومت‌ لازم‌ برای‌ حرکت‌ دادن‌ و یا محکم‌ کردن‌ آن‌ بوسیله‌ دست‌ را داشته‌ باشد.

 9-6-3      فرمان‌ حرکت‌ دهندة‌ طولی‌ مرغک‌ ،باید با طراحی‌ مناسب‌ و از فولاد مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد، به‌ گونه‌ای‌که‌، متصّدی‌ بتواند به‌ راحتی‌ آنرا دوران‌ داده‌ و حرکت‌ تنظیم‌ طولی‌ مرغک‌ را انجام‌ دهد.

 9-6-4        فرمان‌ حرکت‌ دهندة‌ پایة‌ متحرک‌ متصل‌ به‌ ریل‌ ،باید دارای‌ طراحی‌ مطلوب‌ بوده‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،به‌ گونه‌ای‌که‌، حرکت‌ طولی‌ پایة‌ متحرک‌ را روی‌ میلة‌ مارپیچ‌ متصدی‌ به‌ راحتی‌ با آن‌ انجام‌ دهد.

 9-6-5        وسیله‌ یا اهرم‌ ثابت‌ کننده‌ واگن‌ و میز مقرّ تیغه‌ گیر، باید از مواد مناسب‌ و طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و مکانیسم‌ آن‌ به‌ گونه‌ای‌ باشد ،که‌ متصّدی‌ به‌ راحتی‌ میز مقر تیغه‌ گیر را در وضعیت‌ تنظیم‌ شده‌ به‌ طور مطمئنی‌ ثابت‌ و قفل‌ نماید.

 9-7            وسائل‌ و تجهیزات‌ ایمنی‌ دستگاه‌ ،باید به‌ اندازة‌ کافی‌ و طراحی‌ مناسب‌ و از مواد مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ و روی‌ ماشین‌ نصب‌ و یا قابل‌ نصب‌ باشد.

 9-7-1                        حفاظ‌ روی‌ صفحة‌ کله‌ گی‌ و سه‌ نظام‌ دستگاه‌ ،باید از موادی‌ ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ با داشتن‌ استحکام‌ لازم‌ بویژه‌ هنگام‌ پرتاب‌ قطعات‌ حرکت‌ قطعه‌ و کله‌ گی‌ و تیغة‌ تراش‌ دهنده‌، از بالای‌ آن‌ برای‌ متصّدی‌ قابل‌ رؤیت‌ باشد و مکانیسم‌ عمل‌ آن‌ نیز به‌ گونه‌ای‌ باشد، که‌ مانع‌ از بستن‌ قطعات‌ با قطر زیاد مورد نیاز عملیات‌ خراطی‌ نگردد.

 9-8            تجهیزات‌ متفرقه‌ مانند ترمز، کانال‌ خروج‌ خاک‌ سمباده‌ یا ذرات‌ تراشیده‌ شده‌ و یا مقّر، ابزار خراطی‌ و... بنابه‌ طراحی‌ و مکانیسم‌ عمل‌ ماشین‌ می‌تواند روی‌ ماشین‌ تعبیه‌ شود، مشروط‌ به‌ اینکه‌ ایجاد مزاحمت‌ برای‌ عملیات‌ خراطی‌ و یا خطر برای‌ متصّدی‌ ننماید.

 9-9            تیغه‌های‌ خراطی‌ ،باید با فرمهای‌ مناسب‌ برای‌ کار و خوب‌ تیز شده‌ و زوایای‌ آن‌ بگونه‌ مطلوب‌ باشد و ایجاد خطر شکستگی‌ در حین‌ کار ننماید و چنانچه‌ مغار خراطی‌ با دست‌ استفاده‌ می‌شود ،باید طول‌ تیغه‌ و دستة‌ آنها بلند و متناسب‌ برای‌ اعمال‌ نیروی‌ کافی‌ باشد.

 10            حفاظت‌های‌ ایمنی‌ ماشین‌ فرز میزی‌

 10-1           اسکلت‌ و چهارچوب‌ دستگاه‌ که‌ اجزاء و متعلقات‌ روی‌ آن‌ است‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ قابل‌ نصب‌ طبق‌ دستورالعمل‌ سازنده‌ روی‌ فونداسیون‌ بتونی‌ کف‌ کارگاه‌ باشد و در حین‌ کار لرزش‌ را به‌ کمترین‌ حد ممکن‌ برساند.

 10-2           قطعات‌ حرکت‌ دهنده‌ و خوراک‌ دهنده‌ (الکتروموتور، چرخ‌ تسمه‌، بلبرینگ‌ تسمه‌ و...)، باید متناسب‌ با وظیفه‌ای‌ که‌ دارد طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و حرکت‌ خطی‌ یا دورانی‌ آنها هماهنگ‌ با دیگر قطعات‌ دقیقاً محاسبه‌ و قابل‌ تنظیم‌ بوده‌ و عمل‌ نماید.

 10-4           اجزای‌ نگهدارنده‌ و هدایت‌ کنندة‌ قطعه‌ کار ،باید با دقت‌ و سطوح‌ مناسب‌ و از مواد قابل‌ اطمینان‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،و حرکت‌های‌ مربوط‌ را دقیق‌ و صحیح‌ انجام‌ دهد.

 10-4-1         میز یا صفحة‌ ماشین‌ ،باید دارای‌ سطح‌ خوب‌ صیقل‌ داده‌ شده‌ از مواد مناسب‌ باشد و قطعات‌ نصب‌ شدة‌ روی‌ آن‌ به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ در موقع‌ کار با ماشین‌ ایجاد صدای‌ نامناسب‌ ننماید و خطر بازشدن‌ و رها شدن‌ نداشته‌ باشد.

 10-4-2        گونیای‌ ماشین‌ ،باید در شیار تعبیه‌ شده‌ روی‌ صفحه‌ قابل‌ هدایت‌ و تنظیم‌ باشد و با پیچهای‌ مناسب‌ استقرار آن‌ به‌ صورت‌ مستقیم‌ و قابل‌ تنظیم‌ ثابت‌ گردد و صفحات‌ گونیا ،باید از دو قسمت‌ ثابت‌ فلزی‌ و متحرک‌ چوبی‌ قابل‌ تنظیم‌ ساخته‌ شده‌ باشد.

 10-4-3       صفحات‌ چوبی‌ در شیار تعبیه‌ شده‌ روی‌ صفحات‌ فلزی‌ به‌ صورت‌ کشوئی‌ قابل‌ تنظیم‌ گردد و همچنین‌ طراحی‌ گونیای‌ متحرک‌ به‌ نوعی‌ باشد، که‌ نصب‌ سپر یا حفاظ‌ فنری‌ فلزی‌ یا طلقی‌ جلوی‌ تیغة‌ فرز روی‌ آن‌ امکان‌پذیر باشد.

 10-4-4       نگهدارنده‌ و هدایت‌ کنندة‌ قطعه‌ کار (دستگاه‌ هدایت‌ و نگهدارندة‌ الکتریکی‌ ،قطعات‌ فنر، شانه‌ و غیره‌) ،باید با طراحی‌ مناسب‌ و مواد با کیفیت‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ علاوه‌ بر انجام‌ وظائف‌ با کیفیت‌ خوب‌ برای‌ متصدی‌ دستگاه‌ ایجاد خطر ننماید و قابل‌ نصب‌ دقیق‌ روی‌ صفحة‌ ماشین‌ باشد و از پس‌ زدن‌ قطعات‌ چوب‌ جلوگیری‌ نماید.

 10-4-5         حلقه های‌ تنظیم‌ کننده‌ دهانه‌ محور روی‌ میز ماشین‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ بهره‌گیری‌ از تیغه‌های‌ فرز با قطرهای‌ مختلف‌ را امکان‌پذیر کند و در موقع‌ قرارگیری‌ روی‌ صفحة‌ ماشین‌ و در مقّر خود کاملاً با صفحه‌ میز در یک‌ سطح‌ قرار گیرند و جای‌ گذاری‌ و برداشت‌ آن‌ به‌ راحتی‌ امکان‌پذیر باشد.

 10-5           ابزار و تجهیزات‌ اصلی‌ تراش‌ دهندة‌ قطعة‌ کار ،باید دارای‌ طراحی‌ مناسب‌ بوده‌ و از بهترین‌ مواد ساخته‌ شده‌ باشد،و قابل‌ سرویس‌ و روغن‌ کاری‌ و یا تعویض‌ قطعات‌ متناسب‌ با طول‌ زمان‌ کار ماشین‌ و یا قطعة‌ مورد عمل‌ و یا تعویض‌ تیغه‌ باشد.

 10-5-1         تیغة‌ فرز ،باید از فولاد ابزار متناسب‌ با نوع‌ کار و مواد، طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد، و باید از تیغه‌های‌ تولید کارهانه‌های‌                         شده‌ توسط‌ واحدهای‌ تخصصی‌ و شناخته‌ شده‌ استفاده‌ گردد و با فرم‌های‌ متداول‌  یک‌ تکه‌ یا چند تکه‌ با فرم‌های‌ مختلف‌ باشد و چنانچه‌ به‌ صورت‌ چند تکّه‌ و در یک‌ توپی‌ نصب‌ می‌شود ،باید قطعات‌ اتصال‌ دهنده‌ مطمئن‌ و بدون‌ نقص‌ باشد که‌ در حرکت‌ دورانی‌ زیاد فشار وارده‌ ناشی‌ از کار ایجاد خطر برای‌ متصّدی‌ ننماید.

 10-5-2         تیغه‌ یا توپی‌ فرز ،باید دارای‌ سوراخ‌ محور وسط‌ متناسب‌ با میلة‌ اصلی‌ ماشین‌ فرز باشد و بتواند محکم‌ و دقیق‌ با قطعات‌ ثابت‌ کننده‌ روی‌ میله‌ اصلی‌ تثبیت‌ شود.

 10-6           محل‌ استقرار و تکیه‌ گاه‌ میلة‌ دوران‌ کنندة‌ اصلی‌ ،باید با مکانیسم‌ مناسب‌ باشد و به‌ طور دقیق‌ و با مواد کیفیت‌ مطلوب‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،و قابل‌ روغن‌ کاری‌ و بازدید مرتب‌ باشد.

 10-6-1           میلة‌ دوران‌ کننده‌ را ،باید به‌ گونه‌ای‌ محاسبه‌، طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخت‌،که‌ تنشهای‌ ناشی‌ از ضربه‌، فشار و... را در موقع‌ عمل‌ تحمّل‌ نماید و تغییر شکل‌ و خارج‌ شدن‌ از حرکت‌ محوری‌ نداشته‌ باشد.

 10-6-2         مقّر میله‌ اصلی‌ ،باید دقیقاً طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،تا استقرار میله‌ را در داخل‌ خود به‌ صورت‌ مطمئن‌ امکان‌پذیر نماید و قابل‌ باز و بسته‌ کردن‌ راحت‌ نیز باشد.

 10-6-3       واشرهای‌ مستقر روی‌ میله‌ برای‌ نگهداشتن‌ تیغه‌ ،باید با طراحی‌ مناسب‌ از مواد مطمئن‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و به‌ طور مطمئن‌ بتواند روی‌ میلة‌ محور قرار گیرد.

 10-6-4        سر میلة‌ اصلی‌ با فرز ،باید به‌ گونه‌ای‌ باشد،که‌ بتوان‌ به‌ راحتی‌ قطعات‌ متحرک‌ روی‌ میله‌ و قطعات‌ تثبیت‌ کنندة‌ تیغه‌ را روی‌ آن‌ سوار نموده‌ و به‌ اندازة‌ کافی‌ قسمت‌ دنده‌ شده‌ داشته‌ باشد که‌ آخرین‌ پیچ‌ بتواند روی‌ آن‌ کاملاً محکم‌ شده‌ و سایر قطعات‌ را به‌ طور مطمئن‌ حفظ‌ نماید.

 10-6-5        محور تقارن‌ میله‌ اصلی‌ که‌ شامل‌ میله‌ و محل‌ استقرار آن‌ به‌ صورت‌ بوش‌  می‌باشد، باید به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ کاملاً متقارن‌ بوده‌ و در حرکت‌ دورانی‌ کمترین‌ نیروی‌ گریز از مرکز را ایجاد نماید.

 10-6-6        مقّر خارجی‌ میلة‌ اصلی‌، بوش‌ یا سیلندر ،باید با طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و مقّر مطمئن‌ برای‌ میلة‌ اصلی‌ با دوران‌ کافی‌ باشد.

 10-6-7       پیچ‌ بالای‌ میلة‌ اصلی‌ باید با ابعاد مناسب‌ و از جنس‌ با کیفیت‌ مطلوب‌ تهیه‌ گردد و به‌ طور مطمئن‌ و محکم‌ روی‌ سر محور به‌ گونه‌ای‌ پیچیده‌ و محکم‌ شود که‌ فرار ناخواستة‌ قطعات‌ روی‌ میله‌ را غیرممکن‌ نماید.

 10-6-8       مهرة‌ ثابت‌ کنندة‌ قطعات‌ روی‌ میلة‌ اصلی‌ باید با ابعاد مناسب‌ طراحی‌ و از جنس‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و وظیفة‌ خود را که‌ پیچیده‌ شدن‌ دقیق‌ روی‌ میله‌ و ثابت‌ کردن‌ واشرها و قطعات‌ نگهدارندة‌ روی‌ تیغه‌ می‌باشد را، به‌ نحو احسن‌ انجام‌ دهد.

 10-6-9        مهره‌های‌ تنظیم‌ کنندة‌ روی‌ میلة‌ اصلی‌ برای‌ ثابت‌ کردن‌ تیغة‌ ،باید دارای‌ ابعاد مناسب‌ با ضخامت‌های‌ مختلف‌ باشد تا متناسب‌ با فرم‌ و ضخامت‌ تیغه‌ توسط‌ متصدی‌ انتخاب‌ و بین‌ پیچ‌ محکم‌ کننده‌ و تیغة‌ فرز قرار گیرد و باعث‌ تثبیت‌ مطمئن‌ تیغه‌ با توپی‌ فرز روی‌ میلة‌ اصلی‌ شود .

 10-6-10       یاتاقان‌ (محل‌ استقرار قسمت‌ متحرک‌ با میله‌ اصلی‌) ،باید به‌ تعداد کافی‌ و در فواصل‌ مناسب‌ از طول‌ میلة‌ اصلی‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود، به‌ گونه‌ای‌ که‌ ،لرزش‌ میله‌ و یا خم‌ شدن‌ آن‌ در موقع‌ عمل‌ به‌ کمینه‌ ممکن‌ برساند و باعث‌ کاهش‌ ایجاد خطر برای‌ متصّدی‌ شود.

 10-6-11       مهره‌ اصلی‌ نگهدارنده‌ بوشها و یا واشرهای‌ روی‌ تیغه‌، باید با دقت‌ کافی‌ و جنس‌ مناسب‌ تهیه‌ شده‌ باشد.

 10-7           تجهیزات‌ کنترل‌ کننده‌ و تنظیم‌ کنندة‌ دستگاه‌ در جاهای‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود.

 10-7-1          کلید روشن‌ و خاموش‌ کردن‌ دستگاه‌ به‌ صورت‌ مناسب‌ طراحی‌ و در دسترس‌ متصّدی‌ با کیفیت‌ عالی‌ باشد و تاآنجاکه‌ بشود، متناسب‌ با الکتروموتور ماشین‌ به‌ صورت‌ راست‌ گرد و چپ‌ گرد باشد.

 10-7-2        قفل‌ میلة‌ دوران‌ کننده‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و تهیه‌ شده‌ باشد، که‌ برای‌ تعویض‌ تیغه‌ متصّدی‌ بتواند با استفاده‌ از مکانیسم‌ ساده‌ حرکت‌ دورانی‌ میله‌ را متوقف‌ نماید.

 10-7-3         فرمان‌ تنظیم‌ حرکت‌ عمودی‌ میلة‌ اصلی‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ علاوه‌ بر استحکام‌ مطلوب‌ به‌ راحتی‌ میلة‌ ماشین‌ را برای‌ تنظیم‌ تیغه‌ و توپی‌ و بالا و پائین‌ بردن‌ آن‌ برای‌ متصّدی‌ امکان‌پذیر نماید.

 10-8           وسایل‌ و تجهیزات‌ ایمنی‌ دستگاه‌، باید به‌ اندازة‌ کافی‌ با طراحی‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ وجود داشته‌ و یا قابل‌ نصب‌ باشد.

 10-8-1         قفل‌ فرمان‌ حرکت‌ میله‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ پس‌ از تنظیم‌ تیغه‌ با استفاده‌ از آن‌ متصّدی‌ فرمان‌ پائین‌ دادن‌ میله‌ را قفل‌ نماید و مانع‌ از حرکت‌ ناخواستة‌ میله‌ شود.

 10-8-2          پدال‌ ترمز ماشین‌، باید در محل‌ مناسب‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،تا در مواقع‌ مورد نیاز متصّدی‌ بتواند به‌ راحتی‌ میلة‌ اصلی‌ ماشین‌ را بسرعت‌ متوقف‌ نماید .

 10-9           ماشین‌ فرز دارای‌ تجهیزات‌ دیگر کمکی‌ و حفاظتی‌ نیز ،باید باشد تا خطرات‌ احتمالی‌ را برای‌ متصّدی‌ به‌ حداقل‌ برساند.

 10-9-1          جهت‌ راحتی‌ عمل‌ و جلوگیری‌  از خطرات‌ ناشی‌ از کار ،باید کنار میز اصلی‌ وجود داشته‌ باشد و روی‌ قرقره‌های‌ فلزی‌ روان‌ حرکت‌ متعادل‌ و سریع‌ موازی‌ با گونیا نماید و لقی‌ نداشته‌ باشد و مجهز به‌ تکیه‌ گاه‌ یا عمود بر گونیای‌ اصلی‌ ماشین‌ باشد.

 10-10          دهانة‌ کانال‌ محل‌ خروج‌ پوشال‌ ،باید در پشت‌ گونیای‌ اصلی‌ و میله‌ و تیغة‌ فرز و در جای‌ مناسب‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،تا پوشهای‌ ناشی‌ از تراش‌ چوب‌ را که‌ توسط‌ تیغه‌ بوجود آمده‌ به‌ راحتی‌ توسط‌ کانال‌ مکنده‌ که‌ به‌ آن‌ متصل‌ می‌باشد خارج‌ نماید و مانع‌ پرتاب‌ ذرات‌ چوب‌ به‌ چشم‌ متصّدی‌ شود.

 11             حفاظت‌های‌ ایمنی‌ ماشین‌ مته‌ افقی‌ پایه‌ دار

 11-1            چهارچوب‌ و اسکلت‌ دستگاه‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود، که‌ دارای‌ تکیه‌ گاه‌ و پایة‌ قابل‌ اطمینان‌ و قابل‌ نصب‌ روی‌ فونداسیون‌ بوده‌ و در حین‌ کار کمترین‌ صدا و لرزش‌ را ایجاد نماید.

 11-1-1                     بدنة‌ اصلی‌ از فولاد کربن‌ دار (چدن‌) با ابعاد مناسب‌ ساخته‌ می‌شود به‌گونه‌ای‌ که‌ تجهیزات‌ ماشین‌ قابل‌ نصب‌ به‌ آن‌ باشد.

 11-2            قطعات‌ حرکت‌ دهنده‌ و خوراک‌ دهندة‌ کار ،باید متناسب‌ با وظیفه‌ای‌ که‌ دارد طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد .

 11-2-1                     تجهیزات‌ عمودی‌ حرکت‌ دهنده‌ قسمتهای‌ سوراخ‌ کننده‌ ،باید با طراحی‌ مناسب‌ و از مواد مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود که‌ بعد از نصب‌ ، تجهیزات‌ سوراخ‌ کننده‌ قابل‌ نصب‌ روی‌ آن‌ باشد و حرکت‌ عمودی‌ روان‌ را امکان‌پذیر نماید.

 11-2-2                     محل‌ استقرار تجهیزات‌ انتقال‌ حرکت‌ و نیرو ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود، که‌ الکتروموتور داخل‌ آن‌ نصب‌ گردیده‌ و تجهیزات‌ سوراخ‌ کننده‌ از آن‌ بیرون‌ قرار گیرد.

 11-3           اجزای‌ نگهدارنده‌ و هدایت‌ کنندة‌ قطعة‌ کار ،باید با دقت‌ و سطوح‌ مناسب‌ از مواد قابل‌ اطمینان‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد.

 11-3-1         صفحه‌ یا میز اصلی‌ ماشین‌، مقّر قطعه‌ کار ،باید با طراحی‌ مناسب‌ و از مواد مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد.

 11-3-2          پایة‌ گیرة‌ قطعه‌ کار ،باید روی‌ میز اصلی‌ به‌ گونه‌ای‌ نصب‌ گردد، که‌ با مکانیسم‌ سادة‌ مکانیکی‌ یا پنوماتیکی‌ ، قطعة‌ کار را بتواند محکم‌ روی‌ صفحة‌ میز برای‌ عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌ نگهدارد.

 11-3-3         میلة‌ تنظیم‌ استقرار قطعة‌ کار روی‌ میز ماشین‌، ،باید در کنار صفحة‌ اصلی‌ به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ تکیه‌گاه‌ قابل‌ تنظیم‌ مناسبی‌ برای‌ قطعة‌کار در موقع‌ سوراخ‌ کاری‌  و قابلیت‌ تنظیم‌ همزمان‌ طول‌ سوراخ‌ با آن‌ را داشته‌ .

 11-3-4        گونیای‌ تکیه‌ گاه‌ قطعه‌ به‌ لبة‌ میز، می‌تواند از مواد مناسب‌ جداگانه‌ با طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شود و سر میز قابل‌ نصب‌ باشد و یا به‌ صورت‌ یک‌ تکه‌ جزئی‌ از میز اصلی‌ ماشین‌ طراحی‌ و ساخته‌ شده‌ باشد،به‌ گونه‌ای‌ که‌ تکیه‌ گاه‌ مطلوبی‌ برای‌ قطعة‌کار در عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌  گردد.

 11-3-5        قطعات‌ تنظیم‌ عمق‌ کار می‌تواند با طراحی‌ مناسب‌ در کنار تجهیزات‌ حرکت‌ دهندة‌ عمودی‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود، که‌ امکان‌ حرکت‌ افقی‌ قابل‌ تنظیم‌ در عمق‌ قطعه‌ کار را برای‌ مته‌ به‌ سادگی‌ امکان‌پذیر نماید.

 11-4           ابزار و تجهیزات‌ اصلی‌ سوراخ‌ کنندة‌ قطعة‌ کار باید از فولاد ابزار مناسب‌ و به‌ نحو مطلوب‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود به‌ گونه‌ای‌که‌، عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌  و کام‌ کنی‌ را در قطعات‌ چوبی‌ امکان‌پذیر سازد.

 11-4-1           متة‌ کم‌ کن‌ ساده‌ باید از فولاد ابزار مناسب‌ و با طراحی‌ مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود،که‌ در قطرهای‌ مختلف‌ و طول‌ های‌ مورد نیاز، عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌  را امکان‌پذیر نماید.

 11-4-2          متة‌ کم‌ کن‌ مارپیچ‌ ،باید از فولادهای‌ آلیاژی‌ مناسب‌ ابزار و با طراحی‌ مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود، که‌ علاوه‌ بر امکان‌ راحت‌ کردن‌ عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌  با آن‌ خطر شکست‌ در حین‌ سوراخ‌ کاری‌  را به‌ کمینه‌ برساند.

 11-4-3        متة‌ سوراخ‌ کنی‌ دو قطر، باید از فولاد و آلیاژی‌ مناسب‌ ابزار به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود، که‌ شکل‌ طراحی‌ شدة‌ آن‌ امکان‌ ایجاد سوراخ‌ با دو قطر مختلف‌ را در یک‌ مرحلة‌ کاری‌ امکان‌پذیر نماید.

 11-4-4        متة‌ خزینه‌ ،باید از فولاد آلیاژی‌ ابزار به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود که‌ امکان‌ خزینه‌ کاری‌ در ابعاد مختلف‌ سر سوراخهای‌ ایجاد شده‌ در چوب‌ را بوجود آورد.

 11-4-5        سه‌ نظام‌ محل‌ استقرار مته‌ باید از فولاد مناسب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،و طراحی‌ آن‌ به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ قطعات‌ به‌ طور دقیق‌ مته‌ را در سه‌ نظام‌ محکم‌ و به‌ صورت‌ محوری‌ نگهدارد و از جابجایی‌ آن‌ در حین‌ عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌  جلوگیری‌ کند. و سه‌ نظام‌ ،باید در موقع‌ حرکت‌ کاملاً بدون‌ لنگی‌ دوران‌ کند و خطر پرتاب‌ مته‌ را نداشته‌ باشد.

 11-4-6        محور اصلی‌ دوران‌ کننده‌ از فولاد مناسب‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ در موقع‌روشن‌ بودن‌ الکتروموتور بدون‌ لنگی‌ دوران‌ نموده‌ و اتصال‌ آن‌ با سه‌ نظام‌ از مکانیسم‌ قابل‌ اطمینان‌ برخوردار باشد.

 11-5           محل‌ استقرار و تکیه‌گاه‌ توپی‌ سه‌ نظام‌ دوران‌ کنندة‌ اصلی‌ ،باید از مواد مناسب‌ و دارای‌ طراحی‌ ساخت‌ قطعات‌ مطلوب‌ باشد به‌ گونه‌ای‌ که‌ قابل‌ روغن‌ کاری‌ و بازدید مرتب‌ باشد.

 11-5-1                   الکتروموتور،باید دارای‌ مشخصات‌ فنی‌ مناسب‌ با ابعاد ماشین‌ و استفاده‌ از چوبهای‌سوزنی‌ برگ‌ و پهن‌ برگ‌ برای‌ عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌  باشد و از نظر ایمنی‌ قابل‌ اطمینان‌ برای‌ متصّدی‌ مربوطه‌ گردد و به‌ راحتی‌ قابل‌ سرویس‌ کردن‌ باشد.

 11-5-2         تجهیزات‌ کنترل‌ کننده‌ و تنظیم‌ کنندة‌ دستگاه‌ ،باید به‌ تعداد کافی‌ و در جاهای‌ مناسب‌ و از مواد مطلوب‌ طراحی‌ و روی‌ ماشین‌ نصب‌ شده‌ باشد.

 11-5-3        کلید روشن‌ و خاموش‌ کردن‌ دستگاه‌ ،باید در بدنة‌ ماشین‌ و در محل‌ مناسب‌ و از مواد مناسب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شده‌ و نصب‌ گردد ،که‌ متصّدی‌ در موقع‌ کار به‌ راحتی‌ بتواند به‌ وسیلة‌ آن‌ ماشین‌ را خاموش‌ یا روشن‌ نماید.

 11-5-4        فرمان‌ تنظیم‌ حرکت‌ مته‌ در ارتفاع‌ ،باید با طراحی‌ مناسب‌ و از مواد مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شده‌ باشد،که‌ قابل‌ نصب‌ روی‌ تجهیزات‌ حرکت‌ دهندة‌ عمودی‌ ماشین‌ باشد و بوسیلة‌ آن‌ بتوان‌ تجهیزات‌ عمودی‌ را در هر ارتفاع‌ سوراخ‌ کاری‌  دقیقاً و به‌ راحتی‌ تنظیم‌ نمود.

 11-5-5        اهرم‌ قفل‌ کردن‌ حرکت‌ در ارتفاع‌ ماشین‌ ،باید از مواد مناسب‌ با طراحی‌ مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود که‌ متصّدی‌ بتواند به‌ راحتی‌ و با اطمینان‌ حرکت‌ عمودی‌ تجهیزات‌ و قسمتهای‌ سوراخ‌ کننده‌ را بوسیلة‌ آن‌ ثابت‌ نماید.

 11-5-6          صفحة‌ مدرج‌ برای‌ تنظیم‌ حرکت‌ عمودی‌ دستگاه‌ مته‌ برای‌ حرکت‌ دقیق‌ تجهیزات‌ و قسمتهای‌ سوراخ‌ کنندة‌ ،باید مجهز به‌ یک‌ شاخص‌ مدرج‌ میلی‌ متری‌ باشد که‌ با طراحی‌ مناسب‌ و از مواد مطلوب‌ ساخته‌ شود و بتواند به‌ صورت‌ دایره‌ای‌ روی‌ فرمان‌ تنظیم‌ حرکت‌ مته‌ در ارتفاع‌ و یا به‌ صورت‌ نوار مستقیم‌ درجای‌ مناسب‌ در بدنة‌ ماشین‌ نصب‌ گردد.

 11-5-7        اهرم‌ حرکت‌ دهندة‌ مته‌ در عرض‌ ،باید از فولاد مناسب‌ و با ابعاد مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و ساخته‌ شود که‌ به‌ راحتی‌ متصّدی‌ بتواند در موقع‌ عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌  سه‌ نظام‌ و تجهیزات‌ سوراخ‌ کننده‌ را بوسیله‌ آن‌ در عرض‌ ماشین‌ به‌ راحتی‌ حرکت‌ دهد و عرض‌ کام‌ کنی‌ یا سوراخ‌ کاری‌ را در یک‌ محدودة‌ مورد نیاز متناسب‌ با ابعاد ماشین‌ امکان‌پذیر سازد.

 11-5-8        اهرم‌ حرکت‌ در عمق‌ قطعة‌ کار ،باید از مواد مناسب‌ و با طراحی‌ و ابعاد مطلوب‌ به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شود که‌ متصّدی‌ بتواند در موقع‌ عملیات‌ سوراخ‌ کاری‌  بوسیلة‌ آن‌ مته‌ را به‌ راحتی‌ در عمق‌ محدود مورد نیاز در چارچوب‌ داخل‌ و خارج‌ نماید.

 11-6           وسایل‌ و تجهیزات‌ ایمنی‌ دستگاه‌ ،باید به‌ اندازة‌ کافی‌ و با کیفیت‌ مناسب‌ روی‌ ماشین‌ وجود داشته‌ باشد.

 11-6-1                     حفاظ‌ روی‌ قطعات‌ گردندة‌ فوقانی‌ ،باید به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ و از مواد مناسب‌ ساخته‌ شود، که‌ الکتروموتور و قطعات‌ گردندة‌ پشت‌ سه‌ نظام‌ را به‌ گونه‌ای‌ بپوشاند ،که‌ تا آن‌جا که‌ بشود، مانع‌ نفوذ خاک‌ اره‌ و تراشه‌های‌ چوب‌ به‌ داخل‌ الکتروموتور گردد و از برخورد دست‌ یا بدن‌ متصّدی‌ به‌ الکتروموتور و قطعات‌ گردندة‌ در موقع‌ سوراخ‌ کاری‌ جلوگیری‌ کند و ایجاد خطر را به‌ کمینه‌ ممکن‌ برساند.

 11-6-2         کلید بستن‌ مته‌ در سه‌ نظام‌ ،باید از فولاد مناسب‌ و با طراحی‌ مطلوب‌ ساخته‌ شده‌ باشد،به‌ گونه‌ای‌ که‌، مقاومت‌ لازم‌ را برای‌ سفت‌ کردن‌ دستی‌ مته‌ در سه‌ نظام‌ بوسیلة‌ متصّدی‌ را داشته‌ باشد و عملیات‌ استقرار محکم‌ و بدون‌ لنگی‌ مته‌ در سه‌ نظام‌ را امکان‌پذیر نماید.

 11-7           ماشین‌ می‌تواند به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ شود، که‌ کلید خاموش‌ و روشن‌ کردن‌ بوسیله‌ پدال‌ پایی‌ با سیستم‌ الکتریکی‌ یاپنوماتیکی‌ نیز انجام‌ شود.

 ماشین‌ مته‌ همچنین‌ می‌تواند به‌ گونه‌ای‌ طراحی‌ شود که‌ دارای‌ میز اصلی‌ متحرک‌ برای‌ تنظیم‌ عمق‌ و عرض‌ و طول‌ سوراخ‌ کاری‌  باشد و الکتروموتور آن‌ ثابت‌ گردد.

---

[1] - Computer Numerical contorol

[2] ا- Numerical control

طرح و محاسبه ی باد بندها

طرح و محاسبه ی باد بندها

B=1/(1+(λ/2Cc))   Cc=130  λ<123  λ=KL/R ( K=1 )  

   )                                               بادبند ضربدری       Kx=1/2     Ky=2/3)

115	110	105	100	95	90	85	80	75	70	65	60	50	40	λ
.69	.7	.71	.72	.73	.74	.75	.76	.78	.79	.8	.81	.84	.87	B
.92	.94	.95	.96	.97	.99	1	1.02	1.03	1.05	1.07	1.08	1.12	1.16	1.33*B

Ry	Rx	Iy	Ix	A	ورق تقویتی	مقطع
3.7	3.11	303	213	22	-	2UNP8
4.33	2.7	639	249	34	2PL6*1
4.12	3.92	458	414	27	-	2UNP10
4.7	3.4	892	450	39	2PL6*1
4.9	3.4	1037	499	43	2PL8*1
4.58	4.64	715	735	34	-	2UNP12
5.15	4.1	1225	771	46	2PL6*1
5.27	4.04	1394	820	50	2PL8*1
5.38	4.08	1564	901	54	2PL10*1
4.95	5.46	1002	1217	40.8	-	2UNP14
5.6	4.8	1787	1302	56.8	2PL8*1
5.7	4.77	1983	1384	60.8	2PL10*1
5.8	4.82	2180	1505	64.8	2PL12*1
					2PL
5.38	6.22	1396	1863	48	-	2UNP16
6.08	5.45	2525	2030	68	2PL10*1
6.17	5.46	2751	2151	72	2PL12*1
6.25	5.52	2977	2320	76	2PL14*1
5.8	6.97	1894	2728	56	-	2UNP18
6.55	6.13	3436	3016	80	2PL12*1
6.62	6.15	3693	3185	84	2PL14*1
6.69	6.22	3950	3410	88	2PL16*1
6.23	7.72	2513	3858	64.4	-	2UNP20
7.06	6.85	4827	4536	96.4	2PL16*1
7.13	6.92	5117	4826	100.4	2PL18*1
				96	-	4UNP16
				112	-	4UNP18

سقفهای کاذب مشبک کناف

سقفهای کاذب مشبک کناف

سقفهای کاذب مشبک کناف از شبکه سازه های سپری(یا U شکل) و تایل های گچی تشکیل می شوند. شبکه مذکور بوسیله آویزهای قابل تنظیم به سقف اصلی متصل گردیده و سپس تایل های گچی درون این شبکه قرار می گیرند. نصب سریع و آسان، دسترسی آسان به فضای تأسیساتی پشت سقف کاذب و تعمیر و نگهداری آسان از جمله ویژگیهای این ساختار می باشد. انواع تایل های گچی:  تایل های شقفی در ابعاد 60*60 سانتی متر و در دو نوع ساده (فاقد خواص صوتی) و آکوستیک (دارای خواص صوتی) تولید و عرضه می گردند: تایلهای ساده بدون روکش روکش دار(P.V.C  بر روی تایل- آلومینیوم بر پشت تایل) تایل های آکوستیک مدل 36/12/8 مدل 18/6 ویژگیهای اصلی تایل های آکوستیک، قابلیت جذب صوت بالای آنها می باشد. به همین سبب، این نوع تایل غالبا در ساختمان هایی نظیر سینما ها، آمفی تأتر ها و دفاتر کار مورد استفاده قرار می گیرد. روش اجرا:  نصب نبشی تراز  اتصال به سقف اصلی  اجرای شبکه سازه  قراردادن تایلها درون شبکه تایلهای گچی ساده تایلهای گچی ساده فاقد خاصیت جذب صوت می باشند. این تایلها در دو نوع بدون روکش و روکش دار تولید  و عرضه می گردند. تایل های بدون روکش دارای قابلیت رنگ آمیزی می باشند. تایل های با روکش P.V.C نیازی به رنگ آمیزی نداشته و بدین ترتیب سرعت کار بالا می رود. تایل های با روکش آلومینیوم (در پشت تایل) در مکان هایی که احتمال ریزش آب بر پشت تایل وجود دارد (مانند محل عبور لوله های تأسیساتی) و یا در محیط هایی که احتمال تعرق وجود دارد(مانند منطق شرجی نظیر شمال یا جنوب کشور) مورد استفاده قرار می گیرند. تایل های گچی آکوستیک مدل 36/12/8 این نوع تایل ها دارای خاصیت جذب صوت می باشند. سوراخ های روی تایل به شکل دایره هایی به قطر 8mm و 2mm بوده که فاصله مرکز به مرکز این سوراخ ها از یکدیگر 36mm می باشد.  تایل های گچی آکوستیک مدل 18/6 این نوع تایل ها دارای خاصیت جذب صوت می باشند. سوراخ های روی تایل به شکل دایره هایی به قطر 6mm بوده که فاصله مرکز به مرکز این سوراخ ها از یکدیگر 18mm می باشد. سقفهای کاذب یکپارچه کناف سقفهای کاذب یکپارچه، بدون درز بوده و ساختار آنها از اتصال صفحات روکش دار گچی به زیرسازی فولادی که به سقف اصلی متصل می باشد، تشکیل می شود. این ساختار از نظر معماری بسیار منعطف بوده و در ساخت سقفهای معلق تزئئینی(دکوراتیو) کاربرد ویژه دارد. اجرای سریع و آسان، عبور آسان تأسیسات مکانیکی و الکتریکی، انعطاف معماری بالا و امکان دستیابی به مخصاتی نظیر عایق حرارتی و صوتی و مقاومت در برابر حریق و رطوبت از ویژگی های این ساختار می باشد. قطعات ویژه: قطعات کارخانه ای استاندارد برای اجرای انواع مقاطع تا و خم تزیینی تولید و عرضه می گردند. با استفاده از این قطعات، می توان پیچیده ترین طرح های معماری را با دقت ، سرعت و کیفیت بالا اجرا نمود. روش اجرا: نصب نبشی تراز اجرای زیرسازی فلزی اتصال صفحات روکشدار درزگیری سقفهای کاذب یکپارچه کناف - کاربردها عایق کاری حرارتی و صوتی سقف و پیلوت ساختمان ها فرودگاهها هتل ها مراکز تجاری فروشگاه ها رستوران ها اتاق های کنفرانس سالن های اجتماعات آمفی تئاتر ها

محیط زیست گرایی و رفاه اجتماعی

محیط زیست گرایی و رفاه اجتماعی

مقدمه:

بیشتر مردم نسل پیش از ما به نتایج سودمند تکنولوژی بی قید و شرط ایمان آورده اند. کتابها پیاپی عصری را بشارت می دادند که ماشین از عهده هر کار غیرممکنی در آن عصر برمی آمد و زندگی بیش از پیش به زندگی آرمانی نزدیکتر می شد. اما نسل ما در این اعتقاد راسختر می شود که تکنولوژی، افسار گسیخته، از فرمان انسان سر پیچانده و زندگی را تحمل ناپذیر کرده است. ما میان اسطوره ها سرگردان شده ایم. ضدیت با تکنولوژی را چنان مسلم فرض کرده ایم که بندرت در پی آن برمی آییم تا دریابیم این از اندیشه از کجا پیدا شده است. آیا راست است که از وقت بررسی دقیق این پدیده عجیب و خطرناک مدتی زیاد گذشته است؟ انسان برای پیشرفت بهای سنگینی پرداخته است، اما ژاک – ایو کوستو اقیانوس شناس برجسته برای این سخنش که « در گذشته طبیعت انسان را تهدید می کرد، اما امروزه انسان طبیعت را تهدید می کند»؛ دلایل بسیار دارد. در چند سال گذشته در سراسر جهان، به دشواری می توان روزنامه یا مجله ای یافت که در باب آسیبهای ناشی از دخالتهای زیان بار بشر در محیط زیست، یا به عبارت دیگر، زیستکره، مطلبی منتشر نکرده باشد. به ظاهر اعتراض افکار عمومی نسبت به آلودگی روزافزون خاک، آب و هوا، همراه با میزان آلودگی، روبه فزونی است. شاید بتوان گفت در طول تاریخ تمدن بشر هیچ مساله ای حساسیت مردم را این چنین برنینگیخته، این اندازه موضوع بحث و گفتگو و توجه جهانی قرار نگرفته، تا این حد دامنه پیدا نکرده و با مخالفت افکارعمومی این همه روبرو نشده است.

(تکنولوژی و بحران محیط زیست. ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ. موسسه انتشارات امیرکبیر. تهران 64).

«جنبش سبز» در پایان دهه 70 شکل گرفت و حزب سبز به عنوان یک اتحاد سیاسی جدید اعلام وجود کرد. این جنبش بقایای حرکت‌های رادیکالی دانشجویی دهه 60، برخی عناصر حرکت‌های فوق پارلمانی چپ‌های مارکسیست، ابتکارات شهروندان محلی، عناصری از جنبش‌های جدید اجتماعی مثل (فعالان حقوق همجنس‌بازان، طرفداران محیط زیست، فمینیست‌ها، مبارزان طرفدار صلح و ضد سلاح‌های هسته‌ای، پسامدرن‌ها) همراه با عناصر محافظه‌کارانه‌تر و لیبرالی را در کنار هم دارد.

(جنبشهای سبز،نشریه بنیان، 21/1/81).

طرفداران محیط زیست دارای ریشه‌های عمیق تاریخی هستند، ولی اهمیت سیاسی آنها به دهه 1960 بازمی‌گردد.

 (نظریه رفاه، سیاست اجتماعی چیست؟ ص 368).

همه این جنبشها در واقع به نیازهایی پاسخ می گویند که در آخرین مراحل رشد صنعتی و جامعه صنعتی و در مرحله گذار به جامعه فراصنعتی پدیدار شده اند و همگی آنها درصدد این هستند که با نقد جامعه صنعتی و دستاوردهای اندیشه‌ای، آن را برای ورود به جامعه فراصنعتی آماده سازند.

(جنبش سبزها، نشریه همشهری، 19-20/4/79).

در دفاع از محیط زیست:

آیا به تمدن چشم امید می توان داشت؟ آیا جهان برجای می ماند؟ در خلال چندین دهۀ گذشته، مردمان بسیار در پاسخ این پرسشها گفته اند: «نه». البته بدبینی فراگیر پدیدۀ تازه ای نیست، در همۀ دوره های تاریخ بوده اند کسانی که عصر زندگی خود را ناساز و بی رویه دیده اند، اما بدبینی معاصر نسبت به امور از مرز دلنگرانی های جاری فرا گذشته است. این فرض که آیندگان در اوضاعی به مراتب بدتر از اوضاع کنونی خواهند زیست، زیرا که جهان پیچیده تر از قدرت درک ذهنی ما شده است، نشانه بعد تازه ای از بدبینی است. البته نباید دلبستۀ این فرض شد، زیرا امروز همانقدر درست است که در گذشته درست بوده است. از طرفی اگر آهنگ کنونی رشد جمعیت جهان و پیشرفت صنعت گستری (industrialization) و شیوع آلودگی تا چند دهۀ دیگر ادامه بیابد، دیگر نیازی به بررسی آینده نگری علمی نخواهد بود.

زمین از جمعیت مالامال و از منابع تهی خواهد شد. آلودگی، محیط زیست را تباه، اقلیمها را دگرگون، دیده ها را تار و ریه هامان را مجروح خواهد کرد. فاصلۀ سطح زندگی کشورهای غنی و فقیر افزون خواهد شد و این فاصله، مردم خشمگین و گرسنۀ جهان را به اعمالی از سر ناامیدی وا خواهد داشت که به کار بردن سلاحهای هسته ای یکی  از آنهاست. رونق اقتصادی نیز روی به زوال نهاده و روابط انسانی مورد تهدید قرار گرفته است و آسیبهایی که به محیط زیست وارد آمده، به این دلیل ساده که دامن‍ۀ آلودگیها از نقاط نشر آلودگی بسیار فراتر رفته، بیش از پیش به کیفیت زیستی و طبیعی کرۀ مسکون لطمه زده است.

اگر روند کنونی رشد مجهول القوه ادامه یابد، چشم انداز آیندۀ کره مسکون و بشر به راستی ناامید کننده است. اما این «اگر» کلمۀ خطیری است. به رغم نمودارهای ریاضدانان و متخصصان کامپیوتر، منحنیهای رشد– خصوصاً با توجه به افزایش خرگوشوار جمعیت- نمی تواند تا سالیان سال همچنان مجهول القوه باقی بماند. در طبیعت، رشد سریع و نامتعادل هر نوع جمعیت، خود به خود منجر به پیدایش نیروها و عوامل مخالفی می شود که آشفتگی نظام طبیعت را تصحیح و تعدیل خواهد کرد. توازنی که از لحاظ بوم شناسی (ecology) در طبیعت دیده می شود، محصول این فرایند متعادل کننده (homeostatic) است سازو کار (mechanism) های تصحیح کنندۀ طبیعی که در گذشته میان شئون زندگی انسان و محیط طبیعی خود به خود ایجاد تعادل می کرد، اکنون جای خود به تدبیرها و پیش بینی های سنجیدۀ اجتماعی داده است. افراد بشر اگر به جریانهایی که مخالف سرشت آنهاست آگاهی یابند، هرگز منفعل و پذیرا باقی نمی مانند. انسان ناگزیر از تغییر دادن مسیر حوادث است؛ و قطعاً هر کوششی در پیش بینی آینده که بر پایۀ تعمیم استنباط از روندهای موجود باشد، مورد استهزاء و تمسخر او قرار خواهد گرفت. هر جا که بشر به آگاهی دست یابد، روند امور محتوم و مقدر نخواهد بود.

(تکنولوژی و بحران محیط زیست. ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ. موسسه انتشارات امیرکبیر. تهران 64).

بحران محیط زیست و تکنولوژی از چهار دیدگاه:

1- دیدگاههای مالتوسیها و نومالتوسیها:

مالتوس در رساله ای پیرامون مبانی جمعیت، سخن از قانون عامی به میان آورده که بر رابطۀ میان جمعیت و کمیابی منابع حاکم است؛ مالتوس می افزاید تا وقتی رشد جمعیت در کنترل باشد، مقدار تولیدات کشاورزی نیز در حالت توازن با جمعیت قرار می گیرد، اما به محض آنکه این نظارت از میان برود، جمعیت با تصاعد هندسی افزایش خواهد یافت، حال آنکه تولیدات کشاورزی تنها می تواند به صورت تصاعد حسابی (عددی) افزایش یابد. مالتوس برای اثبات قانون خود، شاهدهای تاریخی رشد جمعیت در اروپا و آمریکا را مثال می آورد، او بیان می کرد که اگر قحط و غلا یا عامل مرگ و میر پیش بینی نشده دیگری بروز نکند، جمعیت در هر 25 سال دو برابر می شود. متأسفانه مالتوس برای افزایش محصولات کشاورزی به صورت تصاعد حسابی دلیل قانع کننده ای نیاورده و به همین دلیل این بخش از نظریه اش با سخت ترین انتقادهای منتقدین قرن نوزدهم روبرو شده است. مالتوس در ویرایشهای بعدی رساله اش بیش از آنچه در مقام موافقت با اندیشه های اقتصادی ریکاردو معمول زمان بود، بر قانون بازده کاهنده تاکید کرد. برهان ریکاردو این است که هر چه جمعیت فزونی یابد، زمینهای پست تر به زیر کشت می رود و سرانجام کاهش محصول از پی خواهد آمد. با همۀ پیشرفتها، در سالهای 1960 نظریات مالتوسیها در باب فشار جمعیت بر منابع محدود، محبوبیت گذشتۀ خود را بازیافت. در بررسی «محدودیتهای رشد» مفروضهای مالتوسیها بر پایه نتیجه هایی است که از پیشگوییهای کامپیوتری گرفته شده است. آمار و ارقامی که از سالهای 1900 تا 1950 و از 1950 به بعد پیرامون رشد مجهول القوۀ کاربرد مواد، جمعیت، آلودگی و مانند آنها به دست آمده به آینده هم تعمیم داده شده است. با توجه به محدودیتهای طبیعی در سالهای آینده، این تعمیم آهنگ افزایش عرضه را نیز شامل شده است. اما باید از خود پرسید وقتی چنین مفروضهایی را پایه استدلال خود قرار می دهند، چه نیازی به محاسبه های کامپیوتری هست؟ تجربۀ علمی در چند زمینه، پیشگویی های مالتوسیها را از اعتبار انداخته است. استدلال طرفداران «محدودیتهای رشد» بیشتر بر پایۀ رشد مجهول القوۀ آلودگی ناشی از افزایش گازکربنیک، فضولات اتمی، کاهش اکسیژن دریای بالتیک، حرارت عظیمی که از صنایع متصاعد می شود، افزایش مقدار سرب در قطعه های یخ گرینلند و نظایر آنهاست. این گروه از آن دسته از زمینه ها شاهد برمی گزینند که در برنامه ریزی مبارزه با آلودگی کمتر بدانها توجه شده است و زمینه هایی را که پیشرفتهای قابل ملاحظه ای در آنها صورت گرفته، از نظر دور می دارند. استدلالهای آسان مالتوسیها بر شاهدهای تاریخی و پیشرفتهای فنی متکی است. اشکال این گونه استدلالها در این است که تجربه های گذشته نمی تواند به آینده تعمیم داده شود. استدلال آنها بیشتر بر پایۀ زمینه هایی است که کمتر از سایر زمینه ها استعداد رشد و گسترش دارند.

(تکنولوژی و بحران محیط زیست. ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ. موسسه انتشارات امیرکبیر. تهران 64).

2- دیدگاههای هواداران محیط زیست:

در دههء 1960 استدلال های نومالتوسیها به صورت شعار درآمد و جزء شعارهای جنبش هواداران محیط زیست قرار گرفت. این جنبش آمیزه ای از چند جریان فکری است. عمده ترین آنها عبارتند از:

الف- جریانی با گرایش اجتماعی که بر یافته های دانش بوم شناسی تاکید می ورزد.

ب- طرفداری از فلسفۀ بازگشت به دامان طبیعت.

ج- مخالفت با اجبارها و الزامهای تکنولوژیک.

د- توجه کلی به مسائل محیط زیست.

این جریانها دست به دست هم داد و جنبش هواداری از محیط زیست را ایجاد کرد، اما خواسته یا ناخواسته، با جنبش ضد علم و تکنولوژی که در دهۀ 1960 دامنۀ گسترده ای یافت در یک جبهه قرار گرفت. استفن کاتگراو این جنبش را به دو بخش اصلی تقسیم می کند: 1- جنبش سنتی 2- جنبش آزادیخواه. آنچه میان این دو کاملاً مشترک است، زیانهای متوجه محیط زیست است؛ چه زیانهایی که بشر از دیرباز می شناخته و چه زیانهایی که نتیجۀ فعل و انفعالات سده های اخیر است و علم نوین آنها را کشف کرده است.

3- دیدگاههای اقتصادی- فنی اقتصاددانان اعتدالی:

هواداران این دیدگاهها دلیل می آورند که کمیابی مواد و منابع اساساً بر همه چیز تاثیر می گذارد و بشر را به جست و جوی منابع تازه، منابع جانشین و حفظ و نگهداری مواد و منابع موجود برمی انگیزد. بکرمان می گوید: طرز کار بازار به گونه ایست که تقاضای زیاد مصرف، دیر یا زود با تولید زیاد برآورده می شود؛ یا به گونه ای میان عرضه و تقاضا توازن برقرار می گردد. خوش بینهایی چون هرمن کان حتی می گویند: منابع شناخته شدۀ موجود بیش از میزان نیازهاست و برای اثبات دلیل خود منابع نفت دریای شمال را شاهد می آورند.

4- دیدگاههای سیاسی- اقتصادی مارکسیستها و گروههای متأثر از مارکسیسم:

پیروان این دیدگاه می گویند منابع آلودگی و کنترل آلودگی نمی تواند از روندهای اقتصادی جدا باشد. کمبود منابع و کنترل آلودگی به سرمایه، شیوه های تولید و قدرت در جامعه وابسته است. پاسخ مارکس به مالتوس این است: قانون مطلقی که بر رابطۀ میان انسان و زمین و کشاورزی حکومت بلامنازع کند، وجود ندارد. مارکس می گوید هر مرحله از تکامل اقتصادی قانون تولید خاص خودش را دارد.

(تکنولوژی و بحران محیط زیست. ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ. موسسه انتشارات امیرکبیر. تهران 64)

اوج و افول جنبش هواداری از محیط زیست:

در دهه ی 1960 ، بحث داغ محیط زیست و تکنولوژی به اوج خود رسید و بازار بحث و جدل و مناظره از آتش تند هواداران دیدگاههای گوناگون گرم شد. البته طرح مسائل مربوط به تکنولوژی و محیط زیست ناگهانی و بدون مقدمه نبود. در واقع پس از جنگ جهانی دوم و پیشرفت حیرت انگیز تکنولوژی، محیط زیست به صورتهای گوناگون با تهدید عوامل مختلف روبرو شد. اما بحث داغ تکنولوژی و محیط زیست در دهۀ 1960، نتیجۀ گرد هم آمدن چند عامل و به ویژه تعدادی عوامل روانی به شرح زیر بود:

الف- تابشهای اتمی و خطری که از این جهت می توانست متوجه طبیعت و جانداران باشد، بسیار نگرانی آور بود.

ب- تجزیه ناپذیری سمهای کشاورزی و مواد دفع آفات، تهدیدی جدی به زیان طبیعت قلمداد می شد.

پ- مجموعۀ داستانهای وحشت آور راشل کارسن(Rachel Carson) و مخصوصاً داستان "بهار خاموش"

( Silent Spring)، بسیاری از مردم را عمیقاً تکان داد.

ت- خبرهای مربوط به مرگ و نابودی دریاچۀ اری (Erie)، بزرگترین دریاچه آمریکا.

ج- غرق شدن کشتی نفتکش توری کانیون (Torrey Canyon)، نشت نفت در آبهای اقیانوس و تاثیر ناگواری که بر زندگی جانوران دریایی گذاشت.

د- انتشار خبر ارقام هراس انگیز رشد بی رویۀ جمعیت و گفتگو از دشواریهای افزایش جمعیت.

ه- انتشار کتابهای جدی و مستند دربارۀ بحرانهای محیط زیست؛ مانند کتاب «فضانا و زمین» (SpaceshipEarth) نوشته کنت باولدینگ (Kenneth Boulding) و «تنها یک زمین» نوشتۀ رنه دوبو و باربارا وارد.

(تکنولوژی و بحران محیط زیست. ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ. موسسه انتشارات امیرکبیر. تهران 64)

علل عمده شکل‌گیری نهضت سبز:

نهضت سبز تا حدودی به عنوان واکنشی در برابر کارکردهای خودویرانگر جوامع غربی و تا حدودی به مثابه پاسخ به آگاهیهای روزافزون زیست‌محیطی شکل گرفت. سخن اساسی محیط زیست‌گرایان این است که ما نمی‌توانیم انتظارات و تقاضایی نامحدود از کره زمین داشته باشیم که فقط دارای منابعی محدود و پایان‌پذیر است.

موضع‌‌گیری سیاسی آنها به این شکل است که می‌گویند:

اکنون میزان تقاضا به امکانات عرضه چند نسل چربیده است و این امر عمدتاً ناشی از کارکردهای جوامع غربی است.

تأثیرات و پیامدهای این کارکردها: نابودی فزاینده بعضی از گونه‌های حیات، ناپدید شدن جنگلهای استوایی و زمین‌های کشاورزی ، نازک شدن لایه اوزون ، گرم شدن کره زمین و شدت گرفتن فاجعه‌های زیست‌محیطی می‌باشند. (نظریه رفاه سیاست اجتماعی چیست؟، ص 368 و 369)

که مثال بارز ناپدید شدن جنگلها و زمین های کشاورزی اتحاد جماهیر شوروی سابق است. این کشور برای آبرسانی به مناطق کم آب تر بسیاری از رودخانه ها و شاخابهایی را که به آن سرازیر می شدند، از مسیر اصلیش منحرف ساخت. این کار در مراحل اولیه باعث افزایش سطح تولید کشاورزی در منطقه شد ولی دریاچه آرال طی چند نسل و در زمان حال به صورت دریاچه ای مرده و رو به زوال درآمده است و اگر این روند ادامه یابد، حیات نباتی و زیست محیطی وابسته به این دریاچه را به طور کلی در معرض خطر قرار می دهد. (جنبش سبزها، نشریه همشهری، 19-20/4/79)

از جمله پیامدهای نازک شدن لایه اوزون نیز می توان به مواردی اشاره کرد: از جمله افزوده شدن 81 هزار بیمار مبتلا به سرطان پوست به ازای 5 درصد کاهش ضخامت لایه اوزون در آمریکا، افزوده شدن 100 هزار تا 150 هزار بیمار چشمی به ازای یک درصد کاهش ضخامت لایه ازن در سال1985، مرگ 6 میلیون قطعه ماهی در سال به ازای 16 درصد کاهش ضخامت لایه ازن (اثر بر اکوسیستم دریاها و اقیانوسها)، 25% کاهش بازده سویا به ازای 25% کاهش لایه اوزون(اثر بر اکوسیستم خشکی).  (سرطان پوست و بیماریهای چشمی پیامد نازک شدن لایه ازن، نشریه جام جم، 13/7/79)

بنیانهای فلسفی جنبش سبزها:

جنبش سبزها یک جنبش رمانتیک نیست و مبتنی بر آخرین دستاوردهای فیزیک مدرن است و با آگاهی از بافت پیچیده و بسیار دقیق ارگانیسم‌های طبیعی و حتی خود کره زمین تحول یافته است. ایدئولوژیک و سیاسی از آن روست که با انتقاد از وضع موجود، در جهت ارائه روش جدید و فلسفه نوینی برای زندگی است. در فلسفه سبزها، بر روی اکوسیستم‌ها تأکید می‌شود. در هر اکوسیستمی همه اجزاء و اعضای آن در حالت تعادل و توازن نسبی و متقابل در نظر گرفته می‌شوند و انسان بخشی از این اکوسیستم است. انسان باید در هماهنگی با سایر عناصر باشد نه حاکم بر آنها. هدف این جنبش این است که از دخل و تصرف شدید در اکوسیستم صرفنظر کنیم و در صورت امکان عدم دخل و تصرف، باید از غارت و تصرف بیش از حد در منابع طبیعی جلوگیری کنیم. (جنبش سبزها، نشریه همشهری، 19، 20/4/79)

آغاز اندیشه‌های زیست‌محیطی:

اندیشه‌های زیست‌محیطی با سر و صدایی که درباره انفجار جمعیت (نظریۀ مالتوس) به راه افتاد و هراس و وحشتی اجتماعی به راه انداخت، و جماعتی که پیش‌بینی‌ ‌می کردند که کره زمین در آینده نزدیک به سبب فاجعه‌های زیست‌محیطی از میان خواهد رفت، آغاز شد.

عدم تحقق پیشگویی‌های فوق به نفع نهضت سبز تمام نشد و دو پیامد مهم برای نهضت سبز به دنبال داشت:

اول: باعث برآمدن بحث و جدلی سخت میان برخی سبزها و بسیاری از ضد سبزها شد که محیط‌زیست‌گرایی را فلسفه‌ای ضد مدرن در باب ریاضت‌کشی و مدیریت شرایط بحرانی می‌پنداشتند. بعضی سبزها تا به آنجا پیش‌ رفتند که تأکید کردند مقابله با بحران، مستلزم رها کردن دموکراسی است تا جماعت دانشمندان و تکنوکرات‌های محیط‌زیست‌گرا بتوانند بر کره زمین حکومت کنند.

دوم: به مجردی که پیش بینی های جنجال برانگیز درباره کره زمین به تحقق نپیوست، واکنش دیگری علیه سبزها به راه افتاد که سردمداران آن غالباً راست‌های تندرو بودند. آنها طرفداران محیط زیست را به عنوان وصله های ناجوری تصویر می کردند که هم ضد سرمایه‌داری هستند و هم استعداد و مهارت آدمیان را برای سازگاری تکنولوژیکی و اقتصادی با شرایط تغییر یافته زمین دست کم می‌گیرند. (نظریه رفاه، سیاسیت اجتماعی چیست؟ ص 369)

جنبش سبز به عنوان چالشی در برابر سرمایه‌داری:

خطر اصلی سیاستهای سبز برای سرمایه‌داری در مورد مصرف منابعی است که تجدیدشونده نیستند. جنبش سبز معتقد است که منابع کره زمین محدود است و باید از مصرف زیاد منابع خودداری کرد. در حالی که سیاستهای سرمایه‌داری جهانی بر این باور مبتنی است که منابع کره زمین، به دلیل نوآوریهای علمی و تکنولوژیکی ارائه شده از سوی نظام سرمایه‌داری می‌تواند جایگزینی نامحدود منابعی را که مورد استفاده قرار می‌گیرند، تضمین کند. (جنبش سبز چالشی در برابر سرمایه داری، نشریه رسالت، 12/5/78)

حزب سبز آلمان:

حزب سبزهای آلمان یکی از موفق‌ترین حزب‌ها بوده و به عنوان یک الگو تأثیر زیادی بر احزاب سبز در سایر کشورها داشته است. در سال 1979، در آلمان، سبزها برای اینکه فعالیت‌های فوق پارلمانی و سیاست‌های انتخاباتی را باهم بکار گیرند، خود را به عنوان یک حزب سیاسی در سطح فدرال مطرح کردند.

آنها در شالوده‌ریزی حزب خود 2 اصل عمده را به تصویب رساندند:

- ایجاد اروپایی عاری از هرگونه سلاح هسته‌ای

- تمرکززدایی در حکومتهای اروپایی و تبدیل آنها به گروههای منطقه‌ای

برنامه سیاسی این حزب، از نظر زیست‌محیطی در عین حال که از تغییرات اقتصادی ضروری یاد می‌کند، سئوالاتی را در مورد موضوعاتی چون عدالت اجتماعی، حقوق زنان، صلح، خودمختاری محلی و منطقه‌ای، آزادی‌های مدنی و دموکراسی رادیکال نیز مطرح می‌کند. طی دهه 1980 سبزهای آلمان غربی به عنوان الگویی برای ظهور جنبش‌های سبز در کشورهایی نظیر کشورهای اروپای شرقی، آمریکا، استرالیا، نیوزیلند، ژاپن و کشورهای متعددی از جهان سوم درآمدند. (جنبشهای سبز، نشریه بنیان، 21/1/81)

طرفداران اصلی جنبش سبزها:

«طرفداران سوسیالیست محیط زیست» که هوادار تثبیت موقعیت سبزها به عنوان یک نیروی سیاسی چپ برای حزب سوسیال دمکرات بوده و با تأکید بر حمایت از مبارزات دفاعی کارگران، به بحث درباره نوعی سوسیالیسم با جهت‌گیری به سمت طرفداری از محیط زیست بر مبنای پایه‌های تکنیکی – مادی جدید می‌پردازد.

«بنیادگراها» که درباره ضرورت یک انقلاب «فرهنگی» یا «اخلاقی» بحث می‌کند. انقلابی که در آن نیازهای کاذب مصرف کنندگان که توسط سرمایه‌داری ایجاد شده به کنار گذاشته شود و شیوه زندگی جدید جایگزین آن گردد.

«طرفداران لیبرال محیط زیست» طیفی از گروههای متفاوت را دربرمی‌گیرد که دنبال ارائه طرح‌هایی برای ایجاد یک «درآمد پایه» بدون اینکه با کار ارتباطی داشته باشد و نیز یک «اقتصاد دوگانه» هستند که به افراد آزادی بیشتری برای پیشرفت خود و مطالعه و کار به صورت خودمختار را می دهد. (جنبش های سبز، نشریه بنیان، 21/1/81)

ده اصل محیط زیست‌گرایی جدید:

اصل اول: تعیین دقیق اولویتها: جدی بودن مشکلات زیست‌محیطی و کمبود منابع مالی، اولویت‌بندی و مرحله‌بندی دقیق اقدامات اصلاحی را الزام‌آور ساخته است. باید از رویکردهای کلی، سطحی و پرهزینه اجتناب شود و روشهای جدی تعیین اولویت بر اساس مطالعات اعمال شود.

اصل دوم: محاسبۀ دقیق هزینه‌ها: باید از سیاستهای زیست‌محیطی پرهزینه اجتناب شود. باید بتوان با منابع محدود به دستاوردهای خیلی زیادی نائل آمد. این رویکرد نیازمند همکاری جدی کارشناسان محیط زیست و اقتصاددانان است.

اصل سوم: تقویت فرصت‌های برد- برد: برخی از دستاوردها  در محیط زیست در بردارندۀ هزینه‌هایی است. به تعدادی از این دستاوردها می‌توان به عنوان محصولات جانبی سیاست‌هایی که هدف از آنها بهبودکارایی و کاهش فقر است، دست پیدا کرد. کاهش یارانه‌های مربوط به استفاده از منابع طبیعی، شفاف نمودن و اختصاص مجدد حقوق مربوط به اموال و دارایی‌ها از جمله مثال‌های سیاست‌های برد- برد است.

اصل چهارم: بهره‌مندی از سازوکارهای بازار: از لحاظ عملی و نظری انگیزه‌های مبتنی بر بازار برای کاهش خسارت‌های زیست‌محیطی بسیار م‍ؤثر هستند. رویکردهای ابتکاری همچون: هزینه‌های مربوط به فاضلاب و انتشار گازها، مجوزهای بهره‌برداری و هزینه‌های استخراج، مجوزهای قابل معاوضه از جمله مثال‌های مربوط به این موضوع هستند.

اصل پنجم: استفاده بهینه از ظرفیت‌های سازمانی و نظارتی: در بسیاری از کشورها توان اداری و اجرایی معمولاً بسیار ضعیف است. این رویکرد همچنین نقش‌های بیشتری در اختیار سازمان‌های غیردولتی و گروههای محلی قرار می‌دهد.

اصل ششم: همکاری با بخش خصوصی به جای رقابت با آن: اکثر دولت‌ها به سمت مشارکت بیشتر با بخش خصوصی پیش می‌روند. آنها سعی دارند تا در یک  گفت و شنود و برنامه‌های حاصل شده از راه مذاکره و قابل نظارت مشارکت بخش خصوصی را جلب کنند.

اصل هفتم: جلب مشارکت کامل شهروندان: چنین مشارکت‌هایی به چهار دلیل زیر لازم هستند:

الف- افراد محلی اغلب خیلی بهتر از دولت‌ها می‌توانند اولویت‌ها را شناسایی کنند.

ب- اعضای جوامع محلی، اغلب راه حل‌های کم‌هزینه‌ای را می‌شناسند که دولت‌ها از آن بی‌اطلاع‌اند.

ج- انگیزه و تعهد جوامع ملی، اغلب در حکم تکمیل‌کننده یک پروژه زیست‌محیطی است.

د- این مشارکت به عنوان وزنه‌ای در مقابل منافع گروههای ذی‌نفوذ به ایجاد بستر لازم برای دگرگونی کمک می‌کنند.

اصل هشتم: سرمایه‌گذاری روی شرکای مناسب: مشارکت سازمانهای غیردولتی در روش‌های مربوط به تعیین اولویت‌ و روابط سه‌جانبه (دولت، بخش خصوصی و سازمانهای محلی) روز به روز در حال افزایش است. ارزش چنین مشارکت‌هایی به واسطه لزوم انجام اقدامات هماهنگ به منظور حل مشکلات زیست‌محیطی است.

اصل نهم: اهمیت دادن به مدیریت بیش از فن‌آوری: روش‌های بهبودیافتۀ مدیریتی، همیشه در حکم مکمل و گاهی اوقات در مقام جانشینی برای سرمایه‌گذاری در بخش تجهیزات هستند.

اصل دهم: توجه به محیط زیست از ابتدا: موقعی که بحث استفاده از محیط زیست مطرح می‌شود، پیشگیری خیلی ارزان‌تر و موثرتر از درمان است. اکثر کشورها اکنون در صدد ارزیابی و کاهش صدمات بالقوه ناشی از سرمایه‌گذاری‌های جدیددر امور زیربنایی هستند.

(ده اصل محیط زیست گرایی جدید، نشریه همگامان، 23-24)

طبقه‌بندی تفکر سبز: (سبزهای تاریک – سبزهای روشن)

سبزهای تاریک:

سبزهای تاریک یک شاخه انقلابی از جنبش سبز به شمار می‌روند. بقای طبیعت و زمین، بسیار مهم است. تغییرات رادیکال حتماً باید رخ دهند، ولی با حفظ انسانیت انسانها به عنوان بخشی از طبیعت و از سوی دیگر فعالیتهایشان نیز بایستی ثابت بماند. مخصوصاً از دویست سال گذشته که با ظهور صنعتی شدن سیاره ما به یغما رفته و شکل های زندگی تغییر کرده و حتی زمین نیز شدیداً در معرض تهدید جدی قرار گرفته است. از داغ ترین این وضعیتها مهار روند رو به رشد جمعیت می باشد. اکولوژیست های تاریک معتقدند که انسانها، جهت کاهش بار زمین نیازمند کاهش الگوهای مصرف هستند. آنها از سوی دیگر پشتیبان حقوق حیوانات یعنی دومین طبقه از ذی شعوران این سیاره هستند. مردم جهان سوم بیشتر توجه خود را معطوف به کشورهای ثروتمند جهان کرده اند و سبزهای تاریک درصدد برابر ساختن این دو قطب هستند. تغییر شیوه زندگی کلید اصلی این برابرسازی است. مردم باید بلادرنگ در شیوۀ زندگی خود تغییراتی ایجاد کنند که سبب کاهش آسیب رسانی به زمین شود.سبزهای تاریک معتقدند که باید به مردم برخی روشهای معتدل مصرف ارائه شود و مردم خودشان تأثیرگذاری منفی بر روی محیط را کاهش دهند و منتظر نمانند که اقدامی از طرف دولت در جهت بهبود اوضاع انجام گیرد.

سبزهای روشن:

سبزهای روشن اصلاح گرا هستند. آنها تمایل دارند در آغاز با جوامع صنعتی پیشرفته کار را شروع کنند و یک رویکرد بسته ای را در دستور کار خود دارند. همچنین معتقدند: رشد اقتصادی مستمر مشکلات محیطی را حل میکند، مشکلات محیطی جهان فراتر از پیشرفتهای علمی و فنی انسان نمی‌باشد. مکانیزم های بازار جهت تصحیح عدم تعادلات محیطی که بسیار زیاد هستند، وجود دارد.

آنالیز هزینه – سود راهی جهت تصمیم گیری در خصوص میزان محافظت مورد نیاز برای محیط می باشد. این کار مستلزم بکار گیری هزینه می باشد که باید بودجه ای را به آن تخصیص داد که این هزینه خود بعنوان یک سرمایه گذاری بسیار پر منفعت می باشد.

مکاتب محیط‌زیست‌گرایی شامل:

1- محیط زیست گرایان لیبرالی

2- محیط زیست گرایان محافظه کار

3- محیط‌زیست گرایان رادیکالی: که خود شامل سه گروه می باشد؛

الف- محیط زیست گرایان سوسیالیستی

ب- محیط زیست گرایان فمینیستی

ج- محیط‌زیست گرایان آنارشیست

محیط‌زیست‌گرایان لیبرالی: محیط زیست گرایان طرفدار بازار آزاد، فقط مشکلات زیستی اندکی قائلند و اعتقاد دارند که این مشکلات را می توان از طریق سازوکارهای بازار حل کرد. برای مثال به نسبتی که ماده‌ای کمیاب‌تر می‌شود و استخراج پرهزینه می‌گردد، بهای خرید آن افزایش می‌یابد و در نتیجه تقاضا کاهش یافته و موجودی آن حفظ می‌شود. اگر هم اقدام دولت ضروری شود این اقدام باید در قالب چارچوب های مقرراتی صورت گیرد تا به بازار، برای کار بهتر کمک کند.

محیط‌زیست‌گرایان محافظه‌کار: اینان تعبیری مصلحت جویانه از محیط زیست گرائی دارند و معتقدند که: اگر می خواهیم «توسعه پایدار» تحقق پذیرد، لزوماً باید تغییراتی در نظامهای اجتماعی – اقتصادی خود صورت دهیم. در این راه بسته به نوع و ماهیت مسئله، از ابزارهای مختلفی استفاده کنیم. بازار، دولت یا هر دو و در سطحی محلی، ملی و بین اللملی. رشد را می توان از لحاظ محیط زیست بی خطر کرد، و بر این مبنا، محرومیت های جهان سوم را می‌توان بی آنکه به معیارهای زندگی دنیای پیشرفته لطمه وارد شود از بین برد. آنچه اهمیت دارد نوعی «نوسازی زیست محیطی» است به این معنا که روند های سیاست گذاری موجود، از طریق ایجاد اجماعی گسترده بین دولتها، شرکتها، دانشمندان و فعالان محیط زیست – به هدفهای زیست محیطی جدید معطوف شود.

مکاتب محیط‌زیست‌گرایی رادیکال: اینها جملگی به ضرورت اصلاحات نهادی پردامنه اعتقاد دارند و دستی به سر و گوش ساختارهای سیاسی موجود کشیدن را کافی نمی دانند، که شامل محیط‌زیست‌گرایان سوسیالیستی، محیط‌زیست‌گرایان فمینیستی، محیط‌زیست‌گرایان آنارشیست می‌شوند.

الف- محیط زیست‌گرایان سوسیالیستی: قدمت سوسیالیسم زیستی به قدمت جنبش سبز می‌باشد. سوسیالیست زیستی صدمه به زمین را مرتبط با کارهای کاپیتالیسم میدانند. نابودی محیط زیست با استثمار طبقاتی و نابرابری های اجتماعی پیوند دارد. ثروتمندان از منابع مصرف می کنند تا موقعیت ممتاز خود را پایدار نگاه دارند و تنگدستان منابع مزبور را مصرف می کنند تا وضعیت خود را در قبال ثروتمندان بهبود بخشند. بدین ترتیب، فقط یک نظام مالکیت عمومی، برابری اجتماعی و برنامه ریزی کلان اجتماعی و جهانی است که می تواند از طریق پیشگیری از اتلاف رقابت آمیز بازار سرمایه داری باعث عاقلانه شدن چگونگی استفاده ما از منابع شود.

ب- محیط‌زیست‌گرایان فمینیسم: معتقدند که تسلط بر طبیعت به سلطه مردان بر زنان مربوط است. گرایش به سلطه‌گری، مقهور کردن، استثمار، سرکوب عمدتاً غرایزی مردسالارانه است که باید از طریق ارزشهایی چون احساس نگهداری، پرورش، همکاری، همدلی و مشارکت از جهات اجتماعی و اخلاقی مهار شود.

ج- محیط‌زیست‌گرایان آنارشیسم: اینان بر این باورند که تکیه کردن بر دولت یا بازار بیهوده است و فقط اقدامات تعاونی مساوات طلبانه، خود مختار و اشتراکی می تواند آن نظام‌‌های افقی و غیر متمرکز و سازمانهای اجتماعی و اقتصادی مناسبی را که برای پایداری به آنها نیاز داریم ایجاد کند. هر یک از گروههای فوق، علی رغم اختلافاتی که با یکدیگر دارند، ظاهراً از نوعی «دموکراسی سبز» حمایت می‌کنند. مبنای نظر آنها این است که بقا و پایداری دراز مدت فقط می تواند از پایین پایه گذاری شود و هرگونه تحمیلی که از سوی نخبگان علمی و سیاسی صورت گیرد، با نوعی  واکنش مردمی مواجه خواهد شد و ما را از هدفهای زیست محیطی منحرف خواهد کرد.

 (نظریه رفاه، سیاست اجتماعی چیست؟ ص 370 و 371)

سبزها و دولت رفاه:

سبزها با دولت رفاه در تضاد هستند. سبزها مخالف کالاها و خدماتی که دولت تولید می کند نیستند، بلکه مخالف نحوه توزیع این کالاها و خدمات از سوی دولت می باشند.  سبزها معتقدند که دولت های رفاه بروکراسی های رفاهی هستند و به صورت سازمانهایی در می‌آیند که توانایی کنترل زندگی مردم را در اختیار می گیرند و چنین روشی باید محدود گردد.  رفاه اجتماعی نباید از سوی دولت فراهم شود. سبزها عقیده دارند که دولت رفاه باید یک دولت غیر متمرکز محلی با درجه بالائی از مشارکت شهروندان و نقش پراهمیت سازمانهای داوطلبانه در آن باشد. به عبارت دیگر آنها از خصوصی ساختن به سمت یک رفاه غیر متمرکز بحث می کنند که در آن نیاز کمتری به رفاه احساس می شود بطوریکه شهروندان خود این خدمات را فراهم می‌کنند.

 (پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی آرن.ای.گیر ص 132)

سیاست های سبزها:

- طرفداران محیط زیست از دهه 1990 شروع به اعمال نفوذ بر سیاست اجتماعی کردند. سبزها جزو طرفداران اولیه درآمد پایه‌ای یا درآمد شهروندان می‌باشند که به عنوان یکی از حقوق اجتماعی آنها به صورت هفتگی به آنها پرداخت می‌شود و این مسئله موجب شناخت ارزش و نقش کارهای بدون دستمزد می‌شود.

درآمد پایه ای می تواند جایگزین مزایا و امتیازات بیمه های ملی، تخفیف مالیات و بسیاری دیگر از امتیازات شود. این درآمد توجه سبزها را به خود جلب کرده است زیر می توانند کارهای بدون دستمزد را دوباره ارزیابی کنند زیرا کسانی که کار بدون دستمزد انجام می دهند طبق حقوق اجتماعی خود درآمد پایه ای را دریافت می کنند.

- تغییر ماهیت مالیات بر درآمد و تغییر جهت آن بر روی فعالیت های آلوده کننده، این مالیات های زیستی نیازمند شکل گیری جهت رفتار با فعالیت های سنگین مختلف و شایع در اقتصاد پیشرفته می باشند.

- تعیین مالیات های محدود بر کالاهایی که برای محیط زیست کم خطر یا بی خطر هستند، یا به صفر رساندن مالیات این گونه کالاها.

- تعیین مالیات بر کاربرد کربن بصورتی که سرمایه داران مجبور شوند تولید دی‌اکسید‌کربن را تقلیل دهند.

- تعیین مالیات های سنگین بر ذخایر تجدید ناشدنی یا ذخایری که تجدید آن دشوار است.

- ممنوعیت مطلق بهره برداری از برخی گونه های حیوانی که نسل آنها در حال انقراض است برای استفاده یا تولید انواع مخصوصی از کالاها.

- انتشار پروانۀ مجوز آلودگی محدود که قابل داد وستد باشد.

(پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 132)

مارکسیسم و بحران زیست محیطی:

از دیدگاه مارکسیستی، اقتصادزیست محیطی می کوشد تا مشکلات زیست محیطی را از طریق بسط اصول شیوه تولید حل کند، در حالی که همین تولید مسول بحران زیست محیطی جهانی است . به نظر مارکس، نظام حاکم بر جهان، سرمایه داری و بتوارگی کالا است، یعنی ارزیابی چیزها با ارزش پولی یا ارزش مبادله آنها، وحتی اقتصاددانان زیست محیط گرا نیز این طرز تفکر را دنبال می کنند. کالا پنداشتن چیزها است که رابطه طبیعت ومردم را در هاله ای از ابهام فرو می برد وسپس مردم را از فهم یا کنترل نظام، که بخشی از آن به شمار می روند، باز می دارد کالا پنداشتن چیزها است که شرایط طبیعی برای خلاقیت انسانی را به دارایی خصوصی وسرمایه بدل می کند واستعداد خلاق مردم را به قدرت کار قابل خرید وفروش در بازار تقلیل می دهد. تفکر در حیطه پول، روابط قدرت در جامعه، تحقیر طبیعت ومردم، فقدان عقلانیت ونظامی که کالا ها را نه برای استفاده بلکه برای عاید شدن سود تولید می کند، و پویایی گریز ناپذیر نظام اقتصادی که در آن موسسات تجاری در حال تنازع بقا باید همیشه به بهبود تکنولوژی وسوء استفاده از طبیعت ومبارزه برای بازار های نو بپردازند، همگی به ناپایداری روز افزون جامعه ای می انجامد که در آن میان اجزای مولفه روابط نا برابر ی وجود دارد وبرابری تولید ومصرف را تضمین نمی کند. تنها زمانی می توانیم دریابیم که نظام سرمایه داری تا چه اندازه از نظر زیستی ویذانگر است که بفهمیم وقتی صور سرمایه داری به جوامع سنتی مبتنی بر حالت تولید ثابت رسوخ می کند، چه اتفاقی می افتد. برای مثال در گینه نو دگونگ ها که اکنون در قایق های موتوری بوسیله مردمی صید می شوند که آرزوی نامحدودی دارند و صید خود را در بازار سیری ناپذیری می فروشند، رو به انقراض اند. مارکس تأثیر سرمایه داری را چنین خلاصه کرد:

به محض اینکه تولید برپایه سرمایه استوار شد از یک طرف صنعت مندی جهانی را می آفریند – یعنی کار مازاد، کار ارزش آفرین – و از طرف دیگر نظامی را می آفرینند که از قابلیتهای طبیعی و بشری سوءاستفاده می کند در این نظام هیچ چیز خارج از چرخه تولید و مبادله اجتماعی مشروع و با ارزش نیست. پس سرمایه جامعه بورژوا را ایجاد می کند و تصرف طبیعت را تعهد اعضای جامعه می داند.... (پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 133و 134)

مارکسیسم رهیافت هگلی به بحران زیست محیطی را نشان می دهد. مارکسیست ها علاقه مندند تا نشان دهند که آنچه توسط ایدئولوگ های سرمایه داری، افرادی که تحت سلطه تفکر دکارتی هستند، به عنوان نظام طبیعی معرفی می شود، نظام فرهنگی – اجتماعی غیر طبیعی است که در زمان و مکان ویژه ای ایجاد شد. به نظر مارکسیست ها، علم دکارتی فی نفسه یک فرآورده تاریخی این نظام فرهنگی – اجتماعی است. این نظام فرهنگی – اجتماعی که اکنون بر جهان حاکم است، ذاتاً هموار ساختن راه برای ایجاد یک نظام فرهنگی- اجتماعی عقلانی تر مهیا است، نظامی که در آن مردم، با عمل مطابق مقولاتی که هستی اجتماعی آنها را بنا می نهد، قادر خواهند بود تا استعداد خلاق بشریت را به جای سرکوب کردن، متحقق سازند. در حالیکه هگل گرایی در تفکر مارکسیستی باعث شد که پویایی مستقل طبیعت دست کم گرفته شود،

«ماتریالیسم» مارکس تا حدی این هگل گرایی را جبران کرده و توسعه یک جریان زیست محیطی قدرتمند را درون سنت مارکسیسم تسهیل کرده است.

(پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 135)

مارکس و انگلس گاه و بی گاه به موضوعات زیست محیطی توجه کرده اند و پایه های زیست محیط گرایی مارکسیستی نظام مند در زمان حیات مارکس بنا نهاده شد، یعنی هنگامی که یک سوسیالیست اوکراینی، سرگی پودولینسکی، کوشید تا نظریه مارکس درباره ارزش مازاد را به صورت تصرف انرژی قابل استفاده باز تنظیم کند. وی با توجه به انرژی، دامنه استثمار دهقانان را آشکار کرد و محدودیتهای توسعه اقتصادی را نشان داد. در نتیجه انرژی گرایی به مولفه مهمی در مارکسیسم بدل شد، به ویژه در روسیه یعنی جایی که انرژی گرایی  توسط بوگدانف، که هدف اصلی لنین در کتاب ماتریالیسم و نقادی تجربی حمله بر اصلاح گرایی وی بود، توسعه یافت. کار بوگدانف اصیل، و نماینده مهمی از سنت مارکسیسم زیست محیط گرا در تضاد با مارکسیسم- لنینیسم است. بوگدانف در باز تنظیم مارکسیسم از طریق انرژیک نه تنها محدودیتهای زیست محیطی و نیاز به حفظ آن را خاطر نشان کرد، بلکه از این فرض مارکس که روابط مالی تنها پایه های روابط قدرت هستند، انتقاد کرد و کار مارکس را در تجزیه تشکل های اجتماعی- اقتصادی به پایه ها و ابر ساختارها رها کرد. به نظر بوگدانف، مهم نیست که اموال در اختیار چه کسی باشد بلکه مهم آن است که چه کسی تولید را سازماندهی می کند، پس تا هنگامی که مردم فعالیت های تولیدی خود را سازماندهی نکنند، سرکوب خواهند شد. وی گفت باید فرهنگی که طبقه کارگر را به ابزار تولید تقلیل داده است، با خلق یک فرهنگ پرولتاریایی نو جایگزین ساخت. در چنین فرهنگی مردم می توانند زندگی خود را کنترل کنند.

(پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 136)

انتقاد مارکسیست ها از سیاستهای مالیاتی سبزها:

تحلیل های مارکسیستی از بحران زیست محیطی، درباره عدم امکان حل مشکلات به وسیلۀ رهیافت متداول، یعنی مالیات بستن بر آلودگی بحث کردند. زیرا چنان رهیافتی تضاد اجتماعی میان نظام فعلی و اصلاح مالیاتی را نادیده می انگارد و از ابعاد جهانی بحران زیست محیطی غفلت می کند و واقعیتهای سیاسی جامعۀ سرمایه دار و برخی حقایق بوم شناختی تولید و مصرف نظام سرمایه داری را که مستقیماً در بحران بوم شناختی نقش دارد نادیده می گیرد. این تضاد ارثیۀ افرادی می شود که از انحطاط زیست محیطی رنج خواهند برد و هزینه حفاظت از آن را متحمل خواهند شد. فقرا از آلودگی در محل کار و زندگی و محل گذران تعطیلات، بیشترین آسیب را خواهند دید.

آنکلاند و بلوستون پیش‌بینی کردند که مالیات‌هایی که این واقعیات را نادیده می‌گیرند، بار سنگین هزینۀ بهبود زیست‌محیط ثروتمندان را بر دوش فقرا خواهند نهاد. آنچه نادیده گرفته شده ابعاد جهانی بحران زیست محیطی است. تأثیر نظارت دولت در کشورهای ثروتمند، انتقال صنایع  آلوده‌کننده به جهان سوم بوده است. کشورهای جهان سوم عملاً مجبور شده‌اند که زیست‌محیط‌های خود را به خاطر منفعت کشورهای مرفۀ جهان اول ویران سازند.

(پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 139)

مسئلۀ دفن زباله‌ها که ممکن است موضوع مناقشۀ کشورهای صنعتی و کشورهای در حال توسعه قرار گیرد، به خوبی تصویرگر دام فقر است. تعدادی از دولت‌های غرب آفریقا پذیرفته‌اند که از اواسط دهه‌ی 1980 در ازای دریافت کمک اقتصادی، زباله‌های سمی و هسته‌ای کشورهای پیشرفتۀ صنعتی را در خاک خود مدفون سازند. این دولتها به بهای آلوده کردن محیط زیست خود، در ازای هر تن زباله تنها 5/2 تا 40 دلار دریافت خواهند نمود که باید این مبلغ را با نرخ دفن هر تن زباله در اروپا – یک هزار دلار- مقایسه کرد. این کشورها منابع اراضی و امنیت درازمدت محیط زیست و مردم خویش را در ازای دریافت سرمایۀ لازم برای توسعه، مبادله می‌کنند.

 (سیمای امنیت در آیینه محیط زیست، نشریه اطلاعات سیاس-اقتصادی، 136-135 ص6)

آلودگی صادر شده است بزرگترین مشکل آن است که کشورهای جهان سوم عملاً مجبور شده اند که زیست محیط های خود را به خاطر منفعت کشورهای مرفۀ جهان اول ویران سازند کشورهای جهان سوم ذخایر معدنی خود را به قیمت‌های بسیار پایین صادر می‌کنند. درختان جنگلی خود را قطع می‌کنند و برای بقا در این تنازع اقتصادی و توسعه در یک نظام جهانی دارای روابط  نابرابر قدرت، بیش از حد از زمین‌هایشان بهره‌برداری می‌کنند. بهبود اندک کیفیت زیست محیط ملل مرفۀ جهان اول وقتی با ویرانی زیست‌محیطی انبوه در جهان سوم سنجیده شود بی‌اهمیت جلوه می‌کند.

 (پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 140)

 زیست محیط گرایی پسامدرن:

نظریه پردازان پسامدرن با اینکه به تحلیل های مارکسیستی از بتوارگی کالا و طبیعت ستمگر سرمایه داری علاقمند هستند، ولی به برداشت مارکسیستی از انسان ها مشکوک هستند و آن را ادامه سوگیری فن مدارانه نسبت به طبیعت تمدن غربی و سرمایه داری می دانند. زیست محیط گرایان پسامدرن، یعنی «بوم شناسان ژرف» و جنبش های همراه (اکوسوفی، صلح سبز و اکوفمنیسم)، تمرکز های اروپا محور، انسان محور و جنسیت محور و سترگ روایتهای پیشرفت مبنی بر این اصطلاحات را رد می کنند. نقادی مارکس از مقولات حاکم بر زندگی مردم چندان عمیق نبود. در این زمینه ژان بودریار گفته است: نظام اقتصاد سیاسی فرد را فقط به عنوان «قدرت کار» قابل خرید و فروش در نظر نمی گیرد بلکه مفهوم قدرت کار را نیز به عنوان استعداد اساسی انسان می آفریند. این نظام ، فراتر از آنچه تصور ما بگنجد، در پی تعیین هویت افراد با قدرت کار و عمل است و به «دگرگون کردن طبیعت مطابق آمال انسانی» گرایش دارد.

طرد چنین برداشتی از انسان با رد تصور تاریخ به صورت «انسانی کردن» تدریجی طبیعت و ویرانی تمام صورزندگی و حالات تفکر موجود در مسیر این دگرگونی همراه است. پسامدرنیسم «بوم محور» است. پسامدرنیسم به جوامع وفرهنگ های غیر غربی، ایده ها و آرای سرکوب شده اقلیت ها، تقدیس طبیعت، مذاهب شرقی و صور غیر انسانی حیات، احترام میگذارد با این که پسا ساختار گرایان فرانسوی از جنبشهای نو اجتماعی، مثل جنبش زیست محیطی، حمایت میکردند ولی دلمشغولی اصلی آنها زیست محیط نبوده است.گرچه آنان سنت ضد دکارتی، ضد هگلی و مهمتر از همه ضد افلاطونی تفکر را، که با نیچه و هایدگر آغاز شد، احیا کردند و بسط دادند. اینان به ویژه از حمله نیچه به ضد طبیعت گرایی تفکر غربی و نیز حمله هایدگر به سوگیری فن مدارانه تمدن غربی حمایت کردند.

(پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 146)

زیست محیط گرایی پساساختارگرا:

توسعه فرهنگ پسامدرن نشان داده که ایده پیشرفت تمدن غربی تا چه اندازه ای توان فرسا بوده است، در ضمن تمایل مخالفان این ایده را به تکرار صوری از تفکر که باز هم به توان فرسایی می انجامند، واضح کرده است. هرچند نیچه، هایدگر، پساساختارگرایان و پسا مدرنیست ها درباره سوگیری تمدن غربی به سوی سلطه، آرای قابل توجهی ابراز داشته اند ولی یک مطلب مهم را مبهم رها کرده اند و آن چگونگی واکنش مردم به وضعیت کنونی است. این متفکران، مردمرا بر ساخته زبان یا تشکل های گفتمانی دانسته اند. (پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 162)

با این که تحلیل عملکرد قدرت در روابط میان فردی و تشکل های گفتمانی مهم است ولی دخالت قدرت در ویرانی بی وقفه زیست محیط بسیار مهم تر است. نظان سرمایه داری به نظام مسلطی بدل شده که کره زمین را در بر گرفته است، نظامی که توان فرسایی و سوءاستفاده از نواحی پهناور جهان توسط مراکز هسته ای دنیای اقتصاد را اجتناب ناپذیر کرده است. در این نظام اقتصادی، نواحی مختلف در پی افزایش قدرت و حفظ یا تغییر جایگاهشان هستند تا بدبن وسیله نواحی دیگر را استثمار کنند یا در برابر استثمار مقاومت کنند یا جمعیت های بومی را سرکوب کنند تااستثمار این جماعات توسط نواحی دیگر به سهولت انجام پذیرد. پساساختارگراین در تحلیل همه وجوه قدرت در جوامع ویژه ناکام ماندند؛ زیرا به روابط قدرت میان نواحی مرکزی و حاشیه ای جهان اقتصاد، میان اقتصاد های تولیدی و استخراجی و میان دولتها توجه نکردند.

تحلیل پساساختارگرایانه از عملکرد قدرت در گفتان و تشکل های گفتمانی درست است ولی برای درک ویرانی زیست محیطی جهانی و جهت دادن به مردن برای عمل، لازمست که این تحلیل ها را به مفهوم گسترده تری از قدرت بسط داد که بتواند به فهم نظام جهانی سرمایه داری یاری رساند. مشکل دیگر پساساحتارگرایی عبارت است از ناتوانی در تعیین نحوه واکنش به بحران زیست محیطی به کثابه یک کل. پساساختارگرایان از توسل به سترگ روایت ها یا به هر مرجع اعلایی دوری می گزینند و از دانش و قدرت محلی بر ضد دانش و قدرت جهانی دفاع می کنند. به نظر پساساختارگرایان باید از تصور «بحران زیست محیطی جهانی» ساختار شکنی کرد تا معلوم شود که این تصور نیز در خدمت قدرت حاکم است. پساساختارگرایان به دلیل مخالفت با متون فوق العاده (متون مرجع) و سترگ روایت ها، هیچ راهی برای زیست محیط گرایان باقی نمی گذارند تا بتوانند از عقیده خود مبنی بر وجود بحران جهانی دفاع کنند و واکنش لازم را مشخص سازند. ناتوانی از درک بحران زیست محیطی جهانی یعنی ناتوانی از درک جهان. با این که ممکن است نیت پساساختارگرایان چیز دیگری بوده باشد، ولی گسترش شکاکیت درباره هر رابطه ساده میان زبان (یا متون) و «واقعیت»، نوعی ایدئالیسم را پدید آورده، یا حداقل پرورش داده، که در آن زندگی عقلانی بر گفتگو درباره گفته های دیگران استوار است.

(پسامدرنیسم و بحران زیست محیطی، آرن.ای.گیر ص 164و165)

اشتغال به عنوان یکی از شاخص‌های رفاه و نظر طرفداران دیدگاه سبز در مورد آن:

سوسیالیسم های زیست محیطی به جای آنکه اشتغال دستمزدی را وسیله رونق و رفاه بدانند، رهایی از کار دستمزدی را هدف اصلی سیاست رادیکال می دانستند و بین دو حوزه تمایز قائل بودند.

فعالیت غیر خود مختار: یعنی کاری که به اجبار و تحت تسلط و مقررات دیگران انجام می شود.

فعالیت خودمختار: کاری که با آزادی انجام می شود.

یک جامعه سوسیالیست زیست محیطی کار نوع اول را به حداقل و کار نوع دوم را به حداکثر خواهند رساند و برای تحقق این هدف از دو راهکار:

1- کاهش ساعات کار و 2- تامین درآمد پایه ای؛ استفاده می کنند.

کاهش ساعات کار باعث تصحیح توزیع نادرست ناشی از اشتغال دستمزدی می شود که در حال حاضر وجود دارد . بعضی‌ها زیاده از حد دارند و دیگران به حد کافی ندارند. ساعات کار فعال برای هر فرد سالم در طول زندگی او معادل 20000 ساعت و آن هم معادل 10 سال اشتغال تمام وقت است. درآمد پایه به معنای صدور چکی ثانوی است، که کمبود دستمزد را جبران می کند. (نظریه رفاه، سیاست اجتماعی چیست؟) ص 373)

امنیت به عنوان یکی از شاخصهای رفاه و دیدگاه سبز در مورد آن:

تا چند دهه پیش امنیت ملی تنها معنایی نظامی داشت و تضمین آن در گرو دستیابی به سخت‌افزارهای نظامی بود. به تدریج آشکار گردید که «تعریف امنیت ملی، صرفاً بر حسب جنبۀ نظامی، تصور عمیقاً نادرستی از واقعیت را به ذهن متبادر می‌سازد». از کمتر از دو دهه پیش با بروز مشکلات بزرگ زیست‌محیطی که بقای بشریت را در معرض تهدید قرار می‌دهد فصلی نو در بررسی‌های امنیتی گشوده شد. ریچارد اولمان معتقد است: «هر اقدام یا رویدادی که اولاً به طرزی مؤثر و در طول زمان نسبتاً کوتاهی کیفیت زندگی ساکنان یک کشور را در معرض خطر قرار دهد و ثانیاً دامنۀ انتخابهای سیاستگذاران یک کشور یا واحدهای خصوصی غیر حکومتی (افراد، گروهها) را به شدت در خطر قرار دهد، تهدیدی برای امنیت ملی می‌باشد». بنابراین باید خطراتی همچون آسیب دیدن لایه‌ی اوزون، بالا رفتن دمای زمین و اثر گلخانه‌ای و ... را که محیط زیست بشر را در معرض نابودی قرار میدهد به عنوان تهدید امنیت ملی قلمداد کنیم. امروزه، حتی برای کشورهای در حال توسعه هم بعد کاملاً تازه‌ای از امنیت مطرح شده است و آن تضمین صرف بقای فیزیکی است. نکته قابل توجه در مورد تهدید زیست محیطی آن است که عمدتاً زادۀ فعالیت انسان است یا در نتیجه فعالیت وی شتاب گرفته است. چرای افراطی و عادات کشت و زرع در نواحی صحرای آفریقا و نابودی گستردۀ جنگلها در نپال و برزیل، مستقیماً در فرسودگی خاک سهم داشته است. (سیمای امنیت در آیینه محیط زیست، نشریه اطلاعات سیاسی- اقتصادی 136-135)

جنبش سبز به عنوان یک ایدئولوژی فراگیر:

جنبش سبز، یک نوع تفکر و ایدئولوژی جهانی دارد. چون مسأله‌ای را که مطرح می‌کند، ابعاد جهانی دارد، بالطبع راه حل آن نیز باید فرامنطقه‌ای و فراملی باشد. به طور نمونه، گرم شدن نسبی هوای زمین در اثر نشر گازهای گرمخانه‌ای سطح آب دریا و اقیانوسهای جهان را به طور نسبی افزایش می‌دهد و باعث طوفان و سرریزهای شدید آب اقیانوسها به کرانه‌ها و سواحل خودش می‌شود. ریزش بارانهای اسیدی بر اثر آلودگی یک منطقه به مناطق دورتر از خودش، نمونه بارز این مسألۀ فراملی است. اینها مرزبندی سیاسی میان سوسیالیسم و سرمایه‌داری را جدی نمی‌گیرند و معتقدند که هر دو اینها اعتقاد به رشد نامحدود صنعتی دارند و هر دو می‌توانند در تخریب منابع طبیعی جهان سهمی برابر داشته باشند و هر دو نسبت به طبیعت و منابع آن، رفتاری بی‌ملاحظه دارند و به یک اندازه می توانند حیات طبیعی را در کره زمین تهدید کنند.

(جنبش سبزها، نشریه همشهری،19-20/4/79، ص 2)

تولید غذا و امنیت محیط زیست:

این مساله از دو جهت قابل بررسی است:

- یکی صدماتی که خود تولید غذا به محیط زیست وارد می‌کند.

- تأثیر سویی که استفاده از تکنولوژی نوین کشاورزی بر محیط زیست تحمیل می‌کند.

با پیشرفت تکنولوژی و مهار عواملی چون بیماریهای مهلک و بالا رفتن سطح بهداشت عمومی، نرخ رشد جمعیت افزایش یافته است. افزایش سریع جمعیت نیازهای غذایی جدیدی را طلب می‌کند که نتیجه آن افزایش فشار بر سطح محیط زیست و ایجاد تغییرات بیشتر در آن است. باید توجه داشت که، هر مکان زیستی پذیرای حد مشخصی از یک جمعیت است و در صورتی که آن جمعیت بیش از ظرفیت آن مکان زیستی باشد روند طبیعی حیات و سایر جمعیت‌های ساکن در آن مکان دچار آسیب خواهند شد.

انقلاب سبز و تأثیر آن در محیط زیست:

انقلاب سبز نقش بزرگی در کشاورزی داشت. کودهای شیمیایی، سموم دفع آفات و علف‌کشها به نحو چشمگیری موجب افزایش میزان تولید غذا گردیده در کنار آن صدمات جبران‌ناپذیری به محیط زیست نیز وارد شده است. در بسیاری از زمین‌های کشاورزی حاصلخیز، حجم زیادی از کودهای شیمیایی به کار می‌رود که خارج از نیاز اراضی است و مقدار زیادی از این کودها بدون آنکه در اختیار گیاه قرار گیرد از دسترس خارج و با وارد شدن به چرخه ازت تولید مشکلات فراوانی می‌کند. سموم دفع آفات نباتی و علف‌کشها به علت استفاده ناآگاهانه و بی‌رویه در بسیاری از مناطق مشکلاتی ایجاد کرده است.

مهندسی ژنتیک و تأثیر آن بر محیط زیست:

مهندسی ژنتیک با شروع انقلاب سبز نقش بسیار مهمی در بهبود کیفیت و کمیت محصولات غذایی داشته است. از راههای مهم جهت دستیابی به میزان محصول بیشتر به نحوی که صدمات کمتری به محیط زیست وارد شود، استفاده از مهندسی ژنتیک در بهبود تولید محصولات کشاورزی است. در صورتی که بتوان بذور اصلاح‌شده را در این مناطق جایگزین نمود تأثیر مهم در افزایش تولید مواد غذایی خواهد داشت، بدون آنکه مجبور به  فشار بیشتر بر محیط  زیست و افزودن به وسعت زمینهای کشاورزی باشیم که مستلزم تخریب هر چه بیشتر جنگلها و مراتع است.

(تولید غذا و امنیت محیط زیست، نشریه سنبله، 97)

نتیجه گیری و پیشنهادات:

بقای فیزیکی بشر در معرض تهدیدی جدی قرار دارد. احتمال دارد که کشورها تصمیم به ایجاد سازمانهای منطقه‌ای و بین‌المللی خاصی بگیرند که صلاحیت برخورد با مسائل زیست‌محیطی از طریق همکاری اعضا را داشته باشد. اما این مسئله، یک موضوع مناقشه‌برانگیز نیز هست. برای مثال، اختلاف عراق با کردها در مورد خودمختاری آنها در مناطق نفت‌خیز.

معضل رقابت در یک اقتصاد بسیار پیشرفتۀ جهانی، آن هم تحت شرایط نامساعد توسعه‌نیافتگی محلی و بحران‌زدگی دولت نه تنها بسیاری از دولتهای کمتر توسعه‌یافتۀ مقروض را از برخورد با مسائل زیست‌محیطی بازمی‌دارد، بلکه حتی ممکن است آنها را وادار به وخیم‌تر ساختن این وضع کند. شاید هیچ موضوعی در جهان نتوان یافت که همچون بحران محیط زیست راه حلش فقط در گرو وحدت و همکاری مردم سراسر جهان باشد، بی شبهه هر ملتی، و در درجه اول هر دولتی، مسئول منابع طبیعی، منطقه، آبها، اقیانوس و هوای سرزمین خود است؛ اما امروزه مسئولیت به تنهایی کافی نیست. بقای بشر در زیستکره، مساله ای جهانی است و مساله جهانی را در محدوده مرزهایی که نقشه های جغرافیایی معلوم می کنند، نمی توان حل کرد. در پایان باید گفت: دشواریهای عصر ما، یا مشکلات هر عصر دیگری، نباید نومیدی به بار آورد. تاریخ به ما آموخته که بحرانها همیشه موج تازه ای به دنبال داشته و آبستن نوآوریها و ابتکاراتی بوده که با گذشته تفاوت داشته است. بارزترین صفت انسان در قدرت چیرگی او بر اجبارهای اجتماعی و حتی زیستی است. انسان موجودی است که از موهبت آزادی و قدرت تغییر اجتماعی برخوردار است. انسان هرگاه خطری را از سر گذرانده، راه خود را عوض کرده و مسیر دیگری را پیموده است.

(تکنولوژی و بحران محیط زیست. ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ. موسسه انتشارات امیرکبیر. تهران 64)

فهرست منابع و مآخذ:

1- تکنولوژی و بحران محیط زیست. ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ. موسسه انتشارات امیرکبیر. تهران 64

2- نظریه رفاه (سیاست اجتماعی چیست؟). تونی فیتزپتریک. ترجمه هرمز همایون‌پور. تهران،  موسسه عال پژوهش تامین اجتماعی، 1381.

3- پسامدرنیسم و بحران زیست‌محیطی. آرن.ای. گیر،  ترجمه عرفان ثابتی. نشر چشمه.

4- The student companion to social policy- pete- Alcock- angus- ErskineIntroduction to social policy – cliff Alcock

5- جنبش‌های سبز، نشریه بنیان، 21/1/81.

6- جنبش سبزها، نگاه تازه به همبستگی انسان با طبیعیت، پیشینه و جهان بینی جنبش سبزها در گفتگو با محسن ثلاثی، نشریه همشهری19 و 20/4/79.

7- ده اصل محیط‌زیست گرایی جدید، نشریه همگامان23-24.

8- سیمای امنیت در آیینه محیط زیست، نمونه کشورهای در حال توسعه، نشریه اطلاعات سیاسی –اقتصادی 136-135

9- جنبش  سبز چالشی در برابر سرمایه‌داری، نشریه رسالت 21/5/78.

10- سرطان پوست و بیماریهای چشمیپیلمد نازک شدن لایه ازن،  نشریه جام جم 13/7/70.

11- تولید غذا و امنیت محیط زیست، نشریه سنبله -97.

سازه های فولادی

سازه های فولادی

مقدمه

فولاد بعنوان ماده ای با مشخصات خاص و منحصر بفرد ، مدتهاست در ساخت ساختمانها کاربرد دارد. قابلیت اجرای دقیق ، رفتار سازه ای معین ، نسبت مقاومت به وزن مناسب ، در کنار امکان اجرای سریع سازه های فولادی همراه با جزئیات و ظرافتهای معماری ، فولاد را بعنوان مصالحی منحصر و ارزان در پروژه های ساختمانی مطرح نموده است ؛ به نحوی که اگر ضعفهای محدود این ماده نظیر مقاومت کم در برابر خوردگی و عدم مقاومت در آتش سوزیهای شدید به درستی مورد توجه و کنترل قرار گیرند ، امکانات وسیعی در اختیار طراح قرار می دهد که در هیچ ماده دیگر قابل دستیابی نیست .

فولاد ، آلیاژی از آهن و کربن است که کمتر از 2 درصد کربن دارد. در فولاد ساختمانی عموما" در حدود 3 درصد کربن و ناخالصیهای دیگری مانند فسفر ، سولفور ، اکسیژن و نیتروژن و چند ماده دیگر موجود می باشد . ساخت فولاد شامل اکسیداسیون و جدانمودن عناصر اضافی و غیر ضروری موجود در محصول کوره بلند و اضافه کردن عناصر مورد نیاز برای تولید ترکیب دلخواه است. برای ساخت فولاد ، از چهار روش اصلی استفاده می شود. این روشها عبارتند از : روش کوره باز ، روش دمیدن اکسیژن ، روش کوره برقی ، روش خلاء . آنچه فولاد را به عنوان یک مصالح ساختمانی مناسب معرفی کرده می تواند شامل موارد زیر باشد : - تغییر شکل در اثر بارگذاری و ایجاد تنش یکنواخت   - وجود خاصیت الاستیک و پلاستیک   - شکل پذیری   - خاصیت چکش خواری و تورق   - خاصیت خمش پذیری   - خاصیت فنری و جهندگی   - خاصیت چقرمگی   - خاصیت سختی استاتیکی و دینامیکی   - مقاومت نسبی بالا    - ضریب ارتجاعی بالا    - جوش پذیری   - همگن بودن    - امکان

استفاده از ضایعات   - امکان تقویت مقاطع در صورت نیاز

طراحی ساختمانهای فولادی

انتخاب نوع مقطع ، روش ساخت ، روش بهره برداری و محل ساخت ساختمان ، خصوصیات و ویزگیهای متنوعی برای ساخت اسکلت باربر یک ساختمان بوجود می آورد. مزیتهای هر سیستم سازه ای و مصالح مورد نیاز آن سیستم را در صورتی می توان بکار برد که خصوصیات و ویژگیهای آن مصالح و سیستمها در مرحله طراحی به حساب آورده شود و طراح باید در مورد هر یک از مصالح به درستی قضاوت کند. این موضوع بویژه در ساختمانهایی که اسکلت فولادی دارند ضروری است. معیارهای سازه ای زیر اهمیت زیادی در طراحی کلی و ستون گذاری ساختمان دارد : - نوع مقطع  - آرایش و روش قرار گیری مقاطع  - فواصل تکیه گاهی  - اندازه دهانه های سقف  - نوع مهاربندی  - نوع سیستم صلب کننده  - محل قرارگیری سیستم صلب کننده (سیستم فضاسازی داخلی)

برای استفاده بهینه از خواص مطلوب ساختمانهای فولادی ، سیستم فضاسازی داخلی باید بگونه ای اختیار شود که : - متشکل از قطعات پیش ساخته باشد ، بدین منظور که سرعت بیشتر نصب و برپایی سازه ، موجب کوتاه شدن زمان کلی ساخت می شود.  – قطعات سبک باشد تا وزن کلی ساختمان به حداقل ممکن برسد.  – نوع سیستم انتخاب شده ، سازگار با سیستم سازه ای انتخاب شده باشد.  – با یک روش اقتصادی قابل محافظت در برابر آتش باشد.

فضاهای داخلی ساختمان فلزی معمولا" شامل : - سقفها   - بام  - دیوارهای خارجی       - دیوارهای داخلی     - سیستم رفت و آمد ( پله و آسانسور )    می باشد که با هماهنگی دقیق و

علمی 

این امکان بوجود می آید که اقتصادی ترین روش ساخت و اجرای ساختمان بدست آید.

طراحی با توجه به روش مهاربندی

تمام ساختمانها باید برای مقاومت در برابر نیروی زلزله و باد و یا دیگر نیروهای افقی صلب شوند سیستم صلب کننده باید :

-  نیروهای جانبی را به فونداسیون منتقل کند.    

-  تغییر مکانهای افقی را محدود کند.

در ساختمانهای بلند باید ملاحظات ویژه ای برای جلوگیری از ایجاد نوسانات ناشی از باد در نظر گرفته شود. بزرگی نیروهای افقی اعمال شده در اثر باد به عوامل زیر بستگی دارد:

- سرعت باد    - شکل آیرودینامیکی ساختمان       - وضعیت سطح نما         - روشهای صلب کردن

یک قاب سازه ای فولادی را می توان به یکی از روشهای زیر مهاربندی کرد : - سیستمهای قاب صلب   - سیستمهای قاب بادبندی    - دیوارهای بتنی بصورت دیوارهای برشی یا هسته های بتنی

انتخاب روش صحیح مهاربندی ، اهمیت عمده ای در طراحی سازه ای دارد و حتی ممکن است کل اندیشه طراحی یک ساختمان بلند مرتبه را تحت تاثیر قرار دهد. مهار بندی به وسیله اعضای بادبندی یا دیوارهای بتنی به صورت دیافراگم صلب ، نقاط ثابتی را در ساختمان ایجاد می کند ، به گونه ای که آزادی عمل در جانمایی و معماری داخل ساختمان را محدود می کند.

طراحی با توجه به اجزای تشکیل دهنده فضاهای داخلی ساختمان

انتخاب سیستم مناسب برای اجزای داخلی ساختمان به عوامل مختلفی بستگی دارد. روشهای زیر به طور رایج در ساخت سقفهای متکی به تیرهای فولادی به کار می روند :

-   دال بتنی درجا بر روی قالب مناسب

-   دال بتنی پیش ساخته

-   عرشه فولادی با بتن درجا

عملکرد مرکب بین دال بتنی و تیر فولادی که در هر سه روش امکان پذیر است ، سبب اقتصادی شدن ساخت می گردد. مسئله حفاظت قسمتهای فولادی سقف در برابر آتش سوزی باید در اجرای سقف در نظر گرفته شود. استفاده از سقف کاذب می تواند این کار را به خوبی انجام دهد. در سازه های اسکلت فلزی ، معمولا" دیوارهای خارجی باربر نیستند، برای ساخت این دیوارها ، بنابر شرایط موجود ، از مصالح مختلف استفاده می شود.

لزوم محافظت در برابر حریق ، خوردگی و عایق بندی صوتی

اغلب اظهار می شود که هزینه لازم برای محافظت ساختمانهای فلزی در برابر آتش سوزی و خوردگی و عایق بندی صوتی بسار زیاد است ، ولی استفاده از راههای معقول و مناسب برای هر ساختمان ، با توجه به سیستم بکار رفته در آن ، می تواند باعث کاهش این هزینه شود. ایجا یک سیستم محافظت در برابر آتش سوزی در تمام ساختمانهای فلزی لازم و ضروری است. آنچه از اقتصادی در این مسئله حائز اهمیت است ، استفاده از روش صحیح حفاظت اجزای فلزی است. اغلب المانهای داخلی ساختمان مانند سقف و دیوارهای داخلی و خارجی آن بعنوان یک سیستم محافظت در برابر آتش سوزی در ساختمان قابل استفاده است. تیرها و ستونهای فلزی می تواند به روش مناسب در بین این اجزا مدفون شود. در غیر اینصورت باید با روش مناسب اسکلت فولادی ساختمان محافظت شود.

از آنجایی که زنگ زدگی در قطعات داخلی ساختمان فولادی با توجه به رطوبت ناچیز موجود در هوا بعید به نظر می رسد ، محافظت در برابر خوردگی برای این قطعات یک مشکل جدی محسوب نمی شود. بنابراین حفاظت در برابر خوردگی فقط برای قطعات بیرونی و اجزایی که در معرض رطوبت هوا قرار دارند لازم و ضروری است.

مشخصات صوتی یک ساختمان ، بستگی به خواص اجزای داخلی آن دارد مانند نوع سقف و سیستم دیوارهای جداکننده و تیغه ها . در این بین ، سیستم اسکلت باربر ساختمان نقش کمتری دارد رفتار اسکلت یک ساختمان بتنی و فولادی ، با یک سیستم فضاسازی داخلی مشابه ، یکسان است .

توجیه اقتصادی سازه های فولادی

در ارزیابی اقتصادی یک ساختمان فولادی ، فقط در نظر گرفتن قیمت مصالح ساختمانی و نیروی انسانی کفایت نمی کند و بقیه عوامل موثر در این موضوع باید مورد بررسی قرار گیرد. موارد زیر در اقتصاد یک ساختمان موثر است :

- قیمت زمین : بدلیل کوچک بودن مقاطع عرضی در ساختمانهای فولادی ، فضای کمتری توسط اسکلت سازه اشغال شده و در مقایسه با سازه های بتنی ، ساختمانهای فلزی در پلان دارای سطح موثر بیشتری هستند. بنابراین هزینه زمین در هر متر مربع مفید ساختمان ، در ساختمانهای فلزی کمتر خواهد بود.

- مصالح در دسترس

- ارزش نهایی ساختمان : هرچه مدت زمان ساخت یک ساختمان کوتاهتر باشد ، هزینه نهایی آن ساختمان کمتر خواهد بود. با توجه به روشهای مختلف ساخت سازه ، متوجه می شویم که در مقایسه با سایر روشها ، ساخت سازه های فلزی زمان کمتری صرف می کند.

-  هزینه اسکلت اصلی سازه ( سفت کاری )

-  تاثیر نازک کاری

- تاثیر نصب تجهیرات و تاسیسات

-  نحوه تاثیر این عوامل در بهره برداری بهینه از ساختمان

-  هزینه ایجاد تغییرات داخلی و بهسازی در ساختمان

-  هزینه تخریب ( در ساختمانهای با عمر کوتاه )

بررسی میزان مصرف فولاد در ساختمانهای فلزی

در ساختمانهای فلزی ، هزینه با توجه به میزان مصرف فولاد در هر متر مربع مساحت کف ( تصویر افقی ) یا متر مکعب ساختمان محاسبه می شود. هزینه ساخت و میزان مصرف فولاد به عوامل زیر بستگی دارد :

-  تعداد طبقات

-  بار اعمال شده به طبقات ( مرده و زنده )

-   دهانه ها در اطراف ستون

-   ضخامت سقف

-  سیستم سازه ای ( سیستم انتقال بارهای قائم و جانبی )

انتقال بار در سازه های فولادی

سازه های فولادی مشتمل بر تعدادی تیر و ستون به شکل قاب و نیز شامل تعدادی تقویت کننده ، به منظور ایستایی بیشتر می باشد. بدیهی است انتقال بارهای افقی و قائم از طریق این اجزاء صورت می گیرد. به این صورت که :         - سقف ، بارهای عمودی را تحمل کرده و بصورت افقی ، از طریق تیرها به تکیه گاههای تیر منتقل می کند.        – سیستم باربر قائم ( ستونها ) ، بارها را از تکیه گاههای دو سر تیر به

فونداسیون انتقال می دهد.      – همچنین سیستم های مهاربندی قائم و افقی ، بارهای جانبی ناشی از باد ،

زلزله ، فشار زمین و ... را به فونداسیونها منتقل می نمایند.

ماهیت انتقال بار از طریق تیرها به تکیه گاهها و روش قرارگیری تیرها ( تیر ریزی ) به عوامل زیر بستگی دارد :

-  نوع مقطع قابل استفاده با توجه به طراحی معماری

-  فواصل تکیه گاهها و طول دهانه تیر با توجه به طراحی سازه ها

-   روش انتقال بار توسط اجزای باربر

- سیستم تکیه گاهی انتخاب شده ( صلب ، نیمه صلب ، ساده )

تعریف ستون فلزی :

ستون عضوی است که معمولا به صورت عمودی در ساختمان نصب می شود و یارهای کف ناشی از طبقات به وسیله تیر و شاهتیر به آن منتقل می گردد و سپس به به زمین انتقال می یابد.

شکل ستونها :

شکل سطح مقطع ستونها معمولا به مقدار و وضعیت بار وارد شده بستگی دارد. برای ساختن ستونهای فلزی از انواع پروفیلها و ورقها استفاده می شود.عموما ستونها از لحاظ شکل ظاهری به دو گروه تقسیم می شوند:

1-   نیمرخ (پروفیل) نورد شده شامل انواع تیرآهنها و قوطیها : بهترین پروفیل نورد شده برای ستون ، تیرآهن با پهن یا قوطیهای مربع شکل است؛ زیرا از نظر مقاومت بهتر از مقاطع دیگر عمل می کند.ضمن اینکه در بیشتر مواقع عمل اتصالات تیرها به راحتی روی آنها انجام می گیرد.

2-   مقاطع مرکب : هرگاه سطح مقطع و مشخصات یک نیمرخ (پروفیل ) به تنهایی برای ایستایی ( تحمل بار وارد شده و لنگر احتمالی ) یک ستون کافی نباشد ، از اتصال چند پروفیل به یکدیگر ، ستون مناسب آن (مقاطع مرکب ) ساخته می شود.

چگونگی ساخت ستون (مقاطع مرکب):

ستونها ممکن است بر حسب نیاز با ترکیب و اتصالات متنوع از انواع پروفیلهای مختلف ساخته شوند ، اما رایجترین اتصال برای ساخت ستونها سه نوع است :

1-    اتصال دو پروفیل به یکدیگر به طریقه دوبله کردن : ابتدا دو تیرآهن را در کنار یکدیگر و بر روی سطح صاف به هم چسبیده گردند ؛ سپس دو سر و وسط ستون را جوش داده و ستون برگردانده شده و مانند قبل جوشکاری صورت می گیرد ؛ آن گاه ستون معکوس و در قسمت وسط ، جوشکاری می شود . همین کار را در سوی دیگر ستون انجام می دهند و به ترتیب جوشکاری ادامه می یابد تا جوش مورد نیاز ستون تامین گردد. این شیوه جوشکاری برای جلوگیری از پیچش ستون در اثر حرارت زیاد جوشکازی ممتد می باشد . در صورتیکه در سرتاسز ستون به جوش نیازی نباشد ، دست کم جوشها باید به این ترتیب اجرا گردد :

الف) حداکثر فاصله بین طولهای جوش در طول ستون به صورت غیر ممتد از 60 سانتیمتر تجاوز نکند.

ب) طول جوش ابتدایی و انتهایی ستون باید برابر بزرگترین عرض مقطع باشد و به طور یکسره انجام گیرد.

ج) طول موثر هر قطعه از جوش منقطع نباید از 4 برابر بعد جوش یا 40 میلیمتر کمتر باشد.

د) تماس میان بدنه دو پروفیل نباید از یک شکاف 5/1 میلیمتری بیشتر ، اما از 6 میلیمتر کمتر باسد ؛ ضمنا بررسیهای فنی نشان دهد مه مساحت کافی برای تماس وجود ندارد ؛ در آن صورت ، این بادخور باید با مصالح پر کننده مناسب شامل تیغه های فولادی با ضخامت ثابت پر شود.

2-  اتصال دو پروفیل با یک ورق سراسری روی بالها : در مقاطع مرکبی که ورق اتصال بر روی دو نیمرخ متصل می شود تا مقاطع مرکب تشکیل بدهد ؛ فاصله جوشهای مقطع (غیر ممتد) که ورق را به نیمرخها متصل می کند ، نباید از 30 سانتیمتر بیشتر شود . اندازه حداکثر فاصله فوق الذکر در مورد فولاد معمولی به صورت t22 که  t در آن ضخامت ورق است در می آید.

3- اتصال دو پروفیل با بستهای فلزی (تسمه) : متداولترین نوع ستون در ایران ستونهای مرکبی است که دو تیرآهن به فاصله معین از یکدیگر قرار می گیرد و قیدهای افقی یا چپ و راست این دو نیمرخ را به هم متصل می کند ؛ البته بستهای چپ و راست که شکلهای مثلثی را به وجود می آورند ، دارای مقاومت بهتری نسبت به قیدهای موازی می باشند.در مورد اینگونه ستونها ، بویژه ستون با قید موازی مسائل زیر را بایستی رعایت کرد :

الف) ابعاد بست (وصله ) افقی ستون کمتر از این مقادیر نباشد:

L : طول وصله حداقل به فاصله مرکز تا مرکز دو نیمرخ باشد .

B : عرض وصله از 42 درصد طول آن کمتر نباشد .

T : ضخامت وصله از 35/1 طول آن کمتر نباشد.

ب) در اطراف کلیه وصله ها و در سطح تماس با بال نیمرخها عمل جوشکاری انجام گیرد (مجموع طول خط جوش در هر طرف صفحه نباید از طول صفحه کمتر شود) .

ج) فاصله قیدها و ابعاد  آن بر اساس محاسبات فنی تعیین می شود.

د) در قسمت انتهایی ستون ، باید حتما از ورق با طول حداقل برابر عرض ستون استفاده کرد تا علاوه بر تقویت پایه  ، محل مناسبی برای اتصال بادبندها به ستون به وجود آید.

ه) در محل اتصال تیر یا پل به ستون لازم است قبلا ورق تقویتی به ابعاد کافی روی بالهای ستون جوش شده باشد.

روش نصب نبشی بر روی کف ستونها (بیس پلیت) برای استقرار ستون

هنگام محاسبه ابعاد کف ستونها باید حداقل فاصله میله مهاری از لبه کف ستون و محل جاگذاری نبشی با ضخامت جوش لازم برای نگه داشتن ستون ، همچنین ضخامت پلیت انتهایی ستون و ابعاد ستون را با دقت بررسی کرد ؛ سپس با توجه به موارد یاد شده ، به نصب نبشی و استقرار ستون به این صورت اقدام نمود . بر روی بیس پلیت ها محل کف ستون و محل آکس را کنترل می کنیم ؛ سپس نبشیهای اتصال را به صورت عمود بر هم بر روی بیس پلیت جوش داده ، آنگاه ستون را مستقر و اقدام به نصب دگر نبشیهای لازم کرده و آنها را به بیس پلیت جوش می دهیم . از مزایای عمود بر هم بودن دو نبشی روی بیس پلیت علاوه بر سرعت عمل و استقرار بهتر به علت تماس مستقیم ستون به بال نبشی ، اتصال جوشکاری به گونه ای درست تر و اصولی تر صورت می گیرد . روشن است که قبل از جوشکاری باید ستونها را هم محور و قائم نموده و عمود بودن در دو جهت کنترل گردد . پس از نصب ستونها با توجه به ارتفاع ستون و آزاد بودن سر ستون ممکن است تا زمان نصب پلها ، ستونها در اثر شدت باد و وزن خود حرکتهایی داشته باشند که احتمالا تاثیر نا مطلوب و ایجاد ضعف در جوشکاری و اتصالات کف ستونها خواهد داشت . به این سبب ، باید پس از نصب ، فورا به مهاربندی موقت ستونها به وسیله میلگرد یا نبشی بصورت ضربدری اقدام کرد.

طویل کردن ستونها :

سازهای فلزی را اغلب در چندین طبقه احداث می کنند ، طول پروفیلها برای ساخت ستون محدود است . با در نظر گرفتن بار وارده و دهانه بین ستونها و نحوه قرار گرفتن ستونهای کناری ، مقاطع مختلفی برای ساخت ستونها به دست می اید. ممکن است در هر طبقه ، ابعاد مقطع ستون با طبقه دیگر تفاوت داشته باشد ؛ بنابراین ، باید اتصال مقاطع با ابعاد مختلف برای طویل کردن با دقت زیادی انجام شود . محل مناسب برای وصله ستونها به هنگام طویل کردن آنها حداقل در ازتفاع 45 تا 60 سانتی متر بالاتر از کف هر طبقه یا 6/1 ارتفاع طبقه می باشد. این ارتفاع اندازه حداقلی است که از نظر دسترسی به محل اجرای جوش و نصب اتصالات مورد نیاز برای ادامه ستون یا اتصال بادبند لازم است.

نحوه طویل کردن ستونها :

ابتدا سطح تماس دو ستون را به خوبی گونیا می کنند و با سنگ زدن صاف می نمایند تا کاملا در تماس با یکدیگر یا صفحه وصله قرار گیرد . در صورتی که پروفیل دو ستون یکسان نباسد ، باید اختلاف دو نمره ستون را با گذاردن صفحات لقمه (هم سو کننده) بر ستون فوقانی را پر نمود ؛ سپس صفحه وصله را نصب کرد و جوش لازم لازم را انجام داد . اگر ابعاد مقطع دو نیمرخ که به یکدیگر متصل می شوند ، تفاوت زیاد داشته باشند ، به طوری که قسمت بزرگی از سطح آن دو در تماس با یکدیگر قرار نگیرد ، در این صورت باید یک صفحه تقسیم فشار افقی بین دو نیمرخ به کار برد . این صفحه معمولا باید ضخیم انتخاب شود تا بتواند بدون تغییر شکل زیاد ، عمل تقسیم فشار را انجام دهد. کلیه ابعاد و ضخامت صفحه و مقدار جوش لازم را باید طبق محاسبه و بر اساس نقشه های اجرایی انجام داد.

ستونها با مقاطع دایره ای :

معمولا مقاطع  لوله ای (دایره ای ) از قطر 2 تا 12 اینچ برای ستونها بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. مقطع لوله در مواقعی که بوسیله اتصال جوش باشد ، آسانتر به کار می رود . کاربرد لوله بیشتر در پایه های بعضی منابع هوایی ، دکلهای مختلف و خرپاهای سبک است . این مقطعها به طور کلی مقاومترند  برای اینکه ممان انرسی انها در تمام جهات یکسان است . با تغییر ضخامت مقاطع لوله ای می توان اینرسی های مختلف را به دست آورد.

انحراف مجاز پس از نصب ستون :

همان طور که گفتم  ، ستونها باید کاملا شاغول بوده و علاوه بر آن ، از محور کلی که در نقشه آکس بندی مشخص شده است ، نباید انحرافی بیش از آنچه در آیین نامه ها تعیین سده داشته باشد. در این جدول میزان انحراف مجاز ستونها در نگام نصب ، مشخص گردیده است :

قطعه ساختمانی                                                                 حداکثر انحراف

ستون با ارتفاع h انحراف موقعیت مکانی

 محور ستون از محور انتخاب شده

 آن در سطح اتکای ستون ................................................................    5 - +

انحراف محور ستون در انتهای فوقانی آن از خط شاغول.................   25- + <=1000/H

انحراف از خط شاغول در اثر خم شدن ستون (شکم دادن)............... 15- + <=1000/H

اتصالات تیر به ستون فلزی براساس آیین نامه فولاد ایران اتصالات در ساختمان های اسکلت فلزی به سه دسته تقسیم می شوند :a) ساختمان های نوع یک : قاب های با اتصالات صلب در این نوع اتصالات پیو ستگی کا مل در محل اتصال تیر به ستون بر قرار می شود و زاویه اولیه بین تیر ستون با تامین درجه گیرداری چرخشی (صلبیت)در حدود 90درصد و بیش تر ثابت نگه داشته می شود b) ساختمان های نوع دو:قاب های ساده در این نوع ساختمان های گیرداری چرخشی بین تیر و ستون در حد امکان پایین نگه داشته می شوند به این تر تیب که حدود 80 درصد چرخش بین تیر و ستون در محل اتصال آزاد است c) ساختمان های نوع سه :اتصال نیمه گیردار در این نوع اتصالات گیرداری چرخشی بین اعضای تیر و ستون در محل اتصال از 20درصد تا80درصد نوسان دارد به خاطر اشکالات عمده در تخمین درجه گیرداری در این حالت از اتصال نیمه صلب استفاده نمی شوداتصالات ساده تیر به ستون با نبشی جان در این اتصال نبشی جان باید در حد امکان قابل انعطاف (حداکثر نبشی نمره 15*15 )برای این اتصال فاصله آزاد بین تیر و ستون حدود 2 سانتی متر منظور می شود تا هنگام نصب تیر به لحاظ اجرایی مشکلی ایجاد نشود اگر این فاصله رعایت نشود جا گذاری تیر بسیار سخت انجام خواهد شد این نبشی برای انتقال نیروی برشی بین تیر و ستون طراحی می شود و می تواد به صورت تکی (در یک طرف جان تیر ) و یا دو تایی (در دو طرف جان تیر )باشد معمولا از این اتصال (نبشی جان ) برای تیر های تکی در طاق ضربی یا اسکلت فلزی استفاده می شود در عمل به علت ندشتن نبشینشیمن کار نصب در این حالت با مشکل روبه رو می شود در جداول زیر اندازه نبشی لازم جهت اتصال پروفیل های مختلف تیر آمده است جهت استفاده از جداول زیر شرط Lبزگتر یا مساوی15hباید برقرار باشد که در آن : L:طول دهانه تیر h : ارتفاع نیم رخ تیر جدول نبشی جان در اتصال ساده نقل از راهنمای اتصالات در ساختمان های فولادی (دفتر تدوین مقرارات ملی ساختمان. (بعد جوش(mm)طول (cm)نبشینوع پروفیل ،تیر)

توضیح: جدول مزبور صرفاً برای تیرآهن بدون هیچ گونه ورق تقویتی کاربرد دارد جدول اتصال ساده نبشی جان به تیر زنبورینقل از راهنمای اتصالات ساختمان های فولادی (دفتر تدوین مقرارات ملی ساختمان) نوع پروفیلنبشی) طول(cm)بعدجوش توجه : در استفاده از جدول بالا شرط Lبزرگتر یا مساوی 15hنیز باید برقرار باشد و علاوه بر آن تیر های لانه زنبوری بدون ورق تقویتی می باشد اتصال ساده تیر به ستون با نبشی نشیمن انعطاف پذیردر این اتصال تیر بر روی یک نبشی نشیمن تقویت نشده قرار می گیردنکته مهم: در این اتصال باید همیشه از یک نبشی بر روی بال بالایی تیر (بال فشاری ) که تنها وظیفه آن تامین تکیه گاه جانبی برای بال فشاری است استفاده نمود این نبشی اولاً باید به اندازه ی کافی قابل انعطاف باشد و ثانیاً هنگام جوش کاری به هیچ وجه ساق های آن در محل اتصال تیر و ستون جوش نخورد و فقط در طول نبشی عمل جوش کاری انجام می شود اندازه نبشی بالایی و جوش آن اسمی است و محاسبه خاصی ندارد در عمل برای IPE14و کم تر نبشی نمره 8 و برای IPE16به بالا نبشی نمره 10به کار می رود در هر صورت ضخامت نبشی بالایی به هیچ وجه از 6میلی متر نباید کم تر باشد مهم:به لحاظ تئوری نیازی به جوش دادن بال پایین تیر بر روی نبشی نشیمن نمی باشد اما در عمل این جوش کاری انجام می شود جدول نبشی نشیمن انعطاف پذیر با دو IPEساده (تیر دوبله ساده )

نوع پروفیل نبشی طول(cm)بعد جوش.

مانند قبل شرط Lبزرگتر یا مساوی 15hباید برقرار باشد تا از جدول بالا استفاده شود ضمناًدو تیر، بدون ورق تقویتی و به صورت زیر به هم چسبیده اند جدول نبشی نشیمن انعطاف پذیر با دو تیر لانه زنبوری (2CPE)(نقل از راهنمای اتصالات ساختمان های فولادی (دفتر تدوین مقرارات ملی ساختمان (

نوع پروفیل نبشیطول(cm) بعد جوش .

شرط استفاده از جدول مانند قبل می باشد اتصالات ساده تیر به ستون با نشیمن های تقویت شدهاگر در اتصال ساده واکنش تکیه گاهی (نیروی برشی در تکیه گاه) از حد قابل قبولی تجاوز کند به منظور جلوگیری از استفاده از نبشی نشیمن با ضخامت بسیار زیاد از نیشی تقویت شده استفاده می شود در تیر های غیر سراسری نبشی نشیمن در دو طرف ستون قرار داده می شود و تیر ها عمود بر ستون روی آن ها قرار می گیرنداین نوع اتصال جز اتصالات ساده است و باید توجه شود که حتماً نبشی انعطاف پذیر بالای بال فشاری اجرا شود در تیرهای خورجینی تیر ها به صورت سراسری دردو طرف ستون اجرا می شوند از نظر ایستایی از نوع اتصال ساده محسوب می شوند از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه تر از تیرهای غیر سراسری است (لنگر حداکثر تیر سراسری کمتر از تیر با تکیه گاه ساده است ) عملکرد خمشی و برشی دیوار برشیوقتی یک دیوار برشی تک تحت نیروی جانبی زلزله قرار می گیرد شکست در پای آن (یعنی محل اتصال به شالوده) رخ می دهد که این همان محل لنگر خمشی حداکثر است و جالب این که نیروی برشی ماکزیمم نیز در همین نقطه قرار دارد اگر در طرح دیوار های برشی شکل پذیری متعادلی در همه قسمت ها ی دیوار در نظر گرفته نشود ممکن است صدمات زیادی به بار آورد از نظر شکل ظاهری دیوار های برشی ممکن است با اشکال زیر مورد استفاده قرار گیرد خرابی در دیوار های برشی ساده توپر خرابی در خمش در این حالت به علت لنگر خمشی زیاد از عمل کردنیروی جانبی زلزله در امتداد پهنای دیوار در پای دیوار مفصل پلاستیک تشکیل می شود ارتفاعی که در آن مفصل پلاستیک تشکیل می شود (منطقه مفصل پلاستیک) در حدود یک یا یک و نیم برابر عمق دیوار است که باید به عنوان منطقه بحرانی با پیش بینی های لازم به خوبی فولاد گذاری شود و به خصوص سلاح برشی (میل گرد های افقی و قائم (غیر از میل گرد های خمشی (

فولاد

فولاد یکی از مهمترین مصالح ساختمانی به شمار می آید . فولاد از احیا شدن سنگ آهن ، به همراه کک و اکسیژن در کوره های بلند با درجه حرارت زیاد بدست می اید .آهن خام که به این ترتیب به دست می آید بین 3 تا 4 درصد کربن دارد .

محاسن فولاد

1)     مقاومت زیاد

2) شکل پذیری زیاد

3) یکسان بودن مقاومت و فشار

4) عملکرد مناسب در برابر زلزله به علت شکل پذیری و سبک بودن

مهمترین عیب فولاد ضعف در برابر آتش سوزی می باشد .

مشخصات مکانیکی فولاد

مهمترین مشخصه مکانیکی فولاد نمودار تنش _ کرنش آن می باشد که از روی آن تنش تسلیم و یا تنش جاری شدن بدست می آید . اگر یک میله فولادی تحت نیروی p  قرار بگیرد تنش و کرنش در آن به صورت زیر محاسبه می شود . در شکل زیر نمودار تنش _کرنش فولاد نشان داده شده است .

 

 

   همان گونه که از نمودار تنش_کرنش فولاد مشاهده می شود سه قسمت جداگانه در این نمودار قابل تشخیص است .

الف) ناحیه الاستیک یا خطی : قسمت ابتدایی نمودار تنش_کرنش به صورت خطی می باشد که در این قسمت تغییر شکل های فولاد برگشت پذیرند ، که به این ناحیه ، ناحیه الاستیک یا خطی گفته می شود

ب) ناحیه خمیری یا پلاستیک : بعد از نقطه ی تسلیم منحنی تنش و کرنش به صورت افقی در می آید . تغییر شکل ها در این ناحیه در حدود 15 الی 20 برابر نظیر حد خطی می باشد . از این خاصیت در طراحی پلاستیک استفاده می شود .

ج) ناحیه سخت شدگی مجدد : در این ناحیه افزایش کرنش مجدداً با افزایش تنش همراه است . شیب منحنی تنش_کرنش در این قسمت به مراتب کوچکتر از ناحیه الاستیک می باشد و معمولا در محاسبات از این ناحیه صرف نظر می شود .

اعضای کششی

تنش کششی مجاز(FT) برابر(0.6fy) می باشد.  بال تحتانی تیرچه ها واعضای قطری که تنها تحت تنش های کششی قرار میگیرند ،باید بر اساس این تنش مجاز طراحی شوند .

در روابط فوق،L فاصله بین گره ها برای بالها و طول آزاد مهار نشده اعضای جان می باشد و(Q)ضریب شکل است .

ضریب شکل(Q) ,برای نبشی ها به شرح ذیل است:

تبصره : استفاده ازمقاطع نامتقارن به عنوان بال فوقانی تیرچه مجاز میباشد لیکن نظر به اینکه روابط مربوط به کمانش بر اساس متقارن بودن بال فوقانی نسبت به محور تیرچه میباشد و احتمال رخ دادن کمانش موضعی وجانبی تا قبل از تکمیل پوشش وجود دارد ، در صورت استفاده از مقاطع نامتقارن باید تدابیر لازم برای مهار کافی تیرچه ها وجلوگیری از کمانش آنها در حین اجرا وقبل از گرفتن بتن صورت پذیرد . بنابراین پس از اتمام اجرای سقف وگرفتن بتن ، کمانش عضو فوقانی مطرح نمی باشد.

طراحی اعضای خمشی

تنش مجاز برای اعضای خمشی بدون نیروی فشاری مطابق زیر است .

الف) برای بالها .

 

ب) برای اعضای جان ساخته شده از میلگردویامقاطع غیر میلگرد .

د) برای ورقهای نشیمن .

طراحی اعضای فشاری – خمشی

در صورتیکه فاصله بین گره ها مساوی ویا بیشتر از 60 سانتی متر باشد ، اعضای فوقانی تیرچه ها باید به نحوی طراحی شوند که رابطه زیر در گره ها برقرار شود

 وهمچنین باید رابطه زیر دربین دو گره برقرارگردد.

برای اعضای میانی تیرچه ها

 برای اعضای کناری تیرچه ها

Fe تنش مجاز اولر و L فاصله بین گره ها می باشد.

محدودیت های لاغری اعضا

ضریب لاغری(L/r) در اعضای میانی وکناری بال ها ، همچنین در اعضا ی فشاری وکششی جان تیرچه نباید از مقادیر زیر تجاوز نماید :

در اعضای میانی بال  فوقانی                           90

در اعضای کناری بال فوقانی                           120

در اعضای     فشاری     جان                         200

دراعضای               کششی                          240

ضوابط ویژه اعضای جان تیرچه ها ( کنترل برش)

حداقل نیروی برشی قائم که برای اعضاء باید در نظر گرفته شود. نباید از 25 درصد عکس العمل تکیه گاهی کمتر باشد .

در مواردیکه اعضای جان تیرچه ها تحت اثر ترکیب تنش های فشاری وخمشی قرار گیرند . باید بر اساس ضوابط اعضای فشاری – خمشی طراحی گردند . در حالتی که خمش در این اعضا ، موجب انحنای دو طرفه آنها گردد ، ضریب Cm معادل 0.4 در نظر گرفته میشود.

مقاومت جوش

اتصالات جوش اعضا باید بتواند حداقل دوبرابر بار طراحی تیرچه ها راتحمل نماید .

وصله

اتصال دوپروفیل بصورت وصله درهر نقطه ازبال مجاز است . وصله بصورت جوش سربه سر در اعضای کششی باید بتواند حداقل مقاومتی معادل 1.14Fy.A را از خود نشان دهد که درآن A کل سطح مقطع عضو وصله شده می باشد .                   

 2-طراحی مرحله دوم بعد از گرفتن بتن 

 در این مرحله مقطع مرکب شامل تیرچه فولادی وبتن باید تلاشهای ناشی ازتمام  بارهای وارده به سقف ( قبل و بعد از گرفتن بتن ) راتحمل کند .

گزارش کارآموزی مهندسی عمران 3

گزارش کارآموزی

         

 مقدمه:

   دانشجویان رشته عمران در دوره کاردانی که دوسال به طول می انجامد با درسهای تئوری آشنا میشوند وتا حدودی با مسائل مختلف ساختمان سازی آشنا میشوند ولی باز نیاز به کسب تجربه دارند وکسب این تجربه میسرنیست مگر انکه دانشجویان درسر کارمطالبی راکه در کتابها خوانده اند لمس کرده  وبا چشم خود طریقه انجام کارها راببینند وبه همین دلیل چهار واحد رابه  همین امر اختصاص داده اند که این واحدها جزو مهمترین واحدهای این دوره می باشد.

 

   فصل اول

   بررسی بخشهای مرتبط بابخش علمی کارآموزی:

   اولین نیازطبیعی انسان غذا می باشد زیرا انسان بدون خوراک قادربه ادامه  حیات نیست .دومین نیازانسان مسکن می باشد ومکانی که در ان زندگی میکند وفرزندانش را بزگ میکند ودر ان به زندگی ادامه می دهد.

 مسکن تنها به ساختمان مسکونی ختم نمیشود بلکه شامل ساختمانهای اموزشی ودرمانی واداری نیز میباشد.به همین دلیل تمام ارگانها ونهادها نیازمبرم به ساختمان دارند.

 در تاسیس یک ساختمان نیازبه همکاری مهندس عمران ومعماروتکنسین

 ساختمان وحتی مهندس برق وتاسیسات نیز میباشد به همین دلیل رشته عمران مرتبط با تمام رشته هامیباشد.

   برسسی آموخته ها وپیشنهادات:

 اصولا کارهایی راکه برای احداث یک ساختمان صورت میگیرد بسیار گسترده میباشد وبه علت محدود بودن زمان کارآموزی نمیتوان تمام کارهای انجام شده رادید و از نزدیک لمس کرد.در این مجموعه سعی شده است تاحدودی به بیان مراحل مختلف اجراازقبیل تخریب وآماده سازی زمین وتجهیزکارگاه وساخت و اجرای بتن وقالب بندیوآرماتوربندی واجرای سقف تیرچه بلوک پرداخته  شود.                                                                                                                                                     

فصل دوم 

   تخریب:

زمین احداث این منزل مسکونی یک زمین صاف وهموارشده نبود بلکه یک ساختمان فرسوده وکلنگی بود که باید تخریب میشد.

 تخریب این ساختمان در دومرحله صورت گرفت که ابتدا سقف ان توسط کارگران تخریب شداما دیوارها وکف ان توسط لودرتخریب گردید وپس ازآن اقدام به خروج همه نخاله ها از محل کارگاه شد.

 قبل از این مرحله اقدام به بریدن همه تیراهنهای سقف توسط هوا برش شد و همه درب وپنجره ها و تمام کابینتها وشیرآلات ولوله های آب از محل کارگاه خارج شد.

  دو حلقه چاه نیزدرمحل وجود داشت که با شفته آهک وقلوه سنگ پر شد.

   رعایت اصول ایمنی در تخریب:

   قبل از هر چیز باید روش تخریب مشخص شود و کار برای عوامل اجرایی شرح داده شود. تخریب در معابر عمومی باید درمحوطه ای محصور با نرده های حفاظتی به ارتفاع دو متری انجام شود.

  کلیه کارگران میبایست مجهزبه کلاه ایمنی باشند ودر ساعات غیر کاری به هیچ عنوان نباید اقدام به برداشتن حصار کرد.

   تمامی راههای عبورومرور افراد غیر مسؤل به کارگاه باید مسدود شود.

 به هیچ عنوان نباید مسیر ریزش آوار به عنوان مسیراصلی انتخاب شود ودر هنگام عملیات تخریب از اب برای ته نشین کردن غبار در محیط جلو گیری  شود.

  البته در اجرای اصول ایمنی درعملیات تخریب این پروژه ازحصار و نرده به علت خلوت بودن محیط استفاده نشد اما برای ایمنی و اطمینان بیشترراههای ورودی به صورت موقت مسدود شد وهمچنین از آب پاشی برای کم کردن گرد وخاک استفاده شد.                                                                                            

فصل سوم 

  تجهیز کارگاه:

  برای تجهیز کارگاه باید مصالح وابزار مورد نیازبه کارگاه آورده شود.

  مصالحی مانند سیمان که به دو صورت فله وپاکتی موجود میباشددر کارگاه  میبایست به نحوی درست انبار شود که البته در این پروژه بیشتر از سیمان پاکتی استفاده شد.

  روش نگهداری ازسیمان در قسمت بعد توضیح داده خواهد شد.

  برای جلوگیری از شلوغ شدن کارگاه معمولا موارد مصرف شن وماسه ازقبل پیش بینی میشد وبه صورت روزانه به گارگاه منتقل میشد.

   انبارکردن سیمان:

  درموقع انبار کردن سیمان باید دقت شود که رطوبت هوا وزمین باعث فاسد شدن سیمان نشود.در این پروژه برای انبار کردن پاکتهای سیمان ابتدا تمامی  پاکتها برروی قطعات تخته که بازمین حدود ده سانتیمتر فاصله داشت قرار داده  شد وکیسه ها در ردیفهای ده تایی روی هم چیده شد.

  علت این کار این است که اگربیش ازده کیسه را روی هم قرار دهیم کیسه های زیرین دراثر فشار زیاد سخت شده ودرصورت نگهداری دراز مدت غیر قابل مصرف خواهند شد واستفاده ازانها منوط به آزمایش سیمان خواهد بود.

  چنانچه سیمانهای سخت شده به راحتی با دست پودرشوند قابل مصرف در قطعات بتنی میباشند درغیر اینصورت سیمان فاسد شده وبرای اطمینان بیشترازفاسد شدن ان از آزمایشهایی استفاده میکنند.

بتنی که باسیمان فاسد شده ساخته میشود باربر نبوده و نمیتوان از ان در قطعات اصلی ساختمان مانند تیرهاو ستونها وسقف استفاده کرد.

  چنانچه این سیمانها کاملا فاسد نشده باشند میتوان ازانها به عنوان ملات برای فرش موزاییک ویا اجرای بتن مگر استفاده نمود.

  اگر بخواهیم سیمان را برای مدت طولانی انبار کنیم باید تا انجا که امکان دارد با دیوارهای خارجی انبارفاصله داشته باشد.                              

  البته چون در این پروژه از سیمان پاکتی استفاده شد  برای نگهداری پاکتها در فضای بازپس از اینکه انها را بر روی چوبهای تراورس قرار دادند روی انها را با ورقه های پلاستیکی پوشانیدند تا از نفوظ رطوبت به انها جلوگیری شود.     

 اگرسیمان به طرزصحیح انبارشود حتی تا یک سال بعد نیزقابل استفاده خواهد بود البته فقط ممکن است زمان گیرش آن قدری به تاخیر بیافتد ولی درمقاومت 28 روزه ان تاثیری نخواهد داشت.

   پیاده کردن نقشه:

  پس از بازدید از محل اولین قدم در ساخت یک ساختمان پیاده کردن نقشه میباشد منظور از پیاده کردن نقشه انتقال نقشه ساختمان از روی کاغذ برروی زمین با  ابعاداصلی است.بطوری که محل دقیق پی ها وستونها ودیوارها وزیرزمینهاو عرض پی ها روی زمین بخوبی مشخص باشد.

  همزمان با ریشه کنی وبازدید ازمحل باید قسمتهای مختلف نقشه ساختمان مخصوصا نقشه پی کنی کاملا مورد مطالعه قرارگرفته بطوری که در هیچ قسمت نقطه ابهامی وجود نداشته باشد وبعدا اقدام به پیاده کردن نقشه بشود.

 باید سعی شود حتما در موقع پیاده کردن نقشه از نقشه پی کنی استفاده شود.

در انجام پیاده کردن نقشه این ساختمان که پروژه من بود با توجه به کوچک بودن ساختمان از متر وریسمان استفاده شد.

  ابتدا محل کلی ساختمان روی زمین مشخص شدو بعد با کشیدن ریسمان در یکی ازامتدادهای تعیین شده وریختن گچ یکی ازخطوط اصلی ساختمان تعیین  شد .بعد از ان خط دیگر ساختمان را که عمود بر خط اول میباشد رسم شد.

 در اصطلاح بنایی استفاده از این روش را 3-4-5- میگویند.

 درصورت قناس بودن زمین ممکن است دوخط کناری نقشه برهم عمود نباشند در این صورت یکی از خطوط میانی نقشه را که حتما بر خط اول عمود است انتخاب ورسم مینماییم.

 ممکن است برای عمود کردن خطوط از گونیای بنایی استفاده شود دراین صورت دقت کار کار کمتر میشود. در موقع پیاده کردن نقشه

 برای جلوگیری از جمع شدن خطاهها بهتر است اندازه ها را همیشه از یک نقطه  اصلی که آن را مبداء می نامیم شروع وروی زمین منتقل می نماییم . بعد ازاتمام کار پیاده کردن نقشه باید حتما مجددا اندازه گذاری های نقشه پیاده شده را کنترل نماییم.

  علت این کار این است که حتی المقدوراز وقوع اشتباهات احتمالی جلوگیری شود. برای اینکه مطمئن شویم  زوا یای بدست آمده اطاق ها قائمه می باشد باید دوقطر هراتاق را اندازه گیری کنیم چنانچه مساوی بودند آن اتاق گونیا است .           

 به این کار اصطلاحا چپ وراست می گویند.البته چنانچه در این مرحله اطاقها 3  الی 4سانتیمترنا گونیا باشد اشکالی ندارد زیرا با توجه به اینکه پی ها همیشه قدری پهن ترازدیوارهای روی آن می باشد لذا در موقع چید ن دیوار می توان ناگونیایی ها را برطرف نمود. بطور کلی باید همیشه توجه داشت که پیاده کردن نقشه یکی از حساسترین ومهمترین قسمت اجرای یک طرح بوده وکوچکترین اشتباه درآن موجب خسارتهای فراوان می شود .

پی کنی  :

اصولا پی کنی به دو دلیل انجام می شود .1-دسترسی به زمین بکروبرای محافظت  ازپی ساختمان .

با توجه به اینکه کلیه بار ساختمان به وسیله دیوارها یاستونها به زمین منتقل می  شود در نتیجه ساختمان باید روی زمینی که قابل اعتماد بوده و قابلیت  تحمل بار ساختمان داشته باشد بنا گردد. برای برای دسترسی به چنین زمینی ناچار به ایجاد پی برای ساختمان می باشیم . برای محافظت پایه ساختمان وجلوگیری از تاثیر عوامل جوی در پایه ساختمان باید پی سازی کنیم در این صورت حتما در بهترین زمینها باید حداقل پی هایی به عمق 40تا50 سانتیمترحفر کنیم.

 طول وعرض وعمق پی ها کاملا بستگی به وزن ساختمان وقدرت تحمل خاک محل ساختمان دارد.

 در ساختمانهای بزرگ قبل از شروع کاربوسیله ازمایشهای مکانیک خاک

 قدرت مجاز تحملی زمین را تعیین نموده وازروی ان مهندس محاسب ابعاد پی را تعیین میکند. ولی در ساختمانهای کوچک که ازمایشات مکانیک خاک در دسترس نیست باید از مقاومت زمین در مقابل بار ساختمان مطمئن شویم.

 اغلب مواقع قدرت مجازتحملی زمین برای ساختمانهای کوچک با مشاهده خاک  پی ودیدن طبقات ان وطرز قرار گرفتن دانه ها به روی همدیگرو با ضربه زدن بوسیله کلنگ به محل پی قابل تشخیص است.

  البته قبل از ان باید مهندس محاسب وزن ساختمان و میزان باری که ازطرف ساختمان به زمین وارد میشود اگاه باشد.

  باید متذکر شد که نوع پی استفاده شده در این ساختمان پی نواری میباشد.

   با توجه به تشخیص مهندس محاسب ساختمان وبررسی نوع خاک محل

  حداقل عمق پی در این پروژه 50 سانتیمتردر نظر گرفته واجرا شد.

  البته باید در نظر داشت که اگر در این عمق به زمین بکرنرسیدیم باید عمق پی را تا زمین بکر ادامه داده ویااز روشهایی دیگراز جمله شمع کوبی ویا تسطیع اقدام به اصلاح مقاومت زمین کرد.

     کرسی چینی:

   معمولا در طبقه همکف ساختمانها سطح اتاقها را چند سانتیمتراز کف حیاط یا کوچه بلندتر میسازند که به این اختلاف ارتفاع کرسی چینی .

  معمولا کرسی چینی به سرعت انجام میشود.هدف از ساخت کرسی در ساختمان این است که درابتدااز قدیم بشر تمایل بیشتر داشت قدری بلندتر از کف زمین  سکونت کند وبدین ترتیب احساس امنیت بیشتری میکرد درثانی ارتفاع طبقه همکف با سطح زمین مانع ورود برف وباران وغیره به داخل اطاقها میگردد.

  وسوم اینکه چون اغلب زمینهایی که ما برای ساختمان انتخاب میکنیم کاملا  مسطح نبوده ودارای شیب میباشند واز طرفی اتاقها وسالنهای ساختمان باید کاملا در یک سطح ساخته شوند لذا برای مسطح کردن اطاقها قسمتهای پایین را بوسیله کرسی چینی با قسمتهای دیگرهم سطح میکنند.

  عرض کرسی چینی باید قدری از دیوار اصلی وقدری کمتر از پی زیر ان باشد اگر ارتفاع کرسی چینی فقط در حدود 10الی 15 سانتیمتر باشد میتواند پهنای ان مساوی دیوار روی ان باشد اماهمیشه بایددر نظر داشت برای کلیه دیوارهای اعم از حمال ویا تیغه ای و پارتیشنها پی سازی و کرسی چینی انجام شود.

  نحوه کرسی چینی یا ساخت پی سنگی:

    روز قبل از اجرای کرسی چینی چند کمپرسی سنگ معدنی(لاشه) و چند  کمپرسی ماسه شسته به دستور مهندس گارگاه به محل آورده شد.

   پس از اماده شدن ملات سیمان انرا بوسیله فرغون در کنار پی برای شروع اجرای پی میاوردند. ملات ماسه وسیمان را به نسبت 1به4 با پیمانه مخلوط وبه ان اب دادند.اب دادن به این طریق بود که مخلوط ماسه وسیمان رابصورت دپو در اوردند سپس شروع به ساختن حوضچه کوچکی با این دپو کردند.

   بعد از ان اب را به اندازه کافی وبا نظر مهندس کارگاه درون این حوضچه ریختن به این کاردر اصطلاح آبخور کردن میگویند.  سپس دو کارگر شروع  به مخلوط کردن ان شدند.

   پس از ساخت ملات ماسه سیمان برای حمل کردن ان به محل از فرغون  استفاده شد وبعد ازاوردن ملات به محل ایجاد پی یک نفر کارگر با بیل ملات را در پی میریخت و استاد کار بوسیله کمچه ملات را درون پی پخش میکرد وسنگهای لاشه را روی ان میچید. از این ملات هم به عنوان بتن مگر وهم  به عنوان ماده چسباننده بین سنگها استفاده میشد.

   در موقع چیدن سنگها اگر سنگی وجود داشت که نسبتا بزرگ بود یکی ازکارگرهابوسیله پتک اقدام به شکستن انها میکرد واز قطعات کوچکترمعمولا استفاده میشد.

    این کاررادر سرتاسرپی انجام میدادند تااینکه کار بعد از3 روز به پایان رسید.

    استاد کارساختمان با وسیله ای بنام شیلنگ ترازسطح پی ها راترازنمود و ریسمان کشی کرد وملات صافی را روی ان کشید.

   بعد از خشک شدن پی ها تا چند روز سطح پی ها را اب میدادند تا ملات  سیراب شود وبه مقاومت خوبی برسد ودر این مدت زمان که سطح پی ها  را اب میدادند کار تعطیل بود.         

      فصل چهارم

     قالب بندی:

  قالب یک سازه موقت است و مانند ظرفی میتواند بتن تازه وخمیری راتا زمان گیرش وکسب مقاومت کافی بصورت کاملا متراکم در برگیرد وبه ان فرم دهد. تهیه وساخت قالب را قالب بندی میگویند که از اصول وضوابطی از نظر طراحی وساخت پیروی میکند.

  قالب بایدبه اندازه کافی محکم باشد تا بتواند دربرابرفشارهای وارده از بتن خمیری در زمان بتن ریزی و فشار ناشی از وسایل بتن ریزی و کارگران مقاومت کند وبیش از حد مجاز تغییر شکل ندهند.

 همیشه باید توجه کرد که ابعاد قالب بندی دقیق باشد واتصالات قالب بندی باید  محکم ومتناسب با جنس قالب باشد.

 برای جلوگیری از خروج شیره بتن در زمان بتن ریزی  مصالح مورد استفاده  باید قالب بندی به گونه ای انتخاب شوند که قالب درزپیدا نکند.

 قالب بندی باید طوری طراحی واجرا شود که پس از گرفتن بتن باز کردن قالبها به راحتی امکان پذیر باشد.     

 تخته و چوبی که برای قالب بندی مصرف میشود باید کاملا خشک بوده ودر برابر رطوبت تغییر شکل ندهد زیرا تغییر شکل قالب موجب تغییر شکل بتن گشته ودرشکل تیرها وستونها و همچنین ممانهای وارده برانها موثر میباشد.

  این تخته ها باید به اندازه کافی نرم باشند تا در موقع نجاری دچار اشکال نشویم.

 از طرفی باید انچنان محکم باشد که بتواند وزن بتن و ارماتورها و کارگران بتن ریزی ووسایل بتن ریزی از قبیل چرخ دستی و ویبراتور را بخوبی تحمل  کند.

   انواع قالب از لحاظ جنس:

 انواع قالب از لحاظ جنس عبارتند از قالب چوبی - قالب فلزی-قالب فایبرگلاس-قالب آجری –قطعات پیش ساخته و قالب لغزان.

 در این پروژه از قالب بندی چوبی استفاده شد.         

قالب چوبی:     

  معمولا در ایران از تخته ای که به روسی معروف است برای قالب بندی

 استفاده میشود.ضخامت این تخته ها از 2تا3سانتیمتر وحداقل بعد ان 8  سانتیمتر است. درقالب بندی چوبی تمام قسمتهای ان از چوب استفاده میشود قبل از کار گذاشتن قالب چوبی رویه قالب را روغن مالی میکنند که علت ان این است که شیره بتن توسط تخته خشک مکیده نشود ودر موقع باز کردن  قالبها به راحتی از سطح بتن جدا شود.

 قبل از قرار دادن قالبها در جای خود باید انها را روغن مالی کردتا روغن آرماتورها را آلوده نکند زیرادر صورت الوده شدن آرماتورها باعث نچسبیدن  بتن به آرماتورمیگردد.

      مهمترین دلایل استفاده از قالب چوبی عبارتند از:

      1- دارا بودن مقاومت کششی وفشاری وبرشی مناسب برای تحمل بارهای وارد شده

     2- سبک بودن نسبی ان برای حمل ونقل

     3- ساده بودن اتصال و طویل کردن تخته ها به یکدیگر که با میخ به سرعت انجام میشود.

    4- چوب به علت داشتن ضریب حرارتی کم نسبت به فلز در فصل سرما و یخ بندان ودر نقاط سردسیربا بتن ریزی در مناطق گرم برای قالب بندی بسیار مناسب است.     

     5- نسبت به قالب فلزی به جز مواردخواص هزینه ای کمتر دارد.

    فصل پنجم

  آرماتوربندی:

   برای ایجاد مقاومت در مقابل نیروهای کششی دربتن داخل شناژبتنی چند ردیف در بالاوپایین میلگردهای طولی قرار میدهند واین میلگردهای طولی  را بوسیله میلگردهای عرضی که به آن خاموت میگویند به همدیگر متصل  میکنند.

 میلگردهای طولی وعرضی را از قبل در گارگاه آرماتوربندی میبافند وبعد در داخل قالب بندی شناژ قرار میدهند.

  باید توجه داشت که پهنای این قفسه بافته شده  باید در حدود 5 سانتیمتر کوچکتر از پهنای قالب شناژ باشد یعنی از هر طرف 5/2 سانتیمتر بطوریکه این میلگردها کاملا دربتن غرق شده وآنرا از خورندگی در مقابل عوامل جوی محفوظ نگه دارد. این 5/2 سانتیمتر در مناطق مختلف اب و هوایی وهمچنین محل قرار گرفتن قطعه بتن وهمچنین میزان سولفاته بودن ابهای مجاور ان  

  متفاوت است که میزان ان بوسیله موسسه استاندارد وتحقیقات صنعتی ایران  تعیین شده است.

هدف از بکار بردن فولاد در قطعات بتنی:

  بتن جسمی شکننده است که در مقابل نیروهای فشاری  مقاومتی قابل توجه دارد اما مقاومت ان در برابر نیروهای کششی ناچیز است.

  به همین دلیل در محاسبات بتن آرمه این مقاومت در نظر گرفته نمیشود.

  مقاومت بتن در برابر نیروهای کششی تقریبا 10/1مقاومت فشاری آن در نظرگرفته میشود.

 با توجه به اینکه قطعات بتنی مدام تحت تاثیر انواع نیروهای فشاری و برشی وکششی قرار میگیرند لازم است  قطعات بتن برای مقاومت کافی در مقابل این   نیروها با عنصر مناسبی مسلح گردند. که بهترین عناصر فلزاتی هستند که بنام آرماتور معروف هستند.

  انواع ارماتور استفاده شده در شناژ عبارتند از ارماتور طولی و عرضی.

  وظایف ارماتور طولی عبارتنداز تقویت ستون در مقابل بارهای فشاری و خمشی است.

  اما ارماتورهای عرضی وظیفه نگه داشتن ارماتورهای طولی در جای خود و جلوگیری از کمانه کردن ارماتورهای طولی در هنگام وارد شدن نیروهای  فشاری را برعهده دارند.

   تقویت ستون در جهت عرض ودر مقابل بارهای جانبی از وظایف دیگر

  ارماتورهای عرضی میباشد. ارماتور عرضی را خاموت میگویند.

  بسته به نوع شکل هندسی ستون از خاموتهای مختلف الشکلی استفاده میشود.

  اگر ستونها استوانه ای یا دایره ای شکل باشند ویا برای ساخت شمعها از

  خاموتهایی دایره ای شکل به نام دورپیچ یا اسپیرال استفاده میکنند .

   دورپیچها علاوه بر داشتن عملکرد تنگها باعث محصور شدن هسته داخلی ستون وافزایش مقاومت آن میشوند و همچنین در حین زلزله رفتار شکل پذیر

تری- دارند یعنی بدون ترک خوردن تغییر شکلهای خوبی نشان میدهند.

    بستن میلگردها به یکدیگر:

   میلگردهای فولادی باید قبل از بتن ریزی براساس طرح ومحاسبه به

   یکدیگربسته ویکپارچه شوند تا از جابجا شدن آنها طی عملیات بتن ریزی  تا گیرش بتن جلوگیری شود.

  بستن میلگردها به یکدیگراز نظر زمان ومکان بستگی به وضعیت کارگاه و نوع قطعه دارد که تصمیم گیری در مورد چگونگی آن به عهده تکنسین  ساختمان میباشد تا حداکثر کارایی حاصل شود.

گاهی تمام یا قسمتی ازمیلگردها را خارج از قالب میبندند و یک شبکه را تشکیل  میدهند وسپس انرا در قالب میگذارند مانند شبکه کف فونداسیون تکی وگاهی نیزمیلگردها را در روی قالب به یکدیگر میبندند مانند میلگردهای سقف بتنی.

   برای بستن دو میلگرد به یکدیگراز مفتول فلزی نرم با قطر 5/1تا2میلیمتر استفاده میکنند که اصطلاحا به این عمل گره زدن میگویند.

نحوه خم کردن میلگردها:

   با توجه به سنگینی نسبی کار میلگرد خم کنی و فشارهای نسبی زیادی که در  هنگام خم کردن میلگرد بر دستها وکمر وبعضا تمامی اعضای بدن وارد  میشود بهتر است برای کاهش این فشارها ازمیز میلگرد خم کنی استفاده میشود.

   ارتفاع این میز معمولا 80 سانتیمترو عرض ان یک متر است وطول ان با توجه به طول میلگردها و امکانات کارگاه میتواند بین 3تا9متر درنظر گرفته شود. بر روی این میز صفحه خم کن میلگرد قرار دارد.

   این صفحه عبارت است از صفحه فولادی مربع یا مستطیلی که برروی آن تعدادی خار فولادی تعبیه شده است واین خارها از حرکت میلگرد در بعضی از جهات جلوگیری میکند.

  صفحه خم کن میلگرد را از طریق پیچهایی بر روی میز ثابت کرده وبا  

  استفاده از اچار F یا اچار گوساله میلگردها را را به شکلهای مورد نظر خم میکنند. 

  برای ایجاد قلابها و خمهای استاندارد قطر خار که میلگرد به دور ان میچرخد وخم مورد نظر را بوجود میاورد باید متناسب با قطر میلگرد مورد خم باشد.

  با توجه به اینکه وظیفه اصلی میلگردها در بتن تحمل نیروهای کششی است باید میلگردهای مصرفی در بتن صاف باشد .

  با وارد شدن نیرو به میلگرد مقطع ان باید در مقابل نیروی وارده مقاومت کند.

 در میلگردهای ناصاف قبل از اینکه مقطع میلگرد مقاومتی بروز دهد به دلیل طول اضافی ناشی ازناصافی میلگرد فاصله بین دونقطه ای که بر انها نیروهای عمل وعکس العمل وارد میشوند میتواند زیاد شود  که این امر در قطعات  بتنی جایز نیست بنابراین میلگردهای مصرفی در بتن باید حتما صاف وعاری    

  از خمیدگی باشند.

  درکارگاههای ساختمانی میلگردهای خم شده را از طریق کشیدن بوسیله دستگاههای کشش برقی صاف میکنند امادر کارگاههای کوچک که فاقد این دستگاهها هستند برای صاف کردن میلگردها از پتک یا سندان استفاده میشود.

 در این صورت باید وزن پتک انتخابی با توجه به قطر میلگرد سنگین نباشد.

  چنانچه ضربات پتک سنگین باشد امکان ایجاد تنش در میلگرد وجود دارد یا ممکن است در بعضی از قسمتهای میلگرد لهیدگی ایجاد شود وسطح مقطع  از مقدار محاسبه شده کمتر گردد.

    برش میلگردها:

  برش میلگردها به دو روش سرد وگرم انجام میشود که برش سرد از مزایای بیشتری برخوردار است.

  اما معمولا برش گرم ممنوع است واستفاده از ان تنها با اجازه دستگاه نظارتی امکان پذیر میباشد. ساده ترین وسیله برای برش سرد قیچی دستی ساده است.

  این قیچیها در اندازه متفاوت وبا قدرت برش مختلف  ساخته میشود.

  نوع دیگری از قیچیهای دستی برروی پایه قرار دارند .

  این قیچیها دارای ظرفیت برش بالاتری میباشند و میتوان با انها میلگردهای قطور رانیز برید. البته ماشینهای برقی برش میلگرد که به گیوتین معروف  هستند نیز وجود دارند که باعث سرعت بخشیدن در برش بدون نیازبه نیروی کارگر میشود.

   آچارخم کن میلگرد یا آچار F:

  ساده ترین وسیله دستی برای خم کردن مناسب میلگردها ی نازک اچاری است  به شکل F که اصطلاحا به ان اچار گوساله نیز میگویند که قسمت سر اچار از فولاد سخت ساخته میشود تا در اثر نیروهایی که هنگام خم کردن میلگرد به ان وارد میشود فشرده و له نشود.

نحوه ساخت شناژهای افقی وعمودی:

   نحوه ساخت شناژهای افقی وعمودی بدین صورت بود که دو نفر کارگر

  برای درست کردن خاموتها ابتدا میلگردهای آج دار نمره 8 را به اندازه  مشخص شده قطع میکردند وانرا روی میز میلگرد خم کنی میگذاشتند وبا چند حرکت انرا بصورت مربع یا مستطیل خم میکردند واین کار را با اچارF یا یک لوله که میلگرد را توی ان میگذاشتندانجام میدادند ودر انتها به خاموت خم غیر 90 درجه میدادند که این کار برای خاموتهای شناژهای افقی به  تعداد مشخص شده  انجام شد.

  اما برای میلگردهای طولی از میلگرد شماره 14 استفاده شد بطوری که 4عدد میلگرد را به طول پی بعلاوه طول خم(قلاب) میبریدند که مجموعا برای یک  قسمت پی 4 عدد میلگرد را با خاموت به فاصله 25 سانتیمتر با سیم ارماتوربندی و وسیله ای بنام سیم چین میبستند . به این قفسه ارماتوری شناژ میگویند.

 بعد از ان شناژها را روی پی سنگی گذاشتند ودر جاههای عمود بر هم  

  شناژها را با سیم به هم محکم میبستند.

 بعد از اینکه شناژهای افقی تمام شد وهمه را در جای خود گذاشتند دوباره   میلگردهایی به قطر 8 میلیمتر را به اندازه طولی طبق نقشه بریدند وانها را  به شکل خاموت در اوردند. سپس میلگردهای به قطر 20میلیمتر را با توجه به اندازه های موجود در نقشه بریدند وچهار میلگرد را در گوشه های خاموتها میگذاشتند وخاموتها را بفاصله 25سانتیمتر از همدیگر قرار دادند وبا سیم ارماتوربندی محکم میبستند.

    این کار را برای تمام شناژهای عمودی انجام دادند وبعد از اماده شدن شناژها انها را در جای خود قرار دادند .      

    قالب بندی شناژهای افقی وعمودی:

    پس از آماده شدن شناژها قبل از انکه انها را در جای خود قرار دهند ابتدا با اب سطح پی سنگی را تمیز کردند وبه فاصله معین قطعات بتنی کوچکی بنام فاصله نگهدار یا لقمه را در زیرشناژها  قرار دادند.

    قطر این قطعات در حدود 5/2تا3 سانتیمتر بود که در زیر شناژهای افقی کار گذاشته شد تا اینکه سطح زیر شناژها به اصطلاح کارگری بتن خور داشته  باشد.

   البته علت اصلی استفاده از فاصله نگهدار ایجاد فاصله مناسب با سطح پی  میباشد تا این فضای ایجاد شده توسط بتن پر شود و میلگردها عملا در بتن  غرق شوند.

   بعد از اینکه شناژها در جای خود مستقر شدند  کار قالب بندی شروع شد که  سه روز تمام کارگران ارماتوربند مشغول این کار بودند اما نحوه کار قالب بندی به این گونه بود که ابتدا چند تخته نسبتا طویل را کنار همدیگر قرار میدادند  سپس بوسیله تخته های زخیم تری که عمود بر تخته های اول 

  بودند و انها را پشت بند میگفتند  تخته های طویل را میخ میکردند.

  بدین طریق یک صفحه قالب چوبی ساخته میشد. تعداد وابعاد پشت بندهای لازم برای یک صفحه قالب با توجه به ابعاد قالب ونیروهای وارد بران تعیین میشد.

 بعد از اینکه این صفحات به اندازه کافی ساخته شد انها را در دوطرف یک شناژ قرار دادند وابتدا با تیرهای چوبی به اسم مهاری نگه داشته شدند.

 نحوه قرار گرفتن این تیرها بدین شکل است که  یک سر انها را به بدنه قالب تکیه میدهند و سر دیگر را بر روی زمین مهار میکنند .

  برای مهار کردن این قسمت از سر تیرک ان را بوسیله گچ بر روی زمین 

  محکم کردند.

  برای حفظ فاصله مناسب بین صفحات قالب بر روی سر این صفحات تخته هایی با فاصله های مناسب در نظر گرفته شد و بوسیله میخ محکم کردند.

  البته برای محکم کاری بیشتر دو صفحه قالب را به همدیگر بوسیله سیم  

  ارماتوربندی محکم بستند . با اتمام این کار قالب اماده بتن ریزی شد.        

    فاصله نگهدار یا لقمه:

   برای ایجاد پوشش یکنواخت بتن روی میلگردها از قطعاتی بنام فاصله نگه دار  یا لقمه استفاده میشود.این قطعات قبل از بتن ریزی در فواصل مناسب به شبکه میلگرد متصل میشوند.

   در صورت عدم استفاده از فاصله نگه دار ممکن است هنگام بتن ریزی  

   بخصوص هنگام ویبره کردن بتن  میلگردها تغییر مکان دهند و در نتیجه  پوشش بتن کم وزیاد شود.

   گاهی این تغییر مکان انقدر زیاد است که میلگرد به صفحات قالب میچسبد و در نتیجه هیچ گونه پوششی ایجاد نمیشود.

  فاصله نگهدارها را معمولا از بتن وبه اشکال مناسب میسازند.

  فاصله نگهدار ها باید از جنس ونوع پایا باشند تا موجب خوردگی میلگرد و  قلوه کن شدن پوشش بتن نشوند.

  بهتر است مخلوطی که در ساخت لقمه ها بکار میرود از نظر مقاومت و پایایی وتخلخل با بتن اصلی یکسان باشد.

   اما در انجام این پروژه برای ساخت لقمه از قالبهای کوچک پلاستیکی استفاده شد.بدین صورت که ابتدا ملات ماسه سیمان اماده شد سپس درون قالبهای پلاستیکی ریخته شد پس ازطی زمان گیرش و سخت شدن و گذشت یک روز لقمه ها را از قالب پلاستیکی بیرون اوردند  وبرای یک روز تمام در حوضچه اب قرار دادند.

   با گذشت این مراحل لقمه ساخته شده اماده استفاده میباشد. 

   قلاب انتهای میلگرد واندازه استاندارد آن:

   برای افزایش چسبندگی بین میلگردها و بتن باید در انتهای میلگردهای فولادی قلاب ایجاد کرد.

   این قلابها درمواقعی که  قطعه بتنی به کشش می افتد باعث  جلوگیری از  هم گسیختگی قطعه میشود .

   قلابها انواع مختلف و اشکال متفاوتی دارند از قبیل چنگک و گونیا و قلاب 180 درجه .

   ایجاد هر یک از قلابهای فوق در انتهای میلگردها الزامی میباشد.

فصل ششم

   بتن سازی:

    برای ساخت بتن حتی المقدور باید از ماشینهای بتن ساز(بتونیر) استفاده کرد.

   این ماشینها دارای دیگ گرداننده ای هستند که به اهستگی حول محوری نسبت  به افق میگردد و بوسیله تیغه ای که در داخل ان تعبیه شده است محتویات خود را مخلوط مینماید.

   نوع بزرگتر این دستگاه دارای پیمانه ای میباشد که این پیمانه جهت ریختن شن وماسه در دستگاه از ان استفاده میشود.

  گنجایش این پیمانه برحسب متر مکعب شن وماسه بر روی ان قید شده است.

  این پیمانه بوسیله کارگرها از شن وماسه وسیمان پر شده انگاه بوسیله اهرمی محتویات ان به داخل دیگ خالی میگردد.

  زمان مخلوط کردن کلیه دفعات بتن سازی مساوی میباشد و تقریبا هر بار 5/1 دقیقه به دستگاه فرصت داده میشود تا شن و ماسه وسیمان را مخلوط کند.

   حمل بتن:

    اگر کارگاه بتن سازی از محل بتن ریزی فاصله داشته باشد برای حمل بتن  از ماشینهای مخصوص حمل بتن استفاده میشود . این ماشینها را دمپر میگویند.حتی المقدورباید از ریختن بتن داخل دیگ به روی زمین و بارگیری مجدد و حمل ان بوسیله فرغون خودداری کرد.

  باید توجه داشت که با هر وسیله که بتن را حمل میکنیم اعم از پمپاژ یا دمپر  یا باگتهای حمل بتن  اجزاء متشکله بتن از همدیگر تفکیک نشود.

   بتن باید به حدی روان باشد که دانه های ان بخوبی روی یکدیگر غلطیده و  کاملا آرماتورها را احاطه نموده و گوشه های قالب خود را کاملا پر نموده  و کلیه هوای موجود در قالب از ان خارج شود وباید حداقل اب ممکنه را برای انجام کارهای فوق مصرف نمود زیرا اب بیش از اندازه تبخیر شده و  جای انرا هوا پر خواهد کرد.

     نسبتهای اختلاط:

    منظور از نسبت مخلوط کردن اجزاء بتن ان است که که نسبت مناسبی برای اختلاط شن وماسه به دست بیاوریم تا دانه های ریزتر فضای بین دانه های درشت تر را پر کرده و جسم توپر بدون فضای خالی و با حداکثروزن مخصوص بدست اید و همچنین تعیین مقدار لازم اب بطوری که بتن به راحتی قابل حمل بوده و در قالب خود جای گرفته و دور میلگردها را  احاطه نموده و کلیه فضای خالی قالب را پر نماید ودرمجاورت ان فعل وانفعالات شیمیایی سیمان شروع شده وتا مرحله سخت شدن ادامه یابد وبالاخره  تعیین مقدارسیمان مورد لزوم برای بدست آوردن بتن با مقاومت کافی که بتواند به راحتی بارهای وارده ساختمان را تحمل نماید. مقاومت نسبی با  افزایش  سیمان بالا

 می رود.

 حداکثر سیمانی که آئیین نامه های مختلف برای بتن مجاز دانسته اند400kg سیمان در متر مکعب شن وماسه می باشد وچنین معتقد هستند اگر مقدار سیمان     ازkg 400 بیشتر باشد جای مصالح سنگی را میلگرد وبجای  قطعات سنگی که مقاومت بیشتری دارد قطعات سیمانی خواهیم داشت ودر نتیجه باعث ضعف  قطعه بتنی میشود.

  البته مقدار سیمان به ریزی و درشتی دانه های مصرفی بستگی دارد هر قدر  دانه های مصرفی ریزتر باشد ودر نتیجه سطح مخصوص دانه ها زیادتر باشد به سیمان بیشتری نیاز داریم زیرا فرض بر این است که دوغاب سیمان مانند نوار نازکی دور تمام دانه ها را آغشته کرده و انها را به یکدیگر میچسباند  رایجترین نسبت اختلاط اجزاء بتن در ایران  نسبت حجمی برای شن و ماسه  و نسبت وزنی برای سیمان میباشد و حتی نام گذاری و طبقه بندی بتن نیز بر حسب کیلوگرم سیمان در متر مکعب شن و ماسه  انجام میگیرد.

 با توجه به اینکه سیمان عرضه شده در بازار ایران اغلب در پاکتهای 50 کیلویی  میباشد این اختلاط به راحتی انجام میگیرد.

  در مواردی که در کارگاه از سیمان فله استفاده شود باید از قبل پیمانه ای که مقدار 50کیلو گرم سیمان را تعیین میکند ساخته ودر اختیار گروه بتن ساز  قرار داد .

برای تعیین نسبت شن وماسه و اب  جداول و راهنماهایی موجود است ولی از  انجا که همیشه ودر همه کارگاهها  وسایل تعیین دانه بندی شن وماسه در دست  نیست بهتر است به نتایج آ‌زمایشگاهی بیشتر تکیه شود.  

     بتن ریزی:    

   قبل از بتن ریزی باید کلیه آرماتورها با نقشه کنترل شود مخصوصا دقت  شود که آرماتورها به همدیگر با سیم آرماتور بندی بسته شده باشند و اگر جایی فراموش شده است مجددا بسته شود.

  فاصله ارماتورها یکنواخت باشد  زیرا اغلب اتفاق می افتد که فاصله بین

  آرماتورها یکنواخت نیست .

 بعضی از انها به هم چسبیده وبعضی با فاصله از همدیگر قرار میگیرند این  موضوع باعث میشود که بتن نتواند کلیه میلگردها را احاطه نموده و قطعه  همگن و توپری بوجود بیاورد.

  باید توجه شود که محل بتن ریزی عاری از خاک و مواد زاید باشد.

  اگر بین اتمام کار آرماتور بندی و بتن ریزی چند روز فاصله باشد  حتی میباید محل کار با دقت بیشتری بازدید شود ودر تمام روز بتن ریزی حتما باید یک نفر کارگر با تجربه مدام قالبها را کنترل نموده و اثرات اضافه شدن وزن را روی آنها در نظر داشته باشد ودر موقع بروز خطر  افراد دیگر را مطلع کند.

در موقع بتن ریزی باید از رفت و امد زیاد روی آرماتورها جلو گیری نمود زیرا در این صورت در اثر وزن کارگران در آرماتورها انحنای موضعی بوجود خواهد امد .

  بهتر است از قسمتی که به مرکز بتن نزدیک تر میباشد شروع به بتن ریزی نمود زیرا در این صورت رفت و امد کارگران از روی ارماتورها به حد اقل خواهد رسید و برای انکه پای کارگر ها در بتن تازه ریخته شده فرو نرود باید در مسیر عبور و مرور کارگر ها از تخته هایی زیر پای آنها استفاده شود.

  باید مطمئن شویم که همه گوشه های قالب از بتن پر شده و کرمو نمی باشد.

  در مورد ستونها باید ضربه های یکنواختی به بدنه قالب کوبید تا در اثر

  ارتعاش بوجود امده بتن در قالب بخوبی جابجا شود.

  در دالها و تیر ها وسقفها باید با کوبیدن مدام بتن انرا به تمام گوشه های قالب راهنمایی نمود و جسم تو پری بوجود اوریم در بتن ریزی با ارتفاع زیاد بهتر است انرا در لایه های 30 سانتیمتری ریخته  و لایه را بخوبی کوبیدو بعد لایه بعدی را بریزیم.

در موقع بتن ریزی های با ارتفاع زیاد مانند دیوارها و سدها چنانچه اب اضافی بتن بالا بیاید باید بتن بعدی را قدری خشک تر ریخت تا این اب جمع شود.

 تا انجا که ممکن است بهتر است که بتن ریزی بدون وقفه انجام گیرد تا موقع سخت شدن یکپارچه باشد ولی گاهی مجبور هستیم که بتن ریزی را تعطیل نموده  و کار را در روز بعد شروع کنیم که در چنین مواقعی باید محل قطع بتن  حتما با نظر مهندس کارگاه انجام شود.       

  اما برای انجام بتن ریزی در این پروژه ابتدا همه مصالح مورد نیاز که عبارت بودند از یک کامیون مکادم و ماسه شسته برای اجرای بتن ریزی به محل کارگاه  اورده شد البته سیمان پاکتی نیز از قبل اماده شده بود. یک منبع اب نیز برای استفاده در بتن سازی به محل کارگاه اورده شد.

 برای مخلوط کردن بتن نیز از دستگاهی بنام میکسر استفاده میکردندو طریقه ریختن مصالح در ان به این روش بود که ابتدا 1 پیمانه سیمان و 2پیمانه ماسه  و1 پیمانه شن و در حدود 5/1 پیمانه اب را در دستگاه میریختند و در حدود   5/1 دقیقه تمامی مصالح مخلوط میشد.

چون که سطح پی سنگی در تمام جهات تراز بود دیگر نیازی به تراز کردن سطح بتن ریزی بوسیله شیلنگ تراز نبود و بوسیله یک نخ بنایی سطح شناژها در یک  اندازه ارتفاعی که مهندس کارگاه انرا تایید کرد کشیدند تا سطح بتن یکنواخت و تراز در اید .

  یک ساعت قبل از بتن ریزی سطح پی سنگی را اب پاشی کردند و سپس راه مناسب برای عبور فرغونها اماده کردند و دستگاه بتونیر یا میکسررا روشن کردند این دستگاه توسط یک کارگر ماهر هدایت میشد که این کارگر اب مورد نیاز در  بتن را درون دستگاه میریخت وبا اهرمی که در دست داشت بتن اماده شده را  درون فرغون ها میزیخت.

   از ابتدای شروع بتن ریزی همه کارها را مهندس کارگاه تقسیم بندی کرد بطوری که دو نفر مسئول ریختن مصالح در دستگاه میکسر بودند و یک نفر نیز مسئول هدایت دستگاه بود. دو نفر دیگر نیز مصالح را با فرغون به محل قالب ها انتقال میدادند ودر انجااستاد کار محل خالی کردن بتن در قالب ها را نشان میداد    انها نیز به اهستگی بتن را درون قالب میریختند.

بتن درون قالبها بوسیله یک نفر کارگر ویبره میشد بدین طریق که با کوبیدن ضرباتی به پشت قالب ها بتن را به همه قسمتهای قالب هدایت میکرد.

 البته سطح قالب بتن نیز بوسیله ماله کشی صاف و هموار میشد. بتن ریزی تا عصر ان روز ادامه داشت.

   بتن ریزی در هوای گرم:

    بتن ریزی در این شرایط دمایی تابع تکنیکهای خاصی میباشد.

   اگر در هوای گرم بتن ریزی می کنیم باید سعی کنیم که حداقل تا چند روز بعد  از ریختن بتن انرا مرطوب نگه داریم  زیرا در غیر اینصورت آب بتن به  سرعت تبخیر شده وبتن سخت نمیگردد.

  به این نوع بتن که در اثر نرسیدن اب سخت نشده است بتن سوخته میگویند ونشانه های ان این است که بتن حتی با فشار دست خرد میشود.

   در صورت مشاهده چنین وضعی قطعه ریخته شده باید جمع اوری شود و مجددا ریخته شود برای مرطوب نگه داشتن بتن بهتر است با پاکتهای سیمانی  روی انرا پوشانده وکاغذ را مرطوب نگه داریم ویا از گونی مرطوب استفاده شود.

   یکی دیگر از تکنیکهای بتن ریزی در هوای خیلی گرم استفاده از سیمان تیپ 4  است که در موقع سخت شدن حرارت کمی را تولید میکند.

بعضی از مسائلی که ممکن است در بتن تازه بوجود اید:

1-         آب انداختن

2-        جدا شدن دانه ها

اب انداختن بتن از نظر یک پدیده ظاهری اینگونه تجلی می کند که پس از بتن ریزی و پرداخت سطحی بتن  یک لایه نازک آب اغشته به سیمان روی سطح بتن ظاهر می شود .

  این اب از قسمتهای  زیرین بتن به دلیل خاصیت مویینگی به قسمتهای سطحی بالا امده ودر مسیر خود احتمالا مقداری سیمان را نیز با خود شسته و همراه میکند.

  لذا در قسمتهای بالایی بتن  مقداراب موجود از ابی که در طرح اختلاط در نظر گرفته شده بیشتر خواهد شد وبه عکس در قسمتهای پایینی بتن مقدار اب  کمتری وجود خواهد داشت.

   مشخصات نامطلوب بتن اب انداخته :

بتن اب انداخته پس از سخت شدن نامرغوب بوده و به مقاومت مطلوب و مورد نظر نخواهد رسید.

لایه رویی بتن اب انداخته پس از سفت شدن  به مرور زمان وبا استفاده های ترافیکی از ان پودر شده و به صورت گرد وخاک در می ایدو به این جهت سطح رویی ناصاف شده وپدیده پودر شدگی اتفاق می افتد.

  چنین بتنی اولا بدنما شده ودر ثانی نقطه ضعفی برای شرایط یخ زدگی و هوازدگی خواهد بود .

  اب انداختن پدیده بسیار نامطلوبی است وباید حتی المقدور از ایجاد ان جلوگیری کرد.

 بعضی از استاد کاران سعی می کنند با زیاد ماله کشیدن بر روی سطح بتن یک قشر اب در سطح ایجاد کنند غافل از اینکه این عمل  ضعف های اساسی برای بتن ایجاد می کند.

 یکی از دلایل مهم اب انداختن بتن اسلامپ بیش از حد است بنابراین کارایی و اسلامپ کم در کنار مزایای دیگر  احتمال اب انداختن را کاهش می دهد.

 دلایل دیگری از جمله ویبره کردن بیش از حد ونیز نامناسب بودن دانه بندی  احتمال اب انداختن بتن را افزایش می دهد.

3-      جدا شدن دانه ها :

جدا شدن دانه ها از پدیده های است که در بتن تازه اتفاق می افتد به این ترتیب که دانه های درشت مخلوط  نشست کرده و به سمت پایین حرکت می کنند و دانه های ریزتر به سمت بالا منتقل میشوند .

 بنابراین بتن حالت یکنواختی خود را از دست داده و توزیع دانه بندی به هم می خورد.

  جدا شدن دانه ها در بتن تازه یک پدیده نامطلوب محسوب میشود ومهندسین کارگاه همواره سعی می کنند که از عواملی که ممکن است منجر به بروز این  حالت شود جلوگیری نمایند.

  بتنی که دانه های ان جدا شده از نظر مقاومت فشاری وخمشی ضعیف شده وبه حد مطلوب نخواهد رسید.

مهمترین دلایل جدا شدن دانه ها  در بتن تازه اسلامپ بالا و بیش از حد است.

دلایل دیگری از قبیل ویبره بیش از حد ویا جابجا کردن بتن در قالب بوسیله بیل یا ویبراتورویاریختن بتن از ارتفاع نیز ممکن است به جدا شدن دانه ها منجر شود.

 انبار کردن نامناسب دانه ها ممکن است به جدا شدن دانه ها قبل از ساختن بتن واحتمالا عدم وجود دانه بندی یکنواخت وصحیح در بتن ساخته شده منجر شود.

 به همین جهت لازم است انبار کردن دانه های شن وماسه در کارگاه به صورت مجزا  ودر دپوهای جداگانه صورت گیرد.

    تراکم بتن تازه: 

  تراکم بتن یعنی به حرکت در اوردن ذرات بتن و کم کردن اصطکاک بین انها  و خارج کردن حبابهای هوا از بتن.

  روشی که معمولا برای تراکم بتن به کار می رود ارتعاش است .

  هدف از متراکم کردن بتن و خارج کردن حبابهای هوا  ان است که بتن تو پری بدست اید تا در نتیجه ان بتن از مقاومت بهتری برخوردار باشد ودر مقابل عوامل مخرب محیطی از خود دوام بهتری نشان دهد .

  تراکم بتن با افزایش سطح تماس بین بتن و میلگرد چسبندگی بهتری بین انها فراهم کرده ونیز سبب می شود که پس از باز کردن قالب ها سطح ظاهری صاف وبدون خلل وفرجی برای بتن حاصل شود.

 قدیمی ترین روش برای ویبره کردن  ضربه زدن به قالب بتن است .

 طبیعی است که این نحوه ویبره برای کارهای کوچک و کم اهمیت می تواند تا حدودی مناسب باشد.

   نگه داری از بتن :

  سیمان موجود در بتن  ریخته شده در مجاورت رطوبت باید سخت شده و دانه های سنگی موجود در مخلوط را به همدیگر چسبانده و مقاومت بتن را به حد اکثر برساند بدین لحاظ باید از خشک شدن سریع بتن جلوگیری نموده و انرا ازتابش شدید آفتاب و وزش بادهای تند محفوظ نگه داشته وسطح آنرا حداقل تا هفت روز مرطوب نموده و برای این کار بهتر است که روی بتن تازه ریخته شده را با گونی یا کاغذ پوشانده و این پوشش را مرطوب نگه داریم.

  با توجه به گرمی هوا بعد از 4تا5 ساعت از گذاشت بتن ریزی  باید شروع به آب دادن بتن کرد  زیرا در غیر اینصورت سطح ان ترک مویی خواهد خورد که ایجاد این ترکها باعث نفوظ هوا به داخل بتن شده وآرماتور بکار رفته در بتن در معرض خورندگی قرار میگیرد.

  بتن تازه ریخته شده نباید در معرض بارانهای تند قرار گیرد زیرا باران

  دوغاب سیمان و مصالح ریز دانه را شسته و سنگ های درشت را نمایان میکند.

  اما در این پروژه نیز پس از بتن ریزی هر قسمت بوسیله پاکتهای سیمانی روی سطح بتن تازه ریخته شده را پوشاندند و پس از گذشت چند ساعت همه کاغذ ها را طوری مرطوب کردند که سطح بتن در زیرکاغذ کاملا مرطوب باشد.

 واین کار را روزانه چهار بار انجام میدادند.

  هم سطح کردن کف اتاقها با شناژ افقی:

  پس از اینکه شناژهای افقی زیر دیوار و شناژهای عمودی ریخته شد بطوری که در قسمتهای قبل توضیح داده شد بتن ریخته شده را بوسیله پوشاندن کاغذ  از تابش مستقیم آفتاب محافظت کردندو همراه با آن روزانه سه تا چهار بار  سطح بتن را آب میدادندپس از گذشت یک هفته قالب های افقی را باز کردند.

  به دستور مهندس کارگاه چند کامیون مخلوط قلوه سنگ و چند کمپرسی مخلوط سرند شده را به محل کارگاه آوردند و بوسیله یک ماشین لودر ابتدا قلوه سنگها  را درون فضاهای خالی بین شناژها ودرون اتاقها ریختندبطوری که سطح قلوه سنگها در همه اتاقها در یک سطح بود و بعد از ان مخلوط سرند شده را روی این  قلوه سنگها ریختند بصورتی که سطح تمام اتاقها بالا امد و هم سطح شناژ افقی  شد.

  بعد از اینکه خاک ریزی توسط لودر به اتمام رسید تمام سطح خاک ریزی شده را اب پاشی  کردندوبعد از ان بوسیله غلطک دستی شروع به متراکم کردن ومسطح کردن خاک شدند با این کار سطح تمام اتاقها یکی شد و به اصطلاح کف همه  اتاقها همسطح شناژافقی شد.

    قالب بندی شناژ های عمودی:

   اغلب شناژهای عمودی بصورت چهار ضلعی مربع یا مستطیل می باشند.

  برای قالب بندی شناژهای عمودی ابتدا ابعاد شناژ را از روی نقشه تعیین نموده و دو ضلع قالب را به همان میزان از تخته های مناسب بریده وبه چوبهای چهار تراش  که به ان پشت بند می گویندمیخ می کنند.

  پشت بند های اضلاع مقابل قالب اولا در حدود 10تا15 سانتیمتر از پهنای قالب بیشترباشد در ثانی پشت بندهای اضلاع مقابل درست مقابل یکدیگرقرار گیرد تادر موقع اتصال چهار ضلع شناژ به یکدیگر با تعیین سیم نجاری به این زاییده ها امکان اتصال آنها به یکدیگر به سهولت انجام پذیر باشد.

  اما در مورد باز کردن قالب معمولا به محض اینکه بتن حالت روانی خود را از دست داد و شکل هندسی خود را حفظ کرد می توان قالب آنرا باز کرد و معمولا 48 ساعت بعد از بتن ریزی این امکان وجود دارد.

 در موقع باز کردن قالب باید توجه شود که قالب را با احتیاط طوری باز کرد که گوشه های تیز شناژ خراب نشود.

   باید توجه نمود که در موقع نصب شناژهای قائم و مخصوصا ستونها   کاملا شاغولی نصب شود زیرا اگر ستون کاملا شاغولی نباشد بارهای وارده  محوری نبوده و ممانهای محاسبه نشده در ان بوجود امده و موجب تخریب ساختمان می گردد.

   پس از بستن قالب  شناژهای قائم موقعیت قالب را با تیرهای چوبی که در چهار جهت در پای شناژ روی کف قرار داده شده اند تثبیت می کند.

   قالب بندی هر شناژ عمودی باید مستقیما دارای ایستایی کافی باشد و تکیه دادن قالب بندی یا داربست آن به شناژهای مجاور مجاز نمی باشد.

  دیوار چینی:   

   برای انجام عملیات دیوار چینی ابتدا استاد کار شمشه را در دو طرف یک دیوار شاغول و سپس گچ زد و بوسیله یک نخ به دو شمشه به ارتفاع 15الی17 سانتیمتراز سطح کرسی سفت کرد و یک کارگر هم که فقط موظف بود ملات را  با یک فرغون  پیش استاد کار ببرد وبا بیل ملات را جلو دست استاد کار روی  سطح کرسی (دیوار) می ریخت و استاد کار ملات را روی دیوار بوسیله  کمچه پهن می کرد و بلوکها را یکی یکی روی ملات می گذاشت و فشار می داد تا بلوکها درون ملات قرار گیرند.

  پس از اینکه بلوکها در ملات قرارمی گرفتند یک نفر کارگر مقداری قلوه سنگ  به دست استاد کار می داد و او نیز قلوه سنگها را درون بلوکها می ریخت البته قلوه سنگها همه فضا های بلوک را پر نمی کردند وبه همین دلیل فضاهای باقی مانده را بوسیله ملات ماسه سیمان پر می کردند و سطح بلوک را کاملا صاف میکردند تا برای رج بعدی یا ردیف بعدی آماده باشد.

  کل کار تقسیم بندی شده بود بصورتی که یک کارگر فقط مسئول آماده کردن ملات و آوردن آن با فرغون بود و کارگر دیگری هم مسئول آوردن قلوه سنگ با فرغون بود و کارگری دیگر هم بوسیله فرغون بلوکها را نزدیک کار میبرد و به دست استاد کار می داد .

  هر رج که تمام می شد استاد کار نخی را که ازقبل برای صاف گذاشتن و در یک امتداد قرار دادن بلوکها بسته بود را به اندازه یک بلوک  بالا می اورد و مجددا بر روی بلوکها ملات پهن می کرد و و بلوک دیگری را روی ان می چید.

  این کار را تا زمانی انجام دادند که دستشان به محل گذاشتن بلوکها می رسید و سپس برای تسلط بیشتر اقدام به درست کردن چوب بست کردند.

  نحوه ساخت چوب بست به این روش بود که ابتدا چند بلوک را روی هم قرار دادند و یک تخته پهن را روی ان گذاشتند که این روش ساده ترین روش ساخت  چوب بست می باشد البته یکی از مزایای ساخت این مدل چوب بست  ساخت سریع  ان می باشد در ضمن این نوع چوب بست به سهولت قابل انتقال به محلی  دیگر از کارگاه می باشد.

   نحوه پر کردن شناژ های عمودی:

  قبل از آماده کردن بتن ابتدا یک چوب بست را در کنار شناژ عمودی درست  کردند وسپس یک نفر کارگر روی چوب بست ایستاد.

  دو نفر کارگر دیگر نیز مسول آوردن بتن به پای چوب بست بودند.

  یکی از کارگرها بوسیله بیل بتن را از درون فرغون برمی داشت و درون  استانبولی میریخت و کارگری که روی چوب بست ایستاده بود نیز استانبولی را درون قالب خالی میکرد.

  یک نفر نیز هر بار بعداز ریختن تقریبا 30سانتیمتر بتن درون قالب با ضرباتی محکم که به پشت قالب وارد میکرد سعی در ویبره کردن بتن میکرد والبته در بعضی  از مواقع نیز به بالای قالب رفته و بوسیله میلگردی که در دست داشت شروع به کوبیدن بتن درون قالب میکرد.

  این کار را تا زمانی انجام دادند که همه  شناژهای عمودی پر شد.                

  هم سطح کردن دیوار: 

  به وسیله ملات ماسه سیمان تمام سطح دیوارراکه درآن قسمت شناژافقی زیرسقف  قرار میگرفت به سطح هموار ویکسان تبدیل کردند سپس قفسه های آرماتور را روی آن قرار دادند وقالب بندی کردند.

سپس بلوک سقفی به محل کارگاه آوردهشد . تیرچه ها را روی شناژها صف دادند . پس از چیدن تیرچه ها بلا فاصله یک بلوک در ابتدا ویک بلوک در انتهای تیرچه قرار دادند تا فاصله یکسانی وجودداشته باشد قبل از کار گذاشتن بلوکها درون تیرچه ها ملات گچ وسیمان را به

 صورت دوغاب درست کرده وبلوکها را روی صفحه پلاستیکی قرار دادند و  دوغاب را روی آنها ریختند وفضای خالی روی بلوکها را با این کار پر کردند.

  پس از آن چیدن تمامی بلوک ها انجام شد . پس از گذاشتن تمام تیرچه ها طبق نقشه جای لوله گازو لوله های محافظ برق را دردیوار د رآوردند و بعد لوله ها را نصب کردند البته قبل از اینکه بلوکها رابچینند شروع به شمع زدن زیرتیرچه کردند بطوری که شمع ها را به فاصله 5/1 متری از همدیگر قرار می دادند .

  زیر همه شمع ها را تخته ای گذاشتند که به آن گوه گفته می شود که برای تنظیم ارتفاع شمع استفاده میشود و آنها را محکم کردند. بعد از گذاشتن شمعها بلوکهای بین تیرچه ها را چیدند در انتهای هر تیرچه که به علت اینکه نمیتواستند از بلوکCm30 استفاده کنند از بلوک cm10 استفاده شد . در وسط تمام بلوکها وبصورت عمود برتیرچه ها فضاهای خالی cm10 را قرار دادند برای ایجاد شناژ مخفی   وپس از آن 1 تخته سپری کردند واز دو میلگرد 14 استفاده کردند وبرای میلگردهای افت  وحرارت از آرماتور 8 استفاده شد و سپس عملیات بتن ریزی به ضخامت 5 تا7 سانتیمتر انجام شد .

قالب بندی سقف :

  در ایران سقف های مختلفی وجود دارد که رایج ترین آنها سقف تیرچه بلوک یا دال بتنی یا بتن پیش ساخته می باشد .  دال های پیش ساخته نیازی به قالب ندارند ولی در مورد سقف های تیرچه بلوک یا دالهای بتونی ریخته شده در محل برای هر کدام احتیاج به قالب بندی مخصوص می باشد .

 سقف های بتنی ریختهشده در محل نیاز به قالب بندی محکم تری می باشد معمولا از به هم میخ کردن تخته ها وتشکیل صفحه ای به ابعاد مورد نیاز استفاده می کنند که این تخته ها را روی دار بست های چوبی قرار داده آنگاه شبکه های آرماتور بندی را روی آن قرار میدهند وبتن ریزی انجام می شود .

  بعد از اتمام کار هم سطح کردن دیوار دستور قالب بندی سقف توسط مهندس کارگاه داده شد و کارگران آرماتور بند شروع به انجام این کار کردند.

 البته سقف اجرا شده در این پروژه سقف تیرچه بلوک بود وتنها از شمعهایی درزیر تیرچه ها استفاده شد چرا که قالب بندی سقف تیرچه بلوک منحصر به استفاده از همین شمعها می باشد.

  سقف تیرچه بلوک :

  اجزای تشکیل دهنده سقف تیرچه بلوک عبارتند از تیرچه – بلوک – میلگرد ممان منفی – میلگرد حرارتی – کلاف عرضی – قلاب اتصال – بتن پوششی  متداولترین نوع تیرچه در ایران تیرچه های بتونی می باشد که با قالب سفالی  ریخته وعرضه میگردد.

 تیرچه های معمولی با خرپا مسلح می شوند خرپااز سه قسمت تشکیل می شود.

1- میلگردهای کف خرپا که تعداد وقطر آن با محاسبه تعیین میشود وباید از لحاظ طول وتعداد ونوع میلگرد کاملا مطابق نقشه باشد برای ا ین که میلگردها موقع بتن ریزی جا به جا نشود بهتر است آنها را بوسیله یک یا چند میلگرد عرضی به همدیگر جوش بدهند .

2 - میلگرد فوقانی خرپا که از  میلگرد 8یا10یا12آجداربوده و معمولا داخل  بتن سقف و میلگردهای حرارتی قرار می گیرد.

3- میلگردهای مارپیچ یا میلگردهای مهاری خرپا که میلگرد کف را به میلگرد  فوقانی متصل  می نماید.متداولترین نوع خرپا از میلگرد ساخته می شود.

 این خرپارا درداخل قالب فلزی یاسفالی قرارمیدهند آنگاه بتن باعیار 400یا450 کیلوگرم برمترمکعب سیمان ومصالح سنگی ریزدانه تهیه نموده و قالب را که درحدود cm10پهنا وcm4ارتفاع دارد از این بتن پر کرده و آنرا ویبره میکنند .

  بعد از سخت شدن بتن آنرا از قالب جدا کرده وچند روز در حوضچه های آب قرار داده آنگاه از آن استفاده میکنند درهر  حال چه قالب سفالی وچه قالب فلزی باشد تیرچه باید چند روز در حوضچه ها ی آب نگهداری شود .

حمل و نقل وانبار کردن تیرچه ها :

  حمل ونقل وانبارکردن تیرچه ها باید با دقت انجام شود زیرا دراثر کوچکترین بی احتیاطی در موقع حمل ونقل ویا انبارکردن آنها ممکن است تیرچه شکسته

   ویاترک بخورد ودرموقع نصب نیزترکها مشاهده نشده ودردرازمدت موجب خسارت جبران ناپذیر بشود . درموقع حمل ونقل بهتراست از میلگردهای فوقانی بعنوان دستگیره استفاده شود وبهتراست که بوسیله دونفر کارگر دوسرتیرچه گرفته شده . در موقع انبار کردن تیرچه ها باید زیر آنرا کاملا مسطح نموده وآنها را در کنار هم قرار دهیم آنگاه روی تیرچه های ردیف اول را حداکثر بفاصله یک متر به یک متر چوب چهار تراش قرار داده وتیرچه ردیف بعد را روی آن قراردهیم  البته باید دقت شود که کلیه چهار تراشهای هر ردیف در یک محور واقع شوند.

   بعد از خریداری کردن و انتقال تیرچه ها به محل کارگاه به همین روش  همه تیرچه ها انبار شدند البته به دستور مهندس کارگاه روزانه دو تا سه بارهمه تیرچه ها را آبپاشی می کردند.

   بلوک:

    بعد از انتقال تیرچه ها به محل کارگاه مجددا به دستور مهندس کارگاه  بلوکهای سقفی خریداری شد وبه وسیله یک دستگاه کامیون به محل کارگاه انتقال داده شدند.

 بلوکهای مورد استفاده شده در سقفهای تیرچه بلوک معمولا بتونی یا سفالی است و هیچ گونه باری را تحمل نمی کنند و فقط به عنوان قالب مورد استفاده قرار می گیرند.

  بلوکهای سفالی از لحاظ وزن سبک تر بوده و بار کمتری را به ساختمان واردمی نمایند عرض بلوکها معمولا40سانتیمتر بوده گاهی نیز آنها را تا 60سانتی متر هم میسازند و ارتفاع آن تابع ضخامت سقف بوده و بین 20تا 25 سانتیمتر است بلوک باید طوری طراحی شوند که به راحتی قابل حمل ونقل بوده  و زایده های تعبیه شده در ان به راحتی روی قسمت بتنی تیرچه قرار بگیرند.

 ایجاد درز یا زائدگی در بلوکهای سقفی باعث قفل و بست شدن بلوک با قسمت بتونی تیرچه می شود که این قفل و بست شدن تا زمان اجرای سقف از حرکت و جابجایی بلوکها در جهت عمود برتیرچه و یا به سمت پایین جلوگیری می کند.

    میلگرد های ممان منفی:

  اگر دو تیرچه به یک تیر یا شناژ ختم شوند میلگرد فوقانی تیرچه ها را بوسیله قطعه میلگردی به طول 2تا5/2 متر به همدیگر متصل می کنند قطر این  میلگردها بوسیله محاسبه تعیین می شود و معمولا از میلگردی به قطر 8یا10یا 12 استفاده می شود .

 در آخرین دهانه ای که تیرچه به یک تیر یا شناژ ختم می شود نیز میلگردی را بصورت گونیا خم نموده و قسمت کوتاه گونیا را داخل آهنهای تیر یا میلگردهای تیر بتونی قرار داده و قسمت مستقیم را روی میلگرد فوقانی تیرچه گذاشته و  چند جای انرا با سیم ارماتور بندی می بندند به این قطعات میلگرد ممان منفی میگویند .

   استفاده از میلگردهای ممان منفی در سقفهای تیرچه بلوک الزامی است .

  میلگردهای حرارتی:

   بعد از اتمام سقف و گذاشتن کلیه آهنها یک سری میلگرد در جهت عمود بر میلگردهای بالای تیرچه به فاصله تقریبی 25الی 40 سانتیمتر قرار می دهند  قطر این میلگردها به وسیله محاسبه تعیین می شود و معمولا میلگردی با قطر 6 یا 8یا 10میلیمتر می باشد .

   به این آهنها میلگرد حرارتی می گویند  . این میلگردها باید به کلیه آهنهای  تیرچه بوسیله سیم آرماتوربندی بسته شوند .

    کلاف عرضی(شناژ مخفی):

   استفاده از کلاف عرضی در سقفهای تیرچه بلوک الزامی می باشد. از دهانه های 2/4 متر به بالا ودر وسط دهانه بین بلوکها و عمود بر جهت تیرچه  فاصله ای در حدود حداقل 10 سانتی متررا در نظر می گیرند و زیر این فاصله را تخته بندی می کنند.

   درون این فاصله حداقل 2 میلگرد به قطر 10میلیمتر یکی بالا ویکی در پایین  قرار می دهند میلگرد بالا را به میلگردهای بالایی تیرچه می بندند و میلگرد پایینی را هم به آهنهای مارپیچ تیرچه متصل می نمایند واین فضای بوجود امده  بعد از انکه بوسیله بتن پر شد مانند تیری عمود بر تیرچه ها قرار گرفته ودر مقابل ممانهای بوجود امده در وسط تیرچه مقاومت خواهد نمود .

  به این تیرتعبیه شده در وسط تیرچه ها کلاف عرضی یا شناژ مخفی می گویند.

   برای دهانه های بیش از 6متر دو عدد کلاف عرضی با فاصله های مساوی در نظر گرفته می شود .

  برای اطمینان بیشتر بهتر است کلاف عرضی را از دهانه های 5/2 متر به بالا ایجاد نماییم.

    قلاب اتصال:

   برای جلوگیری از حرکت سقف در اثر نیروی زلزله میلگردی را که قطر ان  با محاسبه تعیین میشود و معمولا از میلگرد 12یا 14 می باشد   خم می کنند و بوسیله آن تیرچه ها را به شناژ افقی روی سقف متصل میکنند.

  بتون ریزی سقف: 

  پس از چیدن تیر چه ها وبلوکها و بستن میلگردهای ممان منفی و میلگردهای حرارتی و گذاشتن قلاب اتصال و ایجاد شناژ مخفی  نوبت به عملیات بتون ریزی سقف رسید.

  قبل از بتن ریزی یک بار دیگر کلیه آرماتورهای سقف توسط مهندس کارگاه کنترل شد وبیشتر دقت می شد که فاصله ارماتورها از همدیگر بصورت یکنواخت باشند.

  بعد از کنترل فاصله ارماتورها از همدیگر اقدام به بتون ریزی شد

 بتون ریزی طوری برنامه ریزی شده بود که کلیه بتن سقف در یک روز ریخته شد.

 ضخامت بتن روی سقف باید کاملا یکنواخت باشد ودر ضمن بتون ریزی و قبل از انکه بتن کاملا سخت شود روی انرا بوسیله ماله کشی صاف وتخت می کنند روز قبل از بتن ریزی به دستور مهندس کارگاه یک دستگاه کامیون مسئول اوردن  مصالح لازم از قبیل شن وماسه به محل کارگاه شد.

  روز بتن ریزی دو نفر کارگر شن و ماسه وسیمان را بوسیله فرغون درون

 میکسر می ریختند و یک نفر کارگر که مسئول هدایت میکسر بود اب را بوسیله سطل درون دستگاه می ریخت البته تعداد سطلهای اب در ابتدای شروع کار توسط مهندس کارگاه تعیین شد.

  بعد از اماده کردن بتن انرا بوسیله دستگاه بالابربه محل بتن ریزی روی سقف انتقال می دادند وپس از ریختن بتن در محلهای مربوطه توسط یک دستگاه ویبراتور بتن ریخته شده را ویبره می کردند .

در انتها نیز یک نفر بتن ریخته شده را ماله کشی کرد تا سطحی صاف و هموار بوجود اورد.

  عملیات بتن ریزی تا عصر همان روز ادامه و خاتمه یافت.

  افت بتن (انقباض) :

افت بتن پدیده ای است که ازلحظات شروع گیرش بتن آغاز ودر طول زمان سخت شدن ادامه می یابد .

افت بتن در حقیقت یک نوع کاهش حجم است که در طول زمان اتفاق می افتد .

وقوع پدیده افت در اثر آب اضافی به کار رفته در ساخت بتن می باشد آب مورد نیاز جهت انجام واکنش شیمیایی سیمان 25در صد وزنی سیمان است . یعنی اگر نسبت آب به سیمان را برابر 25% در نظر بگیریم تمام این آب صرف واکنشهای شیمیایی می شود . ولی به دلیل حصول کارایی مطلوب آب را بین 4/.تا 6/.درنظرمی گیرند که این آب اضافی مازاد بر 25% آب در بتن باقی می ماند . در روزهای اول عمر بتن قسمتی از این آب اضافی براساس خاصیت موئینگی به سمت سطح                                                      بتن بالا آمده وتبخیر می شود بدین ترتیب جای آن خالی می ماند . به همین لحاظ بتن   تمایل پیدا می کند که خودش آب را جمع کرده وحجم ازدست رفته راپر کند. تا زمانی که بتن تر (تازه ) باشد مانع ومشکلی جهت جمع شدن ندارد .

 اماچنانچه بتن تا حدودی سفت شود دیگر محیط اجازه کاهش حجم را به آن نمی دهد لذا این تمایل به کاهش حجم به صورت تنش کششی بتن بسیار ناچیز است این پدیده موجب ترک خوردگی سطحی بتن می شود. بنابراین می توان در یک جمله گفت: افت پدیده ای است که دراثر بکارگیری آب اضافی در ساخت بتن ایجاد شده وبه صورت ترک های موئین در سطح بتن جلوه می کند . این ترک ها را گاهی از حدود یک تا دو هفته پس از بتن ریزی می توان در سطح بتن مشاهده کرد که با

گذشت زمان تشدید میشود .

اکثرا ظهور افت به صورت یک سری ترک های منظم به فاصله چندین متر (4الی6) متر بوده که هرچه بتن نامرغوب تر ونسبت آب به سیمان بیشتر باشد فاصله اینترک ها نزدیک تر است . افت دربتن ازپدیده های نامطلوب محسوب می شود از آن جهت که هم در سطح بتن ترک می اندازد وهم درقطعه تنش کششی ایجاد می کند .

برای کاهش افت باید دو نکته را مورد توجه قرار داد :

1-           کاهش نسبت آب به سیمان    

2- افزایش مراقبت (‌ مراقبت از بتن بخصوص درطول 7الی 10روز اولیه  موجب کاهش افت می شود ).

کرنش (تغییر طول نسبی ) ناشی ازافت در بتن در محدوده 0003./ تا 0007./است .

دراثر این کرنش تمایل به کم شدن ابعاد در قطعه بتنی بوجود می آید لکن محیط این امکان را به قطعه سخت شده نمی دهد . لذا کرنش مذکور دربتن ایجاد تنش کششی کرده که پس از ترک خوردن بتن ممکن است قسمتی از ظرفیت باربری آرماتورها رانیز اشغال کند .

معمولا 15الی35 درصد افت درهمان دو هفته اول 40الی 80 درصد افت درسه ماهه اول و65الی 85 درصد افت دریکسال اول اتفاق می افتد وبعداز 3 الی 5 سال افت کاملا متوقف می شود .

 عوامل موثر درافت :

1- میزان مصالح سنگی بکار رفته در ساخت بتن :

هر چه مصالح سنگی به کارفته دربتن بیشتر باشد  میزان افت کمتراست .

2- نوع مصالح سنگی :

  هر چه درساخت بتن از مصالح سنگی مرغوب تری استفاده شود افت کمتری اتفاق می افتد . آزمایش نشان داده که افت یک نمونه بتن که از ماسه سنگ تهیه شده 3برابر افت نمونه مشابه که از کوارتز تهیه شده است می باشد .

3- نسبت آب به سیمان :

واضح است که هر چه آب کمتری در بتن باشد افت کمتر است .

4-  رطوبت محیط  :

آزمایش نشان داده که هر چه رطوبت محیط ( به خصوص در روزهای اول )بیشتر باشد افت کمتراست (بتن هایی که در مناطق خشک هستند افت بیشتری دارندوبالعکس بتن هایی که درمناطق مرطوب مثلا در کنار دریا هستند داری افت کمترهستند ) لذا نتیجه می شود که مراقبت خوب از بتن کمک می کند که افت بتن کمتر شود .

  راههای مقابله با افت :

1- کم کردن عوامل تشدید کننده افت ( بکارگیری مصالح سنگی مرغوب و متراکم نمودن بتن )

2- استفاده از سیمان ضد افت : سیمان ضد افت همزمان با گیرش خود افزایش  حجمی را در بتن ایجاد می کند که این افزایش حجم می تواند با کاهش حجم ناشی  از افت مقابله کند .(‌البته این سیمان گران قیمت بوده ومصرف آن باید توجیهاقتصادیداشته باشد ) .

3-استفاده از درزهای مناسب : یعنی بتن را در فواصل مناسب (مثلا 5 متربه5 متر)  توسط درزهای انقباض از هم جدا کنند . استفاده از درزهای انقباض کمک می کند  که با استفاده از ضعفی که در فواصل معین ایجاد کرده ایم ترک ناشی از افت دقیقا در محل دلخواه اتفاق بیفتد .

4- استفاده از آرماتور افت (مثلا آرماتور افت وحرارت ) : این آرماتورها برای خنثی نمودن تنش های کششی ناشی از افت در بتن به کار گرفته می شود .                    

   درعمل اکثرا از آرماتورهایی موسوم به آرماتور افت وحرارت استفاده

می شود. آرماتورهایی هم برای تحمل تنش های ناشی از افت وهم برای تحمل تنش های ناشی از حرارت به کار برده می شود . حداقل آرماتور افت وحرارت002 ./ تا 0018./ سطح مقطع بتن است . آرماتورهای افت را میتوان به صورت ساده درنظر گرفت .  

 خزش یا وارفتگی :

خزش عبارت است از تغییر طول اجسام تحت تنش ثابت در طول زمان .

اگر قطعه ای تحت تنش قرار بگیرد در همان لحظه اول تغییر طولی خواهد داشت که به این تغییر طول تغییر طول آنی یا الاستیک گفته می شود .

اگر همین قطعه تحت تنش ثابت نگهدای شود با گذشت زمان تغییر طول اضافی تری نسبت به تغییر طول اولیه خواهد داشت که به آن تغییر طول یا کرنش ناشی ازخزش  می گویند .

کرنش ناشی از خزش معمولا 2 الی 3 برابر کرنش اولیه است .

مسئله خزش از آنجا مورد توجه قرار می گیرد که متناسب با کرنش ناشی از خزش در بتن تنش ایجاد میشود و لذا اگرتنشی از خزش را درمحاسبات اولیه وارد نکرده باشند ممکن است عضو بتنی تحت بار کمتری نسبت به بار طراحی بشکند .

عوامل موثربرخزش :

1- مقاومت فشاری بتن : هرچه مقاومت فشاری بتن بیشتر باشد خزش در آن کمتراست .

2- تنش وارد بر بتن :‌‌ هر چه تنش وارده بتن بیشتر باشد خزش بیشتر خواهد بود .

3- رطوبت محیط : هر چه بتن مسن ترباشد وتحت بار قرار گیرد خزش در آن کمتراست .

راههای مقابله با خزش :

1- کم کردن عوامل تشدید کننده خزش (بتن را مرغوب ترساخته ومقاومت فشاری بالاتری در نظر گرفته می شود ) .

2- تعبیه آرماتورهایی که ناشی از خزش را جبران کند .

3- افزایش رطوبت محیط اطراف بتن ( ازجمله مراقبت صحیح وخوب از بتن ) .

خستگی در بتن :

اگر در قطعه ای که تحت بارهای متناوب قرارگرفته بطوریکه هر یک از این بارها کمتر از مقاومت قطعه باشد شکست اتفاق بیفتد اصطلاحا گفته میشود دراثر خستگی شکسته است . پدیده خستگی مخصوص بتن نبوده ودر دیگر مواد ازجمله فولاد نیزممکن است خستگی اتفاق بیفتد . خستگی برای اولین بار در پل های فلزی کشف شد .

 در این رابطه ملاحظه شد پلی که ظاهرا از نظر قطعات وجوش و اتصالات وپیچ ها و... در وضعیت مطلوبی بود به ناگهان تحت اثر باری که کمتر از مقاومت باربری آن بودشکسته ومنهدم شد . توجیه این اتفاق با پدیده خستگی صورت گرفت.

در سازه های بتن آرمه خستگی اکثرا در پلها اتفاق می افتد . اصولا بارهایی که کمتراز 50% مقاومت قطعه نزدیکتر نباشد خستگی در تعداد سیکل های کمتری ازبار گذاری اتفاق می افتد .

 روشهای مراقبت از بتن سقف :

به عمل آوردن یا مراقبت از بتن مراقبتی است که سازنده بتن باید در طول 7ال 10روز اول از بتن به عمل آورد . هر چه در شروع مراقبت تاخیر شود سبب کاهش بیشتر در مقاومت 28روزه می شود .

در مراقبت از بتن دو مسئله زیر مورد توجه قرار گیرد :

1- رطوبت کافی ومناسب             

2- دمای خوب وکافی

کنترل دما در هوای معمولی چندان ضرورتی ندارد ولی در هوای بسیار گرم ویا در هوای سردتر از 4درجه سانتیگراد باید تدابیر ویژه ای اتخاذ شود .

مراقبت از بتن را می توان به طرق مختلف انجام داد که استفاده ازهر یک ازاین روشها با توجه به نوع سازه بتنی وامکانات وشرایط کار متفاوت می باشد.

یکی از این روشها ایجاد برکه اب است بدین صورت که در طول دوره مراقبت  همواره یک لایه اب به ضخامت 5الی 10 سانتیمتر روی بتن باقی بماند .

  استفاده از این روش فقط  برای سطوح تخت و افقی مناسب است.

  در اجرای پروژه مذکور نیز برای ابیاری سقف از همین روش استفاده کردند بدین صورت که پس از گیرش اولیه بتن دور تا دور قطعه بتنی را ماسه ریختند وبه شکل برکه ای در اوردند سپس این برکه را پر از اب کردند و تا 5 روز تمام سطح سقف در زیر برکه ای پر ازاب قرار داشت.

پس از یک هفته تمام شمع هایی که در زیر تیرچه ها قرار داشتند را برداشتند.

 شمشه گیری:

  پس از اتمام عملیات اجرای سقف معمولا تمام دیوارهای بیرون ساختمان را  شمشه گیری می کنند .

  بوسیله شمشه گیری تمام سطح دیوار را در یک سطح قرارمیدهند.

  این کار بدین صورت انجام می گیرد که ابتدا با چشم بلندترین نقطه دیوار را معین  می کنند وسپس با ملات ماسه وسیمان یا گچ وخاک نقطه صافی را در ان محل ایجاد می کنند وبعد این نقطه را با شاغول به پایین دیوار منتقل می کنند و سطح کوچکی نیزهم بار ان با گچ در پایین دیوار ایجاد می کنند انگاه در گوشه دیگر دیوار نقطه ای را انتخاب کرده و باز با گچ یا ملات ماسه سیمان نقطه صافی رادر ان ایجاد می کنند حال سه نقطه داریم که طبق اصول هندسی می توان بر ان  سطحی را عبور داد پس از ایجاد نقاط مورد نیاز در دیوار  شمشه صافی را  انتخاب کرده وبه دو نقطه همسطح ودر امتداد یک شاغول متکی می نمایند و با  ملات پشت انرا پر می نمایند بدین وسیله روی دیوار خطی به پهنای چند سانتی متر و به طول دیوار ایجاد می نمایندواین عمل را هر یک متر به یک متر تکرارمی کنند و آنگاه بین این خطوط را با ملات ماسه سیمان پر می کنند.

  به این کار در اصطلاح شمشه گیری می گویند. 

  قبل از اجرای عملیات شمشه گیری می بایست حتما لوله کشی برق انجام شده باشد زیرا در این صورت به مقدار قابل توجه از کند کاری برای عبور لوله  برق ودر نتیجه هزینه ان کاسته خواهد شد.

   کف سازی:

   بعد از عملیات شمشه گیری در این پروژه عملیات ساخت کف  همه اتاقها  و حیاط اجرا شد.

  اصولا کف سازی در ان قسمت از ساختمان انجام می شود که سطح مفید اطاقها  سالنها و سرویس ها وانبارها را تشکیل می دهد.

  با توجه به محل استفاده  کف سازی انواع مختلف دارد مخصوصا برای اخرین  قشر کف سازی  واحد های مسکونی انواع مصالح از قبیل موزاییک و انواع سنگ  ویا کاشی های لعابی ویا انواع پارکت وکف پوش ها وجود دارد.

  برای اجرای عملیات کف سازی چنانچه ساختمان احداث شده در زمینهای خاک دستی  ویا زمینهای سست باشد برای جلوگیری نشست های احتمالی  زمین کف  اطاقها  ابتدا خاک انجا را می کوبند  وسپس اقدام به اجرای کف می کنند.

  البته در این پروژه با تشخیص مهندس کارگاه عملیات متراکم کردن خاک کف  اتاقها انجام نشد.

  البته در این پروژه از موزاییک های 30 سانتی متری برای مفروش کردن کف استفاده شد.

   سفید کاری یا کف مال گچ: 

   این عملیات مخصوص دیوارهای داخل ساختمان می باشد. کف مال گچ به عنوان پیش زمینه ای برای  نازک کاری یا کشته کشی محسوب می باشد.به علت زود گیر بودن ملات گچ انرا به مقدار کم در استانبولی می سازند.

در موقع ساخت ملات گچ ابتدا باید درون استانبولی مقداری اب ریخته سپس پودر گچ را درون اب استانبولی پاشید تا تمام ذرات گچ در مجاورت اب قرار گرفته و تر شوند انگاه انرا با ماله روی دیوارها ی داخل ساختمان می مالندبطوری که  سطح کاملا صاف و یکنواختی ایجاد شود.

  انجام این کار را در اصطلاح کف مال گچ می گویند.

   کشته کشی یا نازک کاری:

    به علت زودگیر بودن گچ نمی توان سطح ان راکاملا صاف نمود بدین علت بعد ازسفید کاری وقبل ازانکه ملات گچ خشک شود روی ان رایک ورقه گچ کشته به ضخامت تقریبایک میلیمترمی کشند تاسطحی کاملا صاف بوجود اید.       

ملات کشته گچ را بدین طریق تهیه می کنند که ابتداگچ راازالک بسیار ریز گذرانده انگاه انرا مانند تهیه گچ معمولی روی اب می پاشند و بوسیله هم زدن ملات با دست مانع سخت شدن ان میشوند.

  این کار را چند دقیقه ادامه داده تا گچ حد اکثر ازدیاد حجم خود را بدست اورد.

 این ملات کاملا یکنواخت بوده و هرگز سخت نمی شود(خشک شدن با سخت شدن  دو مقوله جداگانه هستند) بلکه در اثر تبخیر سطحی خشک می شود.

  با اتمام عملیات سفید کاری  کاراجرای ساختمان به پایان رسید وعملیات سیم کشی برق ولوله کشی شروع شد.

مزایای فنی سقف کامپوزیت کرومیت

مزایای فنی سقف کامپوزیت کرومیت

1230

کاهش وزن سقف:

سقف کامپوزیت با ۲۱۰kg/m2 در مقایسه با سقف کامپوزیت معمولی (۲۶۰kg/m2) و تیرچه بلوک (۳۵۰kg/m2) به عنوان سبک‌ترین انتخاب (بعد از سقف کامپوزیت عرشه فولادی) جهت کاهش وزن ساختمان و در نتیجه کاهش نیروهای ثقلی و نیروی زلزله و در نتیجه کاهش وزن اسکلت ساختمان می‌باشد.

در صورتی که استفاده از این سقف در محاسبات توسط مهندس محاسب در نظر گرفته نشده باشد و در زمان اجرا، مجری، سازه را با استفاده از این نوع سقف احداث نماید این کاهش وزن باعث بالارفت ضریب اطمینان سازه در مقابل وقوع زلزله می‌گردد. (زیرا نیروی زلزله رابطه مستقیم با وزن ساختمان دارد

♦ نداشتن لرزش نسبت به سیستم کامپوزیت معمولی:

سیستم کامپوزیت رایج در ایران که با تیرآهن ساده یا لانه زنبوری اجرا می‌شود، دارای جان پر نیستند ولی تیرچه‌های کرمیت دارای جان باز بوده که در هنگام بتن‌ریزی، جان تیرچه‌ها کاملاً از بتن انباشته گردیده و تشکیل مقطعی ذوزنقه‌ای شکل و بسیار مقاوم را می‌دهند.

♦ پایین بودن تنش بتن:

بال فوقانی تیرچه‌های کرمیت جهت حذف شمع‌بندی و براساس بارهای زمان اجرا طراحی می‌گردد که پس از اجرای سقف و بتن‌ریزی در بتن باقی مانده و در باربری نهایی شرکت کرده و باعث کاهش تنش در بتن می‌گردد.

♦ امکان نظارت بر اجرای سقف در طول عملیات اجرایی:

با توجه به این که قالب‌ها پس از بتن‌ریزی باز می‌شوند، مشاهده کیفیت بتن اجرا شده امکان پذیر می‌باشد و این امر امکان نظارت بر اجرا را فراهم می‌نماید.

♦ مقاومت نهایی و شکل‌پذیری بالا

♦ امکان طراحی و اجرای سقف با دهانه‌ها و باربری‌های خاص:

در سقف کامپوزیت کرمیت با توجه به سبکی وزن سقف و کاهش بار وارده به تیرچه‌ها اجرای دهانه‌های بلند با اطمینان خاطر انجام گرفته و تنش بتن بسیار پایین باقی خواهد ماند و بتن را دچار لغزش ننموده و ضریب مقاومتی سقف بالا می‌باشد.

مزایای فنی سقف کامپوزیت کرومیت

نویسنده : مهندس فاضلی | تاریخ : -

1230

کاهش وزن سقف:

سقف کامپوزیت با ۲۱۰kg/m2 در مقایسه با سقف کامپوزیت معمولی (۲۶۰kg/m2) و تیرچه بلوک (۳۵۰kg/m2) به عنوان سبک‌ترین انتخاب (بعد از سقف کامپوزیت عرشه فولادی) جهت کاهش وزن ساختمان و در نتیجه کاهش نیروهای ثقلی و نیروی زلزله و در نتیجه کاهش وزن اسکلت ساختمان می‌باشد.

در صورتی که استفاده از این سقف در محاسبات توسط مهندس محاسب در نظر گرفته نشده باشد و در زمان اجرا، مجری، سازه را با استفاده از این نوع سقف احداث نماید این کاهش وزن باعث بالارفت ضریب اطمینان سازه در مقابل وقوع زلزله می‌گردد. (زیرا نیروی زلزله رابطه مستقیم با وزن ساختمان دارد

♦ نداشتن لرزش نسبت به سیستم کامپوزیت معمولی:

سیستم کامپوزیت رایج در ایران که با تیرآهن ساده یا لانه زنبوری اجرا می‌شود، دارای جان پر نیستند ولی تیرچه‌های کرمیت دارای جان باز بوده که در هنگام بتن‌ریزی، جان تیرچه‌ها کاملاً از بتن انباشته گردیده و تشکیل مقطعی ذوزنقه‌ای شکل و بسیار مقاوم را می‌دهند.

♦ پایین بودن تنش بتن:

بال فوقانی تیرچه‌های کرمیت جهت حذف شمع‌بندی و براساس بارهای زمان اجرا طراحی می‌گردد که پس از اجرای سقف و بتن‌ریزی در بتن باقی مانده و در باربری نهایی شرکت کرده و باعث کاهش تنش در بتن می‌گردد.

♦ امکان نظارت بر اجرای سقف در طول عملیات اجرایی:

با توجه به این که قالب‌ها پس از بتن‌ریزی باز می‌شوند، مشاهده کیفیت بتن اجرا شده امکان پذیر می‌باشد و این امر امکان نظارت بر اجرا را فراهم می‌نماید.

♦ مقاومت نهایی و شکل‌پذیری بالا

♦ امکان طراحی و اجرای سقف با دهانه‌ها و باربری‌های خاص:

در سقف کامپوزیت کرمیت با توجه به سبکی وزن سقف و کاهش بار وارده به تیرچه‌ها اجرای دهانه‌های بلند با اطمینان خاطر انجام گرفته و تنش بتن بسیار پایین باقی خواهد ماند و بتن را دچار لغزش ننموده و ضریب مقاومتی سقف بالا می‌باشد.

سقف کامپوزیت

نویسنده : مهندس فاضلی | تاریخ : -

1230

سقف کامپوزیت

سقف های کمپوزیت سقفهایی هستند که ترکیبی از فولاد و بتن برای اینکه یکپارچگی این سقف رعایت شوند شود از برشگیر (نبشی)استفاده می شود که این نبشی با بتن درگیری ایجاد کرده و یکپارچگی درست می کند و چون تیرهای فرعی کمپوزیت به علت گیردار بودن تیرهای اصلی و با توجه به لنگر پوش (لنگر زلزله) بتن روی تیرهای اصلی نمی تواند به مقاومتش کمک کند

میلگردهایی که روی سقف کامپوزیت قرار دارند میلگردهایی حرارتی هستند که در جهت مخالف با تیرهایی فرعی باعث یکپارچه شدن بتن و درگیری با سقف کامپوزیت می شود وبا جوش دادن به تیرهای فرعی مانع ترک خوردن بتن می شود
قالب بندی این سقفها معمولا از تخته کوبی استفاده می شود و بعد از اتمام بتن ریزی نایلون باعث راحت جدا شدن تخته ها می شود و در برخی موارد از یونولیت استفاده می شود که به علت محکم نبودن باید شمع کوبی کنند و مشکلات اجرایی بیشتری دارد و دلیل دیگر اینکه یونولیت زیر سقف می ماند و ما نمی توانیم از فضای زیر سقف کامپوزیت که تیر های فرعی آنها معمولا زنبوری هستند برای عبور لوله تاسیساتی استفاده کنیم در ضمن عایق خوبی برای حرارت بالا نیست.
در قالب بندی تخته کوبی مهمترین مزیت آنها این است که در زیر سقف کامپوزیت خلائی وجود دارد و از این خلا برای لوله های تاسیساتی استفاده می شود.
یکی از مزیت های سقف کامپوزیت قدرتمندی آن نسبت به سقفهای تیرچه بلوک است چون یکی از راههای یکپارچه کردن رفتار ستون ها در هنگام زلزله از طریق سقف می باشد و سقف کامپوزیت به دلیل برش گیر هاینصب شده روی تیرهای فرعی یکپارچگی بین فولاد و بتن ایجاد شده و در اطراف ستونها هم همین طور در نتیجه ستون ها در هنگام زلزله رفتار یکپارچه دارند ولی در سقف تیرچه بلوک این گونه نیست.
کلا در باره سیستم های خمشی باید گفت در این سیستم تمام تیرهای اصلی گیردار عمل می کنند و معمولا از پروفیل های سالم استفاده می کنند (لانه زنبوری نباشد)چون اصلا دارای لنگر می باشند و در نتیجه باید آنجا ورق بزنیم و ثانیا لنگرماکزیمم برش در یک سوم تکیه گاهها وجود دارد. ما باید در صورت استفاده از زنبوری آنجا را پر کنیم و ما هم وسط را پر کرده و هم گوشه را پر می کنیم و این تنها 

وقتی است که ما پروفیل نداریم مگرنه بهتر است از پروفیل استفاده شود

دسته بندی : سقف کرومیت
برچسب‌ها: سقف کامپوزیت, اجرای سقف, اجرای گلمیخ, اجرای کرمیت, اجرای اسکلت بتنی و فلزی 

آخرین مطالب

» ( )
» اجرای گلمیخ, اجرای کرمیت, اجرای اسکلت بتنی و فلزی ( )
» قیمت ورق . قیمت اجرا.قیمت روز ورق ( )
» ساختمان های بتن آرمه و توضیحاتی مختصر در مورد نحوه اجرای آن ( )
» سبک سازی دال های بتنی (Cobiax) ( )
» سیستم سازه ای فولادی سبک (LSF) ( )
» سقف روفیکس ( )
» روش اجرای قالب بندی بتنی ( )
» بتن پیش و پس تنیده ( )
» تاور کرین ورق عرشه فولادی در کارگاه ( )
» عکس پروژه ی اخیر ( )
» تعریف دال بتنی به زبان ساده ( )

·         عرشه فولادی،متین عرشه،اجرای عرشه فولادی،steel deck

·         معرفی عرشه فولادی

·         مقایسه سقف عرشه فولادی

·        
معرفی سقف عرشه فولادی

·         نویسنده : مهندس فاضلی | تاریخ : -

·         1230

·         یکی از سیستم هایی که مدت زیادی است در کشورهای غربی پیشرو در صنعت ساختمان بکار گرفته

·         شده است، استفاده از عرشه های فولادی جهت سقف های دال مرکب می باشد که در ضمن ارتقاء

·         کیفیت سقف از لحاظ لرزش، مقاومت در برابر آتش سوزی و افزایش رفتارهای کامپوزیتی ، دارای

·         سرعت فوق العاده اجرا نیز می باشد که در پروژه های بزرگ این سرعت باعث کاهش هزینه های

·         جاری و تمام شده می شود و رسیدن به اهداف پروژه را سریعتر میسر می سازد.

·         عرشه های فولادی از ورق گالوانیزه با مقاومت کششی حداقل بوده که

·         توسط دستگاه رول فرمینگ یا نورد تهیه می شود. شرکتهای مختلف سازنده بر روی شکل و

·         مشخصات این ورق دائم در حال تحقیق و آزمایش می باشند . رفتار سازه ای این عرشه ها ترکیبی از

·         محاسبات فرمولی و نتیجه گیری های آزمایشگاهی بوده و همچنین ظرافتهای اجرایی و افزایش

·         سرعت نصب پارامترهای اصلی طراحی شکل ورق می باشد. نمونه اشکال ورق های موجود در جهان

·         بیانگر این موضوع است.

·          عرشه فولادی ورق گالوانیزه ذورنقه ای شکل آجداری است که به عنوان قالب بتن ریزی در سقف های

·         کامپوزیت مورد استفاده قرار میگیرد. این ورق در سقف باقی مانده و با بتن به صورت مرکب نقش

·         سازه ای ایفا میکند که باعث افزایش دهانه های تیرریزی تا 5 متر بدون شمع بندی میگردد. همچنین

·         طبق ضوابط مبحث دهم مقررات ملی ساختمان با استفاده از گل میخ استاندارد جوشی ورق به تیر

·         ریزی اتصال پیدا میکند که استاندارد ترین دتایل اجرایی می باشد.

·         سرعت فوق العاده نصب و آماده سازی سقف جهت بتن ریزی (تا 1000 مترمربع در روز) این محصول

·         ساختمانی را جزو لاینفک پروژه های بزرگ و دارای سرعت اجرای بالا می نماید بطوریکه زمان اجرای

·         سقف 80 درصد کاهش پیدا میکند.

·          

·          

·         سقف روفیکس

·         نویسنده : مهندس فاضلی | تاریخ : -

·         1230

·          

·        

تعریف : روفیکس صفحه فلزی مشبکی است که دارای هفت ناودانی به شکل V و تعداد حداقل 7000 شبکه در هر متر مربع می‌باشد.

تاریخچه : بیش از چهل و پنج سال است که در کشورهای اروپایی از این محصول استفاده می‌شود. روفیکس در ابتدا به صورت سقف کاذب مسلح (بدون نیاز به شبکه آرماتور) مورد استفاده قرار گرفت . با بستن روفیکس به زیر تیرهای فرعی توسط مفتول فلزی دیگر نیازی به نصب شبکه آرماتور برای نگهداری سقف کاذب وجود نداشت و این خود موجب صرفه‌جویی در مصرف مصالح و همینطورباعث سرعت و سهولت در اجرا می‌شد.

مقاومت خمشی قابل توجه روفیکس مهندسین را بر آن داشت که با قرار دادن آن بر روی تیرهای فرعی و ریختن بتن بر روی آن، این محصول را به عنوان قالب و همینطور بخشی از فولاد تقویتی مورد استفاده قرار دهند. آزمایشات متعدد نشان دادند که ترکیب بتن با روفیکس از طریق درگیر شدن بتن در شبکه‌های آن ، مقاومت قابل توجهی را در مقابل بارگذاری از خود نشان می‌دهد. 

 امروزه روفیکس با حدود نیم قرن حضور در صنعت ساختمان در اروپا هنوز جزو یکی از مصالح ساختمانی شناخته شده و مفید محسوب می‌شود.

مشخصات :‌

ورق اولیه: ورق رول به ضخامت 0.8 میلیمتر از نوع فولاد مبارکه ST- 12

ـ انواع : در دو نوع روغنی و گا لوانیزه.

ـ ابعاد : عرض 82 سانتیمتر و طول حداکثر 12 متر.

ـ وزن : حدود 4 کیلوگرم در متر مربع

- بتن: متراکم کردن بتن نیز به راحتی توسط تخته ماله امکان پذیر است. اسلامپ مناسب برای بتن دال بین 3 الی 5 سانتیمتر می‌باشد.

·        
امتیازات سقف روفیکس

1 ـ سهولت اجرا

 نصب روفیکس نیازی به نیروی ماهر مانند قالب بند ندارد و انجام آن توسط کارگران ساده ساختمانی به راحتی امکان پذیر است. همچنین همزمان با قرارگرفتن روفیکس بر روی تیرها، یک شبکه ایمنی در زیر پای کارگران گسترده می‌شود که از سقوط اجسام و افراد کاملا جلوگیری می‌نماید. 

 2 ـ سرعت

 سرعت قالب بندی با روفیکس در حدود 800 مترمربع در روز با دو کارگر می‌باشد. با پوشش روفیکس در تمام طبقات ساختمان ،‌می‌توان کلیة طبقات را همزمان بتن ریزی کردودر ضمن قابلیت شکل پذیری روفیکس این امکان را بوجود می‌آورد که فرمهای پیچیدة معماری را نیز بتوان به سهولت قالب بندی کرد.  

3 ـ سهولت حمل و نقل ، و حجم ناچیز ضایعات

 بر خلاف مصالحی مانند بلوک سفالی و بتنی متداول ، بارگیری و حمل روفیکس هیچگونه ضایعاتی ندارد. انبار کردن روفیکس به فضای کمی نیازمند است بطوری که یک کامیون به ظرفیت 10 تن قادر است بیش از 2500 متر مربع قالب روفیکس را حمل کند.  

4 ـ افزایش استحکام سازه

قرار گرفتن روفیکس در سطح زیرین دال ، یعنی در ناحیة حداکثر تنش کششی و قفل شدن بتن در شبکه‌های آن ، موجب می‌شود که تنش‌ های حاصل از بارگذاری به ناودانی‌ها روفیکس منتقل شوند. هر یک از ناودانی‌های روفیکس دارای سطح مقطعی برابر با 40 میلیمتر مربع (معادل سطح میلگردی به قطر 7 میلیمتر) می‌باشد. فاصلة‌ ناودانی‌های روفیکس از یکدیگر 13.5 سانتیمتر است .

بنابراین در هر متر عرض روفیکس سطح مقطع فلزی برابر 300 میلیمتر مربع قرار می‌گیرد.

 بر خلاف شبکة میلگرد که درآن میلگردها مستقل از یکدیگر عمل می‌ کنند. ناودانی‌های روفیکس از طریق شبکة آن به یکدیگر متصل بوده و یک سطح یکپارچة فولادی تشکیل می‌دهند.

بارگذاری های متعدد نیز نشان داده‌اند که ترکیب روفیکس و بتن در صورتی که متراکم کردن بتن و درگیری آن با شبکه‌های روفیکس به نحو مطلوبی انجام شده باشد،می‌تواند در حذف و یا کاهش مصرف آرماتور ،مؤثر واقع شود.

طبق آزمایشات انجام شده بر روی سقف روفیکس ، مقاومت خمشی ازمایشگاهی این سقفها حدودا 20 درصد بالاتر از مقاومت خمشی محاسباتی انها می باشد.

این افزایش مقاومت ،بدان علت است که ،به هنگام بتن ریزی ،روفیکس در وسط دهانه حدود1 سانتیمتر خیز بر می دارد.در نتیجه عمق مقطع مرکب بتنی دال در وسط دهانه افزایش یافته واین اضافه مقاومت رافراهم می کند.که البته در جهت اطمینان ،در محاسبات سقف روفیکس از این پدیده صرفنظر می کنند.

 در شکل زیر یک نمونه آزمایش خمشی دال در آزمایشگاه مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن ایران مشاهده می‌شود.

در هیچ یک از بارگذاری‌ها از میلگرد و یا هر گونه مصالح تقویتی دیگر استفاده نشده و آزمایش‌ها صرفا به منظور مطالعه رفتار بتن و روفیکس صورت گرفته‌اند.

 جدول طراحی و انتخاب ضخامت دال بتنی روی قالب روفیکس و رابطة بین ضخامت دال بتنی و اندازة دهانة‌ تیرهای فرعی برای شرایط مختلف بارگذاری درنمودار هایی تنظیم شده اند. بعنوان مثال ، چنانچه فاصلة تیرهای فرعی از یکدیگر برابر با یک متر تعیین شده باشد ، دال بتنی با ضخامت 7 سانتی‌متر می‌تواند ، با رعایت حاشیة‌ اطمینان قانونی ، سرباری معادل 1600 کیلوگرم بر متر مربع را تحمل کند. آزمایشات مختلف نشان داده‌اند که ظرفیت نهایی دال در حدود سه برابر مقادیر این نمودار می‌باشد.

سقف کامپوزیت عرشه فولادی یکی ازفاکتورهای صنعتی سازی،سرعت بالای اجرا و حذف متریال و روش های سنتی وقت گیر و پرهزینه می باشد.

·         یکی از بخش های ساختمان که تاثیر فوق العاده ای در سرعت ساخت دارد،سقف می باشد. اگر دراجرای سقف از روش های نوین استفاده شود،پروژه در دوره زمان کوتاه و بسیار مناسبی اجرا می شود.

سقف کامپوزیت عرشه فولادی یکی از روش های نوین هجرای سازه می باشد که امروزه طرفداران بسیار زیادی در دنیا دارد.


معرفی سقف عرشه فولادی
سقف عرشه فولادی با ورق های گالوانیزه ذوزنقه ای شکل آجدار بدون استفاده از میلگرد و حذف قالب بندی اجرا می شود.وزن این سقف نسبت به سقف های مشابه حدود30 تا 60 درصدکمتر می باشد و سرعت اجرای این سقف حدود12 برابر بیشتر از سقف های معمولی مانند دال بتنی و تیرچه بلوک می باشد.




ویژگی های سقف عرشه فولادی
-بتن ریزی در این سقف از سطح بسیار صاف ویکپارچه برخوردارست که پس از آن نیاز به کف سازی و پوکه ریزی نمی باشد وبا سرعت بالا آماده عملیات نازک کاری می باشد.

-در این سیستم،قالب بندی که یکی از مشکلات اجرایی ساختمان می باشد،حذف گردیده و اجرای سقف را با سرعت بالا عملی می کند و این امکان وجود دارد که بعد از تکمیل شبکه های تاسیساتی به صورت یکجا نسبت به بتن ریزی تمام سقف وطبقات اقدام نمود.

-نصب ورقه ها بدون جوشکاری و فقط بامیخ های فولادی انجام می شود.

-در این سیستم امکان اجرای سقف و بتن ریزی در کلیه طبقات ساختمان های چند طبقه در یک زمان قابل انجام می باشد.




مراحل اجرا
1- دپو و انتقال به طبقات : ورق های کامپوزیت پس از انتقال به کارگاه و دپو در یک فضای کوچک ،به کمک نیروی انسانی و بدون نیاز به ماشین آلات و تنها با کمک یک بالابر به تراز های مختلف طبقات منتقل می شود.

2- جا گذاری عرشه های فولادی : این عرشه ها شامل گیره های نر ومادگی هستند که براحتی توسط نیری انسانی نیمه ماهر در یکدیگر چفت می شوند و پس از این مرحله ، رفت وامد در طبقات بسیار ساده می شود و سرعت کار به طرز قابل ملاحظه ای افزایش می یابد.

3- نصب میلگرد و گل میخ : در محلی که عرشه های فولادی برروی تیرها قرار گرفته اند،برای اتصال این دو،از گل میخ استفاده می شود و این عمل باعث کاهش وزن تیرهای فولادی مصرفی می شود.

4- بتن ریزی : پس از اتصال میلگردها، بتن ریزی انجام می شود،ضخامت کم دال و یکنواختی سطح صفحات موجب خروج سریع هوا و ساده تر شدن عمل می شود. 

سبک سازی دال های بتنی (Cobiax)

نویسنده : مهندس فاضلی | تاریخ : -

1230

سبک سازی دال های بتنی (Cobiax)

در حال حاضر شرکت cobiax با ارائه دال های تخت و سبک دو محوره که دارای قابلیت های مدولار و انعطاف پذیری می باشد بهینه سازی قابل توجهی را در زمینه فناوری و اقتصاد ساخت و ساز ارائه کرده است
با استفاده از دال های تخت و سبک کوبیاکس به جای دال های بتنی توپر و یا دیگر دال های سبک موجود می توانید ارزش بالایی به ساختمان خود و فرآیند ساخت و ساز دهید دال تخت کوبیاکس : 
در حد فاصل مش های بالا و پایین به جای بتن غیر سازه ای گوی های پلاستیکی تو خالی از جنس پلی اتیلن بازیافت شده قرار میگیرند.نتیجه این امر دالی است که حدودا 35% وزن کمتری نسبت به یک دال مشابه توپر دارد.این امر سبب می گردد که صرفه جویی قابل ملاحضه ای در وزن تمام شده سقف و نیز مواد اولیه و مصالح کل ساختمان حاصل گردد. 

اصول طراحی: 
در فناوری کوبیاکس بار مرده غیرسازه ای در دال سقف حذف و خاصیت مقاومت دو محوره حفظ می گردد.همچنین با شکل گیری غشایی بتنی مستحکم در قسمت فوقانی و تحتانی دال به همراه شکل گیری شبکه تیرچه های داخلی در دو امتداد در اثر قرار دهی گوی های توخالی در سرتاسر فضای میانی دال بتنی می توان باربری بسیار مناسبی را برای این دال متصور شد.عملکرد: 
بهره گیری از کوبیاکس در 5 مزیت می باشد:
1.باربری دو محوره
2.دهانه های بلند بدون تیر
3.سبک سازی سازه،ستون های کمتر،مقاومت بالا در برابر زمین لرزه
4.امکان تغییر کاربری
5.کاهش زمان ساخت 

تولید مولفه های انعطاف پذیری ومدولار: 
مدول های قفسه ای در دو نوع slim-line , Eco-line بوده که به دو صورت اجرا در محل با قالب بندی سنتی و صنعتی(پیش ساخته) اجرا می گردند.مدول های نیمه پیش ساخته جهت انتقال به محل سایت مناسب می باشند که در این صورت مزایایی از قبیل سرعت ساخت و ساز و همچنین صرفه جویی اقتصادی را دارا خواهند بود. 

مقایسه دال کوبیاکس با دال بتن توپر: 
) در دهانه های یکسان 30-35% کاهش وزن و 5-10% کاهش ضخامت دال
2)در ضخامت دال یکسان کاهش وزن25-30% و افزایش دهانه5%
3)وزن یکسان دال ها 35-40%افزایش دهانه و 40-45%افزایش ضخامت 

1- استفاده از این نوع سقف به شرط رعایت ضوابط و محدودیت های ذکر شده در ذیل و مباحث ششم و نهم مقررات ملی ساختمان ایران، در ساختمانهای دارای دیوار برشی بتن مسلح مجاز است.
2- این ضوابط تنها برای سقفهای کوبیاکس با گویهای کروی شکل کاربرد داشته و سقف با گوی با اشکال غیر کروی را شامل نمیشود.
3- مجموع بار مرده روی این سقفها شامل پارتیشن، کفسازی و نازک کاری محدود به 260 کیلوگرم بر مترمربع بوده ضمن آنکه کاربرد این سقف تنها جهت پارکینگهایی که محل عبور اتومبیل سواری با حداکثر وزن 5/2 تن بابار متمرکز 1 تن می باشد مجاز است.
4- لازم است حداقل ضخامت بتن در اطراف گوی¬ها شامل بالا ، پائین و مابین دو گوی متوالی حداقل 5 سانتیمتر درنظر گرفته شود.
5- در طراحی از ظرفیت برشی فولاد مورد استفاده در قفسه گویها صرفنظر شود، با این حال میزان فولاد با امتداد قائم در این قفسه بایستی مطابق بند 9-12-6-3-1 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ایران با فرض bw برابر با حداقل فاصله بین دو گوی متوالی در هر جهت دال تأمین شود.
6- در طراحی برای برش در هر جهت دال، مقاومت برشی نهایی بتن (Vc) باید حداکثر 50 درصد مقدار محاسبه شده طبقه رابطه 9-12-4 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ایران و با فرض مقطع تمام پر بتنی محاسبه شود. در تمام نقاط دال که نیروی برشی نهایی (Vu) بیش از مقاومت برشی نهایی تأمین شده توسط بتن (Vc) باشد، دال باید به صورت توپر و بدون گوی اجرا شود.
7- در طراحی و کنترل برش در حالت حدی نهایی برای عملکرد دوطرفه در حوالی بارهای متمرکز و تکیه گاهها، مقارمت برشی نهایی بتن نباید حداکثر از 50 درصد مقداری که از بند 9-12-17-2-4 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ایران حاصل میشود بیشتر منظور شود.
8- طراحی دال برای خمش در هر جهت بنا بر جزئیات اجرایی و با منظور نمودن حفره ها با مقطع دایره، در ضعیف ترین مقطع دال انجام گیرد.
9- محاسبات تغییر شکل دال بر پایه بند 9-14-2-6-1 و با محاسبه دقیق ممان اینرسی موثر دال سوراخدار انجام گیرد. اضافه افتادگی درازمدت بر پایه بند 9-14-2-4-3 محاسبه شود.
10- ایجاد هرگونه بازشو در این نوع دال تابع ضوابط بند 9-15-3-5 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ایران می باشد.
11- در محل تقاطع دیوارهای برشی و دال کوبیاکس ، انتقال برش ناشی از زلزله از دال به دیوار باید در ضعیفترین سطح مقطع دیوار کنترل شده و در صورت نیاز از فولادگذاری برای تسهیل انتقال برش درون صفحه دیافراگم به دیوار بهره برده شود.
12- پیش بینی المانهای مرزی در اطراف بازشوها و لبه دال حسب مورد مطابق ضوابط طراحی آئین نامه ها و مقررات موجود انجام گیرد.
13- حداکثر دهانه (مرکز ستون به مرکز ستون) برای این نوع سقف در حالت کاربرد به صورت دال تخت به 5/6 متر محدود می شود. در صورت کاربرد این سقف در ترکیب با قاب خمشی بتن آرمه شامل تیر و ستون مجزا که به تفکیک از دال طرح شده باشد، محدودیت فوق الذکر برای دهانه دال به 8 متر افزایش می یابد.
14- استفاده از روش پیش دال تنها در حالتی که سقف و گوی ها در پیش دال درگیر بوده و فولادهای کششی در پیش دال پیش بینی شده باشد مجاز است.
15- الزامات مربوط به انرژی باید مطابق مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان ایران با عنوان «صرفه جویی در مصرف انرژی» رعایت شود.
16- رعایت مبحث سوم مقررات ملی ساختمان ایران با عنوان «حفاظت ساختمانها در مقابل حریق» و همچنین الزامات نشریه شماره 444 مرکز تحیقات ساختمان و مسکن مربوط به مقاومت اجزای ساختمان در مقابل حریق با درنظر گرفتن ابعاد ساختمان، کاربری ووظیفه عملکردی اجزای ساختمانی الزامی است. تطابق شرایط و مشخصات مصالح و نحوه اجرا با مدرک فنی
“P-SAC 02/III-187 General Test Certificate of Building Inspectorate-MFPA Leipzing Gmbh”
نیز ضروری است.
17- درخصوص عایق بندی بام، عایق پلی استایرن منبسط شده (پلاستوفوم) مورد استفاده، لازم است تا از نوع کندسوز مطابق با استانداردهای معتبر باشد. این عایق پلی استایرن باید به وسیله حداقل 5/1 سانتیمتر اندود یا تخته گچی محافظت شود. اتصال مکانیکی اندود یا تخته به سازه بام ضروری می باشد.
18- صدا سقف بین طبقات باید مطابق مبحث هجدهم مقررات ملی ساختمان ایران با عنوان «عایق بندی و تنظیم صدا» تأمین شود.
19- کلیه مصالح و اجزا در این سیستم اعم از معماری و سازه ای از حیث دوام و مسائل زیست محیطی باید بر مبنای مقررات ملی ساختمان ایران و یا آئین نامه های معتبر بین المللی بکار گرفته شوند.
20- در شرایط مختلف اقلیمی و محیطهای خورنده ایران ، رعایت تمهیدات لازم از نظر دوام و پایایی اعضای بتنی ضروری است.

160 نکته در مدیریت : توصیه‌هایی برای مدیران، سرپرستان و سرگروه‌‌هایی که با انسان‌ها در ارتباط‌ند

160 نکته در مدیریت : توصیه‌هایی برای مدیران، سرپرستان و سرگروه‌‌هایی که با انسان‌ها در ارتباط‌ند

چکیده

یکی از ویژگی‌های دوران معاصر، سرعت و شتابی است که زندگی و کار به خود گرفته است. براساس ویژگی‌های این دوره، حتی ادبیات، روزنامه‌نگاری و اطلاع‌رسانی نیز تغییراتی کرده ‌است. به عبارت دیگر در حوزه داستان‌نویسی، پس از رمان‌های چند جلدی دهه‌های نخست قرن بیستم، شاهد ظهور داستان‌های مینی مالیستی و کوتاه هستیم، در حوزه روزنامه‌نگاری و اطلاع‌رسانی هم، خبرنویسی و ارائه اطلاعات با کمترین حجم و بیشترین اطلاعات از پیامدهای روزگار معاصر است. در این ارتباط، 160 نکته کاربردی و اجرایی در مدیریت را برای مطالعه مدیران، سرپرستان و کلیه افرادی که به طور مستقیم با انسانها سروکار دارند، ارائه کرده‌ایم که می‌تواند چکیده دهها کتاب و اثر علمی مدیریتی در این خصوص باشد.

منبع : روزنامه همشهری،‌ شنبه 24 اردیبهشت 1384، سال سیزدهم، شماره 3697، صفحه 11 و یکشنبه 25 اردیبهشت 1384، سال سیزدهم، شماره 3698، صفحه 15

---

1- در انجام کارها روی شیوه‌ای خاص تأکید نکنید. شاید کسی بتواند از مسیر کوتاه‌تر و بهتری شما را به مقصد برساند.
2- توجه داشته باشید دانش و تجربه، هیچ کدام به تنهایی رهگشا نیستند، مثل اکسیژن و هیدروژن که از ترکیب معینی از آنها هوای تنفس ما تأمین می‌شود، می‌توان با آمیختن دانش و تجربه، راهکارهای حیاتی و استثنایی خلق کرد.
3- از هر فرصتی برای استخدام و به کارگیری افراد برجسته استفاده کنید.
4- به خاطر داشته باشید رعایت استانداردهای محیط کار در کارایی کارمندان مؤثر است.
5- با فرق گذاشتن بیهوده بین افراد گروه، انگیزه کاری آنها را از بین نبرید.
6- از مشورت و نظرخواهی با نیروی جوان ابایی نداشته باشید.
7- با رفتارهای ضد و نقیض، اعتماد زیردستان را از خود سلب نکنید.
8- در به وجود آوردن فضای رقابتی سالم، کوشا باشید.
9- برای ارتقای سطح دانش کارمندان و افزایش بهره‌وری آنان، کلاسهای آموزشی ترتیب دهید و از لوازم کمک آموزشی بهره گیرید.
10- دقت کنید که توبیخ کارمند خطاکار، باید متناسب با اشتباهاتش تعیین شود.
11- مطمئن شوید مأمور خریدی که برای سازمان در نظر گرفته‌اید، علاوه بر کاردانی و رعایت اصول درست بازاریابی، مورد اعتماد، زرنگ و خوش‌سلیقه نیز هست و همان‌گونه که بر قیمت کالاها توجه دارد، بر زیبایی و کیفیت آنها نیز اهمیت می‌دهد.
12- در صورت لزوم با قاطعیت نه بگویید.
13- سعی کنید با اصول ساده روانشناسی آشنا شوید.
14- طوری رفتار کنید که دیگران شما را به عنوان الگو انتخاب کنند و آینده کاری دلخواه خود را در قالب شخصیت شما مجسم کنند.
15- هرگز در حضور کارمندان با دیگر معاشرین خود، پشت سر افراد بدگویی نکنید.
16- رعایت سلسله مراتب کاری را به مسئولین و سرپرستان گوشزد کنید.
17- برای آزمودن کارمندانتان با آزمایشهای فاقد ارزش و بی‌اساس، شخصیت آنان را زیر سؤال نبرید.
18- با شروع به موقع جلسات، وقت‌شناسی را عملاً به حاضرین بیاموزید.
19- برای گیراتر شدن سخنان خود، همیشه چند عبارت کلیدی از بزرگان و افراد برجسته در ذهن داشته باشید و در موقع لزوم آنها را به کار ببرید.
20- در انجام کارها به سه نکته بیش از بقیه نکات توجه کنید: اعتماد به نفس، اعتماد به نفس، اعتماد به نفس.
21- انتقاد پذیر باشید.
22- با بی‌توجهی، تلاش و زحمات زیردستان را بی‌ارزش نکنید.
23- با وسواس بیهوده در انتخاب، زمان را از دست ندهید و به خاطر داشته باشید زمان برای شما متوقف نمی‌شود.
24- برای حل مشکلات احتمالی، دوراندیش باشید و مطمئن باشید با در نظر داشتن چند راهکار تخصصی، هرگز در موارد اضطراری غافلگیر نخواهید شد.
25- نقش تبلیغات را در سودآوری سازمان نادیده نگیرید.
26- خواسته‌های خود را واضح و روشن بیان کنید و اطمینان حاصل کنید که کارمندان به خوبی از جزئیات وظیفه‌ای که به عهده آنان است، مطلع هستند.
27- از هر کس، مطابق دانش و تجربه‌اش توقع داشته باشید تا بهترین نتیجه را بدست آورید.
28- وظایف کارمندان را متناسب با توانایی‌های فیزیکی و حرفه‌ای آنان تعیین کنید.
29- اگر از موضوعی علمی اطلاعی ندارید، یا احتیاج به توضیحات بیشتری دارید، بدون هیچ تردیدی سؤال کنید.
30- در موارد بحرانی، خونسردی خود را حفظ کنید و چند استراتژی بحران‌زدایی مناسب با فعالیت سازمانی خود را پیش‌بینی و طراحی کنید تا در موارد لزوم از آنها استفاده کنید.
31- از رفتارهایی که شما را در سازمان عصبی معرفی می‌کند، پرهیز کنید.
32- انتقامجو نباشید.
33- زمان پیاده‌سازی تصمیم‌گیری‌ها، به اندازه اخذ تصمیمات، مهم است. چون ممکن است اجرای یک نقشه خوب تجاری در زمان نامناسب با شکست روبه‌رو شود.
34- در مورد چیزی که نمی‌دانید، به کسی اطلاعات اشتباه ندهید و از گفتن نمی‌دانم، هراسی نداشته باشید.
35- با محول کردن مسئولیت به کارمندان مستعد و خلاق، زمینه رشد و خلاقیت آنان را فراهم کنید.
36- بدون تفکر و درنگ پاسخ ندهید.
37- نحوه چیدمان میز کارمندان و محل استقرار آنها را طوری انتخاب کنید که افراد فراموش نکنند در محل کارشان هستند و نباید بیش از حد مجاز باز هم به گفت‌و‌گو بپردازند.
38- حرفه‌ای‌ترین و بهترین حسابدار و مشاور حقوقی را استخدام کنید.
39- به مشکلات مالی افراد توجه کنید و درخواستهای موجه اخذ وام آنان را به تعویق نیندازید.
40- همیشه به خاطر داشته باشید تواضع و متانت بر شکوه شما می‌افزاید.
41- اگر قاطعیت مدیر با مهربانی توأم باشد، تأثیر شگفت‌انگیزی بر اطرافیان خواهد داشت و فرمانبری با ترس جای خود را به انجام وظیفه با حس مسئولیت‌پذیری می‌دهد.
42- سامانه‌ای را جهت اخذ پیشنهاد اختصاص دهید و به کارمندان اطمینان دهید که در کمال رازداری به پیشنهادهای مطرح شده رسیدگی می‌کنید.
43- مطمئن شوید که حق و حقوق دیگران توسط مسئولین و سرپرستان سازمان رعایت می‌شود.
44- چند ساعت از یک روز مشخص در ماه را به بازدید از سطوح مختلف سازمان و گفت‌وگوی رودررو با کارمندان اختصاص دهید.
45- در سمینارهای مرتبط با فعالیت خود شرکت کنید.
46- در کمک رسانی‌های مراسم خیریه پیشقدم باشید.
47- با درایت و زیرکی همیشه در کمین شکار فرصتهای طلایی باشید.
48- صبر و حوصله را از مهمترین ارکان موفقیت تلقی کنید.
49- مسئولیت‌پذیر باشید.
50- به منظور اطلاع حاصل کردن از مطالب جدید علمی، در چند سایت اینترنتی مرتبط عضو شوید.
51- چند تکه کلام اختصاصی و جالب برای خود انتخاب کنید.
52- تفکر و تعمق قبل از پاسخگویی راحت‌تر از پیدا کردن چاره‌ای برای تغییر آنچه عنوان شده می‌باشد.
53- وقتی می‌خواهید کاری را به کسی محول کنید، روشی را برای عنوان کردنش انتخاب کنید تا حس مسئولیت افراد برانگیخته شود.
54- علت شکست‌های سازمانی را تجزیه و تحلیل کنید تا ضمن تشخیص مسیر نادرست، از تکرار آن جلوگیری کنید.
55- با بی‌اهمیت جلوه دادن کارهای کارمندان، زحمات آنان را بی‌ارزش نکنید.
56- با انجام ورزشهای فکری، قابلیت‌های ذهنی خود را تقویت کنید.
57- به هر کس فراخور فعالیت و بازده کاری‌اش پاداش دهید و با در نظر گرفتن پاداشهای مساوی، حرکت افراد شایسته گروه را کند نکنید.
58- با به کارگیری مشاورین کارآزموده و متعهد، موقعیت بازار کار را تحلیل کنید و استراتژی به کار بگیرید که همیشه یک گام از رقبا جلوتر باشید.
59- اجازه ندهید بار مسئولیت کارمندان بی‌کفایت و کند بر دوش کارمندان خبره و ساعی تحمیل شود زیرا افراد با درک این بی‌عدالتی انگیزه خود را از دست می‌دهند.
60- دانش حرفه‌ای خود را تا حدی بالا ببرید که در موارد لزوم در مقابل کلیه سؤالات حرفه‌ای حاضر جواب باشید.
61- زمان استخدام، افراد علاوه بر تست‌های مقرر شده، تست‌هایی انجام دهید که مطمئن شوید کسی را که به کار می‌گمارید، تنبل نیست! زیرا افراد تنبل فشار کاری دیگران را بیشتر می کنند.
62- هنگام دست دادن، دست افراد را محکم و صمیمانه بفشارید.
63- وقتی عصبانی هستید، درباره دیگران تصمیم‌گیری نکنید.
64- همیشه وقت‌شناس باشید. برای حضور به موقع، می‌توانید از ترفند قدیمی 5 دقیقه جلو کشیدن ساعت استفاده کنید.
65- هرگز امید ارتقا را از زیردستان نگیرید، زیرا به طور یقین، انگیزه آنها برای تلاش از بین می‌رود.
66- سعی کنید در صورت لزوم در دسترس باشید و شانس حرف زدن را به همه سطوح سازمان بدهید. در این صورت شاید با ایده‌های درخشانی روبه‌رو شوید.
67- به کارمندان ساعی و متعهد بگویید که چقدر برای سازمان مفید هستند و شما به آنها علاقه و اعتماد دارید.
68- هیچگاه اجازه ندهید کسی حالت افسردگی و ناامیدی شما را ببیند.
69- به شایعات بی‌اساس بی‌توجه باشید و در مورد زیردستان از روی دهن‌بینی قضاوت نکنید.
70- خشکی جلسات طولانی را با شوخ‌طبعی قابل تحمل کنید.
71- از سرزنش کردن دیگران در جمع خودداری کنید.
72- برای همه سطوح سازمان حتی خدمه و نامه‌رسانها احترام قائل شوید.
73- از منشی خود بخواهید روز تولد کارمندان، کارت تبریکی را که توسط شما امضا شده است، برایشان ارسال کند.
74- در موقع امضا کردن نامه‌‌ها و مکتوبات آنها را به دقت مطالعه کنید و از امضا کردن آنها، زمانی که حوصله و تمرکز ندارید پرهیز کنید.
75- خوش‌‌ژست و خوش‌بیان باشید و در جمع با انرژی و اشتیاق حاضر شوید.
76- با قدردانی به موقع از کارمندان، انرژی کاری آنان را افزایش دهید و حسن خلاقیت را در آنان تقویت کنید.
77- موقع حرف زدن با اعتماد به نفس به چشمان افراد نگاه کنید و همیشه متبسم باشید.
78- هرگز برای پیشبرد اهداف کاری خود، دیگران را با وعده‌های بی‌اساس فریب ندهید.
79- سعی کنید اسامی کارمندان را به خاطر بسپارید و در حین صحبت کردن با آنان، اسمشان را به زبان بیاورید.
80- همواره به خاطر داشته باشید به کار بردن الفاظ مؤدبانه از اقتدار شما نمی‌کاهد.
81- اشتباهات زیردستان را بیش از حد لازم به آنها گوشزد نکنید.
82- امین و رازدار افراد باشید.
83- روی اشتباهات خود پافشاری نکنید و بی‌تعصب خطاهای خود را بپذیرید.
84- با عبارات کنایه‌آمیز و نیشدار به دیگران درس عبرت ندهید.
85- با آرامش و خونسردی به حرفهای دیگران گوش کنید و برای صرفه‌جویی در زمان مرتباً حرف آنان را قطع نکنید.
86- روش محاسبات مالی را تا حدی یاد بگیرید تا قادر به تجزیه و تحلیل‌های گزارشات مالی سازمان باشید.
87- در جلسات دائماً به ساعت خود نگاه نکنید.
88- به نحوه پوشش و ظاهر خود توجه کنید.
89- تا صحت و سقم مسأله‌ای روشن نشده، کسی را مؤاخذه نکنید.
90- معاشرین چاپلوس خود را جدی نگیرید.
91- نکات جالب و پندآموز کتابهایی را که می‌خوانید، در دفتری یادداشت کنید و در موارد مناسب آنها را به کار ببرید.
92- انعطاف‌پذیر باشید.
93- بدون توهین به عقاید دیگران، با آنها مخالفت کنید.
94- نسبت به قول خود پایبند باشید.
95- در موقعیت‌های بحرانی بر خود مسلط باشید و نگذارید زیردستان از اضطراب شما آگاه شوند.
96- برای حرف زدن زیباترین و خوش‌آهنگ‌ترین الفاظ را انتخاب کنید.
97- ریسک‌‌پذیر باشید.
98- نحوه استفاده از نرم‌افزارهای مرتبط با کار خود را بیاموزید.
99- برای ثبت ایده‌های درخشانی که ناگهان به ذهن می‌رسند، همیشه یک قلم و کاغذ به همراه داشته باشید.
100- کتابخانه سازمان را به روز کنید و اسامی کتابهایی را که اضافه می‌شود به صورت لیست منتشر شده در اختیار کارمندان قرار دهید.
101- مطمئن شوید ابراز رضایت شغلی افراد به سبب ترس از توبیخ مسئولین و سرپرستان نیست.
102- به واسطه مدیر بودن خود، از دیگران توقع بیجا نداشته باشید.
103- در اولین فرصت در خاتمه دادن به مشاجرات و کدورتهایی که بین کارمندان پیش می‌آید، حکمیت کنید و برقرار کننده صلح و آشتی باشید.
104- در مصاحبه‌ استخدامی افراد به سوابق کاری آنان توجه و به خاطر داشته باشید کارمند موفق کارنامه‌ای پربار به همراه دارد.
105- از انحصاری کردن خدمات رفاهی سازمان پرهیز کنید و اجازه دهید همه سطوح از این خدمات بهره‌مند شوند.
106- زمان دقیق پیاده‌سازی تصمیمات اخذ شده را پیدا کنید، چون ممکن است اجرای یک نقشه خوب، در زمان نامناسب با شکست روبه‌رو شود.
107- برای حفظ اطلاعات سازمانی، از بهترین و پیشرفته‌ترین سیستم حفاظتی استفاده کنید.
108- زبده‌ترین کادر بازاریابی را گردآوری کنید و حتی زمانی که سوددهی سازمان در وضع مناسبی قرار دارد، از آنان بخواهید ریتم فعالیت‌های خود را کند نکرده و همچنان به صورت جدی ادامه دهند.
109- به منظور جلوگیری از تک‌روی و رقابت‌های ناسالم، روحیه انجام کار گروهی در سازمان را تقویت کنید.
110- از عنوان کردن فرامین غیرقابل اجرا و غیرمنطقی احتراز جویید، زیرا جز خدشه‌دار کردن شخصیت حرفه‌ای شما پیامدی ندارد.
111- عملکرد افراد را در زمان اضافه‌کاری کنترل کنید تا بدینوسیله از سوء استفاده افراد ناشایست که به عنوان اضافه‌کاری در سازمان به انجام کارهای شخصی یا اتلاف وقت می‌پردازند، جلوگیری شود.
112- از نگارش واژه‌ای که از صحت املای آن اطمینان ندارید، پرهیز کنید و برای حصول اطمینان از نگارش صحیح لغاتی که فراموش کرده‌اید، همیشه یک فرهنگ لغت در دسترس داشته باشید.
113- وقتی در مورد موضوعی محرمانه صحبت می‌کنید، مراقب استراق سمع دیگران باشید.
114- اموال مهم سازمان را بیمه کنید.
115- در سلام کردن و ایجاد ارتباط دوستانه پیشقدم باشید.
116- مراقب سلامتی خود باشید و هرگز از یاد مبرید عقل سالم در بدن سالم است.
117- مطمئن شوید کادر مالی شما به موقع در پرداخت صورت حساب‌ها اقدام می‌کنند و پرداختها بنا به دلایل غیرموجه، به تعویق نمی‌افتد. چون تأخیر در پرداخت‌ها به اعتبار مالی شما لطمه جبران‌ناپذیری وارد می‌کند.
118- عیب‌جو و بهانه‌گیر نباشید و اجازه ندهید این دو خصلت در شما به عادت مبدل شود.
119- هرگز از خاطر نبرید انسان، اشرف مخلوقات است و با درایت و پشتکار می‌تواند برای هر مشکلی، راه حل مناسبی پیدا کند.
120- برخی از بازنشستگان پس از بازنشستگی تمایل به ادامه کار دارند، اگر می‌خواهید این افراد را به کار بگیرید توجه داشته باشید توانایی و انرژی و یا انگیزه‌ کافی جهت نیل به اهداف سازمانی در این افراد وجود داشته باشد و درخواست کار آنها صرفاً به دلیل رفع نیاز مالی نباشد.
121- همواره هوشیار باشید کسی در سازمان جهت حفظ عنوان شغلی و موقعیت خود به عنوان ترمز برای نیروهای فعال و پرانرژی عمل نکند.
122- از اشتباهات خود درس بگیرید و آن را به دیگران نیز درس بدهید.
123- حتی وقتی موردی پیش آمده که به شدت ترسیده‌‌اید، اجازه ندهید اطرافیان از این حس شما مطلع شوند.
124- افراد متخصص سازمان را برای اخذ نشریه‌های تخصصی آبونه کنید.
125- هیچکس را دست کم نگیرید.
126- حامی ضعیفان باشید و اجازه ندهید حق کسی ضایع شود.
127- اگر در جمعی هستید که موضوع مورد بحث را نمی‌دانید و روشن شدن این امر به اعتبار علمی شما لطمه خواهد زد، لازم نیست با اظهار نظر در مورد آن، عدم آگاهی خود را عیان سازید. می‌توانید سکوت کنید تا در اولین فرصت به تکمیل اطلاعات خود بپردازید.
128- آرام و شمرده صحبت کنید.
129- زمانی که از کسی اشتباهی سر می‌زند، با رفتار صحیح و منطقی او را شرمنده کنید، نه با توهین و ناسزا.
130- به اندازه کافی استراحت کنید و اجازه ندهید خستگی و استرس به سلامت روحی شما لطمه وارد کند.
131- هر از چند گاهی جلسه‌ای به منظور پرسش و پاسخ با حضور سرپرستان ترتیب دهید تا از صحبت عملکرد و برنامه‌های آنان مطمئن شوید.
132- سرپرستان و مسئولین، پل ارتباطی مدیریت و کارمندان هستند، تا از استحکام این پل مطمئن نشده‌اید بی‌محابا گام برندارید، چون در غیر این صورت ممکن است سقوط کنید.
133- کارمندان را تشویق کنید تا با ابتکار در انجام کارهایشان راههایی برای صرفه‌جویی و پایین آوردن هزینه‌ها پیدا کنند.
134- کتاب قانون تجارت را در دسترس داشته باشید.
135- با توجه بیش از حد به افراد خاص، حسادت دیگران را برانگیخته نکنید.
136- به دیگران فرصت جبران اشتباهاتشان را بدهید.
137- نقاط ضعف و قوت خود را کشف کنید.
138- مطمئن شوید هیچ منبع انرژی، بیهوده به هدر نمی‌رود. برای مثال کسی را موظف کنید تا از خاموش بودن چراغها و بسته بودن شیرهای آب پس از اتمام ساعات اداری و خروج نیروها اطمینان حاصل کند.
139- با اولین برخورد، در مورد کسی قضاوت نکنید.
140- حس ششم خود را نادیده نگیرید.
141- هر کسی را فقط با خودش مقایسه کنید، نه دیگران.
142- برای هر بخش، یک جعبه کمک‌های اولیه تهیه کنید.
143- اعجاز عبارات تأکیدی و مثبت را نادیده نگیرید.
144- راحت‌ترین مبلمان و چشم‌نوازترین وسایل را برای اتاق خود تهیه کنید و برای استفاده بهینه از فضا و زیبایی محیط از طراحان داخلی کمک بگیرید.
145- پنجره‌ها را مسدود نکنید، اجازه دهید همگان از نور و هوای تازه که ارزانترین موهبتهای الهی هستند، بهره‌مند شوند. گاهی وزش یک نسیم می‌تواند آرامش چشمگیری برای محیط به ارمغان بیاورد.
146-از انجام هر جابه‌جایی برای نیروی انسانی در محیط کار، نمی‌توان نتیجه مطلوب گردش شغلی را حاصل نمود. اگر جابه‌جایی کارمندان اصولی و حساب شده نباشد، باعث افت راندمان کاری و دلزدگی آنان از کارشان می‌‌شود.
147- مراقب باشید و اجازه ندهید سرپرستان و مسئولان برای پیاده‌سازی نظرات شخصی و اجرای فرامین خود، خودسرانه دستوری را به اسم شما اعلام کنند، زیرا در این صورت اگر این دستورات صحیح و قابل اجرا نباشد، از حسن شهرت و محبوبیت شما کاسته خواهد شد.
148- سرمایه‌های مالی، وقت و انرژی نیروی انسانی را با آموزشهای غیرضروری به هدر ندهید. برای هر کسی آموزشی را تدارک ببینید تا بتواند از آن در بهبود بخشیدن کارهایش استفاده کند. در غیر این صورت وقتی فرصتی برای استفاده از این آموخته‌ها دست ندهد، خیلی زود به ورطه فراموشی سپرده می‌شود و هرگز تبدیل به یک مهارت نمی‌شود.
149- بی‌طرفانه راجع به مسائل تصمیم‌گیری کنید تا زاویه دید شما وسعت پیدا کند.
150- با هر نوع بی‌انضباطی مبارزه کنید.
151- روز خود را با خوردن صبحانه‌ای مقوی آغاز کنید.
152- از ایمن بودن آسانسورها و سایر وسایل مهم اطمینان حاصل کنید و اگر احتیاج به تعبیر یا تغییر دارند، بدون فوت وقت اقدام کنید.
153- حتی اگر سن شما از کارمندان کمتر است، آنچنان دلسوزانه با مسائلشان برخورد کنید تا لقب "پدر سازمان" را کسب کنید.
154- جهت حفظ سلامتی و چالاکی هر روز حداقل 15 دقیقه نرمش کنید.
155- در برخی از برنامه‌ریزی‌ها و اخذ تصمیمات از کارکنان نیز نظرخواهی کنید تا با این مشارکت صمیمیت بیشتری بین مدیریت و کارکنان برقرار گردد و حس مسئولیت‌پذیری افراد افزایش یابد.
156- از کارکنان بخواهید اگر با مشکلی روبه‌رو می‌شوند ضمن اعلام آن مشکل چند راه حل مناسب نیز ارائه دهند.
157- گاهی اوقات بدون اطلاع قبلی وارد اتاق کارکنان شوید و شخصاً با آنان به گفت‌وگو بپردازید.
158- با برقراری امنیت شغلی در محیط روحیه کاری افراد را بهبود ببخشید.
159- اگر به افراد شخصیت بدهید و با برخوردهای نادرست عزت نفس آنان را پایمال نکنید آنان به مثابه اهرم عمل می‌کنند و قادر خواهند بود مسئولیت‌هایی که به عهده آنان است بدون استرس و فشار روحی و با کیفیت بهتری به انجام برسانند.
160- مشوق و ترویج‌دهنده کار تیمی باشید تا هماهنگی و همسویی کارکنان جایگزین رقابت‌های ناسالم شود.